Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

Liber.XXXII.

culmīa veniat̉ labore. pͥuſqͣꝫ eiꝰ aīe vires attigiſſēt ꝟtuti ꝯͣriumin eiſdeꝫ ſacris ꝑauerat exercitijs ꝟtutibus locū. Sicqꝫ cani ſenſus effectꝰ ē in ānis teneris. ſacrā paginā necdū didiciſſet. tn̄ip̄am iaꝫ doce̓ videbat̉ maturis moribꝰ honeſtis. Eratqꝫ talis pͥus inciꝑet doce̓ qͣꝫ facere. ſed qd̓ ampliꝰ eſt. pͥus facere qͣꝫ audire. Et ſingulis in corde virtutibꝰ gratū ꝑaſſet hoſpitiū. caſtitateꝫ ſingularit̓ hr̄e ſtuduit. ſciens incorruptio deo ꝓximū eſſefacit. vn̄ carnē ſuā nulla vnqͣꝫ polluit īmūdicia. ſed in eo ꝑmanſitvſqꝫ ad obitū virginitas īcorrupta. de ꝯſilio cuiuſdā ſacerdotis ꝑpetuā virginitatē corā beate ꝟginis vouēs imagine. eidem ſevirgini velut dn̄e cōmendauit cōpulauit ꝑhennit̓ velut ſponſeatꝫ in ſignū irrefragabil̓ federis anulo ſuo ſubarrauit nouore. Anulo inquā quē ad hoc fecit. digitū ipſiꝰ imaginis inſigniuitEt vt eidē dn̄e amice cariſſime iugit̉ impende̓t. ſalutationis obſequiū in eodē anulo lr̄alit̓ inſculptū eſt illud aue angelicū. Extunc ſicut ipſe ꝯfeſſus eſt in obitu. qͦtiens eiuſdē clemētiſſime ꝟginispſidiuꝫ īuocauit. ipſa in tēptatione ꝓuentū in ꝑſecutōne ſolatiuꝫin tribulatōe remediū. ī dolore gaudiū ſibi celerit̓ impetrauit. Utaūt eadē ſponſa ſua federis int̓ eos initi recordaret̉ ſponſuꝫ dignaret̉ agnoſce̓. ī ſua d̓ſponſarat ymagine ī anulo cuꝫ poſtmortē more pontificali ſepultꝰ extitit. īuentu fuit inſculptū cūctisvidentibꝰ atꝫ mirantibꝰ iſtud aue. At hoc et in manu pontificiset ī digito imaginis. p̄cipuū p̄lucet teſtimoniū qd̓ enucleaciꝰ apparet oībꝰ geſte rei veritas exemplum.Qual̓r eum dyabolus de carnis ꝯcupiſcentia tēptauit. lxxj.T hoſtis antiquꝰ quo magis vidit in virtute ꝓficere. eo magis agitatus inuidia. pectoris eiꝰ pacē ſtuduit ꝑturbare. Un̄ quandaꝫpuellā hoſpite ſue filiā in eiꝰ excitauit excidiū. vt impudicos oculos in iaciens eius cōmouere tēptaret aīm ſignis nutibꝰ ac ſuſpirijs. quaſi dicēs tacite dormi mecū. Sꝫ talia nil ꝓfice̓t. aꝑtis eo verbis cepit agere multis modis ad amplexus illicitosꝓuocare. Quā ille vt peſteꝫ fugiēs ſepe corripuit. ſed illa nec ſic avirulento ꝓpoſito qd̓ mēte ꝯceꝑat ſe retraxit. Illa velut altera egiptia. illicitis inſtitit. Ille velut alt̓ ioſeph illicita recuſauit. Tan illius oportunitate ꝑceſus. quid ſuꝑ hoc eēt agēdū meliꝰ mēteꝯtulit. habito ſecū ꝯſilio puelle tp̄us aſſignat veniēdi ad locumquo vacare ſtudio ꝯſueuit. Illa ſperās voti ſe cōpotem fieri. aſſignato tꝑe audacter venit. ingreſſam qͥbuſdam ſuꝑioribꝰ veſtibꝰ ad eiꝰ mādatū ſpoliatā arripuit. virgiſqꝫ flexibilibꝰ. quas adhoc aptauerat in dorſo poptime flagellauit. vt ſic cui collecta eratin corde ſtulticia. ipſaꝫ diſcipline diſſolue̓t dura virga. Fugit illaquē dudū fuerat in ſecuta. vexatio intellectū dedit. gr̄am appoſuit. ita ipſa puella vt aſſeruit hmōi temptatiōeꝫ nunqͣꝫ poſteataliter tolerauit. Sicqꝫ reſtitit ꝑſequēti dyabolo. ipſe dyabolus a puella receſſit ocius ab ipſo. Sꝫ duꝫ aꝑtam mali ſpecieꝫ poſſet ad carnis illecebras trahere. conatꝰ eſt quādā matronā. ſatꝭ vt videbat̉ honeſtaꝫ deceptōis ſue laq̄is irretire. Hecvelut ſub obſequij velamīe obtulit ei q̄daꝫ donaria. vt hoc eiusaīm faciliꝰ inclinaret ad turpia carnis vota. Qd̓ ille muliebrisverſutie ignarus intellige̓t. q̄ſiuit ab ea an̄ ei de ſui ꝯſcientiaiugis offerret. Et illa. Latēt inqͥt iſta ꝯiugē. nec ſcire debettibi facio amicabilit̓ hūc honorē. Inſipiēs credidit viꝝ ſapiēteaquas furtiuas qͣſi dulciores appete̓. quas ille vt dauid ſapiēstanto diſcrimīe noluit deguſtare. vn̄ ait ad illā. ſine viri tui ꝯſcientia recipiā dona tua. ſicqꝫ mulier verecūdata. donaria ſua retulit. ipſe ab eius impeditione noxia liber fuit.Qualiter in eiate virili carnē ſuā artius caſtigauit. .lxxij.Ecurſis anis adoleſcētie creſcentibꝰ etate viribus corꝑis. creſcit inuiſibilispugna militie. ſpūalibꝰ armis curauit fortiꝰ ſe munireUn̄ ꝯtentus iam cilicijs vti cōmunibꝰ. ſicut informatꝰ matrismonitis exemplis ꝯſueuerat a puero. adinuenticio cilicij genere.carnē ſuā domare qͣꝫ torque̓ ſtuduit nouo modo. que modūet antiquioribꝰ ſanctis incognitū. modernis credimꝰ inexꝑtū. habebat ſiqͥdē ciliciū ex filis vt fieri ſolet ſubtilibꝰ. textoris artepoſitū. ſꝫ ex cordulis artificioſe ꝯnexis ꝑiter coniunctis ad inſtarrethis denſiſſimi intricatū. qd̓ in ꝯnexione ſuo denſo ordine ꝯtinebat nodulos intolerabiles qͣꝫ vt ita loquar ſine numero numeroſos. Erat ab anteriori ꝑte aꝑtum. penitꝰ incōſutile illud ciliciuꝫlaqueolis ab eiꝰ capucio vſqꝫ ad fimbrias hincinde appoſitis ꝯnodatum. ꝯnodatio cilicij nodos addite carni imp̄ſſit artius. cruciauit grauius ſui corꝑis artꝰ ſacros. Sicqꝫ cum ſeipſo bello dimicans inteſtino certamē ſibi indixit reciprocū. in quo ſe ꝯterens et aſeſe ꝯtritus. erexit ſe ſupra ſe. pene ſuimet oblitus vt ſe vinceret.domeſtico tormēto corꝑe ſuꝑato martir in pace factꝰ. de ſe triumphum nobilē reportaret. Cui xp̄us erat viuere. ipſe vixerat

vt ipſe. Nec ꝯtentꝰ eſt hoc tormēti genere. ſꝫ qḋ ſuꝑaddidit ē admiratione dignius ſtupore. Vt idē ciliciū ſtringeret̉ fortius.ꝯtinuata punctione. caro maius ſuſtinet ſuppliciuꝫ. fune groſſiori.de pilis equis triplicato ꝯſtrinxit illud deſuꝑ in huc modū. Funisille a ſcapulis corpus circūductꝰ vſqꝫ ad renes deſcēdebat. multis inuolueris mediantibꝰ ſtricte ligabat̉ inferiꝰ corpuscipue ſpinam dorſicuruare vix potuit. vel ſemetip̄m erigere incuuatꝰ. ſic in cingulo cilicino ſemetip̄m circūdederat. qui tm̄ lumbos carnis ſue legali pontifice ſuccinxerat. ſꝫ inſuꝑ circa pectuszona aurea dei filio cinctꝰ erat. Ita diebꝰ ꝯͣ ptātes aerias armato corꝑe reliqͣs corꝑis ꝑticulas qͣs in aꝑto potuit armauit ī occulto vt in ſe nil īmunitū relinque̓t vel inerme. Siqͥdem manuū etcolli nuda. videlicet ꝓpt̓ hoīes diebꝰ cruciare poterat. noctibus corā deo cilicio ꝯtegebat. Addidit cilicina femoralia caligas cilicinas. quibꝰ vtebat̉ aſſidue lorica quā ſibi mat̓ reliquerat. duplicia de manu dn̄i recepturꝰ duplici martirio ſe ſpontanee cruciabat. In aduentu quoqꝫ in quadrageſima indum̄tūqd̓dā portauit plūbeū coriū qḋdā nihilominꝰ duꝝ induēs nodoſuꝫ. Ad maioris etiā tormēti cumulū pluribꝰ locis aſtrinxit funibus corpus ſuum ne ꝯſtringeret̉ funibꝰ peccatorum.Qualiter in regimine artium ſe habuit..lxxiij.Actus vero magiſter artium p̄ter morē tūc legentiū. miſſaꝫ horas canonicasqͦtidie priuſqͣꝫ lege̓t audire ꝯſueuit que ſcꝫ religioſaſuetudo ſuis et̄ ſcolaribꝰ ꝓfuit. qͦs vt ſecū audire miſſas aſueſcerētſic induxit. Et vt liberius exequeret̉ in ꝑrochia degebat. fecitcapellā ꝯſtrui in honore ſcꝫ beate virginis quā ſemꝑ dilectiōeluit ſpeāli. Pius aūt humiliſqꝫ magiſter vnū auditoribꝰ ſuisegꝝ egentē. lecto decūbe̓ didiciſſet. in domū ſuā portari fecit.et qͣlibet nocte qͥnqꝫ circit̓ ebdomadas an̄ ip̄m iacuit. eiqꝫ in vrinali ac cet̓is lāguētis reqͥrebat ncc̄itas mīſtrauit. Et qͣꝫuis hacfrat̓ne ꝯpaſſionis gͣuaret̉ one̓ legebat tn̄ diſputabat continue.Freq̄nt̓ vrinale de manu decūbētis vanitate capitis excidens integꝝ remanebat ipſius ꝓculdubio meritis. ei ꝓpt̓ deū hūanitatꝭobſeqͥū exhibebat. Quidā et̄ de ſcolaribꝰ ſuis morbū patiēs ī brachio on̄dendū ei cenſuit qͣſi ſct̄o. Cui rn̄dit ille Sua te deꝰ gr̄a ſanet ac ꝟtute ī craſtino ſcolarꝭ ad magiſtꝝ redijt. ſeqꝫ ſanitati reſtitutū aſſeruit. Ac ip̄e mgr̄ eiuſdē morbū ī ſuo brachio excepit. quēpatient̓ tolerās paulopoſt ip̄e curatꝰ fuit. Die qͣdā ī ſtudio occupatꝰ oblitꝰ eſt orōeꝫ illā. o intemerata dice̓ quā ī honorē beateꝟginis bt̄i iohānis euāgeliſte dice̓ ꝯſueuerat diligēt̓ ac deuoteſeq̄nti nocte bt̄ꝰ ei ioh̓es apꝑuit. vt manū ſuū extēde̓t īꝑauit.Gerebat ſiqͥdē ī manu ferulā. qua velut in ſeuiēs minabat̉ eiusꝑcute̓ palmā. Uiſūqꝫ eſt ei ꝯminatōis magnitudinē. ſicuſſiſſet. ex ictu ī curriſſet mortē. At ille mox clemētior factꝰ. erectā.manū ſuſpenſam tenuit. vt dictā orōnē extūc̄ dicere obmitteret familiariter ꝑſuaſit.Qualiter ad theologie ſtudiuꝫ ſe tranſtulit..lxxiiij.Ranſactis ergo circiterſex ānis. qͥbꝰ in artibꝰ egregie rexerat. cum adhuc ſocijsſuis curſuꝫ lege̓t arithemicā apparentē ſibimet in ſomnis agnouit mr̄em ſuā. atꝫ dicentē. Fili qͥd legis ſunt ille figurequibꝰ vacas ſtudioſe. Quo rn̄dente talia lego videlicet oſtēſisꝓtractionibꝰ que fiunt in ea facultate. mox illa dexterā eius manūarripuit. in ea tres circulos pincit. quos his nominibꝰ. pat̓. filiusſpūſſanctus. ordinē ſingulis ſingulos inſigniuit. Et addidit. Filicariſſime. talibꝰ figuris alijs de cet̓o intende. Qui voce matris edoctꝰ ſeſe mox ad theologie ſtudiū tranſtulit. intelligēs nimirum ſancte trinitatis ꝯgnitio theologie ꝯſummatio. origo facultatis exiſtit. Et qui pͥus in artibꝰ regeret. ī mane miſſas audire ꝯſueuerat. nūc ad religionis augmentū. media nocte matutinas in eccl̓ia ſancti mederici ꝑiſiꝰ audiebat. Poſt matutinas ꝟoin orōnibꝰ lacrimis et gemitibꝰ. coram altari beate marie virginis vſqꝫ ad diem conſueuit perſiſtere. Et ita demum nulla quietecorꝑis interueniente ad ſcolas ceteris conuenire. Et ſicut orandi gratia eccleſiam adijt nocte media. ſic ipſam adire ob cauſaꝫſimilem hora ſtuduit veſpertina. in eccl̓ia reuerent̓ deuote ſe habuit. in ea ſedere quaſi nunqͣꝫ. vel rariſſime ꝯſueuit. Quem cumboni nominis archiepiſcopus ebroacenſis theologie ſtudio didiciſſet inſiſtere. cogitauit voluit vnam bibliam ꝓprijs ei ſumptibꝰp̄parare. Quod ille audiens renuit. nec voluit eam ſibi fieri. verēsne monaſterium ex eius ſcriptura contingeret onerari. Siꝗdeꝫet ipſe pſalterium gloſatum. .xij. ꝓphetas de tales epiſtolas habebat. que omnia vendidit. preciumqꝫ ſcolaribus egenus pariſius erogauit. Et mirantibus ſocijs contra morem omnium ſtudentium. codices ſibi neceſſarios diſtraxerat. vni eoꝝ de hoc ip̄mꝑcunctanti. ſerio ſic dicebat. Stultē oīa xp̄o ſtudētes ꝑfectioni