Liber.XXXI.

in antecedēti anno deſtructōis eius duo milia mulierū de arſeroniuiſſe ad balnea que ꝑ tres leucas ab eadeꝫ ciuitate ſunt remota.Cum igit̉ in balneis eſſent vt exercitū tartaroꝝ ſibi ſuꝑuenire viderēt. nec effugere poſſent cogitauerūt vt ſe baiono totiqꝫ ſuo exercitui ꝑpetuo ẜuituras offerrēt. Ueniētes igit̉ ei obuiā ī liris actimpanis ⁊ diuerſis muſicis inſtrumētis qͥ multe illarū ſecū habebāt cantātes corā baionōī ſe illi ſuoqꝫ exercitui obtulerunt. nec ſictn̄ eius aīmi ferocitatē mitigare potuerūt. ſꝫ oēs ibi ſtatī p̄cepit occidi. Accidit etiā parū ante turcoꝝ deſtructōeꝫ ꝙ ꝓpe ſeuiazar ꝗdā pauꝑ xp̄ianꝰ ꝑegrinꝰ theutonicꝰ a latrōibꝰ vulneratꝰ. debil̓ ⁊ īfirmꝰ medicās a turq̄mānis q̄rebat ſuſtētatōꝫ. Tādē in extremāinfirmitatē cecidit. dn̄oqꝫ ſpm̄ reddēs ī quodā caſali expirauit. Illi ꝟo turq̄māni in quodā fumario ſepelierūt eū. ac in ſubſequentinocte pluribꝰ noctibꝰ alijs lumīaria magna ſuꝑ eū viſa ſunt. pluraqꝫ miracula ibi a dn̄o ſūt oſtēſa. multiſqꝫ admirātibꝰ ac ſtupētibꝰcadius hō quidā dyabolicꝰ nitebat̉ admirātes cōpeſcere dicensaſtantibꝰ. Nō credatis ꝙ iſte fuit xp̄ianꝰ. Etat em̄ natōne ſaracenus ſꝫ forſitan a ſaracenis deuiauerat. et ammō vt ſaracenꝰ viuere ꝓponebat. Ideoqꝫ ꝓ illo tanqͣꝫ ꝓ ſaraceno oꝑatur talia deusDe nobilitate ac magnitudīe regū turquie..cxlij.MRat quideꝫ illud turquieregnū nobiliſſimū ⁊ opulētiſſimū. Ibiqꝫ ciuitates ferex. exceptiſqꝫ caſtris et villis ⁊ caſalibꝰ. Ibi qͦꝫ meledeme que fuit vt dr̄ pr̄is ſct̄i gregorij oībꝰ abūdās hoīs. ibi labigarme vbi fridericꝰ quondā imꝑator cōtriuit pluſqͣꝫ. cc. milia turcorū. ⁊ tūc acqͥſiuit yconiū. Sꝫ cū inde hierl̓m ꝑgeret. ī fluuiū delſaleph ſubmerſus ē. Quo audito turci nocte ꝗdā ī frācos īſurrexerūt et illos occiderūt. Sauaſtica comitatꝰ ē magnꝰ ſiue regnū vn̄poſſidet̉ ml̓titudo circūadiacētiū caſtroꝝ. Ip̄a eſt ciuitas ſebaſtevbi beatꝰ baſilius eiuſdē vrbis ep̄s martirizatꝰ ē. et alij. xl. ſil̓ martires. Ibi qͦꝫ finem igle regio ē vbi caſalia valēt ciuitates. Ibi etiāeſt fluuiꝰ ſiue ſtagnū ſpacij triū dietarū. Ibiqꝫ plures regales ſedes ſcꝫ .xxv. quarū vna ē ſauaſtia ſiue ſebaſte. Alia ꝟo ſatellia vbieſt ſinus maris qͥ dicit̉ gaufra ſatellie. Itē lacaudalour. vbi ē theſaurꝰ ſoldani. ac maledini ciuitas ſct̄i georgij. Itē arſarō ⁊ monfalquin et calath ⁊ rohaus q̄ quondā dr̄ rages ciuitas medoꝝ etſaſamēſat. vbi fuiſſe dicit̉ vna de crucibꝰ duoꝝ latronuꝫ. Ex hisetiā ē iconiū et alie multe vſqꝫ ad p̄dictū numerū. ex qͥbꝰ ē vna nixaria noīe de qͣ dicūtur a quibuſdā euāgelicis tres reges ſiue magi fuiſſe. Eſt etiā ī eod ē regno locꝰ qui dr̄ ſct̄us braſſamꝰ vbi ē monaſteriū mōachoꝝ. ccc. cuius munitio ſi qn̄ impugnat̉ ab hoſtibꝰfertur ſeipſaꝫ mouere machinaſqꝫ iacentes in eoſdē retorquere.De opulentia eiuſdem..cxliij.Bitanta copiā diuitiarūꝙ admiraldꝰ qͥdā ī qͣlibꝫ hieme ponebat ad p̄ſepe ſuſcuis. Idēqꝫ. x. milia eqͦꝝ ad p̄ſepe ſuū ordeaceū. pret̓ illos qͥ erātlum ordeaceū. x. milia arietū. exceptis alijs qͥ erāt in paī paſcuis ⁊ ī haracijs. Soldanꝰ at̄ hēbat ī t̓ra ſua. vj. vl̓ ẜm qͦſdāx. milia argētearias qͣꝝ vnica qͦtidie. x. milia ſoldāos valebat. argētearia de lebena qͦtidie valet vt dr̄ tres rotas argēti depurati q̄ valēt. iij. milia ſoldāos ſolutis oꝑarijs. Itaqͦꝫ t̓ra ſoldani valebat eiqͦtidie. cccc. milia ippera .i. lvij. milia marcas argēti. Erꝭat̉ mine ſt̓ibi tres. minere at̄ ferri pl̓es. Eſt at̄ alumīs mīera iuxta ſauaſtiā q̄valet vnā argētareā. forū equoꝝ vnguēti ⁊ ſaponis reddit ei annuatim ſoldanos. cxx. milia minera. cc. milia. aqͣ ꝟo qͦtidie ſoldanos mille. Sūt etiā ibi admīꝰ. viij. ſalinarie. Prete̓a apud hacſarinuenit̉ coctꝰ ⁊ alumīs minera. Color et̄ indus ibidē verſus baudac̄. et copioſꝰ hēt̉ ī turqͥa. In terra iconij inuēta fuit azuris mīera. ſꝫ ſuꝑueniēte t̓ra ē cooꝑta. Ibi et̄ p̄ter lanas ouiū hn̄t lanā caprinā optimā de qͣ fiūt capelli de bonet qͥ mittūt̉ venales ī frāciā⁊ angliā. Itaqꝫ ſoldanꝰ turqͥe bn̄ poterat l. milia milites vnicuiqꝫdando mille bizācios annuatī in redditu ſtipendiare. In aduētubaiuli armenie ad ip̄m ī gazariā ꝓiecta ſūt iperpera ml̓ta eiqꝫ dimiſit ad valorē. d. marcarū argēti vaſa ſua aurea et argētea. Idēqͦꝫ vatachio fecit. cū ad ip̄m venit. Dixit etiā quidā ſoldani theſaurariꝰ ꝙ in caſalia erāt tres domꝰ. qͣrū vna plena erat iperperisdue aūt dragmis. Deniqꝫ ī anno qͦ cōtritꝰ fuit ſoldanus a tartaris ante pugnā dedit. xvj. milia ꝑia veſtimētoꝝ de ſamito ⁊ d̓ thabith ſarbōīs exceptis..cxliiij.De magnatibꝰ ſubiectis eius dominio.Orro rex armenie minoris ſoldano turquie in. ccc. lāceis ꝑ. iiij. mēſes tenebat̉ſeruire. et inſuꝑ etiā facere ꝓclamare legē machomētiſe mel in anno in ſua maiori ciuitate. monctā qͦꝫ ī terra ſua fieri fa-

ciebat. cuius medietas ſoldani erat. Similit̓ dn̄s de lābro tenebatur ei in xxix. lanceis ſeruire. eo mō qͦ rex. ſcꝫ admittēdū quocunqꝫvellet mittere. Uatachiꝰ qͦꝫ ī. cccc. lanceis eidē ſeruiebat qͦtiēs vl̓quātū volebat. Itē dn̄s de trapeſondes. cc. ei lāceas dabat. ⁊ ſoldanꝰ alapie qͦtiēs volebat ī mille lāceis eidē ẜuiebat. Dn̄s de melerdin et dn̄s de dāthate. dn̄ſqꝫ meredin. ⁊ ſoldanꝰ de hameta. etille de camella. et ſoldanꝰ damaſci. ⁊ ille de monferanquin. ⁊ ille dehaamāt tenebant̉ ei facto homagio ac iuramēto mediāte ip̄ꝫ adiuuare ẜm om̄e poſſe ſuū cōtra qͦſcūqꝫ. Itaqꝫ ſoldanus iſte faciebat ſe ꝓclamari dn̄m totiꝰ mūdi. et qn̄ filiꝰ eius fuit natꝰ. clamarifecit ꝙ natus eſſꝫ ſolis filiꝰ. Nūqͣꝫ ibat cū mīori ſocietate qͣꝫ. x. milia hoīm. Aūqꝫ adhuc eſſet ī maiori poſſe ſuo dixit dn̄o de lābroꝙ ip̄e in ꝑſona ꝓpria volebat ire ad papā. eiqꝫ reddere totā terrāſuā. dum tn̄ ꝗete poſſideret arcē vnā. Et hoc quidē ſtatī fieri voluiſſet niſi vel dn̄m de lābro ab admiraldis int̓fici timuiſſet. Itaqꝫ dn̄s de lābro cōſuluit ei ne iret ſꝫ potiꝰ mitteret. Poſtea veroeiꝰ ꝓpoſitū impeditū. nec ad effectū ꝓductū ē. Eſt aūt ī eiꝰ regnofortiſſimū caſtrū qd̓ cādelaria dr̄. vbi ē theſaurꝰ ip̄ius. et dr̄ ꝙ ibiſūt. xvj. pitharie plene auro depurato ī ip̄is liqͣto exceptis lapidibꝰ precioſis ⁊ pecuīa ml̓ta nimis. Hec aūt omīa ꝑ frātos acquiſiuit etiā a tꝑe godefridi de buillino et ep̄i delpī. Sꝫ poſtqͣꝫ a frācisſe ſoldanꝰ retrahere cepit. nūqͣꝫ vt priꝰ veritus fuit.De ſoldano ibidē ꝑ francos cōſtituto..cxlv.Iquidē et gaiaſadinusqui tꝑe deſtructōis regni erat ſoldanꝰ. ꝑ frācos in regnū fuit exaltatꝰ. Cū em̄ haladinꝰ ſoldanꝰ morituruseſſet dedit eidē filio ſuo gaiaſadino gladiū ſuū tāqͣꝫ vero heredi. cū tn̄ illegitimꝰ eſſet. ⁊ haladinꝰ ip̄e duos filios ex ſorore ſoldani babilonie legitimos haberet. Habuerat aūt haladinꝰvnū admiraldū noīe ſadadinū ꝗ oībꝰ admiraldis p̄erat oīmqꝫ capita abſciderat. Mortuo igit̉ haladino venit iſte ſadadinꝰ ⁊ dixitgalaſadīo. Ueni mecū et ego mō te faciā ſoldanū. Tūc apud cōquebac domū qͣndā ſoldaī iuxta gazariā ad leucā erāt. vbi ſcꝫ ingazaria. xvj. milia coraſminoꝝ ī ſolidis ſoldani cōſiſtebāt. et ex ſeꝗͥdē ſoldanū face̓ volebāt. ſꝫ frācos mirabilit̓ tīebāt qͥ vſqꝫ ad mille tūc ibi erāt. Ueīt gͦ ſadadinꝰ ⁊ gaiaſadinū accepit. eūqꝫ ī gazariā duxit. In illo aūt itine̓ obuiauerūt latinis ſiue frācis qͥ ad cōq̄bac ibāt ca p̄ceptū audiēdi. qͥbꝰ ait ſadadinꝰ. Ecce gaiaſadīꝰ dominꝰ vr̄ atꝫ ſoldāꝰ. ip̄m gͦ cōducite ⁊ ī ſede ſua ſtatuite. qd̓ ⁊ fecerūt ī douonā .i. ī domū ſoldaī eū ducētes ⁊ ī eiꝰ ſede ſtatuētes. Itaqꝫ ſtatī audito ꝙ gaiaſadinꝰ eēt ī ſede ſoldaī. venerūt oēs admiraldi eidē inclīare ac pedē ip̄iꝰ oſculari. Ip̄e ꝟo frācos. qꝛ in ſedeeū poſuerāt pedē ſuū oſculari nō ꝑmittebat. ſꝫ manū eis porrigebat Cūqꝫ time̓t ne admiraldi ſe cōiūgerēt mr̄i ſue ⁊ fr̄ibꝰ ⁊ occideret̉ ab eis cū nō eēt heres legitīꝰ. dixit ei ſadadinꝰ. Eſto ſecurꝰ qꝛſic faciā de ill̓. vt te timere nō oꝑteat. Fecit igit̉ eos cū mr̄e occidiābos. Poſtea ꝟo idē ſadadinꝰ occidit ſoldāos oēs p̄ter tres. voluitqꝫ ip̄e eē ſoldāꝰ. ⁊ cordā et ſoldāo ſtrāgulādo portauit. cuꝫ qͣinuētꝰ ē atꝫ ī malicia ſua p̄uētꝰ a qͦdaꝫ admirabo mergedac noīeꝗ fue̓at xp̄ianꝰ. Huiꝰ gͦ ꝯꝑta fidelitate ⁊ illiꝰ falſitate occiſꝰ ē ſadadinus et in eius loco mergedac ſubſtitutꝰ eſt..cxlvj.Dꝓbitate francoꝝ cōtra tartaros.Reterea cōtra tartaroslōgo tꝑe turcos vt dictū ē īpugnātes frāci tātūmodoetiā. ix. quēdā eis mōtē ī qͦ erāt abſtulerūt. cōtigit at̄ in p̄cedēti anccc. ꝑrexerūt ⁊ bis eos cōfregerūt. vnaqꝫ die pꝰ horānō p̄fate turquie deſtructōis vt capti eſſent duo frāci apd̓ arſeugan. a tartaris. quoꝝ vnꝰ vocabat̉ guillerinꝰ de brūduſio. alt̓ ꝟoraimūdꝰ gͣuaſco eūqꝫ tenerēt̉ captiui quidā tartaroꝝ qͥ audierantꝙ frāci fortes bellatores erāt ſuggeſſerunt ceteris maioribꝰ vt illiduo pugnarēt int̓ ſe qꝛ modū pugnādi eoꝝ libēter aſpicerēt. congaudētes eoꝝ int̓fectioni maībꝰ ip̄oꝝ faciēde. Itaqꝫ de cōmunimaioꝝ aſſenſu factū ē vt int̓ ſe pugnarēt illi duo frāci eqͥs ⁊ armaturis. ꝓut fieri potuit cōpetēter preꝑati. cū aūt armarēt̉ ⁊ p̄pararent̉ int̓ ſe ſūt collocuti. ꝙ ſiue ſic ſiue ſic de ncc̄itate ac ſine dilatōeoꝑtebat eos mori. iōqꝫ ꝙ tartari ſperabāt ip̄os īuicē facturos deſeip̄is ip̄imet ꝑiter facerēt de tartaris. Hoc itaqꝫ cōmuni aſſēſuint̓ ſe firmauerūt dei miſcd̓iam ſibi affuturā īuocātes ac fortaſſisſic inuicē ſibi de pct̄is ſuis ꝯfitētes. Preꝑati ergo ad p̄liū ait̓ alteri cominꝰ qͣſi cōgrediēs ac velut in ꝯꝑem ſuū inſiliēs ī tartarosirruerūt. prīo qͥdē lāceis ⁊ poſtea gladijs eos cōfodiētes ac detrūcātes. ita ꝙ. xv. ex eis int̓fecerūt. et alios. xxx. gͣuit̉ vulneratos anteqͣꝫ ab illis int̓fecti fuiſſēt ibidē reliq̄rūt. Propt̓ hec ⁊ his ꝯſil̓iafrācos ſiue latīos .i. xp̄ianos p̄cipue timēt tartari et ſil̓r etiaꝫ turci.Un̄ cū in arſenga frāqͥdā placētinꝰ occidiſſet quēdā turcum.hac de cauſa mareſcallꝰ exercitꝰ capi et ſuſpēdi iuſſit eūdē placētinū. Quo audito frāci oēs in vnū cōuenerūt et firmauerūt inter