Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

nec vtilius ad habendū. qͣꝫ ſolū ipſam menteꝫ ſuꝑeminet eſtſolus deus. Nec longe eſt ab vnoquoqꝫ noſtꝝ. qꝛ in ipſo viu fidē mouemur ꝓmouem̄ ſpeꝫ. figim̄ amorem. Ab ipſo enīad ip̄m ꝯditus eſt rōnalis animꝰ. vt ad ip̄m ſit ꝯuerſio eiꝰ. vt ipſeſit bonū eiꝰ. Hic aūt ex illo bono bonꝰ ad imaginē ſil̓itudinē eiꝰꝯditꝰ eſt. hoc eſt qͣꝫdiu hic viuit̉ qͣꝫ ꝓpius pōt accedat ad ſil̓itudine. a ſola recedit̉ diſſimitudīe. vt ſit ſcūs ſic̄ ille ſcūs ē ī fut̉ofuturꝰ beatꝰ. ſicut ille beatꝰ eſt hec ſtudia ſcrutant̉ ꝟtutū tamflores qͣꝫ radices. vt luceāt ſꝫ vt ſint. vt ſciant̉ ſꝫ vt habeāt̉.Uicioꝝ ꝟo plꝰ in ſemetipſis metuūt appetitū qͣꝫ ab alijs impetūSic magno aliqn̄ labore ſtudio ꝑſeuerāte. ꝟtutes trahut̉ inaffectū mētē bonā. Sic vicia leuiſſima remiſſiōis licentie oꝑtunitate trāſeūt in ꝯſꝑſionē qͣi naͣlia efficiūt̉ ſꝫ nullū viciū naͣle eſt.oīs aūt ꝟtus hoī naturalis eſt. Cōſuetudo tn̄ vel volūtatis corrupte vel inolete negligētie pl̓ima ſepe vicia qͣi naturalia in neglecta ꝯſcīa ſolet efficere. oīſqꝫ vicij fruſtra ſiccat̉ riuꝰ ſi fons fuerit obturatꝰ. Quid eſt ꝟtus. Filia rōnis ſꝫ magis gratie. visq̄dā eſt natura. vt aūt ꝟtꝰ ſit. hꝫ ex gr̄a. Uis eſt ex iudicio approbantis rōis. ꝟtꝰ aūt ex appetitu illuminate volūtatis. Uirtꝰem̄ eſt volūtariꝰ in bonū aſſenſus. Uirtꝰ eſt equalitas q̄dā viteoīa ꝯgruēs rōni. Uirtꝰ eſt ad iudiciū rōnis. vſus libere volūtatis.De cuſtodia bōe volūtatis obb̓iaꝫ ꝯſenſuꝫ ꝟitatis. cxx.Ona enī voluntas origoeſt in aīo oīm bonorū. oīm mr̄ ꝟtutū. ſicut ecōtrariomala volūtas omniū maloꝝ vicioꝝ. Iōqꝫ cuſtos aīeſue valde ſollicitꝰ eſſe dꝫ circa cuſtodiā volūtatis ſue. vt prudent̓intelligat diſcernat qͥd in totū velit vel volendū ſit ſibi. ſicut eſtamor dei. qͥd ꝓpt̓ illud ſicut eſt amor ꝓpoſiti. Ut in illo tuta ſitoīs indiſcretio. In ſꝑ ẜm ob̓ie regulas cauta ſꝑ prudēs debeteſſe diſcretio. In dilectōe qͥppe dei. alia. alia diſcretio eſtniſi vt ſic̄ ille dilexiſſet ſuos in finē dilexit eos. Sic ſi fieri pōt ininfinitū diligamꝰ. ſꝫ nullū finē vl̓ t̓minū hēat deuotio amāttn̄ terminos ſuos fines regl̓as dꝫ habere actio oꝑantis. vbi neerret aliqn̄ nimia volūtas nccē eſt ſꝑ aſſit mediāte ob̓ia cuſtodiēsꝟitas. Nihil bonū hoīs in deū ꝓficiētis tam ſibi ꝯuenit qͣꝫ voluntas ꝟitas. Hec duo ſt̓ ſicut dn̄s dicit ſi ꝯſenſerīt ī vnūqd̓cūqꝫ petierint fiet eis a pr̄e meo. Si duo hec ī vnū ꝑfecte ꝯſenſerint. oēm in ſe ꝯtinēt ꝟtatū plenitudinē ſine aliqͦ vicio intercurrente. oīa pn̄t ī hoīe languēte oīa hn̄t poſſidēt ī hoīe nihil hn̄tedāt. mutuāt. ꝯferunt ꝓſunt. in hoīe ſecū qͥeſcēte. Gl̓ia diuitie inꝯſcīa beati viri illiꝰ ex fructibꝰ bone volūtatis eiꝰ. Foris ꝟo exvno latere ſicut ſcutū hꝰ mūdi. ſꝫ vndiqꝫ circūdat. Scutū ꝟitatis dei hilarē iocundū intꝰ ſꝑ efficit bona volūtas. In ext̓ioreꝟo actōne ſeriū grauē. tutū ac ſecuꝝ reddit ꝟitas. Ideoqꝫ ſugreſſus hūana. ille ſꝑ in ſereno eſt. Sicut de aere illo homīesferunt ſuꝑ globum lune eſt.de regimine cuſtodia volūtatis..cxxj.Oluntas enim naturalisjdam appetitꝰ eſt. Alia ad deū circa interiora ſua.. Alia circa corpꝰ exteriora corꝑalia. Hec cuꝫ ſurſumtendit ſicut ignis ad locū ſuū. eſt cuꝫ ſociat̉ veritati. mouet̉ adaltiora amor eſt. vt ꝓmoueat̉ lactat̉ a gr̄a dilectio ē. app̄hēdit. tenet. fruit̉ caritas ē. deꝰ ē. vnitas ſpūs ē. deꝰ caritaseſt. In his aūt ꝯſūmauerit. tūc incipit qꝛ nulla horū in hacvita plena ꝑfectio ē. ꝟo declinat in ea carnis ſt̓ ꝯcupīa carnis eſt. in curioſitatē ſecl̓i ꝯcupīa oculoꝝ ē in ambitōꝫ gl̓ievel honoris ſuꝑbia vite eſt. Ꝙͣdiu tn̄ in hmōi vtilitati ſeu neceſſitati nature ſeruit. natura eſt vel appetitꝰ eius. ꝟo in ſuꝑ flua ſeexponit vel noxia. viciū eſt nature vl̓ ſuipſiꝰ. Uolūtati em̄ ī hmōicito ſatis eſt. vicijs ꝟo eiꝰ nil vnqͣꝫ ſatis ē. Hec ī ſpūalibꝰ. et in eis ad deū ſunt. vult qd̓ pōt laudāda eſt. vult qd̓ poteſtpluſqͣꝫ pōt regenda eſt. vult qḋ pōt excitāda ꝓuocāda ē.Sepe vl̓ negligētia vel pͥuato amore nr̄i erramꝰ in nobis. Bona ergo cuſtos volūtatis eſt ob̓ia. ſiue imꝑij illa ſiue ꝯſilij. ſiue ſb̓iectōis ſiue ſoliꝰ caritatis. Pariꝰ em̄ ac dulciꝰ ẜm apl̓m petrū adpares. ſeu etiaꝫ ad minores ſuos filij ob̓ie caſtificant corda ſua inob̓ia ipſiꝰ caritatis qͣꝫ ad maiores ſuos ſubigant̉ ob̓iam neceſſitatis. In illa ſola vel p̄cipit vel cōſulit. obedit caritas. Hic ātpenā vel timet vel minat̉ imꝑioſa neceſſitas. in illa obediēti ſepedebet̉ maior gloria. in iſta ꝟo inobediēti maior ſꝑ intentat̉ pena.Ergo ī hoīe ſurſuꝫ cor hn̄te ꝓpt̓ exteriora ſua regēda. moderādacōponēda palā oībꝰ eſt qͣꝫ neceſſaria ſit volūtati cuſtodia ſua. amplius aūt ꝓpter interiora ſua. voluntatē ſequit̉ impetus cogitatiōis..cxrij.Nimo nāqꝫ ſepe ſeipſuꝫvel deū cogitanti volūtas in cogitatōne pͥnceps ē.neceſſario pͥncipiū volūtatis ſequit̉ oīs tenor cogitatiōis At cō-

gitationes ſine intellectu ipſe ſunt vane ille ocioſe. repēte ꝑimentes ſꝫ ſenſiꝫ paulatī corrumpētes. occupātes tp̄s. neceſſariaimpediētes. aīm inficiētes. cogitatōes qͣꝫ ſimulacra quedācogitatōnū ſeu etiā ipſe recordatiores vltro multiplicit̓ de memoria ſcaturiētes. in qͥbꝰ paſſio q̄dā volūtatis potiꝰ eſſe videt̉ qͣꝫactio nulla ſit in eis cogitātis intētio. qd̓ ſpōte ebullit de memoria. formandū ſe offert intellectui curanti. Et qͥdqͥd agiturpotiꝰ vr̄ agi ī ſomnio dormiētis qͣꝫ ī acie cogitātis. Ubi tn̄ ſi repellere a ſe ſpm̄ſcm̄ eſt in voto cogitātis. fit tn̄ ex culpa negligentis vt ſpūs diſcipline merito ſe auferat a cogitatōnibꝰ indiſciplinatis. Ubi ꝟo ſerio de rebꝰ ſerijs bn̄ cogitat̉. voluntas liberoarbitrio de mēoria eiꝰ euocat qd̓cūqꝫ opꝰ hꝫ. intellectū formātēmemorie adhibet. formatūqꝫ ꝗcqͥd illud eſt ītellectꝰ adhibꝫ acieicogitātꝭ ſic ꝑagit̉ negociū cogitatōis. ꝟo eis deo addeū ſunt cogitat̉. volūtas eo ꝑficit̉ vt amor fiat. ꝯtinuo viamamoris infundit ſe ſpūſſanctꝰ eſt ſpūs vite oīa viuificat. Adiuuans ſeu ī or̄oe ſeu ī meditatōe. ſeu ī tractatu infirmitatē ipſiꝰ cogitantis ꝯtinuo mēoria efficit̉ ſapīa. ſuauit̉ ei ſapiūt qd̓ ex eis cogitandū ē. formādū ī affectu adhibꝫ intellectꝰ ꝟo cogitātis efficit̉ ꝯtemplatio amātis. formās illud inqͣſdā ſpūalis vel diuine ſuauitatis exꝑientias afficit ex eis aciē cogitantis. Illa ꝟo efficit̉ gaudiū fruētis. tūc de deo bn̄ cogitant̉ẜm hūanū modū. ſi tn̄ cogitatio dicēda ē vbi nil colligit̉ nil cogit̉ſꝫ tm̄mō ī mēoria abūdantie ſuauitatis dei exultat̉. iubilat̉. vereſentit̉ de dn̄o ī bōitate ab eo in ſimplicitate cordis q̄ſiuit illū.modꝰ hic cogitādi de deo eſt ī arbitrio cogitātis ſꝫ ē in gr̄a donantis .ſ. ſpūſſanctꝰ qͥbꝰ vult inſpirat. Sꝫ hoīs eſt iugiterp̄ꝑare cor. volūtatē expiādo ab affectōnibꝰ alienis. rōnē vel intellectū a ſollicitudinibꝰ. memoriā ab ocioſis vel negocioſis ī a neceſſarijs occupatiōibꝰ. vt in die bōa dn̄i tria ſymbolū faciātin gaudiū cogitātis .ſ. volūtas exhibēdo ī gaudiū dn̄i purā affectōꝫ. mēoria materiā fidelē. intellectꝰ exꝑientie ſuauitateꝫ. Sicvolūtas neglecta facit cogitatōes ocioſas īdignas deo. Corrupta ꝟo ꝑuerſas que ſeꝑant a deo. recta neceſſarias ad vſum vitehuiꝰ. pia efficaces ad fructus ſpūs ad fruenduꝫ deo.De examinatōne voluntatis in deum tendentis. .cxxiij.T in omni genere cogitationis oīa q̄cūqꝫ cogitāti occurrūt ꝯformant̉ intētiōvolūtatis agēte in eis miſcd̓ia iudicio dei. iuſtꝰ iuſtiſtificet̉ adh̓uc. in ſordibꝰ ē ſordeſcat adhuc. Iōqꝫ hoī deo volenti vel amanti ſuꝰ ſꝑ ꝯſolēdꝰ ē aīꝰ. examinādaꝗd ſit qd̓ intotū vult. ꝓpt̓ qd̓ vult qͥcqͥd aliud vult. vel ꝓpt̓ qd̓ odit qͥcꝗ̇dꝰillud caro ꝯcupiſcit. Incidētes em̄ qͣſi extrinſecꝰ decedētesteruolitātes volūtates neqͣqͣꝫ int̓ volūtates ſꝫ pene interocioſasdeputāde ſūt cogitatōes. Namētſi aliqn̄ fiūt vſqꝫ ad delectatōꝫ cito tn̄ ſe īde excutit aīꝰ cōpos ſui. Qd̓ āt in totū vult pͥmo ꝯſiderandū eſt qd̓ illud ſit qd̓ ſic velit. deinde qͣntū velit. quō velit.Si qd̓ in totū vult deꝰ ē diſcutiēdū ē ei deū qͣntū quō velit. vtꝝvſqꝫ ī ꝯtēptū ſuipſiꝰ. oīmqꝫ ſunt eſſe pn̄t. tm̄ ex iudiciorōnis. ſꝫ etiā ex affectu mētis. Magͣ volūtas ad deū amor ē. vnitas ꝟo ſpūs deo hoī ſurſuꝫ cor hn̄ti ꝓficiētis in deū. volūtatiseſt ꝑfectio. ſolūmō vult qd̓ deꝰ vult. ſꝫ ſic eſt tm̄ affectus. ſꝫ in affectu ꝑfectꝰ vt poſſit velle niſi qd̓ deꝰ vult. Uellaūt qd̓ vult deus. iam deo ſil̓e eſſe eſt. hec hoīs ꝑfectio eſt ſil̓itudo ipſiꝰ dei. Perfectū āt nolle eſſe delinq̄re eſt. Et huic ꝑfectioni nutriēda ē ſꝑ volūtas. amor p̄ꝑandꝰ volūtas cohibēda. nein aliena diſſipet̉. amor ẜuandꝰ ne inqͣnet̉. Propt̓ ſolū creati ſumꝰ. viuimꝰ vt deo ſil̓es ſumꝰ.minatōne mentis ad ꝯtēplatōnem..cxxiiij.Unc quidem vt legiturabſcōdit lucē ſic̄ lumē clauſū ī maībꝰ et p̄cipit ei vt mſū oriat̉. Dilecto em̄ dei viciſſim lumē vultꝰ dei on̄diſic̄ lumē clauſū ī maībꝰ pꝫ latet ad arbitriū tenētis. vt qͣſi intrāſcurſu vel trāſpūcto vide̓ ꝑmittit̉. Exardeſcat aīꝰ ad plenampoſſeſſionē lumīs et̓ni. hereditatē plene viſioīs dei. Eui vt īnoteſcat aliqͣtenꝰ id qd̓ ei deeſt nōnūqꝫ qͣi ꝑtrāſiēs gr̄a ꝑſtrīgit ſēſūamātis. eripit ſibi rapit ī diē modulo ſuo ad momētū. idip̄m oſtēdēs ei vidēdū ſicuti ē. Interī et̄ ip̄m efficit idip̄ꝫ ſit ſuo ſicuti illd̓ ē. vbi didicerit ꝗd int̓ ſit int̓ mūdū immūdū. reddit̉ ſibi remittit̉ ad mūdandū cor ad viſionē. ad aptādū aīm adſil̓itudinē. vt ſi aliqn̄ rurſū admittat̉ ſit purior adhac ad vidēdū. ſubtilior ad fruendū. Nuſqͣꝫ ſe meliꝰ dep̄hēdit modꝰ humāīꝑfectōis qͣꝫ in luīe vultꝰ dei. i. in ſpeculo dīne viſiōis. vbi ī dicplꝰ plꝰ vidēs qͥd ſibi deeſt emēdat ī dies ſil̓itudine. qͥcqͥd deldiſſimilitudine. ſil̓itudine ei appropnquās. a quo lōge factꝰ ē perdiſſil̓itudinē. Et ſic exp̄ſſiorē viſionē exp̄ſſior ſꝑ ſil̓itudo comitat̉Impoſſibileeſt videriſmuꝫ bonum non amari. necnon tanturtum datum fuerit videri quouſqꝫ amor