Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

Nunqͣꝫ ingredieris in ſenſum pauli. donec vſu bone intentiōis inlectiōe eius ſtudio aſſidue meditatōis ſpm̄ eius inhiberis. nūqͣꝫintelliges dauid. donec ipſa exꝑientia ipſos pſalmorū affectꝰ indueris. Sicqꝫ de reliqͥs in ſcriptura tantū diſtat ſtudiū a lectione quantū amicicia ab hoſpitio. ſocialiſqꝫ affectō a fortuita ſalutatōne. Sꝫ de quotidiana lectōne aliqͥd quotidie in ventremmemorie dimittendū eſt qd̓ fideliꝰ digerat̉. ſurſum reuocatumcrebrius ruminet̉ qd̓ ꝓpoſico ꝯueniat. qd̓ intentiōi ꝓficiat. quoddetineat aīm vt aliena cogitare libeat. Hauriendus eſt ſepelectōnis ſerie affectus. formanda oratio. que lectiōꝫ interrūpat.nec tam impediat interrū pēdo qͣꝫ puriorem ꝯtinuo aīm ad intelligentiā lectōnis reſtituat. Intentōni em̄ ſeruit lectio. Si ꝟo in lectione deum querit legit. oīa que legit ei cooꝑant̉ in bonū. captiuat̉ ſenſus legentis. in ſeruitutē redigit oēm intellectū in obſequiū chriſti. Si ꝟo in aliud declinat ſenſus legētis. omīa trahitpoſt ſemetip̄m. nihilqꝫ tamſanctū ac piū inuenit in ſcripturis qd̓ſeu vanā gloriā. ſeu diſtortū ſenſum ſeu prauū intellectūapplicet. vel ſue malicie vel vanitati. In omnibus enim ſcripturisinitiū ſapientie debet eſſe timor domini.e labore corporali.cxj.Piritualibus vero exerſcitijs ī corꝑalia nūqͣꝫ longe vel in totū recedat̉. ſꝫ facilead ea poſſe redire animꝰ aſſueſcat. illis ſe mutuat.iſtis ſꝑ inhereat. Non em̄ vir ꝓpter mulierē. ſꝫ mulier ꝓpter virū.nec ſpūalia ꝓpter carnalia ſꝫ carnalia ꝓpter ſpūalia. Cor ꝑalia ꝟonūc exercitia dicimꝰ que manuali oꝑe corꝑaliter exercent̉. ſt̓ alia corꝑis exercitia in qͥbꝰ neceſſe eſt corpꝰ laborare ſicut ſt̓ vigilie. ieiunia. alia hmōi que ſpūalia impediūt ſꝫ adiuuāt. ſi cirōne diſcretōne fiant. Que ſi ex indiſcretōis vicio ſic agant̉. vtvel deficiente ſpū vel lauguēte corꝑe ſpūalia impediant̉. qui ſic etcorꝑi tulit boni oꝑis effectū. ſpiritui affectū. ꝓxīo exemplū. ethonorē deo ſacrilegꝰ eſt. hoꝝ oīm in deum reus. ẜm apl̓m videat̉ humanū. etiā hoc deceat debeat. iuſtumſit caput aliqn̄ dolere in ſeruitio dei. qd̓ olim ſepe vſqꝫ ad doloreꝫlaborauit ī vanitate ſeculi. eſurire ventrē vſqꝫ ad rugitū qd̓ ſepealiqn̄ ſuppletū eſt vſqꝫ ad vomitū. ſꝫ modꝰ in omnibꝰ eſt habēdꝰAffligendū aliqn̄ corpus eſt. ſꝫ ꝯterendū. ſolū aūt ſꝫ oēꝫvitam noſtrā qͣꝫuis hoībꝰ occultā exhibere deo debemꝰ ſanctaꝫhoneſtā oēm ꝯuerſatōeꝫ noſtrā ſanctis angelis ꝯſpicabilē agere delectabilē. Grata deo res eſt honeſtas. ſanctoꝝ amica angeloꝝ. Propter qd̓ etiā iubet apl̓s velari mulieres ꝓpter angelos.Qui cum ꝓculdubio tam die qͣꝫ nocte nobiſcuꝫ ſint in cellis nr̄isnos cuſtodientes ſtudijs noſtris ꝯgaudētes cooꝑantes. placet etiā eis ſi nullo hoīe vidente omīa noſtra honeſte fiant.De cibo ſomno..cxij.Iue ergo manducatisſiue bibitis. ſiue aliqͥd aliud agitis. oīa ī noīe dn̄i facitepie. ſancte. religioſe. ac honeſte. Si manducas. mēſamtuam ſe ſatis ſobriam ſobrietas tua ꝑornet. Et cuꝫ manducasnequaqͣꝫ totꝰ māduces. ſꝫ corꝑe tuo ſuaꝫ refectōꝫ ꝓcurante. mēsoīno ſuam negligat. ſꝫ de memoria ſuauitatis dn̄i vel ſcripturaꝝ aliqͥd qd̓ paſcat. meditādo vel ſaltē memorādo ſecū ruminet digerat. ſꝫ ipſa neceſſitas ſecularit̓ carnalit̓ expleat̉.ſꝫ ſicut decet monachū ſicut ꝯuenit ſeruo dei. etiā ad ſanitatēcorꝑis cibꝰ quanto honeſtiꝰ ordinatius ingerit̉. tanto faciliusſalubrius digerit̉. Ubſeruandꝰ eſt ergo ſumendi modus tēpuscibi qualitas quantitas. fugiendaqꝫ ſuꝑflua adulterina ꝯdimenta. Sufficit obſecro vt cōmeſtibiles fiant cibi veſtri. etiamꝯcupiſcibiles vel delectabiles. Sufficit eniꝫ ꝯcupīe malicia ſuaque cum vix aūt nullo ꝑtranſire poſſit ad finē explēde neceſſitatꝭ niſi viā quātecunqꝫ delectatōnis ſi ceꝑit acciꝑe irritamētaab eis ꝑpetuū ſuſceꝑe bellū aduerſus eiꝰ oblectamēta. fiēt duoꝯtra vnū ꝑiclitat̉ ꝯtinentia. Deinde ſicut de cibo dictum eſt. ſietiā de ſomno. Caue inqͣꝫtū potes ſerue dei. ne totꝰ aliqn̄ dormias. ne ſit ſomnꝰ tuus requies laſſi. ſꝫ ſepultura corꝑis ſuffocatꝭ reꝑatio ſꝫ extinctio ſpūs tui. Suſpecta em̄ res eſt ſomnꝰ. et exmagna ꝑte ebrietati ſil̓is. Exceptis em̄ vicijs qͥbꝰ in dormientecorꝑe dormitat parit̓ ratio eſt ꝯtradicat qͣꝫtū ad debitumꝯtinui ꝓfectꝰ. nil tēporis tam deperit vita noſtra qͣꝫ qd̓ ſomnodeputat̉. Iturꝰ ergo ad ſomnū ſꝑ aliqͥd defer tecū in memoria vl̓cogitatōe. ī placide obdormias. qd̓ nōnūqͣꝫ etiā ſomniare iuuetqd̓ etiā vigilantē te excipiēs in ſtatu heſterne intentōis reſtituat.Sic tibi nox ſicut dies illuminabit̉. nox illumīatio tua erit ī delitijs tuis. Et ſurgens facilis et agilis eris ad redeundū in id vn̄totꝰ diſceſſiſti. Sobriū em̄ cibū ſobriūqꝫ ſomnū ſequit̉ ſobriꝰ ſenſus ratio. Carnalis ꝟo ille brutꝰ. ſicut dicit̉ letheus abomi-

nandus eſt. de quo eſt facile ſenſus corꝑis mētis euocare.quaſi ſeruos domus patriſflias ad oꝑa neceſſaria ſpiritui ſuſcitare remittere.De ſuſceptiōe fratꝝ ambitioſa edificatōe cellaꝝ. cxiij.X duobꝰ hoīm generibꝰcellaꝝ habitatio ſupplenda eſt. vel de ſimplicibꝰ qui eſenſu volūtate ad ſequendā religioſam prudentiaꝫferuentes apparuerūt habiles vel de prudētibꝰ quos religioſeſcē ſimplicitatis eſſe cōſtiterit emulatores. Stulta ꝟo ſuꝑbia. velſuꝑba ſtulticia a tabernaculis iuſtoꝝ ꝓcul ſit ſꝑ. Propria eſtciuitas refugij ſimplicitati cohabitatio religionis. niſi ſit talis quenolit humiliari. vel tam bruta vt poſſit regi vel tractari Bonatn̄ volūtas ſi multū ſit bruta eſt deſerēda. ſꝫ ſalutari ꝯſilio adlaborioſam actuoſam vitā trāſmittēda. Suꝑba autē quātūuiprudēs ſibi videat̉ dimittenda ſibi eſt abigenda. Admittant̉aīales hūiles pauꝑes ſpū ad cohabitatōꝫ cellaꝝ. Sed vt fiātipſi rōnales ac ſpūales vt ꝓpter eos ipſi hoc eſſe meruer̄tꝯuertant̉ retro efficiant̉ aīales. ſuſcipiant̉ in bn̄uolentia caritatis. portent̉ in patientia benignitatis. Sed eis cōpatiunt̉.nec ꝯforment̉. nec ſic q̄rant hoꝝ ꝓfectū. vl̓ ꝓpter eos cogant̉ incurrere ꝓpoſitū religione rigoris defectū. Inde em̄ ſubintrantde ere alieno ſumptuoſa. qͣntū pudor ſinit ambitioſa cellaꝝ edificatio. vt abiecta ſct̄a ruſticitate (ſicut ſalomō dicit) ab altiſſimocreata qͣſi religioſas qͣſdā nobis creamꝰ habitatōnū honeſtates.in qͥbꝰ tantuꝫ cōpaſſum eſt aīalibꝰ. vt pene oēs in effecti ſumusaīales. Dimiſſam em̄ a nobis a patribꝰ iure hereditario formampauꝑtatis ſpeciē ſcē ſimplicitatis. veꝝ decorē domꝰ dei alienantes a nobis. a cellis noſtris manꝰ artificū exqͥſitoꝝ. cellasheremiticas qͣꝫ aromaticas edificamꝰ nobis ſingulas ī titulo. C.ſolidoꝝ. ꝯcupīas oculoꝝ nr̄oꝝ de elemoſynis paupeꝝ. Amputdn̄e opprobriū. C. ſolid̓. a cellis paupeꝝ tuoꝝ. Cur non potiꝰ. C.denarioꝝ. Cur potiꝰ nulloꝝ. Cur potiꝰ gratis filij gr̄e ipſiſibi edificant. Obſecro in huiꝰ ꝑegrinatōe ſcl̓i. in hac militia ſiterrā. edificemꝰ nobis domos ad habitandū. ſꝫ tabernacula addeſerendū. vtpote cito inde euocandi migraturi in patriā. Credite em̄ frēs. qꝛ pulcritudines iſte forēſes honeſtates cito virileꝓpoſitū eneruant. maſculinū aīm effemināt. Namet ſi ipſo ſepevſu ſopiunt̉ eaꝝ delectatōes. ſi ſunt aliqͥ qui vtunt̉ hmōi qͣivtentes. tn̄ ꝯtēptū melius qͣꝫ vſu exercent̉ vincunt̉ hmōi affectōnes. Cōferūt etiā modicū interioribꝰ noſtris exteriora nr̄aad ſil̓itudinē mentis aptata ꝯpoſita bono ꝓpoſito ſuo modoreſpōdentia. pauꝑior em̄ cultus in alijs circa amorem pauꝑtatisafficit ꝯſcīam. Sed intentum interioribꝰ ſuis aīm magis decentinculta oīa neglecta exteriora qͥbꝰ dn̄s domꝰ ſepius alibi cōuerſari dinoſcit̉. ſeqꝫ alibi magis occupatā intentio ſancta denūciat efficacit̉ bone ꝯſcientie ꝯciliat interiora. cui omnia exteriora viluiſſe renūciat.De exemplo pauꝑtatis ſanctoꝝ patꝝ..cxiiij.Atres noſtri in egypto ettebaida huiꝰ ſancte vite ardentiſſimi emulatores in ſolitudībꝰ degētes. anguſtiati. afflicti qͥbꝰ dignꝰ eratmūdus ipſi cellas. fabricabant in qͥbꝰ tecti tantūmō circūſepti aturbine pluuia tutabant̉. In qͥbꝰ heremite frugalitatis delitijsaffluentes locupletabāt multos ipſi egentes. Ipſi em̄ quos quonoīe digmus appellē neſcio. hoīes celeſtes an angelos degētes interris. ſed conuerſatōneꝫ habentes in celis. laborabant manibusſuis de labore ſuo pauperes paſcebant. eſurientes ipſi. quid adhoc nos dicemus non animales ſed animalia terrena adheretesterre ſenſibus carnis noſtre in ſenſu carnis ābulantes. ex alienismanibus pendentes qͣꝫuis conſolat̉ nos in hoc ipſo aliquatenusille qui cum diues eſſet. pauꝑ pro nobis factus eſt. Naꝫ ipſe etiāa fideli paſci voluit. non nunqͣꝫ etiam ab infidelibus. ſed vt fideles faceret vite neceſſaria accipere non recuſauit. Quod ⁊ſi conceditur liberius hocipſum ipſo domino p̄cipiēte ordināte euangelium annunciantibus. ex apoſtoloruꝫ tamen autoritate negatur etiam euangelice viuentibus. ſicut ſanctis illis pauꝑibꝰ quitunc erant in hieruſaleꝫ. Ignoſce domine ignoſce. excuſamꝰ. tergiuerſamur. ſed non eſt qui ſe abſcōdat a lumine veritatis tue. qd̓ſicut illuminat conuerſos ſic etiam ferit aduerſos. Non eſt etiamoccultum a te os noſtrum quod feciſti in occulto hominuꝫ. Posautem nobiſipſis facimus illud occultum. quia vix eſt aliquis quiin eis que ad te ſunt exꝑiri velit quid poſſit. et quod ꝓmptiſſimepōt qͥn̄qꝫ ẜm carnē vel ſeculū. ſiue timor impulerit. ſiue cupiditastraxerit. Sꝫ ſi fallīꝰ hoīes inſcios nos ꝑmittas vt qͣi volētesos. laboramꝰ. qꝛ vel poſſumꝰfallere te. ſſme