Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

vix vnqͣꝫ aliquis niſi celo p̄deſtinatus vſqꝫ ad morteꝫ in ea ꝑſiſtitFiliū em̄ gratie fructū vētris ſui cella fouet ac nutrit. amplectituret ad ꝑfectionē plenā ꝑducēs. dei colloquio dignū efficit. Alienūaūt vel ſuppoſitū abdicat a ſe citius et ꝓijcit. Proijcit inqͣꝫ quoſiabortiuū. euomit tanqͣꝫ inutilē ac noxiū cibū. Nec diu talem patipoteſt ī viſceribꝰ ſuis officina pietatis venitqꝫ ei pes ſuꝑbie. mouet manus pct̄oris. expulſus fugit ſic̄ chain a facie dn̄i miſeret tremebūdus expoſitus vicijs demoībꝰ. vel ſi aliqͣꝫdiu durauerit in ea. virtutis cōſtātia ſed ꝑtinaci miſeria. Sic ei cella ē qͣſicarcer. aut ſicut viuēti ſepultura.De triplici gradu quo ꝑuenit̉ ad ꝑfectionē..cj.Icut ergo dicit propheta. Si cōuerteris cōuertere .i. ꝑfecte cōuerſioīs culmēapprehēde. Nulli em̄ in eodē ſtatu diu eſſe cōceditur.Seruo em̄ dei ſemꝑ aūt ꝓficiēdū eſt aut deficiendū. Aut ſurſū nititur. aut ī inferiora vrget̉. Ab om̄ibꝰ aūt nobis ꝑfectio licet nonvniformis exigit̉. Si ergo incipis. incipe perfecte. et ſi iam aliquidperfectōis attigiſti. teip̄m in temetip̄o metire. et dic apl̓o. iam apprehenderim aut ꝑfectus ſim ſequor an ⁊cͣ. Et addidit.Quotquot ergo perfecti ſumus hoc ſapiamꝰ. In quo aperte declarat qꝛ perfecta eoꝝ que retro ſunt obliuio. et perfecta ī āteriora extenſio. ip̄a ē hoīs ī hac vita perfectō. Et huiꝰ perfectōis perfectio ibi erit vbi perfecta erit brauij ſuperne vocatōis apprehenſio. Hoc aūt modo ſicut ſtella a ſtella differt in claritate. ſic cella acella ī cōuerſatōe īcipiētiū ſcꝫ et ꝓficiētiū. ac ꝑfectoꝝ. quo aūteſt deus nunqͣꝫ minꝰ ē ſolus qͣꝫ ſolus ē. Sūt em̄ quidaꝫ aīalesqui per ſe nec rōne agunt̉ nec affectu trahūt̉. et tn̄ vel autoritatepermoti vel doctrina cōmoti vel exēplo ꝓuocati. approbant bonum vbi inueniūt. et qͣſi ceci ſed ad manū tracti ſequūt̉. Sūt alijrōnales. per rōnis iudiciū et naturalis ſciētie diſcretōem habētet cognitōem boni appetitū. ſꝫ nōdū habent effectū. Sunt alijſpūales .i. perfecti ſpū dei agūt̉ et ſapiētie affectu trahūt̉ ad bonum ⁊cͣ. Primꝰ em̄ ſtatus circa corpꝰ ſe hꝫ. ſecūdus aūt circa ani ſe exercet. Terciꝰ ꝟo niſi ī deo requiē hꝫ. Horū ſinguli ſic̄habent certā ꝓficiēdi rōem. ſic et certā in genere ſuo perfectionisſue me̓ſurā. Initiū etem̄ bonū cōuerſatōe aīmali perfecta obēdiētia ē. ꝓfectus ſubigere corpꝰ ſuū et in ſeruitutē redigere. perfectōꝟo vſus boni cōſuetudīem in delectatōem vertiſſe. Initiū aūt rationalis ē intelligere que ī doctrina fidei apponūt̉. profectus taliap̄parare qualia apponūtur. perfectio in affectū mētis. trāſit iudiciū rōnis. Perfectio ꝟo rōnalis ē initiū ſpūalis. profectus eiusreuelata facie gloriā dei ſpeculari. perfectio aūt in eandē imagīemtrāſformari a claritatē. ſcꝫ in claritatē tanqͣꝫ a dn̄i ſpū.īplicitas nouiciorū.De primo gradu qui ēT ergo primum gradumſeqͣmur a prīo. aīalitas ē vite motus ſenſibꝰ corporisſeruiēs. ſcꝫ aīma qͣſi extra ſe per ſenſus circa dilecto delectatōes corpoꝝ affecta. eoꝝ fruitōe paſcit vel nutrit ſenſualitatē ſuā. ſeu intra ſe regrediens et corꝑa quibꝰ forti glutinoamoris et cōſuetudīs adheſit in locū incorꝑee nature ſecū ferrep̄ualēs. eoꝝ illuc ſecū imagīes contrahit. et amicabiliter ibi eiscōuerſat̉. Quibꝰ aſſuefacta ad cogitāda ſpūalia vel diuina ſeerigit. nil aliud eſtimare vel cogitare poteſt niſi qͣle extra ſentit velintus cōtraxit. Hec auerſa a deo ſtulticia fit nimis intra ſemetip̄am remiſſa fuerit. et tam bruta vt etiā vel regi poſſit. aūtextra ſe ſuꝑbiā arrepta fuerit fit prudētia carnis. et ip̄a ſibi ſapientia eſſe videt̉ ſtulticia ſit. Porro ad deū cōuerſa fit ſct̄a ſimplicitas .i. eadē ſemꝑ circa idē volūtas ſcꝫ ad deū ꝑfecte conuerſavnam petēs a dn̄o hāc requirēs. ambiēs ml̓tiplicari in ſeculovel ſimplicitas ē in cōuerſatōe vera huīlitas. ſcꝫ cōſcīam virtutismagis qͣꝫ fumā amplectēs. dum refugit vir ſimplex ī hoc ſeculo videri ſtultus vt ſit ſapiēs in deo. vel ſimplicitas ſola ē ad deuꝫvolūtas: ſcꝫ nōdum illumīata vt ſit caritas. nōdum rōne formatavt ſit amoris iocūditas. Habēs ī ſeip̄a ſimplicitas initiū aliqd̓creature dei volūtatē. ſcꝫ bonā. qͣi futuri boni homīs informē materiā. in primordio ſue cōuerſioīs offert eam actori ſuo formādaꝫin ſenſu et ſpū humili timore dei incipiēte oēm virtutū plenitudinē oꝑari. dum iuſticiā defert maiori. prudētiā credit ſe ſibi. tꝑantiā refugit diſcernere. fortitudīem totū ſe ſubdit obedientie. diſcernēde ſed adimplēde. Perfecta igit̉ obedientiamaxīe in incipiēte ē indiſcreta. hoc ē diſcernere quid vel quarep̄cipiat̉. ſed ad hoc tm̄niti vt fidelit̓ et humiliter fiat qd̓ a maioriprecipit̉. Lignū em̄ ſcientie boni et mali in paradiſo .i. in cōuerſatione religiōis cenſura eſt diſcretionis. penes patrem ſpiritualeꝫqui iudicat omnia. et ip̄e a nemīe iudicatur: ip̄ius eſt diſcernere aliorum obedire. Animalē diſcretū. nouicium prudentem. incipientem ſapientem. in cella conſiſtere diu poſſe impoſſibile eſt. fiat ſtul

tus vt ſit ſapiens. et hec eius ſit om̄is diſcretio. hec eius oīs ſapiētia. vt ei in hac parte nulla ſit. Si callet ingenio. ſi viget arte. ſi preminet intellectu. inſtrumenta ſunt hec tam vicioꝝ qͣꝫ virtutū. Ingenium corpus adaptet. ars naturā informet. int. elatuꝫfaciat animū ſed docilē.De inſtructione nouiciorum.Ocendus autē eſt nouicius ſic habere corpus ſuum ſicut egrū cōmendatū. cuietiā multa volēti inutilia ſunt negāda. vtilia ꝟo etiamnolēti ingerenda. ſic de eo agere qͣſi de ſuo. ſed eius a quo precio magno empti ſumus vt glorificemus et portemus in corpore nr̄o. Durius quidē tractādū eſt ne inſoleſcat ſic tamē vt ſeruire ſufficiat. qm̄ ad ſeruiēdū ſpiritui datum eſt. nec ſic habendūeſt tanqͣꝫ ꝓpter illud viuamus. ſed tanqͣꝫ ſine quo viuere poſſumus. Fedus em̄ qd̓ habemus cum corꝑe. qn̄cunqꝫ volumꝰpoſſumus abrumꝑe. ſed legitimā eius reſolūtōem patiēter expectare nos oportꝫ interim legitimi ſunt federis obſeruare. Sicergo nobis eo eſt cōuiuendū. quaſi diu nobis cum eo ſitmorandum. ſicqꝫ vt ſi aliter euenerit vrgeamur ad exeundumPremuniēdus ē etiā aſſidue cōtra temptatōnes acrius inſolitarium nouicium deſeuientes. Nam hoīem deo ſeruientem gratis ceſſant ſollicitare vicia. mercede oblate delectatōnis. dyaboloſuggerente. carne cōcupiſcente. ſeculo ꝯcupiſcēda ingerente. Sꝫille temptatōnes facile vincunt̉. et facile illis a rōne occurrit̉. quevel ſuſpecte ſunt. vel prima facie male innoteſcūt. Que ꝟo ſubſpecie boni ſe ingerūt et difficilius diſcernūtur et periculoſius admittūtur. Omnium autem et temptationum malarū cogitationum et inulilium ſentina eſt iuers ocium. Nunqͣꝫ igitur ocioſusſit dei ſeruus. qͣꝫuis ad deum ſit feriatus. Ocioſum non eſt vacare deo. immo negocium negociorum hoc eſt. quod quicunqꝫ in cella non agit fideliter et feruenter. quicquid agat quod propter ip̄ꝫnon agit ociatur. vbi pro vitando ocio ocioſa ſectari ridiculū eſt.Ocioſum autem eſt quod nullam habet vtilitatem vel vtilitatisintentionem. Nec hoc tantum eſt agendum vt cum aliqua delectatione vel ſine grandi nauſea ocij dies tranſigatur. ſed vt etiande peracta dieta ſemper ad profectum mentis aliquid in conſciētie theſaurum congeratur..ciiij.De bonis occupationibus fratrum.Ueris quid agas in quote occupes. Primū quidem extra quotidianū oratioum ſacrificium. vel lectōnis ſtudium quotidiane conſcientie diſcuſſioni. emendationi. cōpoſitioni. pars ſua diei neganda non eſt. Deinde oꝑandum eſt aliquid manibus quod iniunItur. non tam quod animum delectando ad horaꝫ detineat. qͣꝫ qd̓ſpūalibꝰ ſtudijs dilectōꝫ cōfirmet nutriat ī remittat̉ ad horāaīmꝰ relaxet̉. vn̄ ſe facile aīmꝰ mox vt ſibi ad ſeip̄m redeūduꝫviſum fuerit expediat abſqꝫ cōtrouerſia inherētis. volūtatis. abſꝫcōtagio cōtracte delectatōis vel etiā memorie imaginātis. Nemoſiquidē ad ꝯſcīam redire amat. poſt actōꝫ ad agēdū ab ea nonꝓficiſcit̉. redit ad ꝯſcīam. ſi nōdū vicit cōcupīam ſuā. inuenitibi de ip̄a cōcupīa vel ſuaues delectatōes vel graues corroſiōeset inde ml̓tiplicat cogitatōes. Qui ꝟo vicit qͣꝫdiu tn̄ veri boni maior cōcupīa vel delectatio mētē eiꝰ obtinuerit cum exoſaquadā voluptate geſtoꝝ. viſorū auditoꝝ. patit̉ imagīatōes. Un̄vtrobiqꝫ lūbi implent̉ illuſi oībꝰ delectatōnū. ad cogitādū ſpūlia vel dina. lumē oculoꝝ eſt ſecū et pugnat ꝯtra ꝯcupiſcētias vbi moleſtas patit̉. qͣs nōdū ꝑfecte vince̓ p̄ualet affectōes. iam ad libertatē aſpirat excute̓ a ſe pt̄ imagīatōes noxias vl̓occupatōes vel ocioſas exinde etiā tꝑe pſalmodie et or̄ois ceteroꝝqꝫ exercitioꝝ ſpūaliū ī corde ẜui dei paſſim oriūt̉ cogitatōnesfitqꝫ miſerabilis aīe diuiſio ſpū et rōe voluntatē cordis et intētionem. corporiſqꝫ promptum obſequium ſibi defendente. animaliꝟo improbitate affectū ſibi preripiente intellectum. mente ſinefructu remanente. Hinc et infirmioribus anis vicia paſſim curioſitatis ebulliunt. Hinc inordinatas et inimicas ꝓpoſito delectationes querunt. et in cōmunium cōſtitutionum via regia furtiuaꝓprie voluntatis diuerticula. Hinc ſolitorum faſtidium preſumptio nouitatum que pruritū quidem ac tedium egri aīmi qͣſi ꝯfricando. vident̉ ad horam lenire. ſed calefaciunt amplius et accendunt. Hinc quotidie fiūt occupatōes noue lectōnes diuerſe.ad edificandū animū. ſed ad fallendū tardāti diei tedium. vt cumdamnauerit ſolitarius om̄ia vetera ac ſolita et defecerint noua. ureſtet niſi odium celle et fuga matura. propter quod pia ſimplicitas. et in profeſſione religionis nouus homo qui non habet velrationem ducentem vel affectum trahentem. vel diſcretionemmoderantem in qua dum nititur ī ſemetipſum tāqͣꝫ a figulo lut-