Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

Liber.LXLL.

Dmitto oratoriorū immēſas altitudīes. īmoderatas lōgitudīes. ſuꝑuacualatitudīes. ſūptuoſas depolitōes. curioſas depictōesQue in ſe orantiū retorquēt aſpectū impediūt et affectū. mihi quodāmō repreſentāt antiquū iudeoꝝ ritū. Sed eſto fiāt hecad honorē dei. Illd̓ at̄ int̓rogo. mōachꝰ mōachos qd̓ in gētilibꝰtētilis arguebat. Dicite ait ille pōtifices in ſct̄o quid facit auruꝫEgo aūt dico. Dicite pauꝑes. em̄ attēdo verſum ſed ſenſuꝫDicite inqͣꝫ pauꝑes. ſi tn̄ pauꝑes. ī ſct̄o quid faciat aurū. Et quidem alia eſt ep̄oꝝ. alia mōchoꝝ. Scimus nāqꝫ illi ſapiētibꝰ inſipiētibꝰ debitores ſint. carnalis ppl̓i deuotōem. qꝛ ſpūalibꝰ poſſunt corꝑalibꝰ excitāt ornamētis. Nos ꝟo qui de populo exiuimꝰ. mūdi queqꝫ p̄cioſa xp̄o reliꝗmꝰ. oīma pulcre lucentia. canore mulcentia. ſuaue olentia. dulce ſapiētia. tactu placētia cūcta deniqꝫ oblectamēta corꝑea arbitrati ſumꝰ vt ſtercora. vtxp̄m lucrifaciamꝰ. Quoꝝ queſo deuotōem ī his ere̓citare intēdimus. quē inquā ex his fructū requirimꝰ. Stultoꝝ admirationeman ſupplicū oblatōem. An qm̄ cōmixti ſumꝰ int̓ gētes. forte didicimus oꝑa eoꝝ. et ſeruimus ſculptilibꝰ eoꝝ. Et vt aperte loquar.An hoc tm̄ facit auaricia que ē ydoloꝝ ſeruitꝰ reqͥrimꝰ fructu ſed datū. Tali quadā arte ſpergit̉ es vt multiplicet̉. expendit̉vt augeat̉ et effuſio copiā parit. ip̄o quippe vſu ſumptuoſarū. ſedet mirādarū vanitatū accendūt̉ hoīes magis ad offerendū qͣꝫ adorandū. Sic opes oꝑbꝰ hauriūt̉. ſic pecuīa pecuniā trahit. quianeſcio pacto vbi amplius diuitiaꝝ cernit̉. ibi offert̉ libētiꝰ. auro textis reliquijs ſignant̉ oculi. et loculi aperiūt̉. oſtēdit̉ pulcerrima forma ſancti vel ſct̄e alicuiꝰ. eo credit̉ ſanctior coloratiorCurrūt hoīes ad oſculādū. inuitant̉ ad donādū. et magis mirāt̉pulcra qͣꝫ venerant̉ ſacra. ponūt̉ deinde in eccleſia gēmate corōne ſed rote lapidibꝰ circūſeptē. Ternimꝰ et cādelabris arbores quaſdā erectas multo eris pōdere. miro artificis oꝑe fabricatas. Quid putas in omībꝰ his querit̉. penitentiuꝫ cōpunctio. anintuentiū admiratio. O vanitas vanitatū. Fulget eccl̓ia ī ꝑietibꝰet ī pauꝑibꝰ eget. Suos lapides īduit auro. et ſuos filios nudosdeſerit. De ſumptibꝰ egenoꝝ ſeruit̉ oculis diuitū. Inueniūt curioſi quo delectent̉. et inueniūt miſeri pauperes xp̄i ſuſtētāt̉.Adhuc de picturis pauimētoꝝ clauſtroꝝ..xcvij.T quid ſaltē ſāctorū imagines venerent̉. qͥbꝰ vtiqꝫ hocip̄m qḋ pedibꝰ ꝯculcat̉ nitet pauimētū. ſe ꝑe ſpuit̉ ī os angeli. ſepe alicuiꝰſanctoꝝ facies calcibꝰ tundit̉ trāſeūtiū. Et ſi ſacris imaginibcur vel ꝑcit̉ pulcris coloribꝰ. Cur decoras qḋ mox fedandū ē.Cur depīgis qd̓ neceſſe ē cōculcari. niſi forte et hic aduerſus memoratū poete iam verſiculū verſus ꝓpheticꝰ ille reſpōdeat̉. Dn̄edilexi decorē domus tue ⁊cͣ. aſſentio. patiamur hec fieri in eccl̓iaqꝛ et ſi noxia ſunt vanis et auaris. tamē ſimplicibꝰ et deuotis.Ceterū in clauſtris corā legētibꝰ fratribꝰ. qͥd facit illa ridiculaſtruoſitas. mira deformis formoſitas ac formoſa deformitas. qͥdimmūde ſimie. qͥd fieri leones. qͥd mōſtruoſi centauri. qͥd ſemihomīes. qͥd maculoſe tigrides. qͥd milites pugnantes. qͥd venatorestubicinātes. videas ſub vno capite multa corꝑa. ſuꝑ vno corpore multa capita. Cernit̉ hicinde in qͣdrupede cauda ſerpētis. illīein piſce caput qͣdrupedis. Ibiqꝫ beſtia p̄fer equū. caprā trahensretro dimidiā. hinc cornutū aīal equū geſtat poſteriꝰ. Tāml̓ta deniqꝫ tanqͣꝫ mira diuerſarū formaꝝ apparet vbiqꝫ varietas vt magis libeat lege̓ in marmoribꝰ qͣꝫ ī codicibꝰ. totāqꝫ diē occupare ſingula iſta mirādo. qͣꝫ in lege dei meditādo. Pro deo ſi pudet ineptiaꝝ. cur piget expenſarū.fine ſermoīs exhortatōe vtriuſqꝫ ꝑtis..xcviij.Ulta quidem et alia ſuggerebat addēda lōga materia. ſꝫ vtiliora ſūt pauca inpace qͣꝫ multa ſcādalo. Enimuero vicia carpēs ſciome offēdere vicioſos. pt̄ tn̄ fieri volēte deo aliqͥbꝰ qͦs me timeo exaſperaſſe potius placiturū eſſe. ſi deſinant eſſe vicioſi. ſi vicꝫ diſtrictōres deſināt eſſe detractores. remiſſioe̓s am putēt ſuꝑfluitatesſic quiſqꝫ bonum teneat qd̓ tenet vt alius aliū tenētē iudicet.Si quis bonus ē. inuideat melioribꝰ ſibi videt̉ agere meliusbonū ſpernat alteriꝰ. Si etiā diſtrictius viuere poſſunt eosqui poſſunt nec aſpernent̉ nec emulent̉. qui aūt poſſūt. eosqui poſſunt ſic mirent̉ vt temere eos imitent̉. Sic̄ em̄ licethis maiꝰ forte aliqͥd vouerūt ad id qd̓ minus ē deſcēdere vt neapoſtotent̉. ſic om̄ībꝰ expedit de hoīs mīoribꝰ ad maiora trāſire ne p̄cipitent̉. Scio qͥppe nōnullos de alijs cōgregatōibꝰ inſtitutōnibꝰ ad ordinē nr̄m ꝑuolaſſe. pulſaſſe. intraſſe. Qui qͥdēagendo et ſua ſcādala reliquerūt et nobis nihilominꝰ attulerunt.

dum quātum illos ſua temeraria diſceſſione. tātū nos turbaruntſua miſera cōuerſatione. Et qm̄ ſuꝑbe ſpreuerūt qd̓ tenebant.temere p̄ſumpſerūt qd̓ valebāt digno deus exitu eoꝝ tandempatefecit ignauiā. Quia et impudēter deſeruerūt qd̓ impudēterarripuerāt. et turpiter redierūt ad id qd̓ leuit̓ deſeruerāt. em̄clauſtra nr̄a ſui potius ordīs impatiētia qͣꝫ deſiderio nr̄i expetierint oſtēdūt qd̓ ſūt. a vobis ad nos. a nobis ad vos inſtabili leuitatē ꝑuolātes. et nobis et vobis oībus bonis ſcādalū faciuntqͣꝫqꝫ ergo nōnullos eoꝝ nouerimꝰ fortiter deo auctore ceperūtet ip̄o ꝓtectore fortius ꝑſeuerāt. ſecuriꝰ ē tn̄ vt ꝑſeueremꝰ ī bo qd̓ cepimus. qͣꝫ qd̓ incipiamꝰ vbi ꝑſeueremꝰ. De hoc autēꝑiter oēs ſtudeamꝰ qd̓ ẜm apl̓i cōſiliū omīa oꝑa nr̄a in caritate ſiant. Hec ē em̄ nr̄a de nr̄o de vr̄o ordine ſentētia. Que ī veſtrislaudabilia ſunt laudo et p̄dico. et ſiqua rep̄henſibilia ſūt vt emēdent̉ vobis et alijs amicis meis ſuadere ſoleo. Hec eſt detractio ſed attractio. qd̓ vt nobis a vobis ſemꝑ fiat oīno precor.Exhortatio carthuſienſium ad patientiā et huīlitatē. Idēad carthuſienſes..xcix.IRatribus de monte deiorientale lumē antiquū illū in egipto religioīs feruoirem vr̄a ſufficiētia altiſſima pauꝑtas multoꝝ confundit cupiditatē. Qui maīfeſtū lumē veritatis obnubilare nequeūt de ſolo nouitatis noīe cauillant̉. Ueteres ip̄i et ī veterite noua neſciētes meditari. vtres veteres capiētes nouū vinuꝫqd̓ ſi eis infūderet̉ irrumꝑent̉. Sileant ergo in tenebris de luceiudicātes vos arguūt nouitatis. ex abūdantia male volūtatis ip̄ipotius arguēdi. veritatis et vaītatis. Sꝫ qm̄ et laudatores et detractores ſemꝑ eſtis habituri ſic̄ et dn̄s. laudatores p̄terite et qd̓bonū in vobis amāt. hoc ī eis amate. detractores diſſimulateeis orate. et obliti que retro ſunt p̄tergreſſis ſcandalis iuxta itervobis a dextris et a ſiniſtris poſita ſunt ī anteriora vos extenditeNon ē vr̄m circa cōmunia p̄cepta lāguere. nec attēdere ſolū qͥdp̄cipiat deus. ſed qͥd velit. ꝓbātes ſit volūtas bona. bene placēset ꝑfecta. Alioꝝ em̄ eſt deo ſeruire. vr̄m aūt adherere. Alioꝝ etiāeſt deū credere. amare et reuereri. veſtrū intelligere. ſaꝑe. frui. Abſit tn̄ a cōſcīe veſtre eſtimatōne et ab ore vr̄o om̄is altitudo. qm̄altū ſapere mors ē. Caue ſerue dei ne qͦs imitari vis dānare videaris. Qui em̄ ꝑfecte examīando ſemetip̄m ītelligit. ſuo peccato nulliꝰ pct̄m par eſſe exiſtimat. qd̓ nemo ſic̄ ſuū intelligit. Noloergo vt vſqͣꝫ arbitreris ſolē cōmunem lucere niſi in cella tua. vſqͣꝫoꝑari gr̄am dei niſi in cōſcīa tua. An ſolitarioꝝ deꝰ tātū. immo etoīm. Miſeret̉ em̄ oīm deus et nihil odit eoꝝ fecit. Malo tegitare vbiqꝫ ſerenū eſſe niſi apud te et peius de te qͣꝫ de aliqͦ eſtimareExhortatio eorūdē ad pietatē et ſolitudīs amorē.Xerce aūt teipſum ad pietatem ⁊cͣ. quā habet ī vano accepit aīam ſuā ideſt. fruſtra viuit vel oīno viuit non viuit ea vitaꝓpter quā vt in ea viueret accepit aīam ſuā. Pietas em̄ hec eſt iugis dei memoria. cōtinua actōis intentio ad eiꝰ intelligētiā. et indefeſſa affectio in eiꝰ amorē. vt nulla dei ẜuū vnqͣꝫ inueniat. dicodies ſed hora niſi vel ī exercitij labore ac etiā ꝓficiēdi ſtudio. vel īexꝑiendi dulcedine ac fruēdi gaudio. hāc qui habet ī cōſcientia. exhibet ī vita. exercet ī cello. ſolitariꝰ ſꝫ ſolꝰ dicēdus ēͣnec cella ei cella ſꝫ recluſio et carcer ē. Uere ſolꝰ ē quo deꝰeſt. Uere recluſus ē in deo liber ē. Cella ꝟo nunqͣꝫ dꝫ eſſe recluſio neceſſitatis ſꝫ domiciliū pacis. hoſtiū clauſū. latebre ſꝫ ſecretū. em̄ deꝰ ē nunqͣꝫ minꝰ ē ſolꝰ qͣꝫ ſolus ē. tūc em̄ liberefruit̉ gaudio ſuo. tūc ip̄e ſuꝰ ē. ad fruēdū ſcꝫ deo ī ſe ſe ī d̓o. Tūcin luce veritatis vltro ſibi pꝫ pura cōſciētia libereqꝫ ſe infūdit affectata de deo mēoria. vel illuīat̉ ītellectꝰ bono ſuo fruit̉ affectꝰvel libe̓ ſeip̄m defletu hūane fragilitatis defectꝰ. Propter ẜmꝓpoſiti vr̄i formā habitātes ī celis potiꝰ qͣꝫ ī cellis. excluſo a vobistoto ſeculo. totos vos incluſiſtis deo. Cella ſiqͥdē et celi habitatio cognate ſunt. et a celādo vtrūqꝫ nomē hr̄e videt̉. ſct̄iqꝫ angl̓ieque in vtroqꝫ delectant̉. em̄ ī cella celeſtia .i. vacare frui deoiugit̓ actitant̉. celū celle ſacramēti ſimilitudīe pietatis affectuac etiā ſil̓is oꝑis affectu ꝓximū efficit̉. Nec etiā orāti ſpūi vel acorꝑe exeūti a cella ī celū lōga via vl̓ difficilis īuenit̉. A cella em̄ incelū frequēter aſcēdit̉. vix aūt nunqͣꝫ a cella ī infernū deſcēdit̉. niſſic̄ dicit pſalmiſta. Deſcēdant ī infernū viuētes. ne deſcēdant morientes. Hoc em̄ cellarū incole illuc ſe pe deſcendūt. Nam ſic̄aſſidue cōtēplādo celeſtia gaudia reuiſere amant. vt hec ardentiꝰappetāt ſic inferni dolores vt horreāt et refugiāt. Et hoc eſtinimicis ſuis imp̄cant̉ orātes vt deſcendāt in infernū viuētes. morieijs aūt vix aūt nunqͣꝫ aliquis in infernū a cella deſcendit. quia