Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

LiberLXP.

ſunt inuēta. partim neceſſaria. vt que diuinitus inſtituta. verbi gratia de charitate. humilitate māſuetudineDe triplici neceſſitate p̄ceptoꝝ.Ortaſſis autē hec diuiſiotūc cōgrua ac luculēta magis apparebit. Si eius merbrū qd̓ dictū eſt neceſſariū. rurſum in hec tria ſubdiuidat̉. ſtabile. inuiolabile. incōmutabile. Stabile eſt qd̓ non cuilibethominū mutare fas eſt. ſed ſolū diſpēſatoribꝰ mīſterioꝝ dei i. p̄poſitis vt ſunt regule ſanctoꝝ baſilij auguſtini. benedicti. necnō autētici canones. ſiqua ſunt alia eccleſiaſtica digne autoritatis inſtituta. que qm̄ a ſanctis tradita ſunt ſaucita ſtabiliter ꝑſeuerant. necoīno cuiuis ſubiectoꝝ ea aliquo modo mutare ꝯcedit̉. Quoniā tn̄ab homībꝰ inſtituta ſūt. etiā homīes loco officio illis canonicaelectiōe ſuccedētes. licite interdū cauſis. ꝑſonis. locis tꝑibꝰ diſpenſant̉. Ideo aūt taliter a talibꝰ mutationē acciꝑe poſſunt. qꝛ naturaliter nec ſe bona ſunt. Porro inſtituta fuerūt. quiaalit̓ viuere liceret. ſed qꝛ ita magis expediret. nec plane ad aliudqͣꝫ ad lucrū vel cuſtodia charitatis. Ꝙͣdiu ergo charitati militāt immobiliter fixa ſunt. mutariqꝫ nec ab ip̄is p̄poſitis ſine offenſa pn̄t.Si aūt ꝯtraria charitati aliqn̄ viſa fuerīt. his dumtaxat quibꝰ hocpoſſe videre datū eſt. ꝓuidere creditū eſt. nōne iuſtiſſimū eſſe liq̄tvt que charitate inuēta fuerint. charitate quoqꝫ vbi expedirevidebit̉ vel omittant̉. vel int̓mittant̉. vel in aliud forte cōmodiꝰ demutent̉. Iniquū em̄ eſſet ſi ſtatuta ſola charitate ꝯtra charitatētenerent̉. Tenēt ergo fixā īmobilitatē que ex ſtabili neceſſario ſuntetiā apud p̄latos ſed quatenꝰ charitati deſeruiūt. Nūquid hocego ſolus ſentio vel pͥmus dico. Ait papa gelaſiꝰ. Ubi neceſſitas eſt. incōuertibilia maneāt ſanctoꝝ decreta patrū. leo quoqꝫ papa ait Ubi inqͥt neceſſitas eſt. nullo violent̉ ſanctoꝝ patrūinſtituta. infert. Ubi ergo neceſſitas fuerit ad vtilitatē eccleſiepoteſtatē habet ea diſpenſet. Ex neceſſitate em̄ fit mutatio legis.Neceſſariū aūt īuiolabile illud intelligo qd̓ ab homīe traditu ē.ſed diuinitus ꝓmulgatū. vbi niſi a deo qui tradidit. mutari omīno patit̉. vt occides. non mechaberis. reliqua illiꝰ tabule legisſcita. Que ſi nullā prorſus humanā diſpenſationē admittūt. deꝰtn̄ hoꝝ qd̓ voluit qn̄ voluit ſoluit. ſiue ab hebreis egiptios ſpoliari. ſiue ꝓphetā muliere fornicaria ꝑcepit miſceri. Sanſon qͦꝫſeip̄m vna hoſtibꝰ opprimēs interfecit. Qd̓ vtiqꝫ factū ſi defendat̉ fuiſſe peccatū. priuatū indubitāter credendꝰ ē habuiſſeſilium. ſi de ſcriptura habemꝰ. Neceſſariuꝫ ꝟo incōmutabileillud volo accipi qḋ ita diuina eterna ratiōe firmatū ꝯſtat. vt nulla ex cauſa poſſit vel ab ip̄o deo aliquatenꝰ mutari. Sub hoc genere eſt oīs illa ſermonis dn̄i in monte habiti ſpūalis traditio qͥcqͥdde illa dilectiōe māſuetudine ceteriſqꝫ virtutibꝰ in nouo qͣꝫ in veteri teſtamēto ſpūaliter obſeruandū tradit̉. Hec em̄ eo īmobiliterquo naturalit̓ bona omni temꝑe omni ꝑſone. morte ꝯtempta. cuſtodita ſalutē oꝑant̉. Primā ergo neceſſitatē ſua cūiqꝫ facit inmittendo volūtas. ſecūdā p̄cipiētis autoritas. terciā p̄cepti dignitas. Qd̓ igit̉ nulli hominū fas eſt niſi ſolū mutare p̄latis. vix mutabile qḋ deo lice̓ ꝯſtat pene īmutabile. qd̓ aūt ne ip̄i quidē penitꝰ immutabile nomīet̉.quedā regule p̄cepta ſubſūt volūtati p̄lati ſꝫ diſcretiōi. liij.Agna igit̉ ex parte regularis traditio. id eſt illa eius ꝑs que in corꝑalibꝰ cōſtat obſeruātijs. ſubeſt eiꝰ p̄eſt. ſi volūtati. certe diſcretiōi. Neqꝫ em̄ abbas ſupra regulā eſt. cui ſemel ip̄e ſpontanea ſeſubmiſit ꝓfeſſione. Et ſi qd̓ neganduꝫ non eſt charitas dei reguleſct̄i bꝰlicti p̄ponit̉. iure ſuꝑ fratrū ſane trāſgreſſiōes ſuꝑ patrūtraditiōes ꝯſtituit̉ abbas eligit̉ mādatoꝝ cultor. viciorū vltorHinc ē iſdē legiſlator ī his abbati dipēſanda reliqͥt. caute nuqͣꝫ vt nemī volūtatē ſꝫ aūt ꝯſideratōꝫ aūt diſpoſitōꝫ. aūt ꝓuidētiāaut aliqͥd hꝰ mōi ponit. volēs fidū diſpēſatorē ī diſpēſando ſequirōnis iudiciū volūtatis ſue placitū. Ut em̄ volūtate ſua abbas aliquid mutet me ibi legiſſe recolo. quinimo in omnibꝰ inqͥtomnes mgr̄aꝫ ſequant̉ regulā. Ergo nemo voluntatē ſuā. nec abea inquit temere deuietur a quoqͣꝫ. ergo nec ip̄o abbate. Uidetisqͣꝫtum neceſſitati tribuitur. voluntati ſb̓trahatur. Quid etiā.ne regularis ipſa profeſſio qua ſe minor ſponte ſubdit maiori equealligat priorem. Cōmunis equidem pacti pari reor vtrūqꝫ neceſſitate teneri. fieriqꝫ duos vniꝰ ſponſionē alterutrū debitores.Unū fidelis cure. alterū humilis obediētie. Quid igit̉ iam voluntati relinquit̉. vbi p̄latus debiti neceſſitate tenet̉.De meta voti obedientie.Ed de hoc item parūdientiā omīmodaꝫ. ſꝫ ẜm regulā determinate ſanctiprelati p̄ſcribit̉ voluntati. is qui ꝓfitet̉ ſpōdet obe

benedicti. ergo ẜm voluntatem p̄poſiti. Proinde ſi ꝓfeſſo ẜmillā regulā abbas meus mihi aliud forte imponere tēptauerit. qd̓ ſit ẜm regulā. quenā queſo in hac re mihi neceſſitas īminet obſequēdi. ſolū quippe id a me poſſe exigi arbitror qḋ ꝓmiſi. Oportꝫergo qui p̄eſt frena laxare volūtati ſuꝑ ſubditos. ſed p̄fixamex regula ſibi ſcire menſuraꝫ. ſic imꝑia ſua moderare. Uidetisiam obediētie limites. Si em̄ modus obeditiōis eſt tenor ꝓfeſſionis. nec ſe vltra valet extendere poteſtas imꝑantis. ꝓfecto citra etvltra cōtra limites obediētie cenſent̉. Ex his virtus eadem circūcludit̉. Ergo p̄lati iuſſio vel ꝓhibitio p̄tereat termīos ꝓfeſſionis. nec vltra debet extēdi vel cit̉ ꝯͣhi. Nil me p̄latus ꝓhibeateoꝝque promiſi. nec plus exigat qͣꝫ ꝓmiſi. Uota mea nec augeat ſinemea volūtate. nec minuat ſine certa neceſſitate. Neceſſitas quippe habet legem ob hoc excuſat diſpenſationē. Uoluntas ꝟo qꝛſola meret̉ retributionē etiā ſola īmerito gradū vſurpat altiorēAlioqͥn abſqꝫ neceſſitate voti remiſſio diſpēſatō ſꝫ p̄uaricatioē reſtrictio contra voluntatē murmur ē ꝓfectꝰ. Ponāt regop̄poſiti metā obediētie ſubiectoꝝ ex votꝭ labioꝝ ſuoꝝ. ſuoꝝ deſiderioꝝ monētes eos cogentes ad celſiora condeſcēdentes eiscum neceſſe fuerit ad remiſſiora. cadentes ip̄is..lv. imꝑfecta eſt obediētia voti finibꝰ cohibet̉.Eterū ſubiectus huiuſcemodi obedientiā que voti finibꝰ cohibet̉ noſcat imꝑfextam. Naꝫ ꝑfecta obedientia legem neſcit terminisartat̉. nec anguſtijs ꝓfeſſionis ꝯtenta largiori volūtate fert̉ in latitudine charitatis. ad om̄e qd̓ iniūgit̉ ſpontanea. rigore liberalis.alacriſqꝫ animi modū ꝯſiderās. in infinitā libertatem extendit̉.De hac petrus ait. Caſtificātes inquit cor. v. ī obe. charitatꝭ pulcre hoc eam ſequeſtrās ab illa inerti ſeruili obediētia. Nec ꝓmpta charitati. ſed obnoxia neceſſitati. Hec em̄ iuſti illiꝰ cui lex poſita eſt ꝓpria eſt. ille vl̓ ille ꝑfectꝰ debeat viuere ſine lege. Sꝫquia non eſt ſub lege. quippe minime cōtentus eſt voto ſue ꝓfeſſionis quā ſuꝑat animi deuotiōe. Ꝙqͣꝫ nec iſtam regula ip̄a tacueritvbi monet ſi fratri impoſſibilia iniūgunt̉ vt ꝯfidēs de adiutorio deiobediat ex charitate. Ibi quoqꝫ interius tercius humilitatis gradus deſcribit̉. vt in omni obediētia monachꝰ ſe ſubdat maiori.ergo vult nos obediēdo menſura ꝓfeſſiōis eſſe ꝯtentos nec de pacto ſumere modū. ſed trāſire alacriter etiaꝫ votū obedire in omnibus. Eſt ſane obedientie limes ẜm tempus ip̄a temporis extremitas. vt ſit terminus obediētie qui vite. quia chriſtus factus ē obediens vſqꝫ ad mortem.De duplici inobediētia impari iubentiū autoritate. .lvj.Ntereſt ſane cauſa. quoaffectu. qua intentiōe. quo p̄cipiente. in quoue p̄ceptomalū inobediētie ꝯmittat̉. Mādatū dei eſt occides.Fac duos homicidas. vnū quidē ſpoliādi cupiditate alteꝝ ꝟoneceſſitate ſeſe defendēdi. An hic ſatis euidēter inter leprā leprā cauſa ſeꝑat. Faciēs itaqꝫ dipareꝫ vald̓ culpā vnius eiuſdemtrāſgreſſionis. Nil deinde inceſtius obſceniuſue qͣꝫ illas filias lothpaternū vſurpare ꝯcubitū. tn̄ qͥs non videat qͣꝫ euacuauerit. autattenuauerit. turpis nephādiqꝫ flagicij reatū pietas intētiōis intentio pietatꝭ. ꝟo de illo p̄cipit. idē de eo qḋ p̄cipit̉. huiuſcemodi aduertenda erit ẜm rationem diſtinctio. vt cuius inter preceptores reuerentior nobis īminebat autoritas. grauior eius formidetur offenſio ac etiam maioris cuiuſqꝫ mandati tranſgreſſio.nabilior eſtimet̉. Porro maiora minoraqꝫ mandata dixerim. quemagis minuſue velle cōſtiterit ip̄m qui p̄cipit. ſiue hominē ſiue deūEſt (ꝟbi gratia) dei mandatū. furaberis. eſt mādatū omni petenti da. ſed de furādo maius. Quis em̄ neſciat minꝰ peccare. tribuit ſua. qͣꝫ qui non ſua furat̉. Sed in mādatis hominū raraequalitas inuenit̉ cum varijs neceſſitatibꝰ vel vtilitatibꝰ agēdorum īmergentium affectio variet̉. Quodqꝫ putauerint rectius velcōmodiꝰ ampliꝰ cupiant exigāt obſeruari. Tam ergo qͣlitasceptorum qͣꝫ autoritas p̄cipientiū. obediētie p̄figit mētā. inobedientie terminat culpaꝫ. Bonus quidē obediētie gradus eſt. ſi iuxͣmagiſtri noſtri ſentētiā ꝓpter metum gehenne ſeu ꝓpter ſanctāfeſſionem quā ꝓfeſſus eſt quiſpiā obdierit. melior tamē cum ex deiamore obedit. Illa quippe obedientia neceſſitatis eſt. iſta aūt ē charitatis. Illum aūt dixerim optimū obediētie gradū eo aīo opusiniunctu recipit̉. quo p̄cipit̉ Et ex voluntate iubentis pendet intentio erequētis. in obſeruādo fideliter iuſſa qͣꝫ in cauendo ꝓhibita. Nouit verus humiliſqꝫ obediens minima non ꝯtemere etmaxīa curare que maxima ſunt. intimo quodā deuoti ſinceriqꝫ animi ſapore diſcernēs quibꝰ de mādatis ei p̄eſt ſuis qͦdāmō factisrn̄deat ꝓpheta. Tu mādaſti. t. c. ni. Ubiqꝫ em̄ culpabilisneglectus cōtemptus damnabilis ē. Differunt aūt. qꝛ neglectus