Liber.XXVIII.
caput. nec modo in p̄fatas ſꝫ in exteras etiā regiones qͣi inūdatōˡfacta. illa ſe ſanctoꝝ exaīa effuderūt. Ex qͥbꝰ ad has noſtras gallicanas ꝑtes ſanctꝰ colūbanꝰ aſcendēs luxouienſe ꝯſtruxit monaſteriū factꝰ ibi in gentē magnā. Aiūt em̄ tammagnā fuiſſe vt ſucꝰcedentibꝰ ſibi viciſſim choris cōtinuarent̉ ſolēnia diuinoꝝ. ita vtnec momentū quidē diei ac noctis vacarꝫ a laudibꝰ. Hec d̓ antiqͣdicta ſunt bencorenſis monaſterij gloria. Hoc olim deſtructuꝫ apiratis ob inſigne dignitatis antique malachias veluti quandaꝫreplantaturꝰ ꝑadiſum amplexꝰ eſt. Et qꝛ multa ſanctoꝝ corporadormirēt ibi. Nam vt taceā illa que in pace ſepulta ſunt. fueruntnōgenti ſimul vna die a piratis occiſi. Erat qͥdem ingens illiꝰ locipoſſeſſio. ſꝫ malachias ſolo cōtentꝰ loco ſancto totas poſſeſſiones⁊ terras alteri ꝯceſſit. Ipſe ꝟo decē circiter ſecum fratribꝰ aſſumptis. veniens ad locū cepit edificare. vbi die quadā cum in ſecuriipſe ſecaret caſu ex operarijs vnꝰ illo vibrante in aera ſecurim. locū incaute occupauit. in quo ictꝰ deſtinabat̉. Et cecidit ſuꝑ ſpinādorſi eius. tanto vtiqꝫ impetu ac ſonitū. quāto conatu impingerevaluit Corruit ille. ⁊ accurrere oēs putātes aūt ꝑ̄cuſſuꝫ ad mortēaut mortuū. Et tunica qͥdem ſciſſa eſt a ſummo vſqꝫ deorſuꝫ. hōaūt illeſus inuentꝰ eſt tam modice ⁊ ſummatim. vt vix in ſuꝑficieveſtigiū appareret. Stabat em̄ hō incolumis quē ſecuris ꝓſtrauerat intuentibꝰ ⁊ ſtupentibꝰ qͥ circūſtabant. vnde ⁊ facti alacriores ⁊ ꝓmptiores exinde ad opus inuenti ſunt. Porro oratoriuꝫintra paucos dies ꝯſummatū eſt. in quo deo ſeruit̉ ſicut olim ſil̓ideuotiōe ẜꝫ nō pari nūero. Ed tꝑe ⁊ loco quidam infirmabat̉. cuiaſſiſtens dyabolus ⁊ aꝑte loquens ſuggerebat. ne vnqͣꝫ crederetmonitis malachie. ſꝫ ſi intraret ad ſe. cultello eum peteret ⁊ occideret. Quo agnito. illi qͥ miniſtrabāt ipſi infirmo ꝓdente. verbū ꝓferunt ad malachiā ꝑmunientes. At ille ſolita arma oratōis arripiens impauidus hoſtē aggreſſus. ⁊ infirmitatē fugat ⁊ demonē.Clericum noīe michaelē diſſenteria laborantē ⁊ deſperantē. mittens ei aliquid d̓ menſa ſua eodē loco ſanauit. ſcd̓o ipſum eundēgrauiī infirmitate correptū. ⁊ corpore pariter curauit ⁊ mēteilico eī adheſit deo ⁊ ſeruo eius malachie.De actibꝰ eiꝰ in epiſcopatu ſuſcepto..cix.Acabat tunc epiſcopalisſedes ī vna ciuitatū ⁊ iā diu vacarat. malachia nolēteceſſit accedente ad vim faciendā mandato magiſtri ſui necnon etaſſentire quē elegerāt. Perſiſtentibus tn̄ illis tandemmetropolitani. Triceſimo igit̉ ferme anno etatis ſue ꝯſecratꝰ ep̄sconereth introducit̉. Cūqꝫ cepiſſet ꝓ officio ſuo agere. tunc intellexit homo dei nō ad homīes ſe ſed ad beſtias deſtinatū. Nunqͣꝫadhuc tales exꝑtus fuerat ī quantacūqꝫ barbarie nuſqͣꝫ reꝑeratſic ꝓteruos ad mores. ſic ferales ad ritus. ſic ad fidem impios. adlegem barbaros. ceruicoſos ad diſciplinā. ſpur cos ad vitā. xp̄ianinoīe. re pagani. Nō decīas dare nō pͥmitias. n̄ ltīma inire ꝯiugianō facere ꝯfeſſiones nec pnīas. nec qͥ pete̓t. nec qͥ daret penitusinueniri. ſꝫ nec in eccleſijs aut p̄dicantis vox aut cantantis audiebat̉. Quid igit̉ faceret athleta dn̄i. aut cedendū turpiter aut ꝑiculoſe certādū ſꝫ ꝗ̄ ſe paſtorē ⁊ n̄ mercenariū agͦſcebat. elegit magꝭſtare qͣꝫ fugere. paratus dare aīam ſuam ꝓ ouibus ſuis ſi oportuerit. ⁊ qͣꝫqͣꝫ omnes lupi ⁊ oues nll̓e. ſtetit in medio lupoꝝ paſtorintrepidꝰ oīmodis argumētoſus. quō faceret oues de ſupis. Monere cōiter. ſecreto arguere. flere ꝑ ſingulos. nūc aſꝑe nunc leniterꝯuenire ꝓut cuiqꝫ videbat expedire. In qͥbꝰ dum minus ꝑ hocꝓfeciſſet cor ꝯtritum ⁊ humiliatū offerebat ꝓ eis. Quotiēs noctes totas ꝑuigiles duxit extendēs manus in oratōne. ⁊ cum venire ad eccleſiā nollēt ꝑ vicos ⁊ plateas occurrebat inuitis. ⁊ circūiens ciuitatem ꝑqͥrebat angelus quem xp̄o acqͥreret. Sꝫ ⁊ forisrura nihilominꝰ ⁊ oppida ſepius ꝑcurrebat cum ſancto illo comitatu diſcipuloꝝ ſuoꝝ qui nūqͣꝫ deerant lateri eius. ibat ⁊ erogabat vel ingratis tritici menſura. Nec vehebat̉ equo ſꝫ pedes ibatin hoc virum ſe apl̓icum ꝓbans. Hieſu bone quāta paſſus eſt ꝓnomine tuo bellator tuus a filijs ſceleratis. quantaqꝫ ſuſtinuit abhiſipſis quibꝰ ⁊ ꝓ qͥbus loquebat̉ bona tibi. Blaſphematꝰ obſecrabat iniuriatus opponebat ſcutū patientie. ⁊ vincebat in bonomalū. Itaqꝫ dextera dn̄i fecit virtutem. qꝛ os dn̄i locutum eſt veritateꝫ. Ceſſit duritia. qͥeuit barbaries. recipiunt̉ vbiqꝫ eccīaſticeꝯſuetudines. ꝯtrarie ꝟo reijciunt̉. Reedificant̉ baſilice. ordinat̉clerus. in illis ſacramentoꝝ rite ſolennia celebrant̉. ꝯfeſſiones fiūtad eccleſiā ꝯueniūt plebes. cōcubinatus honeſtat celebritas nuptiaꝝ. Poſtremo ſic mutata in meliꝰ oīa vt hodie illi genti ꝯueniat. qd̓ dn̄s ꝑ ꝓphetā dicit. Qui ante nō ppl̓s meꝰ. nunc autempopulus meus.De archiepiſcopatu quem inuitus ſuſcepit .cx.
OOntigit aūt archiepiſcouꝫ celſum infirmari. qͥ ⁊ malachiā in diaconū p̄ſb̓rmep̄m ordinauit. ⁊ cognoſcēs ꝙ moreret̉. fecit qͣi teſtamentū vt malachias ſibi deberet ſuccedere. eo ꝙ nullus ſede prima dignior videret̉. Ueꝝ mos peſſimus inoleuerat quorundamdyabolica ambitōne potentū. ſedē ſanctā obtinendā in hereditaria ſucceſſione. Nec em̄ patiebant̉ ep̄ari niſi qͥ eſſent de tribu ⁊ familia ſua. Nec paꝝ ꝓceſſerat execranda ſucceſſio. Decurſis iā inhac malicia quaſi generatōnibus. xv. ⁊ eouſqꝫ firmauerat ſibi iusprauū immo oī morte puniendaꝫ iniuriam. Generatō em̄ mala ⁊adultera. vt ⁊ ſi interdū multi defeciſſent clerici de ſanguine illo. ſꝫep̄i nunqͣꝫ. Deniqꝫ iam. viij. extiterant ante celſum viri vxorati etabſqꝫ ordinibꝰ. litterati tn̄. Inde tota illa ꝑ vniuerſam hiberniaꝫ(de qua multa ſuꝑiꝰ diximus) diſſolutio eccīaſtice diſcipline. cenſure enūeratō. religionis euacuatio. ꝓ his ergo celſus vehemēterdolens. curauit oīno ſucceſſorem habere malachiā. eo ꝙ ꝑ ipſumꝯfideret poſſe explantari male radicatā ſucceſſionē. qͥ carus eſſetomnibꝰ. ⁊ quem oēs emularent̉. ⁊ dn̄s erat cum eo. nec fruſtratꝰ ēa ſpe ſua. Nam mortuo illo. ſubſtitutꝰ eſt malachias non tn̄ mox.Neqꝫ id facile. Ecce em̄ de ſemine nequā ꝗ occuꝑet locum mauricius nomīe. Is ꝑ qͥnquenniū fretus potentia ſeculari incubauiteccleſie nō ep̄s ſꝫ tyrānus. Nam vota pioꝝ magis in malachiamꝯuenerant. Deniqꝫ ſuadebant eum ſubire onus iuxta cōſtitutōꝫcelſi. Sed ille qͥ omne ſublime haud ſecus qͣꝫ ſuū p̄cipitiū declinabat. bonam ſibi videbat̉ nactus occaſionē excuſandi. ꝙ ꝑ id tꝑisintroitus eius pacificꝰ eſſe non poſſet. Dicebat igit̉ nō ſuū intereſſe fundi humanū ſanguinē occaſione ſui. Poſtremo iunctuꝫ ſealteri ſpōſe quā dimittere nō liceret. Uerū illis eꝯͣ inſtantibꝰ ⁊ clamantibꝰ. qꝛ a dn̄o ẜmo ē egreſſꝰ ſꝫ ⁊ tota auctͣe iubentibus ſubireonus ⁊ incantatibꝰ anathema. Ad mortē inqͥt ducitis me ſꝫ obedio ſpe martyrij. hac tn̄ ꝯditōne. vt ſi iuxta fidem noſtrā res ī melius cedat. ⁊ vendicet ſibi deus hereditatē ſuam a diripientibuseam. Tūc demū oībꝰ ꝯſūmatis ⁊ eccīa pacē habente liceat rediread priorē ſponſam meā ⁊ amicā de qua rapior ꝑ ptātem ⁊ ꝓ meillic aliū ſubſtituere. qͥ tunc forte reptus idoneus fuerit. Nota lector ꝟtutem viri ⁊ aī puritatē. nec honorē affectantis. nec formidantis mortem ꝓ chriſti nomine. Spōdētibꝰ illis demū acqͥeuitvolūtati eoꝝ vel potius dei a quo ſibi iam olim poſtenſum recordabat̉. qd̓ de ſe mō dolebat fieri. Nempe iam egrotante celſo apparuit malachie ⁊ qͥdeꝫ longe poſito ⁊ neſcienti mulier ꝓcere ſtature ⁊ reuerendi vultus. ꝑcuctāti quenam eſſꝫ. rn̄ſum eſt eſſe vxorem celſi. Que ei tradens virgā paſtoralem quā manu tenebatdiſꝑuit. Paucis decurſis diebꝰ celſus moriēs. miſit baculū ſuummalachie tanqͣꝫ ſibi ſucceſſuro. Quē vt vidit agnouit ipſum eſſequem viderat..cxjDe vltione celeſti in eius aduerſarios.Uius precipue recordatio viſionis terruit malachiam. vt ſi qd̓ diu ſatis diſſimularat vltra renueret diuine iam reſiſtere videreturvoluntati. Uerū tn̄ ciuitatē nō intrauit. qͣꝫdiu ille incubator vixitne hac occaſiōe contingeret mori quēqͣꝫ ex his qͥbꝰ vitam magismīſtraturus veniebat. Ita ꝑ bienniū. Nam id tꝑis ſuꝑuixit illeagens extra vrbem) ſtrenue in vniuerſa ꝓuincia opꝰ ep̄ale exercuit. Illo igit̉ celeri morte facto de medio. Rurſum nigellus qͥdāimmo vere nigerrimꝰ ſedem p̄ripuit. ⁊ in hoc aīe ſue mauriciꝰ adhuc viuēs ꝓuiderat vt hūc haberet he̓dem in quo qͥ dānandusexibat. oꝑbus addicere dānatōnis ꝑſiſteret. Erat eniꝫ vt ipſe exdānata ꝓgenie cognatus mauricij. Ceteꝝ rex ⁊ ep̄i ⁊ fideles t̓renihilominꝰ ꝯuenerūt vt introducerent malachiā. Et ecce cōciliūmalignantiū ex aduerſo. quidā de filijs belial ꝓmptus ad maliciāpotens iniqͥtate. ſciens locū vbi parit̓ cōuenire decreuiſſent. multis aggregatis ſibi latent̓ vicinū occupat collē eminentē ē regiōevnde illis tractantibꝰ alia. repētino impetu ſuꝑ incautos irruerēt⁊ interficerēt innocētes. Condixerāt em̄ etiā regē cum ep̄o trucidare vt nō eſſet qͥ vindicaret ſanguinē iuſtū. Res innotuit malachie ⁊ intrans eccleſiā. erat em̄ ꝓpe. ⁊ eleuatis manibus orauit addn̄m. Et ecce nubes ⁊ caligo ſꝫ et tenebroſa aqua in nubibꝰ aerisdiem vertunt in noctē. Fulgura qͦꝫ ⁊ tonitrua ⁊ horribil̓ ſpūs ꝓcellaꝝ diem vltimuꝫ minitant̉ ruiturāqꝫ eccīam. intentant ad oīamortē. Et vt ſcias lector ꝙ or̄o malachie ꝯcuſſerit elemēta. ſolosintercepit tēpeſtas qͥ q̄rebāt aīam eiꝰ. ſolos turbo tenebroſus inuoluit qͥ ꝑauerāt oꝑa tenebraꝝ. Deniqꝫ ipſe ꝗ pͥnceps extiterattanti mali fulmīe ꝑcuſſus interijt cū tribꝰ alijs. et fuerūt conſortesmortis qͥ fuerūt ꝑticipes ſceleris quoꝝ ſeq̄nti die inuēta ſt̓ corꝑaſemiuſta ⁊ putrida herētia ramis arboreis vbi quēqꝫ ſpūs eleuāsalliſiſſet. Alij quoqꝫ tres ſemiuiui inuenti ſunt. Ceteriqꝫ omnescircūquaqꝫ diſperſi.