Liber.XXVIII.

vaccam compatris tui aliqn̄ furatus es. Ad quem tūdalus. Dn̄enōne ego illā reddidi. Reddidiſti inqͥt. ſꝫ qn̄ illam abſcondere nōpotuiſti. Et ideo nō plenum patieris ſuppliciū. qꝛ minus eſt malūvelle qͣꝫ perficere. licꝫ vtrūqꝫ malum ſit ante deum. Et his dictisoſtendit ei angelus vaccam indomitā tundalꝰ vellet nollet tenuitvaccam ⁊ eā qͥbuſcūqꝫ poterat minis inſtigare conabat̉ ad pontēBeſtie ꝟo mugiētes veniebāt. ⁊ cibum ſuū de ponte expectabātTundalus cepit iter agere. vacca aūt nolebat eū ſeqͥ. Cum ſtarettundalus cadebat vacca. ⁊ cuꝫ illa ſtabat cadebat tundalꝰ. Et ſicverſauice mō cadendo mō ſtando venerūt vſqꝫ ad mediū pontisCūqꝫ illuc veniſſent vider̄t quendā qͥ portabat manipulos triticiſibi venire obuiā qͥ rogabat aīam tūdali que vaccam ducebat. neſibi pontem p̄occuparet. ⁊ tundalus ſil̓iter illum rogabat. vt iterſuū eum cōplere ꝑmitteret. qd̓ iam mediū ꝑfecerat neuter eoꝝ nōdico reuerti ſꝫ nec reſpicere retro pot̓at. Sicqꝫ ſtātes et plorātespontē plantaꝝ ſuaꝝ ſanguine cruentabāt. Cūqꝫ ita diutiꝰ ſtarētneſcientes quo mō vterqꝫ alteꝝ ſe ꝑtrāſiſſe vidit. Tundalus aūtangelū ſuum quem retro reliquerat an̄ ſe ſtantē vidit. Qui dixitei. Beneuenias. de vacca ampliꝰ nō cures. qꝛ nihil āpliꝰ ei debes.Cūqꝫ tundalus oſtenderet pedes ſuos diceretqꝫ ꝙ ampliꝰ ire nōpoſſet. Rn̄dit angelus. Meminiſſe em̄ debes qͣꝫueloces fueruntpedes tui ad effundendū ſanguinē. Et ideo cōtritio ⁊ infelicitas īvijs tuis. Et tangēs eum ſanauit eum ⁊ ſic p̄ceſſit. Et cū dicerettundalus. Dn̄e quo imꝰ mō. Rn̄dit angelus. Quidaꝫ tortor teterrimꝰ noſtꝝ expectat aduentū. cuiꝰ hoſpitiū nō poſſumꝰ p̄terirehoſpitiuꝫ ſemꝑ eſt plenū hoſpitibꝰ. ſꝫ hoſpes ille adhuc alioshoſpites ad ſuppliciū deſiderat inuenire.e furno flamineo..xciij.Unqꝫ irent per loca tenebroſa ⁊ arida apparuit eis domus aꝑta maxima qͣſiqͥdam mons arduus p̄ nimia magnitudine rotūda qͣſifurnꝰ flama inde exibat. que ꝑ mille paſſus aīas quas inuenire poterat cōburebat. Qd̓ videns tundalꝰ dixit ad angelum. Ecce appropinquamus ad portas mortis. qͥs me miſeꝝ liberabit. Cui angelus. Ab iſta qͥdem exteriori flama liberaberis ſꝫ ipſam domumvnde ꝓcedit intrabis. Et cuꝫ ꝓpius accederēt viderūt carnificescum ſecuribꝰ ⁊ cultris. ⁊ biſacutis. ⁊ dolabris. ⁊ terrebris. ⁊ falcibꝰ.⁊ forcipibꝰ acutiſſimis. ⁊ vangis. ⁊ foſſorijs. ⁊ ceteris inſtrumentisqͥbꝰ aīas excoriare vel decollare vel ſcindere vel truncare poterātin medio flamaꝝ ſtantes. ⁊ ſub manibꝰ eoꝝ multitudinē aīaꝝ hecoīa ſuſtinentiū. Qd̓ videns tūdalus dixit ad angelum. Obſecrodn̄e ſi placet. ab hoc ſolo me libera ſupplicio. et ceteris que poſt hͦoccurrerint me tradi ꝯcēdo. Cui angelus. Hoc eſt maiꝰ ſuppliciūomnibꝰ que hactenus vidiſti. ſꝫ adhuc vnuꝫ videbis maius intraiſtud ſuppliciū qꝛ canes rabidi te expectant. Tundalus āt tremēs⁊ p̄ anguſtia deficiēs rogabat. ne intraret ſꝫ nō ꝓfecit. Demonesaut videntes eum ſibi ꝯceſſum circūdederūt eū ⁊ magnis ꝯuīcijsexprobrātes cum ſupradictis inſtrumētis in fruſta diſcerpſeruntDn̄s huius domus dicebat̉ phriſtinꝰ in qua erat gemitꝰ ⁊ triſticia. fletus ⁊ ſtridor dentiū. lentꝰ ignis extrīſecus. ⁊ intrinſecꝰ vaſtūincendiū. Auiditas ſibi cibi inexplebilis ibi erat. nec ſatiari pot̓atnimietas gule. verenda loca doloribꝰ cruciabant̉ ꝑmaximis. pudenda ip̄a putredine corrupta videbāt̉ ſcaturire vermibꝰ. ⁊ ī ip̄averenda viroꝝ ac mulieꝝ. nō ſolū ſeculariū ſꝫ etiā religioſoꝝ direuedam intrabant beſtie. ibiqꝫ aīa tundali ſe iuſte pati talia fatebat̉. ſꝫ qn̄ deo placuit neſciēs quo ordine ſe extra tormēta eſſe cōgnouit. Sedebat aūt in tenebris ⁊ in vmbra mortis. ⁊ videns angeluꝫ ſuū dixit. Heu dn̄e mi vbi eſt qd̓ audiuimꝰ. Miſericordiadn̄i plena eſt terra. Rn̄dit angelus. Hec ſnīa multos decipit deꝰtamen lꝫ ſit miſericors. eſt tn̄ iuſtꝰ multa vindicat. ſꝫ plura ꝯdonatTu iuſte paſſus es quicquid paſſus es. ſꝫ tūc gratias ages qn̄ videbis que tormenta ꝑ miſericordiā dei euaſeris. Si deus dimitteret cūcta cur homo iuſtus eſſet. Et ſi ſupplicia nō ꝑtimeſceret qͣrepeccare timeret. vel a voluptatibꝰ ſuis ſe auerterꝫ. Et quid opuseſſet vt ꝯfeſſi peniterent. ſi deuꝫ nō timerent. Peccatoribꝰ pnīaꝫin corꝑe agētibꝰ miſericordit̉ a deo ꝑcit̉. ſꝫ tn̄ ꝓ ſuis me̓itꝭ puiūturIuſtis quoqꝫ ꝓ ſuis exceſſibꝰ tꝑale cōmoduꝫ in corꝑe degentibꝰiuſte tollit̉. ſꝫ bona eis ſine fine māſura miſericorditer cuꝫ angelireſeruant̉. Multa mala oꝑa ꝯdonat deus. nullum tn̄ opus bonūab eo irremuneratū relinqͥt̉. Nemo em̄ liber eſt a peccato nec etiāinfans vniꝰ hore. multi tn̄ liberant̉ a pena. vt eos nō tangat vmbra mortis. Ideo aūt iuſti qͥ penas nō patiunt̉ poſt mortē ad videndū tamen illas ducunt̉. vt viſis tormentis a ꝗbꝰ ꝑ dei gratiaꝫliberant̉. magis inardeſcant in amoreꝫ dei et in laudē creatoris ſuiſicut ecōtrario aīe eternis ſupplicijs digne pͥꝰ ducunt̉ ad ſanctoꝝgloriā. vt viſis premijs que ſponte deſeruerūt magis poſtea doleant. Nulluꝫ em̄ tamgraue ſuppliciū eſt qͣꝫ a dei ⁊ ſanctoꝝ ꝯſortioſequeſtrari. Ideo ille p̄ſb̓r quem pͥmū pontem ſecure tranſire vi-

diſti ductus eſt ad ſuppliciū. vt viſis penis ardentius laudet illumqui vocauit eum ad gloriā ſuam. Nam fidelis ſeruus ⁊ prudensinuentus eſt. ⁊ ideo accipiet coronam vite quam repromiſit deusdiligentibꝰ ſe. Sed qm̄ nōdū oīa mala vidimus ꝓperemus.De beſtia alata ⁊ ſtagno congelato..xciiij.Recedēte igit̉ angelo. vidit tundalus beſtiā ceteris quas ante viderat lōge diſſimilem duos pedes ac duas alas habentē collū longiſſimū ⁊ roſtꝝ ferreū ⁊ vngulas ferreas. de cuiꝰ ore flama inextingͣuibilis eructabat. Sedet aūt hec beſtia ſuꝑ ſtagnū glacie ꝯdenſum. ⁊ deuorat aīas que in ventre eius ꝑ ſupplicia redigebant̉ adnihilum. ⁊ iteꝝ ꝑiebat eas in ſtagnū glacie ꝯgelatum. ibiqꝫ renouabant̉ iteꝝ ad tormentū. Impregnabant̉ ꝟo oēs aīe taꝫ viroꝝqͣꝫ mulieꝝ que deſcendebāt in ſtagnū. ⁊ ita grauide p̄ſtolabāturtempꝰ ad ꝑtum. intus aūt mordebant̉ in viſceribꝰ more viꝑino aprole ꝯcepta. ſicqꝫ vegetabant̉ miſere in vnda frigida mortui maris glacie ꝯcreta. Cūqꝫ tempꝰ eſſet vt parerēt clamātes replebātinferos vlulatibꝰ ⁊ ſic ſerpentes ꝑiebant. Pariebāt aūt non ſolūfemine ſꝫ etiam viri ⁊ hoc nō ꝑ membra que natura conſtituit taliofficio ꝯuenientia. veꝝ ꝑ brachia ſimul ⁊ pectora. exibātqꝫ erumpentes ꝑ cūcta membra beſtie habentes capita ardentia ⁊ ferrea⁊ roſtra acutiſſima. quibꝰ ipſa vnde exibant corpora dilaniabāt.In caudis aūt ſuis habebant eedem beſtie multos aculeos. qͥ qͣſihami retro retorti ipſas a qͥbꝰ exibāt aīas pungebant. Beſtie nāqꝫ ille volentes exire cum caudas ſuas nō poſſent ſecum trahere.in ipſa corꝑa vnde exibāt roſtra ſua ardentia ⁊ ferrea retorquerenō ceſſabāt donec ea vſqꝫ ad neruos ⁊ vſqꝫ ad oſſa arida ꝯſumerent. ⁊ ſic ſimul ꝯclamātes ſtridor glacieꝝ inundantiū ⁊ vlulatusaīaꝝ ſuſtinentiū talem penam ⁊ mugitus beſtiaꝝ exeuntiū ab eisꝑueniebant ad celū. Erant .n. in omnibꝰ diuerſis membris ⁊ digitis diuerſaꝝ beſtiaꝝ capita que ip̄a membra mordebant vſqꝫ adneruos .ſ. ⁊ oſſa. Habebant etiam linguas viuas in modū aſpidūque totum palatū ⁊ etiam arterias cōſumebāt vſqꝫ ad pulmonesUerēda quoqꝫ ipſa viroꝝ ac mulieꝝ erant in ſil̓itudine ſerpētiūqui inferiores ꝑtes ventris lacerabāt. ⁊ ipſa viſcera inde ſtudebātabſtrahere. Tunc ait angelus. Hec eſt pena monachoꝝ. canonicoꝝ. ſanctimonialiū. ceterorūqꝫ eccleſiaſticoꝝ. qͥ mentiti deo ꝑ tōſuram ⁊ habitū noſcunt̉. qͥ linguas ſuas exacuerūt ſicut ſerpētes⁊ membra ſua nō cohibuerūt ab īmundis oꝑbꝰ. Hanc penā ſuſtinebunt ꝗ īmoderata luxuria ſe polluūt. ⁊ ideo iſtam ſuſtinere teoportet. His dictis rapuerūt eam demones cum impetu ⁊ dederunt beſtie deuorandā. Cuꝫ aūt poſt p̄dicta tormenta eſſet ī ꝑtuviperaꝝ affuit ei angelus lucis ⁊ tangens eam ſanauit. ⁊ ſe ſeq̄ p̄cepit. Preter fulgorem aūt angeli nullum lumen habebant. ꝑgebantqꝫ ꝑ loca terribilia ⁊ multo p̄cedentibꝰ diriora. via valde anguſta. ⁊ qͣſi de cacumine altiſſimi montis tendente in precipitiumQuāto aūt plus deſcendebat illa aīa. tanto minus redituꝫ ad vitam ſperabat.De valle fabrorum..xcv.Ixit aūt tundalus ad anlum. Dn̄e quo imus. Reſpōdit angelus. Hec viaducit ad mortem. Et aīa. Quid eſt ergo qd̓ ſcriptumeſt. Tata ⁊ ſpatōſa eſt via que ducit ad mortem. ⁊ multi ſunt quiintrant ꝑ eam. cum neminē p̄ter nos hic videamus. Rn̄dit angelus. Non de hac via dictū eſt hoc. ſꝫ de impudica ⁊ illicita ⁊ ſcl̓arivitaque ducit ad iſtam. Euntes aūt longius ⁊ vltra modū laborantes. venerūt in vallem fabroꝝ. ibiqꝫ viderunt fabricas in qͥbꝰmaximꝰ audiebat̉ luctus. Tunc ait angelus. Tortor iſte vocaturvulcanus. ꝑ cuius ingeniū corruerūt plurimi. ⁊ ab ipſo cruciātur.Dn̄e inꝗt anima ſi debeo pati eius ſuppliciū. Debes ait. Quō dicto p̄cedebat eam. Illa aūt plorās ſequebat̉ eum. Et ecce tortores cum ignitis forcipibꝰ angelo ſancto nihil dicente ceperūt illaꝫ⁊ ꝓiecerūt in caminu ignis ardentem. ⁊ ſic ſufflantes follibꝰ. ſicutſolet ferrū in fornace examinari. ita examinabāt eam donec ad nibilum redigerentur anime que ibi patiebant̉. Cunqꝫ ita liquefierent. vt nihil aliud niſi aqua apparerent. iugulabant̉ tridētibꝰ ferreis ⁊ poſite ſuꝑ incudem paciebant̉ malleis donec vice ne vel tricene vel centene in vnam maſſam redigerent̉. ⁊ tn̄ quod eſt grauius nec ſic ꝑirent. deſiderabant em̄ mortē ⁊ inuenire nō poterant.Loquebant̉ autē tortores adinuicē dicentes. Nunquid ſufficit.Et alij in alia fabrica reſpōdebāt. Proijcite nobis vt videamusſi ſufficiat. et proijciebant. Et alij capiebant eas in forcipibus ferreis an̄qͣꝫ terrā tangerent. ⁊ ſicut primi ita ⁊ ip̄i eas ignibus tradebant. Et ita miſere mō huc modo illuc ꝓijcebant̉ ⁊ vbiqꝫ cōburebantur. donec ſimul pelles carnes ⁊ nerui ⁊ oſſa in fauillam redigerentur ⁊ flamam ignis. Poſt multas paſſiones affuit tundalo