Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

caput tuum ſicut car. Sed forte in hmōi dictis hoc eſt qd̓ tam libenter ꝯplectimur quod ex iocunda quadā. vt ita dicā: litere fatuitate ad ſpiritalem intelligentiā ꝯfugere coartamur. Hec ſufficiātde filijs bale. reſtat nūc de filijs zelphe.iobus filijs zelphe..lxvj.AIper zelphā debemꝰ ſenſualitatē acciꝑe quā virtutis ꝓlem poteſt ip̄a gignere.niſi vt diſcat in rebꝰ ꝓſperis tꝑaliter viuere. in aduerſis patientiā habere. Iſti ſunt gad aſer. rigor abſtinentie vigorpatientie. Gad naſcit̉ prior. aſer aūt poſterior. quia priꝰ eſt vt tꝑātes ſimus ad bona ꝓpria. poſtea etiā vt fortes ſimus ad tolerandamala aliena. Hec eſt gemīa virtutū ꝓles. quā quidē parit zelphain dolore. verutamen ad magnā beatitudinē domine ſue. Hinc eſt nato gad lya exclamat dicēs feliciter. iterū aſer naſcēte hocbeatitudine mea. Mea inqͥt ſua. Unde em̄ ſenſualitas exteriꝰ carnē atterit̉ inde cordis affectio ad puritatis integritatē reꝑat̉Quāta em̄ putas pax cordis eſt. nulla huiꝰ mūdi oblectamētacupiſcere. nulla eis aduerſa formidare. Quid illiꝰ gaudiū īminuatqui etiā de illata ꝯtumelia vel qualibet p̄ſſura exultat. Duo ſūtex quibꝰ conſtat gaudiū beatitudīs. carere .ſ. eo quod nolis. habere qd̓ velis. Felicem em̄ dicimus qui nil patit̉ quod nolit. beatūcui ſuppetūt que cupit. Iſti ſunt gad aſer quoꝝ prior calcat mundanā gloriā. alter ꝓpter deū libenter patit̉ mundi p̄ſſuram. Priusaūt ſemꝑ eſt vt ancilla rachel redigat̉ ſub viri poteſtate qͣꝫ ancillaip̄ius lye. ſi em̄ imaginatōnis euagatō que fit inutiles cogitationes prius reprimit̉ abſqꝫ dubio ſenſualitatis appetitus īmoderatus mīme tꝑatur. Qui igit̉ vult corꝑaliuꝫ voluptatū deſideriatemꝑare. prius aſſueſcat carnales delicias nunqͣꝫ vel raro cogitareꝓfecto quāto talia rariꝰ cogitaueris tanto rarius. tātoqꝫ tepidiusea deſiderabis. Patet nihilominꝰ gad aſer nunqͣꝫ adoptiuosfilios lya faceret niſi ſororis ſue rachel adoptiuā ſobolē aſſidue cerneret. Quis em̄ vnqͣꝫ affectōni cordis ꝑſuadere poſſet mūdi huiꝰꝓſpera ꝯtēnere eius aduerſa formidare. niſi ſuggerētibꝰ dan neptalim future vite tormenta vel p̄mia eterna frequēter īmo pene indeſinēter cogeret̉ aſpicere. Nunc aūt aſſiduam ꝯſideratōnem futuroꝝ maloꝝ facile ei ꝑſuadet̉ ꝯtemptꝰ preſentiū bonoruꝫ iterū iugem ꝯtemplatōeꝫ eterne felicitatis inflamat̉ ad voluntariam tolerantiaꝫ preſſure tꝑalis..lxvij.De officio ruben mandragoris eiꝰ.Imere aūt deū propterſeip̄m. homīes aūt ꝓpter deū. eſt rubē nūc intus moraIri. nūc foris inueniri. Exit ergo tꝑe meſſis triticee. quando ex imꝑid obediētie exercet ſe in oꝑbꝰ iuſticie. Sed quando adfectā putas obedientiā ꝯualeſceret. niſi euꝫ gad aſer. id ē amorabſtinētie patiētie. ad ꝯtemptū voluptatis vel ad tolerantiā tribulatōnis animaſſet. Duo em̄ ſunt que ſolent ꝑfectōeꝫ obediētiep̄pedire. id eſt ne cogamur vel amata deſerere. vel aſpera tolerare.Sed ſi ſemel animꝰ amore abſtinētie vel patiētie ꝑfecte incaluerit.ꝓtinus rubē ad omnē obedientiā abſqꝫ vlla ꝯtradictōe ſe ſubditQui em̄ taꝫ aduerſa ꝑpeti. qͣꝫ in ꝓſperis delectari apud ſemetip̄m ſtatuit. difficultas eiꝰ obediētiam vlterius minuere poterit.Si em̄ dura aſpera queqꝫ dei amore etiā memetip̄m appeto. cur magis hec ex adiuncta obediētia ad maioris meriti gratiam tolero. Recte ergo. poſt natuꝫ gad aſer rubē exire dicit̉. qꝛtimor dn̄i ex volūtaria abſtinētia patientia ad omnē obedientiāroborat̉. Sed quātus qualiſqꝫ bone opinionis odor de ip̄o circūquaqꝫ ſꝑgit̉. qui nulla moleſtia nullaqꝫ inopia a ſtudio obedientieppedit̉. He ſūt mādragore quas ruben inuenit. quas ab ip̄o mater eius lya accipit. quādo oblata laus affectum tangit. Temꝑatevero rachel mādragoras ſed mādragoraꝝ ꝑteꝫ petit. valde eſt difficile vt animꝰ qͣꝫuis renitēs ex oblata laude hilareſcatAbſente adhuc viro vix lya ꝑtem ꝯcedit. ſed in eiꝰ aduētu eius deſiderio vberius accenſa nil ſibi ex eis vlterius reſeruari voluit. Sicmens homīs ſpiritali dulcedine tangit̉ quicqͥd prius de humanalaude ꝯcupierat libēter obliuiſcit̉. In hunc aūt modū mādragorede poſſeſſione lye vtiliter redigunt̉ ſub rachel poteſtate. Nouitrachel qͣꝫ lya mādragoris melius vti. Nam quicqͥd affectio cordisvſurpat ad laudem ſui. rectius ſane ratio retorquet̉ ad gloriaꝫ dei.Mādragore nec poſt natos tot lye. nec poſt geminos liberos baleſed poſt natiuitatem filioꝝ zelphe ſtatim legunt̉ inuēte. Ad filiosnāqꝫ lye voluptates. ad filios bale cogitatōes. ad filios zelphe ꝑtinent actōnes. Et qͣꝫuis vera laus ſit de recta voluntate. eam tamēnon laudamus niſi appareat in oꝑe..lxviij.De quatuor filijs ancillaꝝ officio eoꝝ.Oc aūt de duaꝝ filiis iſtārum ancillaꝝ retinenduꝫ ex eoꝝ vigilantia ꝯſcienti-

noſtre ciuitas mire cuſtodit̉. multūqꝫ ꝓtegit̉. Primogenitꝰ naͣqꝫbale eam ꝯponit intrinſecꝰ. Primogenitꝰ em̄ zelphe munit extrinſecus. Per dan reprimūtur mala intus exurgētia. gad repellunt̉ mala exterius exurgētia. Ad dan ꝑtinet diſciplina cogitationum. Ad gad aūt ſpectat ſenſuum. Debet itaqꝫ dan euigilare addiſcretōnis iudiciū. gad dimicare fortiter abſtinentie exercitiumUnius ē ſedare ciuilē diſcordiā. alterius repellere hoſtilē pugnaꝫhic vigilat ꝯtra ciuium ꝑditōnem. ille contra hoſtium incurſioneꝫdiſciplina em̄ corporis ſine diſciplina cordis inutilis eſt. diſciplinavero cogitationum ſine diſciplina ſenſuum obſeruari non poteſt.Unde ſatis conſtat ſine adiutorio gad qui contra exteriora euigilat. dan in cōponenda ciuium pace intus inaniter laborat. priusitaqꝫ gad ſe accingit quādo ſenſuum diſſolutōnem diſciplinamreſtringit. Tuncqꝫ forti prelio dimicat. quando deſideria carnalia carnis mortificationem trucidat. Aſſiſtunt eis fratres ſui nonſegnes ad auxilia ferenda. neptalim intus cum dan. aſer exteriuscum gad. Oad itaqꝫ aſer vigilāt ꝯtra hoſtes. dan neptalim ſoliciti ſunt circa ciues. Danterret minis. neptalim fouet promiſſiAdiuuat aſer exterius fratrē ſuum. latus vnum ꝓtegit. ille alteꝝdefendit. Gad certat in dextero. aſer ī ſiniſtro. Quātū putas aſeriſte abundat in diuitijs ſpūalium ꝯſolationū cuius diuitias quelibet aduerſitas tam minuere qͣꝫ augere ſolet. Nam quāto diutius p̄mitur exterius. tāto delectabilius gloriat̉ interius. He ſunt ille delicie quas tantū ſitiunt. dico pauperes ignobiles. ſed etiāipſi reges principes. Aſer inquit pinguis panis eius. d. regibus. Si em̄ gaudiū eſt in celo ſuꝑ vno peccatore penitentiā agente. quanta tunc ſolēnitas erit ſuꝑ quolibet iuſto iuſticia libentermoriente. Uere aſer pinguis panis dicitur. Ꝙputas largus eſſipoteſt in neceſſitates paupeꝝ. cui ſuꝑabundat parare delicias regum. quātuꝫ putas mirant̉. quātūue gratulant̉ in eius cōſtantiaquos viuentes adhuc in valle lacrimaꝝ p̄mit infirmitas ſua ſi tātūdelectant̉ in eius operibꝰ illi etiaꝫ quos iam abſorbuit felicitas illaeterna.De ortu yſachar eius officio..lxixOſtibus itaqꝫ fugatis. ciuibuſqꝫ pacificatis. nil iam obſtat vt arbitror quin illanoſtra ciuitas exꝑiat̉. que ſit illa pax dei exuꝑat oēmIenſum. vel qͣꝫ ſit magna multitudo dulcedīs quā abſcondit deustimentibꝰ ſe. Eſt em̄ māna abſconditū. niſi guſtāti omnino ignotum. Unde ei dicit̉. Intra in gaudiū domini tui. Hic eſt ille filiꝰlye qui ei quinto loco naſcit̉. Eſt em̄ gaudiuꝫ (vt ſuꝑius diximus)vnus de principalibꝰ affectibꝰ. Pro tali em̄ prole lya mādragorasꝯtempſit vt talem filiū habere poſſit. Mens etenī que in laude hominū delectat̉ quid ſit eternū gaudiū exꝑiri meret̉. Recte autēpoſt natiuitatē gad aſer lya talem filium genuit. quia niſi abſtinentiā patientiā mens humana ad verum gaudium ꝑtingit.Oportet ergo ſolum falſaꝫ delectatōeꝫ ſed etiā vanā ꝑturbationem excludere. qui vult de veritate gaudere. Horuꝫ aūt vnumabſtinēdo ſuꝑamꝰ. alteꝝ patiēdo calcamꝰ. Hic talis filiꝰ yſachardicat̉. qd̓ merces interp̄tat̉. Quid em̄ aliud tot tātiſqꝫ laboribusquerimꝰ. huiꝰ mercedis totiēs quaſi quaſdō primitias arrā accipimus. quotiēs ad illud domini noſtri gaudiū internū intramusaliqua ꝑte guſtamus. Hāc aūt deguſtatōem ſcriptura ſancta nūcguſtū. nūc ebrietatē vocat. vt qͣꝫ ſit ꝑua vel magna oſtēdat. ꝑuadem ad ꝯꝑatōnem future plenitudinis. magna aūt in comꝑatōnecuiuſlibꝫ mundane iocūditatis. O dulcēdo mirāda modicū qͥddide tanto felicitatis pelago mentibꝰ inſtillas. mentē tamē quā infundis plene inebrias. Siue inqͣt in corpore ſiue extra corpꝰ neſcio deus ſcit. Quomō putas inebriatꝰ erat. quomō mūdus ei in obliuioneꝫ venerat. qui ip̄m neſciebat. Uiſitaſti inqͥt terrā inebriaſtiCur etiā mare. quia mens que varia deſideria fluctuat. qͣꝫ adhūc ſeculariū curaꝝ ꝓcella exagitat. illo torrente voluptatis nonpotat̉. quāto minus inebriat̉. Mare em̄ cetera elementa ſemperin motu ſunt. ſola terra ſtāte ſtare cetera neſciūt. Quid ter niſi fixā cordis ſtabilitatē debemꝰ acciꝑe. Debet fluctuatōemcordis reſtringere. ad vnius veri gaudij deſideriū cogitationumaffectionūqꝫ motꝰ colligere. qui ſe cupit illo vere ſobrietatis poculo inebriādū fore. Inhabita inquit terrā. paſceris in diuitijs eiusHec eſt illa terra quā iſte yſachar vidit ꝯcupiuit. Multum ſibiſubito viluerat. qui ſe aſinum reputabat. Multū ꝯcupiuit terramquā vidit qua ad omnē laborē fortis ꝑdurauit. Pene aūt nonplene hanc morientiū terrā deſeruerat. pene non plene illam viuentium terram app̄henderat qui inter terminos habitabat. quia viliſſimis. quia pauciſſimis huiꝰ vite bonis contentus erat. huiꝰ terremiſere extrema tenebat. qꝛ frequentes mentis exceſſus ꝑhennisvite bona p̄guſtabat. illiꝰ beate t̓re initia tāgebat. Satagebat iſtapenitus deſerere poterat. ambiebat in illā totus intrare nec valebat. Fecit ergo quod potuit inter termīos habitauit. Māſuēti