.XXVIII.
rm poſſibile mentē carnalē ⁊ adhuc in ſtudijs ſpiritualibꝰ rudē. adimuſibiliū intelligentiā aſſurgere. ⁊ in eis ꝯtemplatōnis oculū figere. Querenti em̄ inuiſibilia nihil allud occurrit. niſi qͥ cogitare confueuit ſola viſibilia. Melius tamen eſt qualicūqꝫ modo illa cogitare qͣꝫ obliuioni vel negligentie tradere. facit ergo qd̓ poteſt ⁊ intuetur ea ꝑ imaginatōnem. que necdū videre valet ꝑ intelligentie puritatem. ſicqꝫ rachel prius habet liberos de ācilla qͣꝫ generet de ſeipſa. Suadet em̄ ratio ꝯmodiꝰ eſſe qualicūqꝫ modo vera cogitarehona. ⁊ imaginaria quadā ſaltē pulcritudīe ac eoꝝ deſiderium animū accēdere. qͣꝫ in falſis deceptorijs bonis cogitatōeꝫ figere. Uide quomō etiā diuine ſcripture huic ſpeculatōni alludāt ⁊ humani infirmitati ꝯdeſcendāt. Res em̄ inuiſibiles ꝑ reruꝫ inuiſibiliumformas deſcribūt. ⁊ earū memoriā ꝑ quarūdam ꝯcupiſcibiliū ſpecterū pulcritudinē mentibꝰ noſtris imprimūt. Hinc eſt ꝙ nūc terram lacte ⁊ melle manātem ꝓmittūt. Nunc flores. nūc odores nominant. nūc ꝑ cantus hominū. nūc ꝑ ꝯcentus auiū celeſtiū gaudiorum armoniā deſignāt. In apoc̄. em̄ iohānis celeſtis hieruſalē ornatus ꝑ aurum ⁊ argentū ⁊ gēmas p̄cioſas multipliciter deſcribit̉⁊ ſcimus quia nihil taliū eſt ibi ꝑ ſpeciē vbi tamē totum eſt ꝑ ſimilitudinē. In omnibꝰ his habet bala vnde domine ſue ſeruiat. quorum ei memoriā ꝓ voto rep̄ſentat. Nunqͣꝫ em̄ imaginatō rationivtilior eſſe poterit. qͣꝫ cum ei in tali obſequio deſeruit.De duplici imaginatōne.Ed ſciendū ꝙ imaginatoalia beſtialis ē quādo .ſ. ꝑ ea que paulo ante vidimꝰ velfecimꝰ abſqꝫ vlla vtilitate ⁊ deliberatōe huc illucqꝫ vagamente diſcurrimꝰ. hoc etiā ⁊ beſtia facere poteſt. Alia vero rationalis qn̄ ſcꝫ ex his que ꝑ ſenſuꝫ corporeū nouimus. aliqͥd imaginabiliter fingimus. Uerbi gratia aurū ⁊ domū vidimus. aureaꝫdomū nunqͣꝫ vidimꝰ. aureā tamen domū imaginari poſſumꝰ ſi volumus hoc vtiqꝫ beſtia facere nō poteſt. ſoli ratōnali creature hocpoſſibile eſt. hmōi imaginatōne ſepe vtimur. cū que ſint future vite bona vel mala diligētius rimamur. Nunqͣꝫ hic ſola mala. nunqͣꝫhic ſola bona ſed ꝑmixta ſimul ⁊ bona ⁊ mala. Iteꝫ hic ſicut nec ſola. ſic nec ſūma inuenimꝰ. Ibi vero ⁊ ſumma ⁊ imꝑmixta bona velmala eſſe nō dubitamus. Quotiēs igit̉ ex multis bonis vel malisque in hac vita ſenſus corporeꝰ exꝑit̉. quale .ſ. vel quātū eſſe poſſitillud future vite ſummū bonū ſiue malū colligit̉. Et ex hoꝝ imaginatōne quedā futuroꝝ imago figurat̉. Talis vtiqꝫ imaginatō rationalis eſſe ꝯuincit̉. ⁊ ad balā ⁊ rachel ꝑtinere videt̉. Ad balā ꝑtinet inquātū imaginatō eſt. ad rachel inquātum ratōnalis. Taliitaqꝫ ꝓles ⁊ imaginatōnis eſt ꝑ natiuitatē. ⁊ ratōnis ꝑ adoptionēEx bala nāqꝫ naſcit̉. ſed ꝑ rachel moderat̉. Neminē aūt ꝯturbetꝙ ⁊ matrē ⁊ ꝓlem imaginatōnem appellem ſed hoc volo eſſe intermatrē ⁊ filium qd̓ eſt inter inſtrumētuꝫ ⁊ actū. ⁊ ſepe inſtrumētum⁊ eius actōnem vno nomīe appellamꝰ. Nam illud qd̓ videmus ⁊illud quo videmus viſū vocamus.De duobus filijs bale.lxiij.Itionalis imagīatio aliaEſt ꝑ ratōeꝫ diſpoſita. alia intelligētie ꝑmixta. Illa vtimur quādo ſcd̓m viſibiliū rerū cognitā ſpeciē ad inuiſibiliū cognitōeꝫ aſcendere nitimur. in illa eſt imaginatō nō ſine ratōne. in iſta intelligentia nō abſqꝫ imaginatōne. Iſti ſunt duo filij bale. quoꝝ pͥmogenitus dan dicit̉. poſterior neptalim nominat̉. Addan itaqꝫ ſpecialiter ꝑtinet ꝯſideratio futuroꝝ maloꝝ. ad neptalatio futuroꝝ bonoꝝ. Dan nihil nouit niſi corꝑalia. ſedlimea tamen rimat̉ que longe ſunt a ſenſu corporeo remota. Neptalim ꝑ rerum viſibiliū formā ſurgit ad rerū inuiſibiliū intelligentiāInfernalia em̄ tormēta longe a ſenſu corporeo remota nō dubitamus quia vbi vel qualia ſint videre nō poſſumꝰ. Sed cū hec quotiens volumus ꝑ miniſteriū dan p̄ oculis cordis habemus. Nemoem̄ fideliū cum infernū flamāqꝫ gehēne. tenebras exteriores in ſcripturis legit hec figuraliter dicta credit. ſed iſta veraciter ⁊ corporaliter alicubi eſſe nō diffidit. Recte ergo hoꝝ ꝯſideratōꝫ ad dauſpecialiter iam ꝑtinere diximus. vbi ſola imaginatōne opus ha bemus. qͣꝫuis eam in tali negocio nō ſine ratōnis diſpoſitōne trac emus. ſed cum terrā lacte ⁊ melle manāteꝫ celeſtis hieruſalē murosex lapidibꝰ precioſis portas ex margaritis. plateas ex auro legerit.Quis ſani ſenſus hͦ iuxta litterā acciꝑe velit. Unde ſtatim ad ſpiritalē intelligentiā recurrit. ⁊ quid ibi miſticū ꝯtinet̉ exquirit. Multa tamen que etiā de tormentis maloꝝ ſcripta ſunt miſtice ſunt accipienda. ⁊ multa de future vite bonis qͣꝫuis corꝑalia deſcribāturſpūaliter ſunt intelligenda. Illa aūt cōſideratio meditanti faciliusoccurrit. que in ſola imaginatōne ꝯſiſtit. Nam illa que c intelligt a ꝑmiſcetur quāto ſubtilior tāto difficilius inuenit̉. Unde eſt ꝙdan prior. neptalim vero poſterior naſcit̉.De officio dan..lxiiij.
Oc autē valde notabile ēIꝙ dan ſcd̓m p̄ſentiū rerū imaginatōeꝫ veraꝫ rep̄ſentatrerum futuraꝝ imaginatōeꝫ fictam. Neptalim vero ſepe ꝑ deſcripte rei imaginatōeꝫ fictam. ſurgit ad intelligentiā verāNon em̄ licet de futuris bonis ꝑ ſpūalem intelligentiā aliqͥd falſūfingere. qͣꝫuis abſqꝫ culpa ſit tormenta maloꝝ multo plus aliter qͣꝫſunt ꝑ imaginatōeꝫ cernere. Quis em̄ ea omnino ꝓut ſunt in hacvita cōtemplari ſufficit ſed quiſqꝫ ea ꝓ arbitrio mentis nō qualiaſunt. ſed qualia fingere nouit figurādo ea deſcribit. Unde fortaſſis hic talis filius dan̄. id eſt iudiciū vocat̉. quia in tali rep̄ſentatōenon exꝑientie documentū. ſed ſue diſcretōnis ſequit̉ arbitriū. Eſttamen huiꝰ nominis alia ratio. Sancti etenī viri quotiens ſe ſentiunt turpibꝰ cogitationibꝰ pulſari. ſolent in ip̄o etiā temptationisaditu futura tormenta ante mentis oculos ponere. ⁊ ꝑ ꝯſideratōnem pene vlciſcunt̉ ⁊ damnāt blandimēta culpe. Quia ergo ꝑ officiuꝫ dan illicitas cogitatōnes dep̄hendimus. arguimus. damnamus. recte dan .i. iudiciū vocamus. Sed quid hic de turpibꝰ tātuꝫcogitationibꝰ loquimur. qn̄quidē vanes ⁊ inutiles ꝑfecti viri nō leuiter abominant̉ ꝓpter illud. Ue qui cogitatis inutile. ⁊ illud ſpūſſanctꝰ diſcipline effugiet fictum ⁊cͣ. Quid queſo fiet de his qͥ ſentimus nō ſine quodā illicito affectu. quando ſpūſſanctus aufert ſeab his que ſunt ſine intellectu. Multoꝝ em̄ eſt ſeip̄os rep̄hendere de ꝑuerſo oꝑe vel de praua volūtate. pauci vero ſunt qui ſeip̄osdiiudicēt de inordinata cogitatōne. ſed qꝛ ꝑfecti viri hoc faciunt.iacob p̄cipit dicēs. Daniudicabit po .ſ. ſicut a t .ſ. Si em̄ dan populū ſuuꝫ diſtricte cuſtodiat. ſi iudiciū ſuū diligenter exerceat. fietvt in ceteris tribubꝰ raro inueniat̉ quod de iure damnari debeat.Dens etenī que ſtatim in ip̄a ſuggeſtione p̄cidit illecebroſaꝫ cogͦtationem. nō facile rapit̉ in praua delectatōeꝫ. ſicut ⁊ culpa q̄ ꝓhibetur ante prauū ꝯſenſuꝫ nunqͣꝫ trāſit in actu. Semꝑ inueniet dāin tribu ſua qd̓ examinare debeat. ⁊ qd̓ iuſte reprehendat. qͣꝫuis inalijs poſſit fieri vt aliqn̄ aliqͣ eaꝝ ſine culpa valeat inueniri. Aliarūnāqꝫ culpa eſt in volūtate. huiꝰ aūt ordinatō ſepe eſt in neceſſitatenunqͣꝫ em̄ malū approbo. nunqͣꝫ malo ꝯſentio. nūqͣꝫ ꝑficio niſi ip̄evoluero. Malū aūt ꝑ cogitatōeꝫ occurrere poteſt etiā inuito. ſedad dan ꝑtinet exurgēs malū ſtatim in iudicio adducere diligenterdiſcutere. dep̄henſuꝫ damnare. ⁊ deceptoriā cogitatōeꝫ ex alia cōſideratōne ꝑcutere.De officio neptalim..lxv.☞Ed ſicut ad officium danſpectat ꝑ rep̄ſentatōeꝫ pene repͥmere exurgentia viciaſic ad neptalim ꝑtinet ꝑ ꝯſideratōeꝫ p̄mioꝝ inflamaredeſideria bona. Quod duobꝰ modis facere ꝯſueuit. vtit̉ nāqꝫ aliquādo tranſlatōe aliquādo ꝯꝑatōe. Comꝑatōe quādo ex p̄ſentium bonoꝝ multitudīe vel magnitudīe colligit illa future vite gaudia quot vel quāta eſſe poſſunt. Uerbi gratia inſpecta ſepe ſolisclaritate ꝯſiderat quāta futura erit lux illa ſpiritalis. ſi tāta tāqꝫ mirabilis eſt lux iſta corꝑalis. Quāta nāqꝫ putas erit illa que erit nobis ꝯmunis cū angelis ſi tāta ē iſta quā habemꝰ ꝯmunē cū beſtijs.Qualis erit lux futura beatoꝝ ſi talis eſt p̄ſens iſta lux miſerorumItem multiplicitatē bonoꝝ inuiſibiliū ꝯijcit ex multitudine bonorū viſibiliū. Quot ſunt em̄ colores. qͦt odores. qͦt ſapores. ſi tot delicie corpoꝝ. quot erūt delicie ſpirituū. Trāſlatōe quādoqꝫ reꝝ viſibiliū quālibet deſcriptōeꝫ trāſfert ad rerū inuiſibiliū ſignificatōꝫ.Uerbi gratia. Audit ī ſcripturis nomīari lucē macceſſibilē. Querit gͦ que ſit lux iſta incorporea. ⁊ inuenit qꝛ eſt ip̄a ſapiētia. Sicutem̄ ſux illa exterior illumīat oculos corpoꝝ. ita illa oculos cordiuꝫ.Liquet̉ gͦ qͣꝫ recte ſcd̓m vtrāqꝫ interp̄tatōeꝫ neptalim dicat̉. quiaꝯꝑatio vel ꝯuerſio interp̄tat̉. Solet nāqꝫ cognitā quālibet rerumviſibiliū naturā ꝯuerte̓ ad ſpūalem intelligētiā. Huiuſmodi gͦ ſpeculatō q̄ ꝑ neptalim deſignat̉ habet aliqͥd ſingulare valdeqꝫ notabile. Eſt em̄ ⁊ ꝓmptior ī meditatōe. affabilior in ẜmōe. Unde ⁊ ꝑiacob dicit̉. Neptalim ceruꝰ emiſſus. Ceruꝰ ꝓpter currēdi facilitatem. emiſſus ꝓpter currēdi auiditatē ⁊ recte nō aui volāti ſꝫ ceruocurrēti ꝯꝑat̉. Naꝫ dum ꝑ rerū viſibiliū formā rerum inuiſibiliumnaturā querit quoſdā ſaltus dare. non aūt ad plenū volatū cōualeſcere ꝯſueuit. quia in eo ꝙ ſe ad ſumma erigit reꝝ corporeaꝝ ſecū trahēs vmbrā yma oīno nō deſerit. Uultis audire eloqͥa pulcritudīs. qualia neptalim formare ꝯſueuit. Oſculet̉ me inqͥt oſculo oris ſui. Fulcite me floribꝰ ſtipate me malis. quia amore lāgueoFauus diſtillans labia tua ⁊cͣ. Sic nouit neptalim carnalia cū ſpiritualibꝰ ꝑmiſcere. ⁊ ꝑ corꝑalia incorporea deſcribe̓. vt vtraqꝫ hominis natura in eius dictis inueniat. vnde ſe mirabiliter reficiat. qͥex incorporea ⁊ corporea natura ꝯſtat. Illud aūt ī eius dictis valde eſt mirabile dignūqꝫ admiratōne ꝙ tunc fere ſemꝑ delectabiliꝰblandiunt̉. quando iuxta litere ſenſum nihil ſonare vident̉. Quale eſt illud. Capilli tui ſicut gre. ca. naſus tuus ſicut turris libani.