Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

De habitu et labore fratrū de p̄latis..xxxij.Uatuor aūt ſunt ī habitureligionis notabilia. In vtilitate vana gloria ſimulatio. In p̄cioſitate ſuꝑbia aut delectatio. In paucitateintolerantia ſeu deſꝑatio. In ſuꝑfluitate ꝟo amor ſeculi amorceli. amor palatij non ꝑadiſi. Augꝰ. Fateor inquit de veſte p̄cioſaerubeſco. Et bt̄us hieronimus. Saccus inqͥt ieiuniū arma ſuntpnīe remedia peccatoꝝ. qꝛ inanis vent̓ habitus luctuoſus ambitioſus deū deꝑcant̉. exhortant̉. Labores inquit manuū tuaꝝqꝛ man. ⁊cͣ. Quid aūt erit illis in labore hoīm ſunt. ⁊cͣ. Ipſi flagellabunt̉ .i. cruciabunt̉. Quid aūt de his dicā qui vagiet ocioſi vacātes fabulis et inundantes agmine verboꝝ fratribuslabori manuū ſtatutis horis inſtātibꝰ ſubſannātes detrahūt. nunqͥd labor labioꝝ ipſoꝝ oꝑiet eos. In tribꝰ maxīe p̄lati xp̄m imitari debēt. qꝛ in loco xp̄i ſunt .i. dignitate pt̄ate et officio. Fuit etiamxp̄us ſacerdos rex mīſter. Dignitati debet̉ reuerētia. pt̄ati veroobedientia. officio cura. Reuerētia obediētia p̄latis exhibendaeſt a ſubiectis. cuꝫ viderint p̄latos ī dignitate humiles. in poteſtate mites. in āminiſtratōe cure familiaris ẜuiētes. ſint ip̄i humiles mites iniūcta officia benigne ſuſcipiētes. Sūt em̄ quidam quip̄latoꝝ occupatōes accuſant. Ingreſſus egreſſus eoꝝ damnātcauſas ignorāt. ſi cognouerūt turbāt. Conſilijs ſe ingerunt. cur.qūo. a quo factū ſit querūt. ſic maria que in ſilentio debe̓t eſſe marthe detrahit. que verba dn̄i audire ꝯſueuerat. ꝟboſitati ſeruit.Hec falſa maria ꝯquerit̉. egrediat̉. exteriora ordinet. ſecularibꝰ admiſceat̉. Tales em̄ p̄latoꝝ dignitatē reuerent̉ nec pt̄atem timent. ſed clauſtri ſtatuta turbant.De .xij. abuſionibꝰ clauſtri pͥmo de p̄lato negligēte. .xxxiij.Uodecim aūt ſūt abuſiones clauſtri quibꝰ tota religionis ſumma corrumpit̉ .i.p̄latus negligens. diſcipulus inobediēs. iuuenis ocioſus. ſenex obſtinatus. monachus curialis. monachꝰ cauſidicus.habitꝰ p̄cioſus. cibꝰ exqͥſitꝰ. rumor in clauſtro. lis in capitulo diſſolutio in choro. irreuerētia circa altare. Minorem igit̉ in ſingl̓iset de ſingulis pauca diſſeramus. Sūt quidaꝫ qui ſciunt et p̄n̄t. etvolunt p̄eſſe. qͥdam qui ſciūt poſſunt. ſꝫ nolunt. qͥdam qui nec ſciunt nec poſſunt. ſed volūt. Scire poſſe velle caritatis eſt. vel ſuperbie. ſcire poſſe nolle hūilitatis vel inertie. Nec ſcire nec poſſe velle cupiditatis. ſtulticie. nec ſcire nec poſſe nec velle diſcretionis et ꝓuidētie. Qui em̄ ſciūt et pn̄t volūt p̄eſſe. ſi velint ꝓdeſſecaritatis eſt. alioqͥn ſuꝑbie. qui ꝟo ſciūt pn̄t ſed nolūt humilitatis eſt renuūt. Inertie ꝟo ſciant ſi oīno deſiſtunt. Qui auteꝫnec ſciūt nec pn̄t et volunt cupiditatis eſſe videt̉ volūt. ſtulticieſi velint qḋ nec ſciūt nec pn̄t. Illi ſiqͥdem qui nec ſciūt nec pn̄t necvolunt. prudent̓ agūt. Sūma eſt em̄ diſcretio nolle qd̓ non potesꝓuide̓ aūt qḋ neſcis. Quatuor ex his que p̄diximus .i. ſtulticia etinertia cupiditas ſuꝑbia negligentiā generāt. reliqua ꝟo qͣtuorid eſt ꝓuidētia diſcretio humilitas caritas. ip̄am negligentiaꝫet ſi nutrita fuerit elimināt. Ad ꝓuidētiaꝫ ſiqͥdem ꝑtinet ꝯſilium.ad diſcretōem iudiciū. ad hūilitatē cuſtodia ad caritatem diligentia. Conſiliū ꝓuidentie ſeꝑat a bonis mala. iudicium diſcretioniseligit ſunt meliora. hūilitatis cuſtodia ꝟtutū euitat dānum. diligentia ꝑiculuꝫ. In his negligētia locū habet. Illos ꝟo quiuidentie oculos ſtulticie caligine cooꝑtos hn̄t. ab exercitio bonioꝑis inertes torꝑent. qui cupiditatē voluptuoſaꝫ diſtrahunt̉.et ſuꝑbiā humilibꝰ ꝯdeſcendūt. Illos dico negligentia poſſidet eoꝝ diſſoluit actiōes. ſtulticiā intrat negligētia. inertiammanet. cupiditas deſiderio paſcit̉ ſu ꝑbiā regnat.Adhuc de eodem..xxxiiij.Udiat negligens paſtorquid ſibi diligēti paſtori dicat̉. Bonus inqͥt paſtoraīam ſuam ponit oubꝰ ſuis. mercenariꝰ vero fugit.Animā ſuam ouibꝰ ſuis ponit ꝑiculoſum regimīs aſcendenslocū. ſolus int̓ mūdana ꝑicula exteriora negocia curās neceſſariaquerit. inter adulantiū ac detrahentiū linguas medius incedit. infirmis laborat. laborātes paſcit. ꝯſolat̉ puſillanimes. cumſuꝑbis increpādo ꝯtendit. Tales oues agnoſcit. ſubditorummores actꝰ diliget̉ attēdit. cui ꝯfeſſionē corda. circūſpectiōꝫoꝑa. exꝑim̄tū qͥd poſſint. effectꝰ qͥd velint mēifeſtat. Quespaſtorē ſequūt̉ ad vitā ſi diligēs ad mortē ſi negigēs p̄cedat. qūoꝓcedent vita doctrina. ſic fiet vnū ouile vnus paſtor. Paſtorvnꝰ debet eſſe in ſe. vnus grege. Unus in ſe vt qḋ docet ꝟbisimpleat oꝑe. vt iracūdiam mutet̉ a māſuetudine. non eleuetꝓſperis. frangat̉ adu̓ſitate. ſed idē ꝑmaneat patientia ꝑſeueegē qn̄ diuidit̉ a ſubiectis perrante.t aūt vnitacioſio. vdelicatiorē cibum. ſit vnus ꝯpaſſionem

infirmis. diſpenſatōem delicatis. vt cum apl̓o dice̓ poſſit.omnibꝰ oīa. f. ſ. vt. o. l. ſ. Paſtor ꝟo negligē̓s fugit. Sūt ē ī quidaꝫplati qui onera importabilia imponūt. et ea digito moue̓ no lunt.fugiūt qd̓ p̄cipiūt. fugiunt ſe ſubſtrahūt. fugiunt cuꝫ alienasdomos vagātes diſcurrūt. fugiūt qui que ſua ſunt q̄runt. fugiunqui licet pn̄tes ſint negligētias viderint ſe ſub ſilentio abſcōdūfugiūt qui remoti a ꝯuētu ſub ocio viuūt. qꝛ a cōmuni fratꝝrecedūt qui praua agūt. rep̄hendi nolūt. qui male viuūt ſubiectos bn̄ viuere cogūt. errātes reuocāt. ſed fortes occidūt. reuocātverbis. occidūt exemplis. Religioſi videri ſtudēt. qꝛ religioſos ſb̓ſe hn̄t. Gloriant̉ de eoꝝ patiētia. de ſua. qd̓ oꝑari nolūt imꝑātoꝑant̉ ipſi qḋ alijs oꝑari licitum eſſe putāt: ſubiectos cogunt.et ipſi a nemine cogi volunt.De diſcipulo inobediente..xxxv.Nobedientie morbus exſuꝑbie tumore ꝓcedit. ſicut ſanies ex vulnere. morbo pͥmus homo languit. beſtijs terre p̄poſitꝰ fuit.inobedientie ꝟo culpā ſuppoſitꝰ etiā nūc muſcis culicibꝰ per poſteros ẜuit. Hic aūt tribus modis mederi ſolet. emplaſtro ſcꝫ vnguento ferro .i. exemplo boni oꝑis verbo ꝯmonitōnis. diſciplinacorreptionis. Aſſumit ſibi inobediētia qn̄qꝫ nomē obediētie vt ſolo noīe gloriet̉. Imponit̉ em̄ nomē obediētie p̄cepto. facto locoLeue eſt p̄ciꝑe. ſed labor ē implere. Locꝰ ꝟo aliqn̄ placet. aliqn̄diſplicet. Placet qͥbuſdaꝫ. qꝛ abundat fratribꝰ ſed piſcibꝰ placet. qꝛ famulis abūdet fabulis. ſic fit vt vocet̉ obediētia cuꝫſit. Hāc multi deſiderāt vt exͣ obedientiā eſſe queāt. Mimodis obedientia queri ſolet .ſ. ꝑentū exactione ſeu fratctoria exhortatione. vel etiam boni operis ſimulatoria oſtene. Item muneris ꝓmiſſione.hūc cum petro ſymon magus morat̉ in eccl̓ia. morat̉ zaphira anania. Voluit emere ſymon gr̄am. iſti obediētiaꝫ. Ananias zaphira abſconderūt ꝑtemſubſtātie. iſti ꝟo negocijs incūbunt acqͥrende pecūie. Hec ē obedientia ſymonia. Eſt alia ſpēs inobediētię que tn̄ obedientiavocat̉ de qua d̓r. Quia obediſti. vo. vx t. ⁊cͣ. Audiaꝫ quid loqͣin me dn̄s. nūquid dyabolus. caro aut mūdus. Uox vxoris. voxcarnis .ſ. voluptas. Uox md̓i vanitas. Uox dyaboli iniqͥtasdei bonitas. Eſt aūt vox creatoris ad ſubiectos de p̄latis dicēs.dicūt fa. ⁊cͣ. vbi etiā male oꝑantibꝰ obedire iuſſit. vt ſic ingrediarisliaris dauid ſub ſaule. eundē honores licet reprobum ſamuele. nec bonis tn̄ obedias ī malū. nec ꝑu̓ſis ꝯtͣdicas ī bonūiuuene ocioſo..xxxvj.Cium ſtulticiā. labor ſcientiam generat. Labor hoīs int̓ioris labor ſcīe. labordit̉. In puericia labor diſcipline. in iuuētute exercitij. in ſenio doexterioris exercitiū oꝑationis. Scīe labor in tria diuictrine. vt qui neſcit in puericia diſcat. didicit in iuuētute ad vſuꝫducat. que ad vſuꝫ duxit ī ſenio doceat. Eſt alius labor interiorſcꝫ cogitatōnis meditatōnis. vt ad reqͥem ꝑueniat ꝯtemplationis vt ſi qͥd obliuionē ſub nube dubitatōnis lateat obſcuꝝ. fiatcogitatōe liquidū meditatōe liqͥdius ꝯtēplatiōe liqͥdiſſimū. Cumem̄ aliꝗd de celeſtibꝰ offert mēoria mēti pͥus qͣſi ꝯfuſum in cogitatione cernit̉. poſtea ꝟo ī meditatōe diſcernit̉. ad vltimū ꝟo ꝯtemplatione dinoſcit̉. Accendit̉ ꝯſideratōe cogitatio. inflamat̉ diſcretione meditatio. illuminat̉ ꝯgnitione ꝯtēplatio. Eſt cogitatio in mēte qͣſi fumus ī igne meditatio. quaſi flama fumo. ꝯtemplatio ignis quaſi flamā ſine fumo. aūt mens ad ꝯſiderāda celeſtia laborat. tūc cogitatō occupatōne tꝑalium impedit̉. meditatio ꝯturbatur ocio. ꝯtemplatio curioſitate reuocatur. fit qn̄qꝫ vtmens ocioſa voluptate torpeſcat. igit̉ homo interior iacet ī loctulo voluptatis. ſomno torpeſcit inertie. ſomnijs deludit̉ curioſitatis. ꝯuocat hortat̉ exteriorē vt inclinet aurem rumoribusloquat̉ vana mollibꝰ induat̉. mane comedat. gallus cene t̓minetlectōem euntibꝰ dormitū ſurgētes ad vigilias obuient fratres. vigilantibꝰ illis dormiāt. red eūtibus ſurgāt. Sꝫ melius forſitan eētſi nihil dicerēt. qͣꝫ ſi ſubtractis ſyllabis aūt dictiōibꝰ oſcitādo p̄ſalmos decātarent. Laboret igit̉ interior exterior ne dicat̉ eis.Quid hic ſtatis tota die ocioſi. Audiāt tn̄ p̄lati cām ocij. Nemoinquit nos ꝯduxit. Non em̄ ep̄i. non p̄ſbiteri ppl̓m. abbatespͥores ꝯuentum. Ad hūc la diuerſi veniunt. et diuerſismane pueri. meridie iuuenes. veſpe ſenes. mane maurus. meridiepaulus. velpere gentianus. Sola tamen iuuentus portat pondus diei eſtus. Portat materialit̓ pondus laboris et eſtum ſolis moraliter pondus carnee fragilitatis eſtum libidinis. Labore igitur manuum adnihilatur pondus temptationum. Iuuenisautem in ocio quaſi iuuentus ſine iugo. qui nōdum tenetur obedentie vinculo in equalitate frat̓ne ſocietatis. quaſi bos laſciuiensdi ſcurrit deſideria ꝓprie voluntatis.