Liber.XXVIII.
exemplum. ⁊ ſine cauſa exhibuit ⁊ ꝯmendauit huius immēſe dilectionis affectum. ſi nō reab olim iam addicta captiuitas copioſe redemptionis effectū. Gaufridus ꝯtra petrum olim magiſtrūſuum fortiter ⁊ catholice̓ ſcribit.nis piſienſis ⁊ libro de clauſtro aīme. xviij.De obitu hucronographus.Ano prenotato prio. M.cxl. ab incarnatōne dn̄i. hugo ꝑiſienſis ſancti victorismonachus religione ⁊ literaꝝ ſciētia clarus ⁊ in .vij. liberaliū artiūpitia nulli ſui tꝑis ſecūdus obijt qui int̓ ml̓ta que vtiliter ſcpͥſit ⁊librum de ſacramētis valde neceſſarium duobꝰ voluminibꝰ ꝯprehenſum edidit. ¶ Actor. Huius hugonis libros in ſuꝑiori libronumeraui eorumqꝫ flores excerpſi. Extat etiam liber hugonis declauſtro aīme noīe quidē hugonis d̓ folieto intitulatꝰ. qͥ et ip̄e ſancti petri corbeienſis d̓r fuiſſe monachꝰ. Sed qͦ tꝑe ignorans paucos eiuſdem libri floſculos. qꝛ ꝑutilis eſt ad edificatōem legentiuꝫbreuit̓ hic inſerui. ¶ Ex libro pͥmo de clauſtro aīe. Epiſcopi noſtri hodie domos nō impares eccl̓ijs magnitudīe ꝯſtruūt. pictosdelectant̉ habe̓ thalamos. pauꝑ autē ſine veſtibꝰ incedit ⁊ vacuoventre clamat ad oſtium. O mira delectatio. troianos geſtat ꝑiespictus purpura ⁊ auro veſtitos. et xp̄ianis negant̉ veteres panni.Hectori clipeus dat̉ auro ſplendēs. pauꝑi vero ad ianuā clamitanti non porrigit̉ panis. Et vt veꝝ fatear ſpoliant̉ pauꝑes ſepevt veſtiant̉ lapides ⁊ ligna. Monachi ſibi clauſtra faciūt quibushomo interior ordinate teneret̉. ſic agit diſcretus nō ad tp̄us. ſedaſſidue ne tradat̉ aduerſarijs caſtrū. ne ⁊ ipſe capiat̉. Iſtius vitamores inſtruit audientiū. loqui de eo etiā debiliū mētibꝰ p̄bet affectum. Audire enim bonū diligent̉ ⁊ velle fieri magna ꝑs bonitatis eſt. At dyabolus ꝑ qͦſdaꝫ de exercitu ſuo clauſtralibꝰ minatur.vt eos terreat. per alios blanditur vt decipiat. per aliquos ꝓmittit vt peruertat per aliquos inſidiatur vt rapiat. Phiſicam docetde ꝯplexionibꝰ loquit̉. infirmitates diu̓ſas ſi teneat̉ religio generari p̄dicat. Sꝫ quare hoc. Nō vt mederi velit. ſed vt occide̓ poſſit.Uidet ex ſubtractōe ciboꝝ luxurie vires minui poſſe. Et ideo nōtardari minat̉ egritudinē. timet ocium ꝑire. ⁊ ſomnolentiā deſtruiEt ideo laboris in tolerantiā ⁊ ꝓtēſa vigiliaꝝ ſpacia p̄tendit. Abſtinentiā ⁊ ieiuniū damnat. ⁊ ꝑ iſta naturā carnis deficere aſtruit. ⁊tn̄ vicium ſuꝑfluitatis tacet. ꝑ quā natura ſuffocat̉.¶ De quatuor occaſionibus peccandi que clauſtralibus fugiendeſ.xixUnt aūt quatuor diuerſitates. rerūqꝫ clauſtralibꝰ fugiende ſunt maxime renūciantibꝰ huic ſeculo hn̄de deſpectui. Confert em̄ pulcritudo delectatōem. ornatꝰ affectum. locus oportunitatē. diuitie effectum. Audiant igit̉ hoc vt caueāt illi qui loculos portāt. ꝗ nundinas ⁊ fora ꝓpt̓ neceſſitatē factū frequētant qui ſeculariū domos⁊ curias ꝑluſtrant. Deuitant ſolariū berſabee. biuiū thamar. thalamū amon filij dauid regis. Deuitēt etiā ꝑſonas infames. hoſpitia ſuſpecta munuſcula dare ⁊ acciꝑe. pecuniā plurimā ꝯgregarene in potentia laqueus lateat in qͦ cum alio ꝑeant. Pudicus oculus ianitor eſt cordis. Quidqͥd indecēs nouerit eſſe excludit. Impudicus vero querēs qd̓ placet ꝑ oīa diſcurrit. volētes vero intrare patit̉. nolentes aūt monet ⁊ hortat̉. Inde ſcpͥtura dicit. Oculipͥma tela ſunt adultere. Solent hoīes tribꝰ generibꝰ armoruꝫ vtitelis videlicet haſta ⁊ gladio. Immiſit vxor dn̄i ſui oculos ſuos inioſeph. Hec ſunt impudicicie tela quibꝰ vulnerant̉ longe poſiti.his vero pudiciciā oculoꝝ oppoſuit. Uibratio haſte blandientisvidelicet adultere ſermo. huic opponit̉ cordis mūdicia. Uenenata em̄ colloquia nō recipit mūdi cordis puritas. gladiꝰ qͦ ꝯſigiturcōminꝰ mollis adulte tactꝰ. huic reſtitit ꝑ mūdicia corꝑis. reſpuitem̄ adultere tactū. rupit fimbriā ne ſerꝑet ꝯtagiuꝫ. His gͦ modisdocet nos ioſeph ne ꝑ pulcritudinē mulieꝝ ad delectatōem trahamur. veſtium vero ornatū ⁊ affectū qui inde ſubmīſtrat̉ vilis habitus amor ext̓minat. Nemo eī qui vere habeat ꝓprij habitꝰ ꝯtemptū alieno delectat̉ ornatū. Sꝫ ⁊ loci oportunitatē ne temptatōiſit ꝯgrua clauſtri aſſiduitas excludit. qͥ em̄ diſcurrūt ꝑ alienas domus qͥ ſocietatē ſeculariū gaudēt. qui fori ſpectacula ſequunt̉. quinō ad neceſſitatē ꝯmunē ſed ad ꝓpriā volūtatē ſunt ꝑati. qͥ cauſasitineris ſui nō hn̄t. ſed fingūt tales ſicut ſunt faciles ad diſcurrēdūforſitan ꝓni ſunt ad ea que loci oportunitas ſubmīſtrat.De ſecuritate clauſtri ⁊ ꝑiculis ſeculi.Ecura ē igit̉ clauſtri aſſiduitas quā cura familiaris rei nō turbat. quā nō ſollicitant acceſſus hoīm. Ibi int̓ frēs alterius ad alteꝝ diligens habet̉ cuſtodia. Ibi p̄latoꝝ ſubiectis diſcreta ꝓuidet ſolertia. Ibi ſilentiū ꝯfabulationibꝰ aufert locū extinguit iram. Ibi di-
ſciplina ceteros motꝰ corꝑis ſeruire cogit mūdicie. ⁊ ſic oīs oportunitas q̄ eſt ad malū ꝑ clauſtri aſſiduitatē excludit̉. ꝑ pauꝑtateꝫvero volūtariā pecunie effectꝰ extirpat̉. Contīgit qn̄qꝫ vt qͥ ministerreri nequnt. nec blandimētis acꝗeſcunt. ꝓmiſſis citius flectant̉muneribꝰ. Prudētia mūdi ipſa ē que ꝓmittit vt ꝑuertat .ſ. diuitias ⁊ honores. alteꝝ cupiditatis eſt. alteꝝ ſuꝑbie. ꝓmittit ſed nihildat. Et ſi aliqn̄ recipiāt hoīes qḋ ꝓmittit nō dat̉ illud ſed emit̉.RaptoY ꝓmittit agricole ſubſtātiaꝫ oues vidue agros pupiliFeneratori vicini ſui domū. amplitudinē poſſeſſionis. Militibusꝓmittit. int̓ enſes lucra. int̓ teloꝝ grandinē. ſub ſpe carceris. ⁊ ſubmortis ꝑiculo. Negociatoribꝰ vltra mare ꝓmittit lucꝝ. Ibi naufragij timor. ibi vento ꝯmēdant̉ opes ⁊ aīme. In vtroqꝫ ꝑiculumIn vtroqꝫ difficil̓ acq̄rendi modꝰ: clauſtialibꝰ ꝟo vagādi licētiāquā rigor clauſtri abſtulerat repromittit. Fabuloſas aūt ꝯfeſſines ocioſoꝝ. plateaꝝ plauſus. fori ſpectacula. ciboꝝ affluentiā. vſtis molliciem. ⁊ vt cūcta ꝯpleam libertatē faciēdi qd̓ placeat. vltimo loco de ſuꝑbia que inſidiat̉ vt rapiat eſt agendū. hec eſt q̄ ſeculares poſſidet ⁊ retinet. nouit̓ ꝯuerſos vexat ⁊ reuocat. Iuſtos vero temptat ⁊ illudit. In ſecularibꝰ apparet. ī nouit̓ conu̓ſis notat̉.in religioſis qn̄qꝫ latet. Elephantis natura talis eſſe dicit̉ vt oſſailliꝰ iūcturis careāt. ⁊ ideo flecte̓ mēbra ſua neq̄at. ſꝫ ſꝑ ſtat. Membra ſuꝑbie inflexibilia ſūt. cū em̄ ſuꝑbꝰ loquit̉. ſi imponas ſilentiuꝫei nō acqͥeſcit. Si aliqͥd oꝑat̉ ⁊ ꝯtradicis. nō ceſſat. ⁊ ſic flecti neq̄unt actꝰ ſuꝑbie. ſꝫ qui ſic ſtat male ſtat ad ꝓpriā volūtatē qͣſi ad arborē latus inclinat ſuꝑbꝰ. vt qͥetē recipiat. Qd̓ em̄ ꝑ diſpoſitōemꝓprie volūtatis agimꝰ. hoc qͣeto ſuſcipimus aīo. Si autem aliterordinet̉ ꝓ labore reputabit̉. Succidat̉ ergo arbor ꝓprie volūtatis vt eadat. ⁊ occidat̉ beſtia ſuꝑbie. Sed cauendum nobis eſt necadens opprimat aliquē. Sic igit̉ nouit̓ conu̓ſis inſidiat̉ ſuꝑbia.Ꝙ vita clauſtralis ⁊ pauperi ſit abundans ⁊ mediocri ſit ſufficiens..xxj.Udiant ſeculares quosdelectatio tꝑaliū retinet. qͥ religionis abhorret habitūqͣꝫ ſuauis ſit vere religionis cohabitatio. abūdans eī eſt pauperi.mediocri ſufficiens tolerabilis diuiti infirmis larga. delicatis ꝯpatiens fortioribꝰ moderata penitētibꝰ miſericors ꝑuerſis ſeuera. bonis optīa. Hec ſunt. ix. bn̄ficia religiōis. Quidā rebꝰ tꝑalibꝰ egētſed inuiti. ⁊ hec vocari ſolet egeſtas. egēt em̄ rebꝰ ⁊ egent bona voluntate qua ditius nihil eſſe pōt. Quidaꝫ de ſeculo veniunt vt ineccl̓ia poſſint honorari. qui in ſua domo nō niſi ꝯtemptibiles eſſepotuerūt. Qui ſi forte eccl̓iam in qua pauꝑtas amat̉ intrauerint.intolerabilē dicunt illius loci ꝯſuetudinē. nimiam p̄latoꝝ ſeueritatem ꝑ̄tendunt. aliquem de fratribꝰ opponūt ſibi quem cuꝫ noluntpati dicunt ꝙ nō poſſunt callide machinantes vt ad ditiorem valeant tranſire eccl̓iam. quaſi humiliter rogant a vīculo ꝓfeſſionisabſolui. miſcētes blandis aſpera. minant̉ em̄ ſcandalū ſi male diſceſſerint. ⁊ iurant in alia eccl̓ia ſe quietē mētis poſſe eſſe. in ſua ꝟonunqͣꝫ. Reſpondent abbati ſuo fronte libera. accuſant frēs quoſdam criminoſos. qͦſdam ꝑ yroniam iuſtos vocant. Quos ꝟo iuſtos eſſe negare nō poſſunt inuidētes bono nimiuꝫ iuſtos appellātgenus ſuum erubeſcūt. ꝓprio noīe nolunt appellari. Amant eī nomina dignitatū. ſi vocent̉ abbates. ſi pͥores ſi p̄poſiti. arridet oculus hilareſcit facies. Et ſic nūciat animus quid optet. hmōi pauꝑibus nō ꝓmittit xp̄us regnū ſed infernū. Sunt alij qui ex pauꝑtate venerūt. quibꝰ ſi dent̉ neceſſaria ex humilitate putēt eē ſuꝑflua.ocium diei vnius ſacrilegiū eſſe credunt. ſaturari vilibꝰ cibis arbitrant̉ viciū. nll̓i equales eſſe. ex debito cūctis ſeruire eſtimāt. aliqn̄bonas veſtes habere erubeſcunt. vt niſi ꝯdiret hūilitatē diſcretiovti licitis licitū eſſe dubitarēt. Tales ſequūt̉ xp̄m pauꝑem itinererecto. qꝛ pauꝑes pauꝑeꝫ. hūiles humilē. His dant̉ ad neceſſitatētꝑalia ⁊ ꝓmittūt̉ ad et̓nitatē celeſtia. Mediocri religio ſuffice̓ debet. qꝛ ncc̄ia p̄bꝫ. dat ſatis ⁊ dat gͣtis. Mediocritas ē via media q̄ducit ad ciuitatē ſūmi regis. A dexteris ꝟo ⁊ ſiniſtris ſūt egeſtas⁊ diuitie. In vna āguſtant̉ ꝑ egeſtatē. ī alia ꝟo errāt ꝑ ſuꝑbiā. Inp̄cioſa eī veſte ſuꝑbia. In pānoſitate ꝟo aliene rei ꝯcupiſcētia timēt̉. Mediocritas ꝟo ē qͣſi mēſura qͣ totiꝰ bonitatꝭ ſpaciū t̓mīat̉.Ꝙ eadem etiam diuiti ſit tolerabilis..xxij.Olerabilis diuiti eſt reliliat onꝰ qd̓ trahit̉. ſuꝑbiā carnis q̄ quaſi ex adip̄e ꝓcedit domat.gio. Iugū eī meū inqͥt ſuaue ē. Thauroꝝ ceruices hūiSꝫ dicꝫ aliqͥs. vita xp̄i ē obprobria pati. nihil poſſide̓. afflige̓ corpus. morꝓxīo. Si cui ē hͦ onꝰ leue. Audi at̄ cui. Cupio inquitpaulꝰ diſſolui ⁊ eē cū xp̄o. Et ē mira res. hͦ abhorrēt qͦtidie ſeculares. ⁊ hͨ qͦtidie patiūt̉. timēt obprobria pati ꝓ xp̄o. ꝓ md̓o at̄ patiūt̉ obprobria ſempit̓na. mori ꝓ ꝓxīo ꝑtimeſcūt. ⁊ ꝓ tꝑali lucroqͦtidie moriūt̉. Nōne leue ē mori ꝓ ꝓxīo ⁊ eē cū xp̄o. Spes mūerꝭlaborē oneris īminuit. vere onꝰ leue vita xp̄i. qꝛ nec portat multa.