Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

Liber.XXVII.

ſinguloꝝ. Ordinate ergo charitatem ſi deſiderium eſt. amor benecurrat. ſi gaudiuꝫ bene requieſcat. Tria quidē ſunt amari bn̄ autmale poſſunt. Deus ſupra nos. ꝓximus iuxta. mūdus ſubtus nos.Ordinate charitatē. Sic currat. bn̄ currat. Si requieſcit. bn̄ requieſcat. Deſideriū currit. gaudiū requieſcit. Propter qḋ gaudiivniforme eſt. qꝛ ſemꝑ in vno eſt. Deſideriū autē motus mutabilitatem ſuſcipit. idcirco ſe ꝯtinet in vno ſed varias ſpecies repreſentat. Tria deus. duo ꝓximus. vnū mundus habeat in curſu deſiderij noſtri. Et eſt in deſiderio ordināda charitas. amor nāqꝫ deſideriū. de deo. et deo. et in deum ordinate currere pōt. De deocurrit. qn̄ a deo accipit vn̄ eum diligit. deo. qn̄ eius volūtati innullo ꝯtradicit. In deū qn̄ in ipſo requieſcere appetit. Duo ſuntximi pōt enī deſideriū de ꝓximo currere. vt de eius ſalutē et ꝓfectugaudeat. ꝓximo. vt in via dei comitē itineris ſociū ꝑuentionis habere ꝯcupiſcat. ſed in ꝓximo pōt vt in homine ſpem etfiduciā ſuā ꝯſtituat. Unū eſt mundi. De ipſo currere. cum ipſoaut in ipſum. De mūdo enī deſiderium currit. qn̄ inſpecto foris deioꝑe ammirationē laudem ardētius intus ad ipſum ſe cōuertitHec eſt enī ordinata charitas. p̄ter ipſaꝫ omne qḋ agit̉ eſt inordinata cupiditas.De ſapore et nutrimēto ꝟbi dei..xcvij.Uamdulcia faucibꝰ meis ⁊cͣ. Uerba dei vtiqꝫ cibꝰ ſunt. ventrꝭ ſꝫ mētis. īmoieiuniū ventris cibꝰ mētis. Cibꝰ corꝑis tria habet in ſeSapor delectat. nutrimentū ſuſtētat. maſſa onerat. Sapor ad palatum ꝑtinet. nutrimentū ad naturā. maſſa ad miſeriā. Un̄ palatūꝑcipit ſaporē ſtomachus nutrimentū maſſam. alteꝝ ad refectionem. alteꝝ ad grauamē. Nutrimentum vt illud in corpus traijciatmaſſam vt illā eijciat. Sapor quodāmodo ſpiritualis eſt. ſolūmodo delectat grauat. Inde eſt fames in faucibꝰ ſatiari nūqͣꝫpoteſt. quia ibi nec appetitus menſurā habet. nec delectatio finem.In ſtomacho aūt ſatiētatē recipit. delectatio finē. Nam qꝛ ille nutrimentū qd̓ ſuſtentat ꝑcipit ſine maſſa que grauat. ne id quodꝓdeſt vltra modū appetere incipiat ipſa quā ſimul ꝑcipit illū onerādo refrenat. Ergo frater māducas noli interrogare fauces tuas ſi ſatis eſt. ſi iudiciū illaꝝ ſequeris priuſqͣꝫ illas delectatōe repleas. ſtomachū tuū onere ſuffocabis. ventrē potiꝰ de mēſura edendi cōſule. priuſqͣꝫ illū dolere ꝯcipias. fauces ab auiditate compeſce. hoc tn̄ de cibo corporali intellige. Nam de refectōe ſpūalis cibifauces potius qͣꝫ venter ꝯſulende. Habꝫ quippe ſpūalis cibꝰ. id eſtverbū dei ſimiliter ſaporē ſuū qui fauces ſpirituales delectat. nutrimentū qd̓ ſpiritualē ſubſtantiā paſcit vegetat. maſſam que infirmitatem p̄mit grauat. Fauces ſpirituales dicimus palatū cordisSapor dei ē ꝟbi guſtꝰ interne dulcedīs. Aīa aūt ipſa ſub̓a ē ſpūalNutrimētū ꝟbi dei ē exercitiū ꝟtutꝭ. maſſa ꝟo pōdꝰ laboris. qꝛſapor ille interne dulcedinis ſine faſtidio ſumit̉. qͣſi qͦdā ſpūaliscibi guſtu fauces cordis delectationē ꝑ̄cipiūt. ſꝫ ſaturari poſſuntQuia vero exercitiū virtutis quo anima paſcit̉ ſumit̉ ſine pondere laboris quo caro grauat̉ quaſi quidā ſenſualitatis noſtre ſtomachus cibū bonis oꝑis exercendo percipit. ne virtutē qua reficit̉ vltra modū appetat ipſe eum quo premit̉ labor operis caſtigatNon igit̉ ait. Dulcia ventri meo ſed faucibꝰ. acſi diceret. Per verbum quidem tuū dn̄e venter carnalitatis premit̉. ſed palatum cordis intus ſapore dulcedinis delectat̉. quia ſi fortꝭ infirmitatē grauat labor operis. intus tn̄ deſideriū paſcit dulcedo guſtus ſuauitatis. Hinc eſt dilectus ille. Iohānes ſe perhibet dicens. Accepi libꝝ ⁊cͣ. ſictu frater deuora libꝝ vite. verbū dei auide comede noli ꝓpterea dulcedinem ſaporis eiꝰ deſerere. ſi aliqͥd amaritudinis ſentis in ventre.e humilitate qualit̓ deficit vel ꝓficit..xcviij.Uobus modis dyabolꝰ īnobis humilitatē impugnat. per iniuriā videlꝫ per reuerentiam. Nos ꝟo ſi culpas noſtras miſerias attente inſpicere volumus tunc fortaſſis nec indignū iudicabimus ſi nobis inferat̉ iniuria. nec dignū ſi reuentia exhibeat̉. mens etenī hoīscitius in laude ſua decipit̉. quia qd̓ libētius accipit difficilius repellit. Nam dum bona ſua nūqͣꝫ foris laudari audit. et ſe tm̄modoteſtimonio veritatꝭ ꝯſenſum p̄bere exiſtimat. non ipſa eam veritasſed adulatio potius delectat. Vt autē prorſus ab elatiōis vicio innocēs eſſe videat̉ maiori adhuc calliditate ſe palliat. Et poſtqͣꝫ idqd̓ de ſe dictū eſt verum eſſe conſenſerit. ne vllo modo ſibi tribuereexiſtimet. ſtatim ſe ad gratiarumactionem vertit. Hoc autē adhumilitatem ei. ſed ad elationis augmentum ꝓficit. quoniam tantoiam fiducialius apud ſe extollit̉ quanto manifeſtius bonum ſuūa ſe ſed a deo eſſe cōfitet̉ phariſiaca prorſus ſuperbia dicēs. Deusgras ago tibi. Et vide quomodo virus peſtilentie paulatim ſe diffundit. dum mens in ſui admiratiōe occupata diffigit̉. paulatim

eum a quo habet obliuiſci incipit. et quaſi iam ſibi ſufficiat qd̓ eſtmala ſua amplius ad memoriā reducere non dignatur. Lunc hoſtis poſtqͣꝫ intus cor mūdū videt. obprobria foris et iniurias admouet. quia ſcit decepta mens tanto iam eas impatientius ſuſceptura ſit. quanto in ſe nihil niſi qd̓ laude dignuꝫ eſt agnoſcit. Tria deniqͣꝫ ſunt per que humanitas aduerſus illatam cōtumeliā ſe defendit. Primū vt conſideremus culpam noſtram qua meruimꝰ vt talia patiamur. Deinde quia quotiens ad noſtraꝫ leſionem excitaturꝓximus hic quaſi non ille. ſed in illo iuſto iudicio ſuo ad noſtrābationem ſiue iubendo ſiue permittendo operet̉ deus. Poſtremo malum agenti non iraſcendum ſed compatiendū ſit ſicut corporaliter infirmanti. quia oīs qui male agit non quaſi ex ꝟtute agensſed quaſi a virtute deficiens. et velut quadaꝫ freneſis egritudine laborans pie tolerandus eſt. Prima ergo conſideratō ſuadet nobisiuſticiam. ſecunda reuerentiam. tercia miſericordiam. Contra reuerentiam autem et laudationem per eandem maloꝝ ſuorū memoriāhoc modo ſe debꝫ defendere humilitas. non attendat neqꝫ cogitetvtrum veꝝ ſit qd̓ de ſe dicit̉. aut dignuꝫ qd̓ ſibi exhibet̉. ſed ſtatimne decepta mens per inanem gloriaꝫ laudemqꝫ qua foris pulſaturintus ſuſcipiat. ex ipſo ſuo vicio ei opponere curet vnde potius erubeſcat dicens cum pſalmiſta. Auertant̉ ſtatim ⁊cͣ. Quiſquis enimlaudatus de virtute conſulturus conſcientiam addit ex eo ipſo conſentire iam adulationi conuincit̉. quia occaſionē approbatiōis eiusnon quereret. niſi eaꝫ retinere potius qͣꝫ abijcere maluiſſet. Et ideofit nōnunqͣꝫ vt talem iuſto iudicio deus veritatem diſcerneremittat. et teſtimoniū conſciētie iam illi reſpōdeat. non ad id qḋ querere ſe finxit. ſed qd̓ inuenire deſiderabat.Exhortatio ad p̄latos et iudices..xcix.Onſiderate fratres diſpēſationē dei. ſolus peccatores iuſtificare poteſt. vt tn̄ humanā conſcientiam de ſua pietate certam faceret poteſtatem relaxandi peccata homini conceſſit. vt homo ab hominem.quaſi ad conſimilem ſuū familiarius et fiducialius cōueniret. quemet videre poſſet veniam poſtulaturus et accepturus audire. Deusenim orantem videre poteſt. ſed homo deum indulgentem videre poteſt. Idcirco voluit deus vt homo homini loqueret̉. de ſuaſalute cum illo tractaret. ſed ne forte ſalus ab hoīe dubia eſſet. deꝰhomo factus eſt. vt nec falleret̉ iudicando nec falleret miſerando. ſꝫomne iudiciū datū ē filio diuina poteſtate in ꝑticipationē hominūtranſfuſa vt homo peccata dimitteret. iuxta tn̄ diuinū iudiciū. cumidē ipſe homo deꝰ eſſet. ipſe aūt homo chriſtꝰ ſicut ꝑticeps factꝰ fuerat nature nr̄e. ita ꝑticeps nos voluit honoris ſui. Uidete miniſteriū veſtꝝ iudicate. Iudiciū ſuū in finē diſtulit. vt vos priꝰ iudicetis ad correctionē. ne ipſe poſt iudicare cepit. iudicet ad dānationē. Uos enī qͣſi iudices criminū ad ꝑcutiēdū poſiti eſtis. ſedqͣſi iudices morboꝝ ad ſanandū. Uidete languidū in manibꝰ veſtris. quē vobis miſericors. ille ſamaritanꝰ cōmiſit. Ceteꝝ nondumchriſtꝰ crucifigebat̉. tn̄ petrus feruorē ſuū cohibere non potuit. ſꝫꝑcuſſit ſeruū principis ſacerdotū nec multitudinē timens nec poteſtatem. Igit̉ videte qͥd facitis. chriſtꝰ in oculis veſtris crucifigitur. vos adhuc gladiū in vagina habetis. tn̄ multitudo maior vobiſcū ſit qͣꝫ illis. Quid vos in paſſiōe chriſti feciſſetis. modo adꝑcutiendum pigri eſtis. Ipſe quippe dixit. Qd̓ vni ex minimis ⁊cͣ.Igit̉ in chriſto chriſtꝰ occidit̉. in chriſtiano tribulat̉. Quid facitis. qͥd pigri. qͥd timidi eſtis. forte qꝛ ſtatis ſicut phineēs. idcirco irā placare non poteſtis vt ceſſet quaſſatio. forte qꝛ diſcubuiſtisad ollas pharaonis. ſaginā diligitꝭ. pigꝝ ē vobis ſurgere ad bellūforte qꝛ lanā diligitis lac oues. idcirco paſcitꝭ voſmetipſosoues. et fugitis veniēte lupo. qꝛ de ouibꝰ curatis. ſaltē ſi lacouiūcomedetis carnes comedere nolite. ſi fructū cuſtodia ouiū queritis ipſas viuas ẜuate. Bonꝰ paſtor etiā carnē ſuā ouibꝰ ſuis edendam dedit vt eas reficeret. et vos ſolū mercenarij preciū cuſtodia q̄ritꝭ. ſed ip̄as etiā oues lupi facti ad veſtrā refectionē necatis.De triplici viſione et qͣdruplici vanitate..c.Idem ſuꝑ eccleſiaſtē omelia prima.Res ſunt anime ratiōalisviſiones. Cogitatio. cōtemplatio. meditatio. Cogitatioeſt. mens nocione rei trāſitorie tāgit̉. cum ſcꝫ ipſa resſua imagīdaīo ſubito pn̄tat̉. vel ſenſum ingrediēs. vel a memoriaexurgēs. Meditatio eſt aſſidua ac ſagax retractio cogitatiōis aliqͥdvel inuolutū explicare nitens vel ſcrutans penetrare occultū. Contemplatio eſt ꝑſpicax liber animi ꝯtuitus ī res ꝓſpiciēdas vſquequadiffuſus. ita quodāmodo id qḋ meditatio q̄rit ꝯtemplatōpoſſidelatōis aūt duo ſt̓ genera. Unū qd̓ primū eſt et incipientiū increaturaꝝ conſideratiōe. aliud qd̓ vltimum et perfecto-