Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

Ait ſcriptum eſt. Miſericordiam ꝟitatem diligit deus. Ueritasautē vult vt totum imputet̉. miſericordia ꝟo vt totum ꝯdonet̉.ſimul fieri non poſſunt. Propterea peccatū hoīs. et ex parte ꝓpterveritatem puniat̉. et ꝓpter miẜicordiā ex parte dimittat̉. Ueritasautē intrans cor hoīs clamare cepit. de terra hominē accuſans. miſericordia ꝟo non deſiſtebat in celo orare dn̄m. pro hoīe poſtulāshomo ꝯfeſſionem ad ſalutem ore ꝓprio faciebat. miſericordia precibꝰ ſuis dn̄m ad iuſtificationē hominuꝫ compellebat. Ueritas deterra per ꝯfeſſionē hoīs oriebat̉. iuſticia de celo ꝓſpiciens. miſericordiam dei ad terras mittebat̉. Quia miſericordia cum deohoīe erat. iuſticia veritas a deo cum hoīe erat. iam inter deum ethominē erat pax iuſticia. Tunc ait inſticia ad pacē. Nunquid ſatis eſt optimo mala dimittere. niſi etiā ſtudeat bona cōferre. Laxauit peccata indulgentiā. nunc ꝯferat virtutū dona gratiā. Reſpondit pax ait. Dn̄s dabit benignitatē ⁊cͣ. Confeſſio crimīs ē indeteſtatione mali. ꝯfeſſio laudis in exultatione boni. C.feſſionemcriminis parit timor ꝯfeſſionem laudis amor.De mūdana ꝯſolatiōe ſequēti deſolatiōe..xciij.Exobis diuitibus ⁊c̄. Aīerationali ſi vere ſaꝑet. p̄ter veꝝ bonū nihil ſaꝑet. Nuncautē primū malum eius factū eſt. vt illo ſublato egeſtatem illius patiat. Deinde ẜm acceſſit. vt ī alio bono ꝯſolet̉ vt illuonon requirat. Perdito eo qd̓ intus erat bono. egreſſa eſt ad eaforis erant bona aliena. pactū fecit cum delectationibꝰ ſeculi. et regreſſa induxit eas ad ſe vt fornicaret̉ eis intus in abſcondito cordis ſui requieſceret ſuꝑ eas. reſpiceret abſentiā boni ſui. quoniam ſecum habet ſocietatē alienā delectationū huius mūdi ingredientiū ad ipſam ſenſus carnis ipſius. vel ipſa egredit̉ ad illasCum autē claudi ceperint porte iſte ſenſuū carnaliū patebit deinceps via tranſeundi adinuicē. Et tunc ſeꝑabit̉ ſocietas vanitatis erit mūdus foris excluſus ne ingrediat̉. aīa intus clauſa ne egrediat̉. Et veniet aīa ad portas oculorum et clauſas inueniet. vt nonegrediat̉ viſum. Deinde diffundet ſe aditus ſenſuū reliquorū. non erit tranſitus illius. qm̄ repagula mortis ꝑpetue inflexibili rigore immobilibꝰ ſeris valuas ſenſuū aditus cōmercij antiqui ſine fine ꝯcludent. Tunc aīa miſera in hoc triſti diſcidio ſolā ſe inueniet ꝯuertens ſe requirere incipiet illū ſociū qui intus eſt excludinon pōt. non poterit habere ſocietatē illius in deſolatōe ſua. quianon requiſiuit illū in ꝯſolatione ſua. Tūc illa infelix deſperatōe cadet a ſe. damnatōe ſub ſe. aperiet ſe ꝓfundū in obuiā ruenti. Et illā exceperit ꝯtinuo claudet̉ ſurſum aperiet̉ deorſum vt ſine fine cadat ad finē non reſurgat. Propterea dixit dn̄s. Orate ne fuga veſtra hyeme fiat vel ſabbato. Quid enī eſt hyems niſi torpormortis. quid ſabbatū niſi poſt mortē tempus ꝑpetue vacationisHyems ſiquidē tollit ambulandi potentiā. ſabbatū negat licentiāSic imminentis mortis torpore aſtrictus homo a correctionepedit̉. Poſt mortē vero penitētia non recipit̉. Hic grauat̉ ne bona opera exerceat. ibi ligat̉ ne damnatiōem euadat. Hic correctiograuis ibi emendatio impoſſibilis. Propterea bonū eſt fugere iraꝫvenientē. priuſqͣꝫ ſentire incipias imminentē. Ne vel voluntas nimis efficax ſit ſine opere. vel dolor inutilis ſine correctione. Cogitet anima in ſocietate alienoꝝ nunc poſita. quia non poterit ſemꝑmanere cum illis eligat interim ſocium illum. qui cum oīa ſubtracta fuerint ſolus fidem ſeruat dilectoribꝰ ſuis..xcii.De tribꝰ bonis quibꝰ placat̉ deus.Adicabo tibi o homo ⁊c̄.quia deus qui trinitas eſt. niſi trino ſacrificio dignplacari poteſt. Offer iudiciuꝫ filio. iudici miſericordiāſpirituiſancto charitatē. ſollicitudinem paternitati. ſic tn̄ vt non diſcretione numeroꝝ vnitatem trinitatis diuidas ſed ſingulis ſua ſimul vni ſingula exhibeas. Primū enim iudicium faciendum eſt deteipſo. deinde inter te. ꝓximū tuuꝫ. Poſtremo de ꝓximo tuo. Ineo iudicio quo iudicas temetipſum eſſe debes diſtrictus. in eo quoint̓ te ꝓximū tuū iuſtus. in eo ꝓximū pius. Teipſum iudica hocmodo. Conſidera diligenter quid facis. quid non. quid facere debes et quid. Poſtea hec adinuicē ꝯferendo ꝑpende. ſi idem eſtqd̓ facis qd̓ debes. Qd̓ ſi ita inueneris gaude ſin autē. time. Inte proximū hoc modo vide quid facis proximo. quid faciat tibiSi tibi facit bonū tu illi malum reddis. malus es. Si tibi malū facit tu illi bonū reddis. bonus es. De ꝓximo tuo hoc modo. Uide quid facit. Si certum bonū eſt paruū. exiſtima magnuꝫ. magnūmaius. Si dubiū bonum eſt. verum puta. ſi certum malum eſt magnum. paruū. paruū minus iudica. Si dubium malum eſt bonumputa Oportet ergo te primū facere iudicium. vt qd̓ recte diſcernisopere compleas. Deinde diligere miſericordiam. vt bonū qd̓ agisnon ex timore ſed amore facias. Poſtremo ſollicitū incedere. ne vl̓bonum qḋ nondum habes non merearis acciꝑe. vel bonum qd̓ ha

bes amittas. In his tribꝰ trinitati in te operanti cooperaris per illuminantem ſapientiam. cum lucente rectum diſcernis per inflamantem charitatem. cum ardente miſereris. Per ꝓuidā ꝟo paternitatē cum tuente temetipſum cuſtodis. Per trinitatem itaqꝫcooperando trinitati. trinitatis imago efficieris. veꝝ ſacrificiū. teqꝫipſum deo offers. cum ad eius ſimilitudinē reformaris.De morali expoſitiōe piſcine ſuꝑioris..xcv.Ihieruſale eſt aīa. ſuperiſor piſcina eſt ratio per quam comprehendit celeſtia. inpiſcinā aqueductum habet in agro fullonis. Fullo eſt chriſtus quiferior ſenſualitas per quam affectat terrena. Superiorpannos ſuos calcat. quia electos ſuos per tribulationem emundatvt eos ſuper niuem dealbatos ſibi veſtimentum faciat. Cumbꝰ fullonis eſt iſta conuallis lacrimaꝝ preſens. ſcꝫ mundus in quo ad conculcandum ꝓiecti ſumus. Sed dum calcamur. vrimur mundam̄quia preſſara tribulationis charitatem accendit culpam abluit.Iſte eſt fullo qui illa veſtimenta fecerat. que candida erant ſicut nixqualia non poteſt fullo facere ſuper terram. Iſte agꝝ habet vbi flores inueniunt̉ optimi ad colorandos pannos. Ager eſt ſancta ſcriptura vbi paſcunt̉ animalia dei. In hoc currimus quando legimꝰ.flores colligimus. quando precepta diſcimus. pannos coleramusquādo precepta implēdo virtutibꝰ aīas noſtras decoramus. Patientia eſt in rōſa. caſtitas in lilio. charitas in croco. et humilitas irviola. puritas in ſaphiro. Bene aūt per agꝝ fullonis tranſit aqueductus piſcine ſuperioris. qui eſt radius contemplationis. per ſtudium enim diuine lectionis aperit̉ via cordi noſtro vſqꝫ ad cōtemplandum lumen diuinitatis. vt illuc quaſi de fonte vite aque ſpiritualium donoꝝ deſcendāt per radium contemplationis ad irrigandum et implendum finē mētis noſtre. Piſcina inferior. hoc eſt ſenſualitas habet quinqꝫ aqueductus. quinqꝫ ſenſus corporis. qͦs oblectamenta huius mūdi influūt ad replendum appetitū noſtre carnalitatis. Iſti quinqꝫ porticus ſunt in quibꝰ multitudo languentiūiacet. Sed angelus dn̄i ẜm tempus in piſcinā deſcendit et mouet̉aqua. quia dum diuina aſpiratio peccatorem intus tangit. ilico terrore iudicij conturbat̉ carnalis conſcientia. Et quicunqꝫ poſt motionem aque in piſcinam deſcendit ſanus fit. quia diuina gratiauentus peccator ſi vere ſe ad penitentiam humiliat. et conſcientiaꝫimpuram conueniens. aut acta mala diſtricte diiudicat. de quolibꝰdelicto veniam conſequit̉. Congregatis inquit aquis piſcine inferioris. non enim vicium eſt aquas piſcine inferioris bibere. ſed cōgregare. quia licet nobis bonis tranſitorijs vti ad neceſſitatem ſed nondiligere ad ſuꝑfluitatē. Si hieruſalē animas dicimus. domos hieruſalem corꝑa. Domos hieruſalē numerare eſt ꝯſiderata hominum multitudine timere de defectu reꝝ. computare ſumptꝰ corꝑis non cōfidere in munificentia largitoris. Unde et poſt ſubiunxit.Aquas piſcine veteris col. ⁊cͣ. Murus exterior eſt corpus quo anima claudit̉. Interior eſt ira naturalis ꝟtus aīe qua vicijs iraſcit̉ etꝯtra temptamenta munit̉. Preter muꝝ. muꝝ ad colligēdas aqͣslacum facere eſt neceſſitatis loco cupiditatē admittere.De amore ordinato et inordinato.Nus fons dilectōis intusſaliens duos riuos infundit. Mediū quippe eſt cor hominis vnde fons amoris erumpit. cum per appetitumad exteriora decurrit cupiditas dicitur. Cum vero deſiderium ſuuad interiora dirigit charitas. omniū maloꝝ radix eſt cupiditas. etomniū bonoꝝ charitas. Amor eſt delectatio cordis alicuius ad aliquid ꝓpter aliquod deſiderium in appetendo in perfruēdo gaudiū deſideriū currēs. requieſcēs gaudiū. hoc bonū malū eſt tuūcor humanū. qꝛ nec aliūde bonū nec aliūde malū ē. niſi bn̄ vel male amas qd̓ bonū eſt. om̄eˡ qd̓ eſt bonū eſt. Nec amat nec qd̓amat malū eſt ſed qd̓ male amat. Grdinate charitatem. et maluꝫinde nullū eſt. Omnipotēs deꝰ nullo indiget rationalē ſpm̄ creauit ſola charitate nulla neceſſitate. vt beatitudīs ſui ꝑticipē faceret. Porro vt ad id aꝑtꝰ eēt. fecit in eo dilectionē ſpiritale palatum hanc ſct̄ificans ad guſtū dulcedinis interne. vt ei ſemꝑ inherendo ipſum quo beatificāda erat honū ex ipſo ſugeret. de eo deſideriū biberet. ex ipſo gaudiū poſſideret Suge o apicula ſugeſuge et bibe dulcoris tui inenarrabilē ſuauitatē. Immergere et replere. qꝛ deficere neſcit ſi tu incipias faſtidire. Adhere inhereſume fruere. Si ſempiternꝰ guſtꝰ fuerit. ſempiterna quoqꝫ beatitudo erit. Igit̉ amorē ſociata ē factori ſuo creatura ratōnalis. ſolumqꝫ ē dilectiōis vinculū qḋ ligat vtroſqꝫ in idipſum. et tanto felicius quanto fortius. Propter qd̓ et vt indiuiſia ſocietas et cōcordia ꝑfecta vtrobiqꝫ haberet̉. geminatꝰ eſt nexꝰ in charitate dei etꝓximi vt charitatē dei oēs adinuicē vnū fierēt. vt qd̓ de illo vnocui oēs inherebāt qͥſqꝫ in ſemetipſo non caꝑet. pleniꝰ atqꝫ ꝑfectius charitatē ꝓximi in altero poſſideret. et bonū omniū fieret totum