Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

Liber.XXVII.

aceto potatum. illic indigna. hic dira paſſum. tn̄ cur vel ita dignaret̉ vel ita pateret̉ ſi cauſam q̄rimus. aliā p̄ter ſolā charitatē cauſaꝫ inuenimꝰ. O charitas quantū potes ſi tantū inualuiſti erga deuquātomagis erga hoīes. Sꝫ fortaſſis fac̄s vincis deū qͣꝫ hoīemqꝛ quo magis beatū eo magis eſt deo debitū a te ſuꝑari. Hoc optime tu noueras. que vt facilius vinceres prius illū ſuꝑabas. Adhucnos rebelles habuiſti. qn̄ illū tibi obedientē ſede paterne maieſtatis vſqꝫ ad infima noſtre mortalitatis ſuſcipiēda deſcēdere coegiſtiAdduxiſti illū vinculis tuis alligatū. ſagittis tuis vulneratū. vt amplius puderet hominē tibi reſiſtere te videret etiā in deū triumphaſſe. Uulneraſti impaſſibilē ligaſti inſuꝑabilē traxiſti incōmutabilē. eternū feciſti mortalem. hec oīa feciſti vt corda noſtra emollires inſenſibiles affectꝰ compungeres. vt ſe a corꝑe ſuo reſoluerētet facilius ea ſagitte tue penetrarent. Nec incuſſum hoc feciſti. multi enī ſic a te ſuꝑati ſunt. Multi iam tibi manus dederūt. multi iamin ſuis p̄cordijs ſagittas tuas infixas portāt. altius adhuc eas infigi deſiderāt. delectabiliter enī ſuauiter vulnerati ſunt. et plagasſuas ſe ꝑ̄cepiſſe nec dolēt nec erubeſcūt. O charitas quāta ē victoria tua. Unū priꝰ vulneraſti. et illū oēs poſtmodū ſuꝑaſti.cōmendatiōe laudis eiuſdē..lxxxix.Baritas laudaui te quantum potui. Neſcio enī ſi forte maius ſit de te deū dicerean deū te ſuꝑaſſe. qd̓ ſi maius ē etiā hoc libēter fiducialiter de te dicā. deus charitas eſt. nūquid paꝝ eſt deū in ſe manentēhabere. tantū eſt charitatē poſſidere. Hoc priuilegiū ſola charitashabet. vt deus dicat̉ ſit. enī dicit̉ deus humilitas eſt. aut patientia. qꝛ oīs virtus dei donū ſit. nulla p̄ter ſolā charitatē habet. vt ſolū donū dei ſed deus dici poſſit. Reliqͣ igit̉ gratiarumdona largit̉ deos etiā his quos reprobat. ſolā aūt charitatem quaſiſeipſum his tm̄ quos diligit in premiū ſeruat. Charitas igit̉ ē fonspprius de quo coīcat alienus. qꝛ quicūqꝫ illā habet iam alieus eſt a deo. ſed ipſe in deo et deus in eo manet. ſic familiaris ē deocharitas. vt ipſe manſionē habere nolit vbi charitas fuerit. Siquis inquit diligit me ⁊cͣ. Animā in qua charitas habitat. ſuꝑbiainflat. inuidia deuaſtat. ira diſſipat. triſticia mala vexat. etquaricia excecat. gula inflamat. luxuria inqͥnat. ſꝑ mundaeſt. caſta eſt. quieta eſt. pacifica. benigna. ſemꝑ modeſta. ī aduerſis ſecura. in ꝓſperis temꝑata. mundū ꝯtemnēs. et deum diligēsomniū bona amādo ſua faciēs. ſua omnibꝰ libēter imꝑtiens. Incharitas dei eſt ſꝑ cor ſurſum habet. deſideriū in ſuꝑna eleuatumEt ſiqn̄ ambulat. ſiqn̄ agit. ſiqn̄ ſedet. ſiqn̄ quieſcit. quicqͥd egeritcorā deo recedet. taces deū cogitat. loquēs nil p̄ter deum qd̓ad amorē dei ꝑtinet loqui deſiderat. Alios ad charitatē exhortando ſeipſum inflamat. charitatē oībꝰ cōmendat. Ꝙͣdulcis amor deiqͣꝫ amarus qͣꝫ impurus ſit amor huiꝰ ſeculi non ſolum voce ſed etopere quoqꝫ demōſtrat. Deridet huius mundi gloriā ſollicitudinem arguit. Mirat̉ cecitatē hominū qui hoc diligunt. qūo iam dudum vniuerſa hec caduca oēs cōtemnūt. oībꝰ eſtimat dulceqd̓ ſibi ſapit. et omnibꝰ placere qd̓ diligit. omnibꝰ manifeſtū qd̓gnoſcit. Iſtis indicijs charitas ſe ꝓdit. igit̉ o bona charitas. qͥd dignum dicā laudibꝰ tuis. Certe poſt tāta prioꝝ p̄conia nil de te dicere mea paruitas p̄ſumeret. vbi nunqͣꝫ de te dici ſatis potuiſſet. Illabere igit̉ nobis o dulcis ſuauis charitas dilata cor noſtrū et expande deſideriū. amplifica cordis noſtri habitaculū vt caꝑe poſſithoſpitē. et manſorem dn̄i..xc.De meditatōe in creaturis ſcpͥturis moribꝰ.Itē de triplici meditatiōe.Editatio ē frequēs cogitatio modū et cauſam et rationē vniuſcuiuſqꝫ rei inueſtizans. Modū quid ſit. cauſam quare rationē quomodoTria ſunt genera meditationū. In creaturis. in ſcripturis. in moribus. Primū ſurgit ex admiratione. ſecundū ex lectiōe. terciū ex circunſpectione. In primo admiratio queſtionē generat. queſtio inueſtigati. inueſtigatio inuentionē. Admiratio eſt diſpoſitōis etqueſtio cauſe. inueſtigatio ratiōis. In lectione autē ſic conſiderandum primo lectio ad cognoſcendā veritatem materiā miniſtrat. etmeditatio coaptat. oratio ſubleuat. operatio componit. cōtemplatio in ipſa exultat. Bona autē quedā ſunt neceſſitatis. quedam voluntatꝭ. Neceſſitatis ſunt que ſunt in p̄cepto voto. De ceteris ſiquid ſuꝑerogat̉ reddit̉. Si nihil non imputat̉. Item meditatio inlectione eſt triplicis conſiderationis ẜm hiſtoriam eſt. quando eoꝝque facta ſunt vel rationē querimus vel admiramur ſuis temporibus locis et modo congruo perfectā. Scd̓m allegoriā meditatiooperat̉ in diſpoſitione precedentiū futuroꝝ ſignificationem attendens miratione ꝓuidētia coaptatam. ſicut oportuit ad intelligentiam fidei formam fabricandam. In tropologia operat̉ quē fructum dicta afferant exquirens quid faciendum inſnuent. vel quid

vitandum. quid ad eruditionem. quid ad exhortationem. quid adconſolationem. quid ad terrorem ſcripture lectio ꝓponat. quid adintelligentiam virtutis illuminet. quid nutriat affectionē. quid formam viuendi ad iter virtutis edoceat. Meditatio in moribꝰ eſt ẜmaffectus cogitationes opera. In affectibꝰ conſiderandum eſt vtſint recti. ſinceri hoc eſt ad id ad qḋ debent eſſe. Et qūo affectus eſtin eo ad qd̓ rectus. qūo debet eſſe ſincerus. In cogitationibꝰ conſiderandum vt ſint munde ordinate. Munde ſunt quando neqꝫmalis affectionibꝰ generāt̉. neqꝫ malas generant affectiones. Ordinate quando rationabiliter. hoc eſt temꝑe ſuo adueniunt. Temꝑeenī non ſuo etiam bona cogitare ſine vicio non eſt. vt in lectione deoratione. in oratione de lectione. In operibꝰ conſiderandū eſt primum vt bona intentione fiant. itaqꝫ intentionem oportet eſſe rectāper diſcretionem. ſimplicem per benignitatem. Secundo in operibꝰ conſiderandum eſt. vt ex recta intentione inchoata cum ꝑſeueranti feruore ad finem perducant̉. vt ne perſeuerantia torpeat. necnor tēpeſcat.Adhuc meditatōe in moribꝰ.Tem meditatio ī moribꝰduplici conſideratione diſcurrit. foris ad famā. intus adconſcientiam. foris quid expediat. quid doceat. doceatad exemplum expediat ad meritum. nobis ad meritum ꝓximis adexemplum. Intus ad conſcientiam. vt ſi munda que nec de p̄teritoiuſte accuſat̉. nec de p̄ſenti iniuſte delectat̉. Item in moribꝰ vt oēsmotus cordis deprehendat vnde veniant aūt quo tendant. Motus igit̉ cordis aliquando manifeſtam habet originē. aliquādo occultam. que manifeſte bona eſt a deo eſt que autem manifeſte malaſiue a dyabolo eſt. ſiue a carne. Omnes aſpirationes que inuiſibilit̓cordi adueniunt ab iſtis ꝓcedunt. Que autem dubia ſunt in origine ꝓbant̉ a fine. Et mala ſunt differunt quoniā que a carne ſuntfrequentius ſurgunt ꝓpter neceſſitatem. que vero a dyabolo ſepiꝰpreter rationem. Item meditatio moꝝ finem directionem in om̄conuerſatione conſiderat. Finis eſt ad qd̓ tendit̉. directio quo facilius peruemit̉. Qui directius pergit citius peruenit. Sūt enī quedam bona in quibꝰ etiā multū moueri paꝝ eſt ꝓmoueri. Alia compendioſo labore fructum magnum adducunt. Et hec ergo diſcernenda ſunt. eligenda magis que magis ꝓſunt. Multi hāc diſcretionem non habentes plurimū laborauerunt paꝝ ꝓfecerunt. Etquoniā oculum foris habuerunt tm̄ ad ſpeciem operis non intusad fructum virtutis. Gaudebant enī magna ſe facere magis qͣꝫ vtilia exercere. Et dilexerunt potius illa in qͥbꝰ videri poſſent qͣꝫ emendari. Item meditatio in moribꝰ primū cōſiderat que debita ſunt ſiue ex precepto ſiue ex voto ea primū agenda indicat que ſic factahabent meritum. vt non facta generent reatum. Poſt hoc ſi quidvoluntarie ſuperaddit̉ ſic faciendum eſt vt debitum impediat̉.Item meditatio moꝝ duo mala in bona actōne precipue cauendaconſiderat. hoc eſt afflictionem et occupatiōem. Per afflictionemdulcēdo mentis amaricat̉. per occupationem trāquillitas diſſipat̉Afflictio eſt quando his que non valet per impatientiam vrit̉.Occupatio quando in his que valet agendis per intemperantiamagitat̉. Ne igit̉ male amaricet̉ animus ſuā impoſſibilitatē patient̓ſuſtineat. Ne autē mala occupet̉ poſſibilitatem ſuā extra menſurānon extendat. Item meditatio moꝝ probat nec ea que non fiūt impatienter appetere. nec ea que fiunt inſipienter faſtidire. Qui enimſemper qd̓ non facit appetit et qḋ facit faſtidit. nec preſentibꝰ fruitnec futuris ſatiat̉. Inchoata enim ante conſummationem deſeritinchoanda ante tempus apprehendit. Propterea bonū eſt bonoſuo eſſe contentum. preſentia bona ſuperuenientibꝰ augerefuturis abijcere. Leuitatis enī eſt bonoꝝ cōmutatio. multumqꝫ diuerſa currunt via. qui nouis vetera abijciunt. qui ab inferioribꝰad ſuꝑiora ꝯſcendūt. qui enī mutationē querit faſtidioſus eſt. ſicutqui ꝓfectū appetit ſtudioſus.cordia miẜicordie iuſticie ī filij dei incarnatōe. .xcij.Iſericordiā veritas obuiauerunt ſibi ⁊cͣ. Ueritas erat in celo cum iudice deo.et miſericordia in terra cum homine iudicādo. Ubi enīmiſericordia eſſet. ſi cum miſero non eſſet. Accepto igitur tempore.aſſumpta veritate deſcendit deus vt rationem poneret homine.Qd̓ vidiſſet miſericordia ignara diuini ꝯcilij ꝑrexit obuiā illideū cupiēs mitigare. placatū adducere. Ibi miſericordia et veritas ob .ſ. Ueritas affirmauit nequā hoīes debere merito dānari.Miſericordia reſpōdit eos vt boni fierent. ſpontanea etiam pietate debere vocari. Ueritas dixit. quia deus malis oīno parcere nondeberet. miſericordia dixit ſi nemini parceret deꝰ nūqͣꝫ bonos haberet. Ueritas dixit ſe nolle nec poſſe tot ſcelera hoīm tolerare. miſericordia rn̄dit gratiā dn̄i ad indulgendū ſuꝑabundare. Uidensdeus diuerſas ſententias ad effectum ſimul ꝓcedere non poſſe.