Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

p̄parauit. Idem motus naturalis ꝓbat. Sicut em̄ impoſſibile eſtvt ſe aliquid de nihilo fiat. ſic oīno impoſſibile eſt vt ſe aliquidaugmentū ſuſcipiat hoc eſt qd̓ ſibip̄i dare non poteſt initiū. ſibipſidare poteſt incrementū. Quicꝗͥd em̄ creſcēti in augmentū venerit. p̄ter id eſſe cōprobat̉. qd̓ ſe prius ſolū ſine incremento fuit.Si ergo nil creſcere poteſt niſi addat̉ ei qd̓ pͥus habuit. patꝫnulla creſcēs res ſe incremētū ſumit. qui creſcētibꝰ dat cremētuip̄e exiſtētibꝰ dedit initiū. Idem motus localis ꝓbat. quaſdā nāqꝫcreaturas ꝑpetuo motu agitari cernimꝰ. quaſdā ꝟo ẜm tempꝰueri videmꝰ alias ſic atqꝫ alias ſic. Et licet iſte diſſimilit̓ res moueant̉. nuſqͣꝫ tn̄ ordo rerū ꝯfundit̉. Unde non eſt dubiū qͥn intus ſitdiſpoſitio p̄ſidentis qui vnꝰ certa lege cūcta moderat̉. Unus inqͣꝫ diuerſa intꝰ cōſilia p̄ſidentiū eſſent. ip̄i ſe foris rerū curſus abinuicē aliqn̄ diuiderēt. Nūc aūt omnia ſic cōcorditer ad vnū finēcurrūt ꝓfecto indicāt qꝛ vnus eſt fons origo vnde ꝓcedūt. Sedquia vnū diuerſis modis accipit̉ fas non eſt vt extimemꝰ creatorērerū aūt collectiōe diuerſoꝝ. aut ꝯpoſitiōe partiū. aut ſimilitudinepluriū vnum eſſe. cum illud etiam qd̓ in nobis ratōnale eſt. horumomniū in ſemetip̄o nihil poſſit inuenire. Uere aūt vnum eſt quodeſſentialiter vnum eſt. cui totū eſt vnū eſſe ſimplex eſſe quod eſt.ſed adhuc quedā res inueniunt̉ que vere vnū ſunt. tamē ſummevnū non ſunt ſicut anime que vnum ſunt eſſentialiter. ſed vnū nonſunt inuariabiliter. quod autē vere ſumme vnū eſt eſſentialiter etinuariabiliter vnum eſt. deus mutari poſſit localiter neqꝫ formaliter. .lxix.Ribus modis fit omnismutabilitas. loco forma temꝑe. Localē aūt mutatiōꝫem̄ vbiqꝫ eſt de loco ad locū trāſire pōt. deū aūt vbiqꝫ eſſe mulI facile ab eo remouemꝰ. ſi vbiqꝫ eſſe oſtendimꝰ. Qd̓ta ſunt indicia. Primū ip̄a anima noſtra quā ratio ſimplicē eſſentiā eſſe non dubitat. ſenſus omne qd̓ viuificat corpus diffuſameſſe ꝓbat. Quecūqꝫ em̄ animati corꝑis ꝑs ledit̉ vnꝰ eſt animꝰ. velſpiritus ad quē ſenſus omnis doloris retorquet̉ qd̓ oīno fieretſi vnus idem vbiqꝫ diffuſus eſſet. Si ergo ratōnalis ſpiritushomīs ſit ſimplex omne qd̓ regit corpus diffundit̉. dignūeſt vt ille creator ſpūs qui omnia regit poſſidet. vno aliquo coartari omnia potiꝰ implere credat̉. ip̄i rerum motus taꝫcerto tamratōnabili vbiqꝫ moderamīe currūt. vitā intrinſecꝰ mouentē eſſe oſtendunt. Nec tn̄ vllo credendū eſt ſicut ſpiritushominis corꝑe qḋ ſenſificat. ita quoqꝫ creator ille ſpūs cum corpore huiꝰ ſenſibilis mūdi ꝑſonaliter coniugat̉. qꝛ aliter impletdum. deus alit̓ aīa corpus. Anima implet corpꝰ ꝯtinet̉. qꝛ circūſcriptibilis eſt. deus implet mūdū ſed mūdo includit̉ qꝛ vbiop̄ſens nuſqͣꝫ ꝯp̄hendi poteſt. Preterea diuine virtutis effecinuſqͣꝫ deeſſe cernimꝰ. cur eandē dei virtutē omībꝰ ineſſe rebꝰ dubitemꝰ. Si aūt dei virtꝰ vbiqꝫ eſt alia ſit dei virtꝰ qͣꝫ deus. ꝯſtatqꝛ nuſqͣꝫ deus deeſt. Neqꝫ em̄ vt homo ad operandū aliena virtute deus indiget. ſi quis forte querat quō diuina eſſentia que ſimplex eſt vbiqꝫ eſſe poſſit. ſciat aliter ſpiritus ſimplex eſſe dicituraliter corpus. Corpus enim propter paruitatem ſimplex eſſe dicit̉cum autem ſpiritus ſimplex eſſe dicitur non paruitas ſed vnitas ſignatur. Creator igit̉ et ſimplex eſt. quia vnus eſt. vbiqꝫ eſt. quiadeus eſt. Quia igit̉ in omni loco eſt mutari localiter poteſt. ſedneqꝫ formaliter. Quicqͥd em̄ ẜm formā mutat̉. vel ẜm augmentuꝫvel ẜm diminutionē. vel ẜm alterationeꝫ mutatur. ſed hoꝝ omniūdiuina natura nihil recipit. Non poteſt igitur creſcere. qui ſemetip̄o amplius nil recipere poteſt. Neqꝫ minui poteſt. quicquid em̄ſemetip̄o minus fieri poteſt. vere vnum non eſt. quia id quod in ſeꝑatione ſe diuidit. in cōiunctione idem non fuit. Deus igitur cuitotum vnum eſt eſſe quod eſt. nullo modo ſemetip̄o minor fieri poteſt neqꝫ ꝑfectio poteſt augeri neqꝫ vnitas minui. deus alterari non poſſit.lxx.Iteratio corporuꝫ fit intranſpoſitōne partiū viciſſitudine qualitatū. alteratioſpirituū per cognitionem affectum. Scd̓m affectummutant̉ ſpiritus. vt nunc triſtes nunc hilares. Scd̓m cognitioneꝫvt nūc plus nūc minus ſapientes. Duo ꝟo ſunt p̄cipue que affectum operantis mutare ſolent. id eſt. ſiue quia aliquid in p̄terito penitendū fecerit. ſiue quia aliquid inordinatū ꝓponat futuro. Sꝫqꝛ deus de facto peniteat. ſatis euidenter oſtendit immutabiliſte curſus rerū omniū qui ſic lege ꝑpetua prime inſtitutiōis modūnon deſerit. ꝟo nil inordinatū ꝓponat. ratōnabilis ꝓbat euentus. qui in toto nature corpore nuſqͣꝫ ſibi contradicit. Semꝑ igitīmutabilis eſt voluntas dei qui nec mutat cōſilium de p̄terito. necꝓpoſitum de futuro. Sic quoqꝫ cognitione īmutabilis eſſe credendus eſt. Tribꝰ enim modis mutabilitati ſubiacet humana cogni-

tio per augmētū. per diminutionē. per viciſſitudinē. Per augmē vt qn̄ dicimꝰ qḋ neſcīꝰ. Per diminutōꝫ vt qn̄ qd̓ ſcimꝰ obliuiſcimur. Uiciſſitudo aūt qͣdriꝑtita ē. in eſſentia. ī forma. ī loco. ī tꝑeIn eſſentia viciſſitudinē parit hūana cognitio. qn̄ nūc nūc illudcogitamꝰ. quia ſimul omnia noſtro ſenſu ꝯphendere poſſumꝰ.In forma vt quādo idipſum nūc tale nūc ꝟo tale attendimꝰ. quiavtrūqꝫ ſimul non valemus. In loco vt quādo nunc hūc nunc illuccogitationē ducimꝰ. quia ſimul vbiqꝫ cogitatiōe eſſe non valemꝰ.In temꝑe vt quādo nūc p̄terita nūc p̄ſentia nunc futura cōſideramus. quādo nunc habitā cognitionē intermittimꝰ. nunc intermiſſam iterū reſumimus. Quomō viciſſitudinē reciꝑe poſſit ſapiētiaque omnia ſimul ſemel ſub vno viſiōis radio cōphendit. Simulquia omnē eſſentiam omneꝫ formam omnia loca omnia tempora.Semel quia viſionem nec intermiſſam recipit. nec habitam intermittit. ſed quod ſemel eſt ſemꝑ eſt. quod totuꝫ eſt ſemper eſt. oīavidet. de omnibꝰ omnia videt̉ ſemꝑ vbiqꝫ videt. quēadmodūſi totū corpus tuū oculus eſſet. nec aliud tibi eſſe aliud videre eſſꝫquocūqꝫ res ſe verteret p̄ſens tibi eſſe poſſet. ſb̓ vno viſiōisictu īmobilis ꝑmanens ꝯprehēderes quicquid. quaqͣuerſum in reſpectu haberes. īmo niſi ante te cerneres quicquid circūquaqꝫpoſitum haberes. res tranſiret viſio ſtaret. quocūqꝫ ſe ſua mobilitate verteret ſtanti niſi p̄ſens eſſet. Nūc aūt qꝛ ex ꝑte videsmutabilit̓ vides. res videnti tranſit. aut videri deſinit. aut ſecūviſionem mutabiliter trahit. ſi totus oculus eſſes ſic mutabilit̓ videres. Quicqͥd igit̉ ex ꝑte eſt. mutabile ē. Et qͥcqͥd ex ꝑteeſt īmutabile eſt. Deus aūt cui idē eſt eſſe. viuere intelligere.eſſentiā ex ꝑte ſit. nec per ſapiētiā ex parte eſſe poterit. ſed ſicutīmutabilis ē eius eſſentia ita eius ſapientia. deus ꝓpter oꝑa ſapiētiā ſuā diligit ſed ecōuerſo. .lxxj.Omines ſepe ſolent diliere ſcientiā ſuā ꝓpter opus. opus ꝓpter ſcientiā ſic̄IIeſt ſcientia agricolādi. texendi. pingēdi. cetere hꝰ mōivbi prorſus ꝑitia iudicat̉ inutilis. niſi ꝯſequat̉ in oꝑe fructus vtilitatis. Abſit auteꝫ vt credamꝰ deus ſapientiā ſuam ꝓpter operaque illam fecit diligat. quoniā potius deus omnia opera ſuaniſi ꝓpter illam amat. Propterea em̄ dixit. Hic eſt filius meus dilectus in mihi ꝯplacui. ī terra aūt ī celo ī ſole ī luna ⁊cͣ. qꝛ iſta ſi ſuo placita ſunt. tn̄ non niſi in ip̄o ip̄m placere nonpoſſunt. Tanto em̄ amplius amore meo digna ſunt. quāto viciniꝰad eius ſimilitudinē accedūt. Beatitudo quidē nuſqͣꝫ rectius qͣꝫ inſummo bono collocat̉. Deus igit̉ ſolus ꝓprie principalit̓ beatus eſt. Beatus autē quomō eſſe poteſt cui idipſum placet qd̓eſt. Si igitur pater filius amor patris filij vnum ſunt. vnusdeus ſunt. cum in ſolo deo vera beatitudo ſit. neceſſe eſt vt quiſqꝫamet ſeip̄m adinuicem quiſqꝫ alium. Neqꝫ em̄ beatituto veraciter dici poſſet. īmo potius ſumma infelicitas foret. ſi per contrariāvoluntatē ſe diuiderent. per eandem naturā abinuicem ſepararinon poſſent. Sicut igit̉ natura vnū ſunt pater filius amor patris filij. ita quoqꝫ voluntate amore vnuꝫ non eſſe non poſſunt.Uno amore ſe diligunt. quia vnū ſunt. nec aliud eſt qd̓ qͥſqꝫ amatin altero. qͣꝫ quod quiſqꝫ amat in ſeipſo. qꝛ non eſt aliud quod qͥſqꝫeſt qͣꝫ quod alter eſt. Quod pater diligit in filio hoc idem diligit filius in ſeipſo. Et quod amor patris diligit in filio. hoc idem filiusdiligit in ſeipſo ⁊cͣ. Hic eſt inquit filius meus dilectus in quo mihicomplacui. hoc eſt quod mihi de me placet in ip̄o eſt. extra ipſumnon eſt. quia quod ego ſum ipſe eſt. Quia enim aliud qͣꝫ ipſe nonſum. extra ipſum mihi placere non poſſum. quicquid mihi placetin ipſo per ipſum mihi placet. Ipſe eſt eum ſapientia per qͣꝫ feciomnia. In ip̄o eternaliter diſpoſui quicquid taliter feci. Et tantoamplius vnūquodqꝫ opus meum diligo. quāto ꝑfectius illud prime diſpoſitioni concordare video. Nolite putare ip̄e tm̄ ſit mediator in recōciliatione hominū. qꝛ ipſum etiam cōmendabilisplacita fit aſpectui meo conditio omniū creaturarum. In ipſo examino cuncta opera mea que facio. non amare nequeo. quod intueor ſimile illi queꝫ amo. Solus ille me offendit. qui ab eius ſimilitudine recedit. Si ergo vultis mihi placere eſtote ei ſimiles ipſumaudite. Et ſi forte ab eius ſimilitudine male agēdo diſceſſiſtis. ip̄mimitando redite. In ipſo dat̉ p̄ceptum vt perſiſtatis. conſilium vtredeatis.Qualiter ꝓficere debet vita hominis ex ꝯtemplatiōe. .lxxij.Uid autē nobis prodeſtſi in deo cognoſcimꝰ maieſtatis celſitudinē. nullā indenob̓ colligimꝰ vtilitatē. Appaereat ibi fuimꝰ. appaFcat ha ibi vidimi ibi vidimꝰ potentiā. apportemꝰ lucē diuit