Liber.XXVII.

dicitur ꝓculdubio ſimul ſuꝑbus ⁊ luxurioſus fuiſſe cōprobatur.Si igit̉ ille quia ꝓprijs abuſus et tantā damnationē meruit. quidputamus iſti faciūt qui ꝓpriam non habentes. alienam elemōi vnācultui ſue elatiōis impendere non ꝑtimeſcunt. Ue eis. peccata populi cōmedūt. Ue corone ſuꝑbie ⁊ floride. Ue qꝛ omnis caro fenū ⁊cͣ. Quid igit̉ ſuꝑbis puluis ⁊ cinis. fumus euaneſcēs ⁊ vaporad modicū parens. Quid eſt homo. putredo. ⁊ filius homīs vermis. vermis ipſe ⁊ vermis hereditas eius. Cum em̄ moriet̉ homohereditabit .ſ. b. ⁊ ꝟ. Quātūcūqꝫ excolat̉ ⁊ ornet̉. quid eſt aliud caro qͣꝫ caro. Quid igit̉ ꝓdeſt in habitu qͥ foris ad tempus adheretgloriam querere. ⁊ corruptōnis putredinē que in nobis eſt et ſemꝑꝑͥmanet nō ꝯſiderare. Propterea debent amatores religiōis oꝑdemōſtrare quātū ip̄i terrena deſpiciāt. nec carnē que moritura eſtcultū ſuꝑſtitioſo excolere. ſed pompe indumētoꝝ morum ornamēta anteferre. Ueſtimēta plꝰ vilia qͣꝫ p̄cioſa. plus groſſa qͣꝫ ſubtilia.plus aſꝑa qͣꝫ mollia. plus fuſca qͣꝫ nitida. plus neglecte qͦꝫ accuratecōpoſita vel apta amare.De diſciplina in geſtu..lvij.Eſtus ē modus ⁊ figuratio membrorū corꝑis ad omnē habēdi ⁊ agendi modūHic ſex modis rephenſibilis inuenit̉ .ſ. ſi eſt aut mollisaut diſſolutꝰ. aut tardus. aut citatꝰ. aut procax. aut turbidꝰ. Mollis ſignificat laſciuiam. diſſolutus negligentiā. tardus pigriciā. citatus incōſtantiam. ꝓcax ſuꝑbiam. turbidus iracūdiam. Homo aitapoſtata ⁊cͣ. Et dixit dominꝰ. Pro eo ꝙ eleuate ſunt filie ſyon ⁊cͣNemo igit̉ deinceps putet parū delinquere eos qui ꝯtra diſciplinam ad turpes motus ⁊ inordinatas geſticulatiōes mēbra ſua inflectunt. quia nunqͣꝫ ſcriptura tā ſeuere iſtos exteriores motus corporis in nobis rep̄henderet. niſi oīs exterioris homīs inhoneſta figuratio ⁊ motio. indecens ab interiori mentis corruptiōe manaret.Propterea multū eiꝰ diſciplina valeret ad coercēdos prauos motus animi. Primū ergo diligēter obſeruandū eſt. vt ſingula membra ſuum teneant officiū. neqꝫ vſurpent alienuꝫ. vt .ſ. id agat vnūquodqꝫ membrū ad qd̓ factū eſt. vt neqꝫ loquat̉ manꝰ. neqꝫ os audiat. neqꝫ oculus lingue officiū aſſumat. Sunt em̄ quidā qͥ niſi patentibus buccis auſcultare neſciūt. ⁊ quaſi ꝑ os ſenſus ad cor influere debeat. palatū ad verbū loquētis aperiūt. Alij quodqꝫ adhucpeius eſt in agendo vel audiendo quaſi canes ſitientes linguā protendūt. ⁊ ad ſingulas actiōes velut molā labia torquēdo circūducunt. Alij loquētes digitum extendūt. ſuꝑcilia erigunt. ⁊ oculos inorbem rotātes aūt ꝓfunda quadā ꝯſideratiōe defigentes cuiuſdāintrinſecus magnificētie conatꝰ oſtendūt. Alij caput iactant comāexcutiūt. veſtimēta adaptādo cōponūt. ⁊ latera cubitādo pedeſqꝫextendēdo ridiculā ſatis oſtētatiōis formā fingūt. Alij quaſi ambeaures ad audiendū facte nō ſint. alterā tantū collo detorto voci venienti opponūt. Alij tipum neſcio quē figurātes oculū inter videnduꝫ aliū claudūt. aliū aꝑiunt. alij maiori ridiculo cū medietate orisloquūtur. Sunt p̄terea mille larue. mille ſubſānatiōes ⁊ corrugationes nariū. mille valgia ⁊ cōtorſiōes labioꝝ que pulcritudinē faciei ⁊ decorē diſcipline deformant. Eſt em̄ faciēs ſpeculū diſciplinecui tanto maior cuſtodia adhibenda eſt. quāto minus ſiquid in eapeccatū fuerit celari poteſt. Temꝑanda eſt igit̉ facies ⁊ modificāda in geſtu ſuo ita vt nec ꝓterue exaſperet̉. nec mollit̉ diſſoluat̉. ſꝫſemꝑ habeat ⁊ rigidam dulcedinē ⁊ dulcem rigorem. Alij nauigātbrachijs incedētes ⁊ duplici quodā monſtro vno eodēqꝫ tempore pedibꝰ deorſum in terra ambulāt ⁊ lacertis ſurſum in aere volātQuod eſt queſo monſtrū hoc. qd̓ ſimul in ſe fingit ⁊ homīs inceſſum ⁊ nauis remigiū ⁊ auis volatū. Libet in hoc poetice illius ſubſannatiōis elogiū ꝓclamare. Humano capiti ceruicem pictor eqͥnam. Iungere ſi velit ⁊ varias inducere plumas.lviij.Adhuc de eodem.Ocirco oportꝫ vt ad hacꝑturbationem ſedandā cuſtodie diſcipline opponat̉. q̄vnūquodqꝫ mēbrū ad ſuū officiū reſtringat. quatenusdum alterū membrū oꝑat̉. alterū aūt omīno quietū maneat. aut ſiforte eius ꝯꝑa illi neceſſaria eſſe cognoſcit̉ ſuo motū ad cooꝑandūilli decent̓ ⁊ ordinate moueat̉. ita vt nihil ꝯfuſe nihil p̄poſteꝝ ī mēbris corꝑis agat̉. Eſt em̄ qͣſi quedā reſpūblica corpꝰ hūanū. ī quoſingulis mēbris ſua officia diſtributa ſunt. Dū ergo vnū membrūalteriꝰ mēbri officiū inordinate ſibi vendicat. qͥd aliud qͣꝫ cōcordiāvniuerſitatis ꝑturbat. Dūqꝫ aliud ſuo motu alterius motū impedit. certe illi quā natura moderat̉ diſpoſitiōi ꝯtradicit. Prīa ergoeſt cuſtodia diſcipline ī geſtu. vt vnūquodqꝫ membrū in eo ad qd̓creatu eſt officio ſe ꝯtineat. neqꝫ alteriꝰ mīſteriū ſua admixtiōe cōfundat. Secūda eſt cuſtodia diſcipline ī geſtu. vt vnūquodqꝫ mēbrū id qḋ facit eo mō atqꝫ mēſura faciat quo faciendū eſt .i. nec plꝰnec minꝰ nec alit̓ qͣꝫ oportet faciat. quatenꝰ ī actu ſuo ſic ⁊ dirigat̉

⁊ moueat̉. vt in nulla vnqͣꝫ ꝑte tꝑantie limitē aut formā honeſtatꝭexcedat hoc eſt vt in paucis exemplificemꝰ. ridere ſine aꝑtiōe detiūvidere ſine defixōe oculoꝝ. loqui ſine extēſione manū ⁊ intentatiōeſine ꝯtentiōe labioꝝ. ſine extenſiōe ⁊ iactatiōe capitꝭ. ſine eleuatōeſuꝑcilioꝝ. Incedere ſine modulatiōe greſſuū. ſine ventilatiōe brachiorū. ſine geſticulatiōe ſcapulaꝝ. Sedere ſine diuaricatōe crurūſine alterutꝝ ſubiectiōe pedū. ſine extēſiōe vl̓ agitatiōe tibiarū. ſinealterna accubitatiōe lateꝝ. iacere ſine diſiectiōe mēbroꝝ. Et vt tādeꝫ de hac ꝑte finē loquēdi faciamꝰ. geſtus homīs ī omni actu eſſedebet gratioſus ſine mollicie. quietꝰ ſine diſſolutiōe. grauis ſine tarditate. alacer ſine inquietudine. maturꝰ ſine ꝓteruia ⁊ ſeuerus ſineturbulētia. mollē geſtum temꝑat turbidꝰ. ⁊ turbidū mollis. diſſolutū ꝓcax. ꝓcacem diſſolutus. citatus tardū. tardus citatū. qꝛ intervicia cōtraria medius limes eſt virtus.De diſciplina in ſermone.N locutione quīqꝫ res ſt̄obſeruāde hoc eſt quid dicat̉. cui. quādo. vbi. quomō.Quid vt videlicꝫ. nunqͣꝫ in ſermonibꝰ diſciplinatꝭ ocioſa adhibeant̉. Ocioſa aūt ſunt omnia que ſunt aut inhoneſta. autnociua aut inutilia. Inutilia ſunt. q̄ nec loquētibꝰ nec audiētibꝰ ꝓſunt. In honeſta q̄ vel illius qui loquit̉. vel illiꝰ cui loquit̉. vel illiꝰde qͦ loquit̉ dignitati nō cōueniūt. Nociua. que ſuis ſuaſiōibꝰ animos auditoꝝ. ſiue ad errorem ſiue ad prauitatē inducūt. Hec triaduobꝰ diſcerni poſſunt .i. ẜm qualitate reruꝫ de quibꝰ locutio fit etẜm qͣlitatē ꝑſonaꝝ ꝑ qͣs vel ad quas vel de quibꝰ locutio fit. Qualitas ꝑſonaꝝ quatuor modis cōſiderat̉. ẜm etatē. qꝛ aliud cōuenitlocutiōibꝰ iuuenū. aliud ſenum. Scd̓m ſcientiā qꝛ aliud locutiōibꝰſapientiū. aliud ſimpliciū. Scd̓m officiū. qꝛ aliud locutiōibꝰ ip̄orūqui negocia exteriora tractant. aliud eoꝝ qui ſecretioris vite quieti ⁊ ſtudio cōtemplatiōis inuigilāt. Scd̓m ordinē qꝛ aliud ꝯuenitlocutiōibꝰ eoꝝ qui ſunt p̄lati. aliud qui ſunt ſubditi. Senes loquidebent de diſcretiōe bn̄ cōſulendi. iuuenes de inſtātia benefaciēdi.Sapiētes de myſterijs ſcripturaꝝ. ſimplices de exemplis bonoruꝫoperū. Hi qͥ exteriora tractāt negocia de ſolercia acquirēdi. Hi qͥquietam vitā ducunt de diſciplina viuēdi. p̄lati de ꝓuiſione ſubditorū. ſubiecti de obediētia p̄ceptoꝝ. Nurſum de diſcretiōe loquēdi dictū eſt. cum viro irreligioſo tracta de ſanctitate ⁊cͣ. Sapiētesvelle docere ſuꝑbia eſt ⁊ obſtinatos corriꝑe inſipiētia qꝛ iniurioſuseſt ꝓximo qͥ meliori nō exhibet reuerentiā. ⁊ iniurioſus ſibi qui nōemendat ſed ꝓuocat erga ſe inſipiētis veſaniam. Ergo qui cū alioloꝗuit̉ pͥmo cōſideret vtrū ꝓpter ſe an̄ ꝓpter aliū loquat̉. Si ꝓpterſui vtilitatē loquit̉ videat. vt ille talis ſit de cuiꝰ colloquio vtilitasei ꝓuenire poſſit. ſi ꝓpter illū loquit̉ caueat ille ne talis ſit ille qͥ velſua exhortatiōe nō indigeat. vel ita ī malo obſtinatꝰ vt exhortatōealteriꝰ corrigi ſe nō ꝑmittat. Facile gͦ cui ſit loquendū agnoſcimꝰ.ſi id qd̓ dicit̉ quale ſit diligēter cōſideremꝰ. qꝛ id ꝓfecto vnicuiqꝫmagis dici cōuenit. quod ad illud in quo ip̄e plus laborat. malū ſanandū cōſilio ꝯmodiori occurrit. Uerbi gratia. Si ceꝑimꝰ ſuꝑbislaudare ꝯſtantiā. dū eos ad virtutē hortari credimꝰ ampliꝰ in ſuoofficio ꝯfirmamꝰ. Exhortemur ergo ad ꝯſtantiā timidos. ad timorem ſuꝑbos. ad frugalitatē ꝓdigos. ad liberalitatē auaros. ad humanitatē parcos. ad parcitatē guloſos. ad cōſilium temerarios. adferuorē zeli tepidos. ad ſilentiū verboſos. ad verbum exhortatiōisnimis tacitos. ad alacritatē ſegnes. ad māſuetudinē impatiētes. adiuſticiā negligētes. ad indulgētiā crudeles. ad verecūdiam ꝓcacesad quietē p̄cipites. ad prudentiā incautos. ad ſollicitudinē obliuioſos. ad modeſtiā inuerecūdos. ⁊ omīno quicquid dicere volumuscui dicendū ſit. ex ip̄a pͥus noſtri ſermonis qualitate colligamꝰ.Adhuc de eodem.Equit̉ tercia diſcretio loquēdi. vt cum aliquid dicere volumus. pͥus vbi illud dicis fabulatiōes inducere. neqꝫ in illis locis vbi de diſciplina ē agenci cōueniat cōſideremꝰ. Neqꝫ igit̉ in diuinis ⁊ ſacris lodum. queſtiōes aut cōtentiōes verboꝝ ventilare. neqꝫ in illis vbi d̓intelligētia diuinaꝝ ſcripturaꝝ tractandū ē exteriora negocia admiſcere debemꝰ. nec ea q̄ ſunt pluribꝰ dicenda in occulto edere. necea que ſunt paucis reuelanda ī manifeſto ꝓpalare. Quarta loquēdi diſcretio eſt. qn̄ qͥd dicendū ſit attende̓. Tempꝰ eſt qn̄ nihil dicēdū eſt. qꝛ tempꝰ tacēdi. Et qn̄ aliqͥd dicendū eſt. qꝛ tempꝰ loquēdiTempꝰ ꝟo qn̄ oīa nūqͣꝫ. tempꝰ tacēdi. Tempꝰ loquēdi debet p̄cedere. qꝛ pͥus ꝑ ſilentiū tꝑe tacēdi diſcit̉. qͥd poſtea ꝑ verbū tꝑe loquēdi ꝓferat̉. Aliqn̄ tacere debemꝰ ꝓpterea ꝙ alter pͥor loqui cepit. aliqn̄ ꝓpter multiloquiū vitāduꝫ. aliqn̄ ꝙ hi qui pn̄tes habent̉nequaqͣꝫ tales ſunt ad quos verbū debeamꝰ facere dū vel reuerentia dignitatis ꝑſone intendit̉ vel malicia incorrigibilis. atqꝫ ideo īdigna admonitiōe exiſtimat̉. Sapiēs aūt eque cauet. vel ne ī eo tēpore qn̄ loqui debet ꝑ negligentiaꝫ ſileat. vel ne in omni tēpore qn̄