Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

illis amor impendat̉ ſic tamē vt honor iſtoꝝ ſit volūtarius. illorūamor venerādus. reuerētia em̄ ſine amore magis ſeruilis ē. amorſine reuerētia puerilis iudicari debꝫ. Sex deniqꝫ modis diſcretiōꝫꝑſonaꝝ habendā ex his colligimus. tribꝰ ẜm dignitatē. tribꝰ ẜmcōuerſationē. Scd̓m dignitatē ſuꝑioribꝰ obedientiā timorē obſequiū venerationē debemꝰ exhibere. equalibꝰ pacē. cōcordiaꝫcuſtodire. inuicem obſequio beneficio honore p̄uenire. In omniactiōe verbo ſuꝑiorem locū eis tribuere. ſiquādo fortaſſis in aliquo negocio eos pire cogamur. omni humilitate reuerentiafacienda ſunt p̄ciꝑe ſed demōſtrare. Et ſi eos p̄cedere cōtigeritcum alacritate deuotiōe quaſi ex neceſſitate ſubiecti obedire. Inferioribꝰ ſemꝑ beneficiū auxiliū impēdere. nunqͣꝫ īproperare. ſineꝯtumelia corriꝑe ſine ſuꝑbia gubernare ſine crudelitate caſtigare. pietate fouere. veneratione exigere. ſocietatē atqꝫ qualitateꝫamare. maioribꝰ timorē ſubdi. equalibꝰ charitatē obſequi. mīoribus humilitatē coequari. p̄cipientibꝰ ꝑati. obediētibꝰ modeſti.maledicētibꝰ taciti. laudātibꝰ verecūdi. Itē ẜm ꝯuerſationē ſuꝑioribꝰ quidē in loco ī oꝑe ſermōe exhibe̓ ſtudeamꝰ reuerētiā quicqͥd egerit aut vbicūqꝫ fuerīt virtutꝭ exemplū imitemur quodamodo taciti. tamē ꝯſortiū cooꝑandi nunqͣꝫ p̄ſumamꝰ expetereNegligētes ꝟo maxime eos quoꝝ oꝑa vel ſtudia rep̄henſiōe digna apparēt. tali nos cautela declinare oportet. vt fugiamꝰ quodfaciūt. tamē iudicare p̄ſumamꝰ quod ſunt. Cogitemꝰ in eiuſmōdi nobis neqꝫ dari exemplū neqꝫ ꝑmitti iudiciū. quia fortaſſisin eis ignorātia ſiue infirmitas excuſat. qd̓ ſia nobis fieret excuſationē haberet. Cuꝫ medijs e qͣlibꝰ tanta nobis pacis cōcordieſeruāde diligētia ſit. vt ī nullo vnqͣꝫ negocio quātū in nobis ē frat̓na dilectio ꝑturbet̉. Studeamꝰ iniuriā eis nunqͣꝫ aut moleſtiā inferre. Illata ꝟo ꝓpter amorē fraterne charitatis equo animo ſuſtinere. nihil contētioſe aut arroganter contra eos agere. ſꝫ ꝑati ſemꝑin omni oꝑe ꝑtinaciter inſiſtentibꝰ cedere. laborātibꝰ libent̉ ſubuenire. Et qꝛ inter pares nōnunqͣꝫ ꝑuerſa quedā virtutꝭ emulatioeſſe ſolet oꝑam noſtrā neqꝫ ingeramꝰ nolentibꝰ. neqꝫ petētibꝰ ſubtrahamꝰ. quia in vtroqꝫ liuoris ſuſpitio eſſe poteſt. Siquādo aūtī aliquo forte negocio laborātibꝰ oꝑem ferre cupimꝰ. tanta hoc humilitate māſuetudine faciendū eſt vt hiſdem ip̄is manifeſtū ſit excellentiā oꝑis ſꝫ cōſortiū queramꝰ laboris.Qualiter habere ſe debeat in ſeip̄o.Eterū quātū pertinet adnos ſummoꝑe nitendū eſt. nequādo vel in labore minꝰcharitatis peribꝰ exequēdis minꝰ inueniamur feruētes. Spūalispatientes. vel in obediētia p̄ceptorū minꝰ alacres. vel indoctrine ſtudiū litigantes ſed auſcultātes requirit ſicut moyſen dicitur. Audi iſrahel tace. Et ſicut iacobꝰ admonet dicens.Sic omnis homo velox ad audiendum. tardus aūt ad loquēdum⁊cͣ. quia qui linguā ſuā a multiloquio ꝯpeſcere vult. poteritanimū ſuum diu a furore iracūdie cuſtodire. Sed duꝫ alijs ſuꝑbe ſapientes videri volumꝰ. erubeſcimꝰ vel noſtrā ignorātiam abalijs argui. vel alioꝝ ſapiētiā quaſi ad noſtrā dep̄ſſionē approbari.ſic nōnunqͣꝫ ꝯtra noſtrā ꝯſcientiā. vel noſtrū errorem impudenterdefendimꝰ. vel alterius veritatē malicioſe impugnamꝰ. Hec ē ſapientia huiꝰ mūdi quā idē apoſtolꝰ carnaleꝫ vocat dyabolicā.verſuta eſt maligna. illas ſolūmō aſtutie vias exquirēs quibꝰ poſſit ſuū errorē tegere. alienā veritatē qͣꝫuis manifeſtaꝫ in opinioneſtultorum in ſipientium hominū deprauare. Sed talis ſapiētia que deſurſum venit que neſcit etiā ſemetip̄aꝫ ꝯtra veritatē diligere. ſemꝑ ꝑata vel bonū qd̓ habet habentibꝰ humiliter impēdere. vel bonū ab habentibꝰ libenter petere. vl̓ malū qḋ ſuſtinetalijs corā alijs veraciter accuſare. ip̄a doctrina veritatꝭ tales auditores amat nec erubeſcūt magiſtros habere omnes a quibꝰ diſcere poſſint qd̓ ignorāt. bene dicta omniuꝫ libent̓ approbant. errores ꝟo alienos irrumꝑe ſtudent. vel modeſte corriꝑe vel prudēterdiſſimulare. Qui deniqꝫ ſtudiū ſcientie morū diſciplina exornat ſicut cera niſi prius emollita fuerit. formā recipit. ſic homo quidem manu actiōis aliene ad formā virtutis flectit̉. niſi pͥushumilitatē ab omni elatiōis ꝯtradictiōis rigore molliat̉. Neqꝫ exemplū alteriꝰ aliqn̄ in meliꝰ reformari poterit. adhuc elatiōis viciū bona aliena oppugnat ſua mala defendit. In lectiōediuina pͥus debetis querere qd̓ mores veſtros ad virtute inſtruat.qꝫ qd̓ ſenſum acuat ad ſubtilitatē. magiſqꝫ velle informari p̄ceptꝭſcripturarū qͣꝫ queſtionibꝰ impediri. igit̉ diuinas ſcripturas legitis. ſolerter ꝑpendite quid ibi dictum ſit ad excitandum in vobisamorē dei. qͥd ad cōtemptū ſeculi. quid ad cauēdas inſidias inimici. quid diſciplinā in oꝑe. quid humilitatē in cognitiōe. quid obedientiā in p̄ceptis. quid patientiā habere in aduerſis doceat. Et hācip̄am ſapientiā quā virtute libenter deſpicitis. meliꝰ poſtmodū virtutē inuenitis. Sepe opus qḋ bona intentiōe inchoari creditur. tanto citius hominē in deceptiōis laqueū p̄cipitat quāto de in

tentiōis ſue pͥncipio ſecurus finē actiōis obſeruat imprudensquaſi via plana ad foueā currit. qꝛ videt quid faciat. ſꝫ quid factuꝫſuū ſequi debeat attēdit. Propter qd̓ circūſpectio homini vbiqꝫ neceſſaria eſt. qua ſollicite attēdat quid agat. qͥd agere debeat. ſiid quod faciendū eſt faciat. ſi quantū et qualiter faciendū eſt faciatſi bono oꝑi malū aliqd̓ admiſceat. ſi alterius bonum vt ſuuꝫ diligat. ſi ſuum vt alterius malum rep̄hendat qͣꝫtum ad bona agēdaſolito ſit alacrior qͣꝫtum ad mala vincēda ſolito cōſtantior ſi in aliquo oꝑe ſuo inſidijs inimici ſupplantatꝰ ſit. qualiter demū iudiciū tranſacte deceptiōis futurā illiꝰ fraudē caueri poſſit.De diſciplina membroꝝ in generali..liiijIſciplina eſt mēbrorumniū motus ordinatus. diſpoſitio decēs in omni habitu actiōe. Diſciplina eſt cōpes cupiditatis. malorūdeſiderioꝝ carcer. frenū laſciuie. elatiōis iugū. vinculū iracūdie. quedomat intemꝑantiaꝫ. leuitatem ligat. omnes inordinatos motusmentis atqꝫ illicitos appetitus ſuffocat. ſic em̄ de incōſtātia mentisnaſcit̉ inordinata motio corꝑis. Ita quoqꝫ corpus diſciplinam ſtringit̉. animꝰ ad ꝯſtantiā ſolidat̉. paulatim intrinſecꝰ mēsad quietem cōponit̉ cum diſcipline cuſtodiam mali motus eiusforas fluere non ſinūt̉. Intagritas ergo virtutis eſt qn̄ internamentis cuſtodiā ordinate regunt̉ membra corꝑis ſed qui ſtatummētis ꝑdit. foras in incōſtantiā motiōis defluit. Unde ſalomonem dicit̉. Homo apoſtata ⁊cͣ. Liganda ergo ſunt foris diſciplinā membra corꝑis. vt intrinſecꝰ ſolidet̉ ſtatus mētis. quatenusdum vndiqꝫ exterior cuſtodia interiori mobilitati coercende opponit̉. tandē mens ad pacem ſtabilem in ſemetip̄a colligat̉. Omniūnāqꝫ vicioꝝ motus diſciplina coercet. quātū mala deſideria foriscoercēdo ꝯprimit. tantū eam bonū deſideriū interius cōualeſcit.Paulatimqꝫ eadē virtutis forma cōſuetudinē mentꝭ imprimit̉que foris diſciplinā in habitu corꝑis cōſeruat̉.De diſciplina ſeruanda in habitu..lv.Uatuor ſunt precipue inquibꝰ cōſeruanda eſt diſciplina. In habitu in geſtu. inlocutiōe in mēſa .i. in comeſtione. In habitu quinqꝫdis. in genere qͣlitatē. in colore formatiōe coaptatiōe veſtimēn genere .ſ. ne ſint nimis p̄cioſa. In qͣlitate ne nimis ſint ſubtotilia vel mollia. In colore ne nimis nitida. ſiue quolibet alio modoſupraqͣꝫ diſciplina ꝓpoſitū religioſe cōuerſatiōis expetit fucata.In formatiōe vt ſint. decēter religioſe ꝯpoſita .i. ne nimis magnoaut dependētia aut fluxa. ne nimis ſtricta ſiue quolibet alio ẜmſeculi vanitatē decorata. Coaptatio ad modum portandi ꝑtinet. ſunt quidā ſtulti ſtultis placere cupiētes quodā artificio veſtimēta ſua circa collū ꝯponūt. Alij ꝟo maiori ſcurrilitate ridiculoſe trāſuertūt. Alij aūt vt pompā de ſe faciāt explicāt ea. quātumpoſſunt latius diſtēdunt. Alij tenere corrugata in vnū colligūt. alijꝯtorquētes cōplectētes inuoluūt. alij toto conamīe ſtringētes etfindētes ea oīa corꝑis ſui liniamēta in verecūdiſſima quadā turpitudine aſpicientibꝰ numerāda exponūt. Alij iactando ventilādopannos ſuos leuitatē mentis ſue ex ip̄a habitꝰ ſui mobilitate oſtēdunt. Alij incedentes ſinuoſe firmate terram verrunt. limbis dependētibꝰ īmo retro cōſequētibꝰ caudis in ſil̓itudinē vulpiū veſtigia obducūt. qui vt oſtendāt ſe de numero illoꝝ eſſe de quibꝰ dicitpſalmiſta. Non ſic impij ſic ⁊cͣ. quocūqꝫ ꝑrexerint quaſi turbotempeſtatis puluerem cōcitant. ip̄i filij tenebraꝝ illud lumē forisoculis hominū ſubtrahūt quod intus cecata mēte ꝑdiderūt. Ledet me oīa vanitatis cōcilia numerare. ī quibꝰ ſtulti vecordes mulieribꝰ īmo meretricibꝰ ſtudia ſua auferūt. tanto dedecore. quātaſuꝑſtitiōe habitu pene ſexū mutauerūt. ſꝫ gr̄a dei omnes īreligione cōſtituti talibꝰ ſtudent hoc homībꝰ placere cupiuntomībꝰ homībꝰ magis viles cōtemptibiles fiūt. ecōuerſo hecꝓpter deū deſpiciunt. ſolū corā deo ſed etiā corā honorabiliores chariores exiſtūt.Inuectio cōtra illos qui de veſte gloriant̉.Ant ergo nūc miſeri ſtulti honeſtatis ignari. eant comāt pānos ſuos intelligūt qͣꝫiuſte in viris religioſam vitaꝫ ꝓfeſſis. cultusp̄cioſaꝝ veſtiū rep̄hendit̉ apl̓m petrū in femīs ꝓhibet̉. Noninqͥt in veſte p̄cioſa. videāt qꝛ ille diues qui in euāgelio purpurabyſſo induit̉. poſtea ins inferni eternalit̓ cruciādus ſepelitQuid at̄ ī purpura niſi colorſciū qͥd ī byſſo niſi mollities rep̄hodit̉. Carni ſue ī purpura decore. ī biciē adhibuiſ