LiberXXV.

Quedā virgo a natiuitate ceca erat iuxta tūbam ſancti ad vigiliasfeſtiuitatis ſancti audireni. xj. kl̓. ſemptēbris. que dum cantaret̉ reonſoriū. ſint lūbi veſtri p̄cincti ⁊ lucerne ardentes. illuminata eſt.Quidā puer claudꝰ ab vtero a matre ſua illuc delatꝰ eſt. qui cumſua matre orāte pomū teneret. ſubitoomū illud rotari cepit vſqꝫad tumulū ſancti. qd̓ ille ꝑdere nolens ſtatim poſt illud ſanꝰ cucurrit. Moris erat in eodē monaſterio pueros om̄es in ſcola ꝟberariante quītū diem natalis domini nō ꝓ culpis eorū. ſed ex vſu tm̄.Rogati ſunt magiſtri vt ꝯdonarēt illū die. qͥ noluerūt ſed omnesad virgas ſe p̄parauerūt. Ea nocte aſtitit in viſu vni puerorū dūſtanꝰ dicēs. Cur tantū pauidi eſttis o pueri. Quia inquit dominefuror magiſtrorum ſedari nequit. Ne timeatis ait. Ego eum ſedabo. Ego ſum dunſtanus pater huius monaſterij. Hoc tibi erit ſignū. quia liberabo vos. Uade et dic cuſtodibus eccleſie vt auferant de iuxta me et ab eccleſia corpus filij aroldi quē gentilē odibilis quorūdā adulatio iuxta me auſu temerario ſepeliuit. Qd̓ ſi citonō fecerīt. tota hec eccl̓ia graue damnū ſuſtinebit. Iā aurora illuſceſcebat hora pueris tremēda. ⁊ mgr̄i ſtabāt armati corrigijs nodatis expectātes pueros ante ſe trāſituros. Et ecce ſubito omnesgr̄i obdormierūt. ⁊ pueros ꝑ mediū trāſeūtes nō fuit qͥ tangeretAdoleſcēs aūt detulit mādatu cuſtodibꝰ. qͥ ꝯtēpſerūt. poſtea a quihuſdā monachis dūſtanꝰ a loco diſcede̓ viſus eſt. a quibꝰ dū detineret̉ ⁊ cur recederet q̄reret̉. rn̄dit ſe fetorē pagane carnis ⁊ quorūdā illuc viuētiū iniqͥtates ferre nō poſſe. q̄ res inqͥt ſi emēdata n̄ fuerit. tota hͨ ciuitas ⁊ hec eccl̓ia luet. Nō multo poſt ciuitas ꝯbuſta ē⁊ tota eccleſia cū ſuis officinis. excepto dormitorio ⁊ refectorio cumclauſtris que ibi appendebant.dhuc de eodem..xcvj.Uidam archidiaconꝰ lūdonie ꝯuerſus eſt in eodē monaſterio lr̄aꝝ ſciētiſſimus⁊cepit religioſe ꝯuerſari. Poſt annū qͦ monachꝰ factꝰ(eſt. ſecretarij officio functꝰ eſt ⁊ cepit paulatī a religiōe tēpeſce̓. dūmaiori libertate ceteris potiret̉. Tandeꝫ fugā parabat cū quodāiuuene ſibi cōſcio. tamen adhuc anīo fluctuabat de hoc quod facturꝰ erat. Statuit aūt apud ſe. ſe nō diſceſſurū a monaſterio ſinelicentia ſancti dunſtani. Uenit itaqꝫ ad tūbā eius quere ā faciensHe illis et ſuā benedictōem petens vt iter ſuum ꝓſequeret̉ dicensſe ip̄ius futurū quocūqꝫ ꝑgeret. Ueniēſqꝫ poſt chorū inuenit monachū quēdam reuerendiſſimū virgam tenentē et ei innixum ſtantem et ſe inuidis oculis intuentē. quo viſo expauit. et ab eo diuertere voluit. qui virga oppoſita ait. Quo vadis. Innuit ille nō eſſe loquēdum. At ille. Si loqͣr nihil ad te. Dic quo vadis. Quo inquitmea intereſt. At ſanctus. Nihil eſt. Reuertere ad ſepulcrū vbi modo fuiſti. et mutata volūtate intenciꝰ ora. Reuerſꝰ ille orauit ſicutpriꝰ orauerat. Rediens obuiū habuit quē priꝰ in eodē loco. Quiuo tenderet requiſiuit. Cui ille. Quid hoc ad te. Multū inquit.Qd̓ ⁊ tu ſi te nō correxeris ī ꝓxīo exꝑieris. Nūc gͦ redi iteꝝ ⁊ muta mentē. muta p̄cem. Cūqꝫ ille trāſire conaret̉ potiꝰ qͣꝫredire. illevibrata ꝯtra eū ꝟgā redire illū coegit. Qui rediēs multū pauidusorauit tercio eundē ſermonē. ⁊ rediēs nō inuenit eū quē pͥus inuenerat. Putāſqꝫ ſe bn̄ oraſſe. ꝓperauit ad oſtiū clauſtri. vbi offēditquē pͥus offenderat. turbato vultū ꝯtra ſe ſtantē ⁊ interrogantē qͦꝑgeret. Qui rn̄dit. Quis es tu qͥ me tāta autoritate ꝯſtringis. AitQueris qͥs. Audi. Ego ſum danſtanꝰ poſſeſſor ⁊ archiep̄us huiꝰloci. amator illoꝝ ⁊ adiutor qͥ vere ſunt filij huiꝰ eccleſie. Et tu quōſuffragiū meū queris qͥ me ⁊ locū iſtū vis deſerere. mea licētia hincuunqͣꝫ exibis. ſed velis nolis hic remanebis. hic morieris ⁊ qꝛ meaudire ꝯtempſiſti. ecce in pena tua ꝓbabis ꝙ non bene feciſti. ⁊ leuans virgā ꝑcuſſit eū tercio acriter. ⁊ in terram ꝓſtrauit ⁊ diſꝑuit.Ille iacens illic inuentꝰ eſt ⁊ portatꝰ in infirmitoriū. ⁊ cepit quotidie augmētari infirmitas. nec poterat dinoſci qualis eſſet. Ille aūtreuelare nolebat. tandē poſitꝰ eſt ſuꝑ ciliciū ⁊ cepit letania ꝓ eo dici. Cūqꝫ diceret̉ bis ſancte dūſtane ora eo. Rogauit ſe poni ſuꝑ lectu dicēs. ſe mō nō moriturū. Et accerſito henrico pͥore ꝯfeſſus eſtei omnia ⁊ ꝙ mori nō poterat anteqͣꝫ hoc ꝯfeſſus fuiſſet. ⁊ acceptapenitētia ⁊ bn̄dictiōe a pͥore reddidit ſpm̄. Caſula ſancti dunſtaniin qͣ cātare ſolebat erat apd̓ lundoniā ſine vllo auri apparatū. Matrona quedā lundonienſis grauiter infirmata credebat ſe deincepsnunqͣꝫ ſanandā. Cui vt putabat̉ mox moriture ſanctꝰ dūſtanꝰ apparuit. ſciſcitās vtrū vellet cōualeſcere. Qua reſpōdente ſe maxīavelle. Ait. Tolle aurifrigiū qd̓ eſt in archa tua. ⁊ pone illud in caſula q̄ eſt apud poeſtita monaſteriū ⁊ cōualeſces. Et factū eſt ita. Etqd̓ mirabile fuit aurifrigiū illud nec minus nec maiꝰ eſt inuentū qͣꝫcaſule ornatus exigebat..xcvij.De quibuſdam incidentibꝰ illius temporis.Sigibertus.Qno ottonis tercii. vi. in-

undatio aquaꝝ frequēs ac diurna vltra ſolitū. eſtas poſt ea ſeruētiſſima pluribuſqꝫ ꝑnicioſa fuit. vnde ⁊ fruges minorate ſunt. Rarolus dux montē acutū expugnat ſueſſionis vſqꝫ vaſtādo ꝑaccedit. Remis inde aggredit̉ ad laudunū cū multa p̄da r̄uertit̉. Siccitas magna vernalis fuit. Und̓ ⁊ ſatio pͥmitiua impedita ⁊ famesingens ſecuta eſt. nix nimia decidit. imber poſtea cōtinuꝰ. vt autunalem ſationē oīmodo denegaret. Fert̉ annonā pluiſſe de celo ī albanio. Alij etiā piſciculos ꝑuos de celo pluiſſe ferebant. Anno. vij.karolus dux remis occupat. archiep̄m quem hugo rex p̄fecerat. ⁊quoſdā primates capit ⁊ lauduno relegat. Anno. viij. karolus duxmorit̉. Otto filius eius ſuccedit ei ī ducatu lotharienſiū. Anno. ix.remis ſynodo totiꝰ francie cōgregata. arnulphus nepos karoli ducis quē ip̄e karolus ep̄m remis ſubſtituerat oīm iudicio exordinatus damnat̉. ⁊ adelgarius p̄ſb̓r qui vrbem ꝓdidit ⁊ portas karoloaꝑuit inſolubiliter excōmunicat̉. Gerbertꝰ ꝟo ſubſtituit̉ ep̄us. ſꝫquibuſdā cauſam ventilantibꝰ nō potuiſſe degradari arnulphumſine ſciētia ⁊ auctoritate pape romani. Gerbertus depoſitꝰ ad ottōnem imꝑatorē ſe ꝯtulit quē imꝑator receptū pͥmo eum rauennearchiep̄m ⁊ poſtea cōſtituit papā romanū. Unde eſt illud eiꝰ mōnaſticū. Tranſit ab. R. Gerbertus ad. R. ſit papa. ingens. R.De gerberto papa ⁊ primis eius ſtudijs in nigromācia. xcviij.Guillerinus.Ic gerbertus ex gallia natus monachus a puero apud floriacū adoleuit. Demūadoleſcēs clauſtrū exiens ꝑrexit hiſpaniā que olim a romanis poſſeſſa tꝑe honorij imꝑatoris in ius gothorū ceſſerat. Gothi aūt vſqꝫ ad temꝑa gregorij pape arriani fuerāt. Sed tūc ꝑ leādrū hiſpanienſeꝫ ep̄m catholici facti ſunt ⁊ ꝑ recharedū regem fratrem herminigildi quē pater nocte paſcali ꝓ cōfeſſione fidei interfecit. Landro aūt ſucceſſit yſidorꝰ vir ſanctꝰ ⁊ doctus cuiꝰ corpusnoſtra etate adefonſus gallicie rex trāſtulit toletū ad pondus auroꝯꝑatū. Saraceni aūt qui gothos ſubiugauerāt ip̄i quoqꝫ a karolomagno victi. galliciā ⁊ luſitaniā maximas hiſpanie ꝓuincias amiſerūt. Poſſidēt aūt vſqꝫ hodie ſuꝑiores regiōes. Et ſicut xp̄iani toletū ita ip̄i hiſpalim quā ſibi liam vulgaliter vocāt. caput regni habent diuinatiōibꝰ ⁊ in cātatiōibꝰ more gentis intenti. Ad hoc veniens gerbertus vicit ſcientia ptolomeū in aſtrolabio. alexandrū inaſtrorū interſtitio. firminū in fato. Ibi didicit ⁊ cantus auiū ⁊ volatus myſteriū. ⁊ tenues ex inferno excire figuras. Quadruuiū quoqꝫ ita ebibit vt illas in galliā reuocaret iam dudū aboletas. qui bachū primꝰ a ſaracenis capiens. regulas dedit q̄ vix intelligunt̉ a ſudantibꝰ abaciſtis. hoſpitabat̉ apud quēdā ph̓m quē pͥmo multisexpenſis. deinde multis ꝓmiſſis demeruit. Hic ph̓us vnuꝫ habebat cōdicē totius artis cōſciū. quē nullo mō gerbertus extorquerepoterat magiſtro. Tandē illū nocte furatꝰ eſt auxiliāte ſilia philoſophi cū qua familiaritatē aſſiduitate ꝑauerat ſub ceruicali poſitū.⁊ cū furto aufugit. Ph̓us ſomno excitatus iudicio ſtellarū ꝓſecutus eſt fugientē. Profugus aūt eadem ſcientia ꝑiculū cōperiēs ſb̓ponte lignea qui ꝓximꝰ erat ſe occultauit ꝑendulꝰ inter pontem etaquā. pontē amplectens. vt nec terrā nec aquā tangeret ⁊ ita querentē eluſit. Ueniēs aūt ad mare ꝑ incantatōes dyabolo accerſitoꝯpetuū illi paciſcit̉ hominū ſi ſe ab illo qͥ denuo inſequebat̉ defenſatū vltra pelagus eueheret. Et factū eſt. Ueniēs galliā publicasſcolas ꝓfeſſus eſt. habens cōph̓os ⁊ ſtudioꝝ ſocios. Cōſtantiū abbatem monaſterij ſancti maximini qd̓ eſt iuxta aurelianis ad quemedidit regulā de bacho ad elboldū ep̄m vt dicūt ppiziburgēſem qͥfecit epl̓am ad eundē gerbertū de queſtiōe diamētri ſuꝑ macrobiūHabuit aūt diſcipulos p̄dicande indolis ⁊ nobilis ꝓſapie robertu filiū hugonis caphet. ⁊ ottonē filiū ottonis imꝑatoris. Robertꝰpoſtea rex francie fecit eum archiep̄m remēſem vbi ip̄e gerbertusfecit arte mechanica horalogiū ⁊ organa idraulica vbi miꝝ īmodūꝑ aque calefacte violentiā implet ventus emergēs cōcauitatē barbati. ⁊ per multiforatiles tractus eree fiſtule modulatos clamoresemittunt.De thezauris ſubterraneis quos fruſtra queſiuit. xcix.Rgebat etiā ipſe gerbertꝰ fortunas ſuas fautore dyabolo vt nihil qd̓ ſemel exIncogitaſſet imꝑfectum relinqueret. Thezauros olim agentilibus defoſſos arte nigromātica inuentos cupiditatibus ſuisimplicabat. Erat iuxta romaꝫ in campo marcio ſtatua erea vel ferrea neſcio dextere manus indicem digitum extentuꝫ habens ⁊ ſcriptum in capite. hic ꝑcute. quod ſuperioris eui homines ita intelligendum rati ſunt vt ibi thezaurum inuenire deberent. et ideo eammultis ſecuribus laniauerant. Gerbertus autem ſole meridianonotans quo protenderetur vmbra digiti ibi palum fixit. Suꝑueniente auteꝫ nocte ſolius cubicularij laternā portātis cōmitatū eo