Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

cum deeſſet anhelare. Ex anteacta ergo vita ſe quiſqꝫ inueniat. nein appetitu ſe culminis imago cogitationis illudat. Ꝙͣuis plerunqꝫin occupatiōe regiminis ipſe quoqꝫ boni oꝑis vſus ꝑdit̉. qui ī tranquillitate tenebat̉ qꝛ quieto mari recte naue et imperitꝰ nauta dirigit turbato aūt tempeſtatis fluctibꝰ. etiam ꝑitus ſe nauta ꝯfundit.Quid nāqꝫ ē poteſtas culminis. niſi tempeſtas mētis. eminentꝭ vite debeat p̄latiōis officiū ſuſcipit. .xxxj.Nter hec itaqꝫ quid tenedum eſt. niſi vt ꝟtutibꝰ pollēs coactus ad regimē veniat. ꝟtutibꝰ vacuus nec coactus accedat. Conſiderādūquippe eſt. qꝛ cauſam populi electus p̄ſul ſuſcipit. quaſi ad egrūmedicus accedit. Si adhuc in eius corꝑe paſſiōes viuūt qua preſumptiōe cuſſuꝫ mederi ꝓperat. in facie vulnus portat. Ille igīmodis omnibꝰ debet ad exemplum viuēdi ꝑtrahi. cunctis carnispaſſionibꝰ moriēs. ſpūaliter viuit. ꝓſpera mūdi poſtpoſuit. quinulla aduerſa ꝑtimeſcit. Qui ad aliena cupiēda non ducit̉. ſꝫ ꝓprialargit̉. Qui pietatis viſcera citius ad ignoſcendū flectit̉. ſꝫ nunqͣꝫplus qͣꝫ deceat ignoſcēs ab arce rectitudinis inclinat̉. Qui nulla illicita ꝑpetrat. ſꝫ ꝑpetrata ab alijs vt ꝓpria deplorat. Qui ex affct̄ucordis aliene infirmitati compatit̉. ſicqꝫ in bonis ꝓximi ſicut ī ſuisꝓfectibꝰ letat̉. Qui ſic ſtudet viuere. vt ꝓximoꝝ quoqꝫ corda arētia doctrine valeat fluētis irrigare. Qui oratiōis vſu et exꝑimentodidicit. vt obtinere a dn̄o popoſcerit poſſit. Si enī homo apudhominē minime p̄ſumit fieri interceſſor erubeſcit. mēte apuddn̄m interceſſionis locū populo arripit. familiarē ſe eius gratieeſſe vite meritū neſcit. Aut qūo ab eo alijs veniā poſtulat. vtrūſibi ſit placatus ignorat. Eſt adhuc aliud ſollicitius formidandūne placare irā poſſe credit̉. hāc ip̄e ex ꝓprio reatu mereat̉. Quid his qui diſplicet ad intercedendū mittit̉. irati animꝰ ad deteriora ꝓuocat̉. Tantū itaqꝫ debet actionē populi actio tranſcēdereſulis. quantū diſtare ſolet a grege vita paſtoris. Oportet nanqꝫ vtſe metiri ſtudeat. quāta tenende rectitudinis neceſſitate ꝯſtringit̉.ſb̓ cuius eſtimatiōe populus grex vocat̉. Qualis debeat in cogitatiōe oꝑe in ſilētio ẜmone in comꝑatione ꝯtemplatione.xxxij.It ergo neceſſe eſt cogitatione mūdus. vt in alienis quoqꝫ cordibꝰ pollutiōis maculas tergat. qꝛ neceſſe ē vt eſſe munda ſtudeat manꝰdiluere ſordes alienas curat. ne tacta queqꝫ deterius inqͥnet. ſi ſordida inſequēs lutū tenet. Sit oꝑatione p̄cipuus. vt viā vite ſubditis viuēdo denūciet. grex qui paſtoris vocē moreſqꝫ ſequit̉ exempla melius qͣꝫ ꝟba gradiat̉. Illa nāqꝫ vox libētius auditoruꝫcor penetrat. qͣꝫ dicētis vita cōmendat qꝛ qd̓ loquēdo imꝑat oſtendendo adiuuat vt fiat. ſit diſcretus ī ſilētio. vtilis in ꝟbo. ne aut tacenda ꝓferat aūt ꝓferēda reticeſcat. Sepe nāqꝫ rectores improuidi humanā gratiā amittere formidātes. loꝗ libere recta ꝑtimeſcūt.nec gregis cuſtodie paſtoꝝ ſtudio. ſꝫ mercenarioꝝ vice deſeruiūtqꝛ veniēte lupo fugiūt. ſe ſub ſilētio abſcondūt. Hinc ꝓphetam dn̄s dicēs querit̉. aſcēdiſti ex aduerſo ⁊cͣ. Hinc rurſuꝫ delinquēti populo dicit̉. Propheti tui viderūt tibi falſa et ſtulta. necaperiebāt iniquitatē tuā ⁊cͣ. Clauis quippe apertiōis eſt ẜmo correctionis. qꝛ increpatio culpā detegit. quā ſepe neſcit etiā qui ꝑpetrauit. Prouidēdū quoqꝫ rectoribꝰ eſt. vt ſolū p̄ua nullo modoſꝫ ne recta quidē nimie inordinate ꝓferant̉. qꝛ ſepe dictoꝝ virtusperdit̉. apud corda audientiū loqͣcitas incauta opportunitate leuigat̉. Un̄ paulus diſcipulū de inſtātia p̄dicatiōis admonens dīc.Predica ꝟbū inſta opportune importune. Dicturꝰ importunemiſit opportune. qꝛ ſcꝫ apud auditoris mentē ipſa ſua vilitate ſe deſtruit ſi habere importunitas opportunitatē neſcit. Sit etiā rectorſingulis compaſſiōe ꝓximus cūctis ꝯtemplatōe ſuſpēſus. qꝛ tūcad alta charitas mirabilit̓ ſurgit. ad ima ꝓximoꝝ ſe miſericordit̉attrahit. cum benigne deſcēdit ad ima valent̓ recurrit ed ſumma.Tales quoqꝫ ſeſe p̄ſunt exhibeant. quibꝰ ſubiecti occulta quoqꝫſua ꝓdere erubeſcāt. vt temptationū fluctus ꝑuuli tolerant.ad paſtoris mentē quaſi ad matris ſinū recurrant.Qualit̓ ſe debet ſubiectꝭ eqͣre qualit̓ p̄ferre..xxxiij.It autē et bene agētibusſocius. honore ſuppreſſo equalē eis ſe credat. in nll̓o ſep̄ferat. oēs homīes natura eqͣles genuit. ſꝫ variāte meritoꝝ ordine alios alijs culpa poſtponit. Ipſa aūt diuerſa acceſſitex vicio diuīo diſpēſat̉ iudicio. vt qꝛ eque ſtare valet oīs homoalt̓ regat̉ ab altero. Un̄ cūcti qui p̄ſunt in ſe poteſtatem debētordinis ſꝫ equalitatē pēſare ꝯditionis nec p̄eſſe ſe hominibꝰ gaudeant ſꝫ ꝓdeſſe. Antiqͥ etenī ꝑtes reges hominū ſꝫ paſtores pecoꝝfuiſſe memorant̉. Et noe ac filijs eiꝰ dicit̉. Terror veſter ac tremorſit ſuꝑ cūcta aīalia terre. Quoꝝ videlꝫ terror qꝛ ſuꝑ aīalia p̄cipi

tur. ꝓfecto eſſe ſuꝑ homīes ꝓhibet̉. qꝛ ꝯtra naturaꝫ ſuperbire eſtab equali velle timeri. Et tn̄ neceſſe ē vt rectores ab ſubditꝭ timeāt̉.qn̄ ab eis deum minime timeri deprehendūt. vt humana ſaltē formidine peccare metuāt diuina iudicia formidāt. Non .n. p̄poſiti ex queſito timore ſuꝑbiunt. in ſuā gloriā. ſꝫ ſubditoꝝ iuſticiā querūt. In eo enī mētū ſibi a ꝑuerſe viuētibꝰ exigūt. quaſinon hominibꝰ. ſꝫ aīalibꝰ dn̄ant̉. qꝛ ex qua ꝑte beſtiales ſunt ſubditiex ea debēt etiā formidini ſubiacere ꝓſtrati. Sꝫ plerūqꝫ rector duꝫad vſum ei cūcta ſubiacēt. ad votū velociter iuſſa complēt̓. duꝫoēs ſubditi ſi bene geſta ſunt laudibꝰ efferūt. male geſtis aūt nll̓aauctoritate ꝯtradicūt. etiā plerunqꝫ laudāt qd̓ reprobare debuerant. ſeductus ab his infra ſuppetūt. ſuꝑ ſe aīo tollit̉. et dum foris immēſo fauore circundat̉. intus ꝟitate vacuat̉ atqꝫ ſui oblitusin voces ſe ſpargit alienas talemqꝫ ſe eſſe credit qualem foris auditnon qualem intus diſcernere debuit. Subiectos deſpicit. et quosforte poteſtate excedit. tranſcēdiſſe ſe etiā vite meritis credit. Cunctis ſe eſtimat ampliꝰ ſaꝑe. quibꝰ ſe videt ampliꝰ poſſe. Sicqꝫ vſqꝫad eius ſimilitudinē ducit̉. ſcriptū eſt. Omne ſublime videt ⁊cͣ.Apoſtate quippe ſimilis angelo efficit̉. homo hominibꝰ ſimiſdedignat̉. Hanc aūt poteſtatem bene regit. et tenere illā noueritet impugnare. Qui ſcit et illaꝫ ſuꝑ culpas erigi. et cum illa ceteriseqͣlitate componi. equalē ſe illa ceteris cernere. et tn̄ ſe peccātibꝰzelo vltionis anteferre. Summꝰ itaqꝫ locꝰ bene regit̉. is qui p̄eſtvicijs potiꝰ qͣꝫ fratribꝰ dn̄at̉. erga ſb̓iectos ẜuari debeat amor vigor..xxx.Lerūqꝫ etiam dignum eſtvt eoſdē qͦs corrigimꝰ tacita nobis cogitatiōe p̄feramꝰ.ꝟo ipſi cōmittimus. ne ꝟbi quidē ab aliqͦ inuectōe laceram̄. TanIlloꝝ nāqꝫ vicia nos diſcipline vigore feriunt̉. in histo apud deū obligatiores ſumꝰ. quāto apud hoīes inultē peccamus. Diſciplina ꝟo noſtra ſubditos diuio iudicio tāto liberioresreddit. quāto eoꝝ culpas ſine vindicta deſerit. Seruāda itaqꝫeſt et in corde humilitas. et in oꝑe diſciplina. Atqꝫ int̓ hec ſolerterintuendū eſt. ne immoderatius cuſtodit̉ ꝟtus humilitatis. ſoluant̉ iura regiminis. Teneāt rectores exterius. qd̓ alioꝝ vtilitate ſuſcipiūt. ſeruēt interius qd̓ de ſua eſtimatōe ꝑtimeſcūt. Sꝫ tn̄quibuſdā ſignis decent̓ erumpentibꝰ. eos apud ſe humiles etiaꝫſubiecti deprehendāt. quatenꝰ et in auctoritate eoꝝ qd̓ formidentvideant. et de humilitate qd̓ imitent̉ agnoſcant. Curandumqꝫ eſt.vt rectorem ſubditis. et matrem pietas. et patrem exhibeat diſciplina. ne aut diſtrictio rigida aut pietas ſit remiſſa. Erga ſb̓iectosenim ineſſe rectoribꝰ debet. et iuſte conſulens miſericordia. pie ſeuiens diſciplina. vt nec multa aſꝑitate exulcerent̉ ſb̓diti. nec nimiabenignitate ſoluant̉. Sit itaqꝫ amor ſꝫ emolliēs ſit vigor ſꝫ nonexaſperās. vt vinū putrida mordeant̉. oleū ſanāda foueāt̉. Caput ſubiectoꝝ ſunt cūcti p̄ſunt. A ſubiectis itaqꝫ inferiora gerenda ſunt. a rectoribꝰ ſumma cogitāda. vt ſcꝫ oculū p̄uidēdis greſſibus p̄minet cura pulueris obſcuret. Aliqn̄ ſubiectoꝝ vicia prudenter diſſimulāda ſunt. ſꝫ qꝛ diſſimulat̉ indagāda. aliqn̄ et apertecognita mature tolerāda. aliqn̄ vero ſubtiliter occulta ꝑſcrutanda.aliqn̄ lenit̓ arguēda. aliqn̄ aūt vehemēter increpāda. diuerſi diuerſimode admonēdi ſunt vt alit̓ egeni qͣꝫ diuites.xxxv. leti qͣꝫ triſtes.Idem in ſecundo libro.Icut longe ante nos venerande memorie gregorius nazanzenus edocuit vnaeademqꝫ cūctis exhortatio ꝯgruit. quia nec cūctos permoꝝ qualitas aſtringit. ſepe nanqꝫ alijs officiūt. que alijs ꝓſunt.et plerunqꝫ herbe que quedā aīalia nutriūt alia occidūt. et leuis ſibilus equos mitigat. catulos inſtigat medicamentū qd̓ hūc morbum imminuit. alteri vires iūgit. et panis qui vitā fortiū roborat.paruuloꝝ necat. Pro qualitatē igit̉ audientiū debet formari ẜmodoctoꝝ. vt etiā ad ſua ſingulis ꝯgruat. et tn̄ a cōmunis edificatiōisarte nunqͣꝫ recedat. Alit̓ itaqꝫ admonēdi ſunt inopes. alit̓ locupletes. Illis nāqꝫ debemus offerre ſolatiū ꝯtra tribulationē. iſtis veroinferre mētū ꝯtra elationē. Illis dicit̉ elegi te in camino pauꝑtatis.de iſtis ꝟo dicit̉. diuitibꝰ huiꝰ ſeculi p̄cipe. ſublime ſaꝑe. nec ſperare in incerto diuitiaꝝ. Alit̓ leti aliter triſtes. Habēt enī leti expinquo luxuriā. triſtes irā. Diſcāt itaqꝫ leti ex minaꝝ aſꝑitate qd̓ timeant. audiāt triſtes p̄mioꝝ gaudia de qͥbꝰ p̄ſumāt. alit̓ admonēdi ſt̓ ſb̓diti qͣꝫ p̄lati ẜui qͣꝫ dn̄i.xxxxj.Liter admonēdi ſunt ſubditi. aliter p̄lati. Illos ne ſubiectio ꝯterat. iſtos ne locusſuperior extollat. Illi ne minus impleant que iubēt̓. iſtine plus iuſto iubeant que compleant̉. Illi diſcant quomodo ante