Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

Requiſito aūt ab illis ꝓdito īpugnatiōis die. aſſeruit ſe amariſſimis cogitationū ſtimulis tūc fuiſſe pulſatū. Nullo autē modo credendū eſt ſpūales naturas cōire feminis carnalit̓ poſſe. Qualiter intelligendum ſit filij dei ingreſſi ſunt ad filias holxv.Oſt necem abel iuſti ne afratricida impio omne hominū genꝰ exordiū ſumeretin locū fratris extincti natꝰ eſt ſeth. Cuiꝰ ꝓgeniēs patrꝭſecuta iuſticiā. a ſocietate cōiuratiōe cognatiōis illiꝰ. ex cayn ſacrilego deſcēdebat ſemꝑ diuiſa ꝑmāſit. Donec ꝑſeuerauit interillos generatiōis eoꝝ illa diſcretio. ſemē ſeth vtpote de optima radice ꝓcedens. merito ſanctitatis angeli dei ſiue filij dei vocati ſi ecōtrario illi ꝓpter impietatē vel ſuā vel patrū ſuoꝝ oꝑa terrena. filij hominū nūcupant̉. At illi vidētes filias eoꝝ deſiderio pulcritudinis eaꝝ ſuccēſi. ac ceperūt ſibimet de ip̄is vxores. virꝭ ſuisparētū ſuoꝝ nequitias infundētes. ab illa eos īgenita ſanctitate acſimplicitate paterna ꝓtinus corruperūt. Quiqꝫ ab illa vera phiſice ph̓ie diſciplina tradita ſibi a maioribꝰ exciderūt. quā pͥmus homo qui vniuerſaꝝ naturaꝝ inſtitutiōes eueſtigio ſubſecutꝰ eſt potuit euident̓ attingere. ſuiſqꝫ poſteris certa rōne tranſmitte̓ quippequi mūdi ip̄iꝰ infantiā adhuc tenerā quodāmō palpitātē rudeqꝫꝯſpexerat. in quē tanta fuit ſolū ſapiētie plenitudo ſꝫ etiā gratia ꝓphetie diuina illa inſufflatiōe tranſfuſa. vt vniuerſis aīantibꝰnomīa rudis adhuc mūdi huiꝰ habitator īponeret ac ſolū omnigenos beſtiaꝝ atqꝫ ſerpentiū furores vireſqꝫ diſcerneret. ſꝫ etiaꝫvirtutes herbaꝝ arboꝝ lapidūqꝫ naturas. ac tēpoꝝ necdū expertorū viciſſitudīes partiret̉. vt potuerit dicere. Dominꝰ dedit mihbonorum horum que ſunt ſcientiam veram ⁊cͣ. Hanc ergo ſcientiam per ſucceſſiones generationum ſemen ſeth paterna traditione ſuſcepit. cum vero impie generationi fuiſſet admixtum. ad resꝓphanas et nox ias quas impie dedicerat inſtinctu quoqꝫ demo deuiauit. curioſaſqꝫ ex ea maleficioꝝ artes atqꝫ p̄ſtigia ac magicas ſuꝑſtitiōes audacter inſtituit. docēs poſteros ſuos vt ſacro illocultū diuini vomīs derelicto vel elem̄ta hec ignē vel aereos demones venerarent̉ colerēt. De illis ergo filijs ſeth filiabꝰ cayn nequiores filij ꝓcreati ſunt fuerūt venatores violentiſſimi qui proenormitate corpoꝝ vel crudelitatis atqꝫ malicie gigātes dicti ſuntp̄da potius exigere vitā ſuā qͣꝫ ſudore oꝑis ac labore ꝯtenti. Quo vſqꝫ adeo ſcelera ſuꝑcreuerūt. vt expiari mūdus alias niſi diluuij inundatiōe poſſet. Ita filijs ſeth libidinis inſtigatiōe trāſgreſſis mādatū qd̓ ab exordio mundi naturali inſtinctu diutiſſimefuerat cuſtoditū. neceſſe fuit litterā legis poſtea reꝑari. Filiā inqͥttuā dabis filio eiꝰ vxorē ⁊cͣ. Deus igit̉ hominē creās omnē naturalit̓ ei ſcientiā legis inſeruit. que ſi fuiſſet ab homīe ẜm ꝓpoſituꝫdn̄i vt acceꝑat cuſtodita. vtiqꝫ neceſſariū fuiſſet aliā dari qͣꝫ literis poſtea ꝓmulgauit. qꝛ ſit homini omnis ſciētia legis ab initio creatiōis infuſa hinc manifeſte probat̉. mandata legis abſqꝫlectiōe lr̄e an̄ legē īmo an̄ diluuiū oēs ſanctos obſeruaſſe cogͦſcim.lxvj.Collatio yſaac de puritate mētis ad orandum.Ex libro nono.Remiſſa ſuper diuerſis īſtitutis diſputatiōe copioſa. hec ad extremū beatꝰ yſaac intulit ꝟba. Omnis monachi finis cordiſqꝫ ꝑfectio.ad iugem atqꝫ indiruptā or̄onis ꝑ̄ſeuerantiā tendit. quātū hūane fragilitati cōcedit̉ ad īmobilē trāquillitatē mētis ac ꝑfectā nititur puritatē. ob quā poſſidendā omnē laborem corporis qͣꝫtritionē ſpiritꝰ indefeſſe querimꝰ et iugiter exercemꝰ eſt inter alt̓utrū reciproca quedā inſeꝑabiliſqꝫ cōiunctio. Idcirco vt eo feruore ac puritate qua debet emitti poſſit oratio. primū ſollicitudo reꝝcarnaliū generalit̓ abſcidēda eſt. deinde nulliꝰ negocij cauſeue nonſolum cura ſed ne memoria quidē penitus admittēda. vicijs extruſis penitus abſciſis. iacienda ſunt primū ꝓfunde hūilitatis incōcuſſa fundamina que .ſ. turrem pulſaturā celos valeāt ſuſtinere.Deinde ſuꝑponēda virtutū ſpūalis extructio. ab omni diſcurſuatqꝫ euagatiōe lubrica animꝰ eſt inhibēdus. Quicqͥd em̄ ante orationis horā anima noſtra cōcepit. neceſſe eſt vt orātibꝰ nobis inſtigationē recordatiōis occurrat. Ꝙͣobrem quales orātes volumꝰinuenire. tales nos ante or̄onis tempus p̄parare debemꝰ ex p̄cedēti em̄ ſtatu mens in ſupplicatiōe format̉. Et idcirco quicqͥd orātibꝰnobis nolumꝰ vt irreꝑat. ante orationē de abditis noſtri pectorisextrudere feſtinemꝰQualiter cure ſeculares vexāt etiā clauſtrales..lxvij.Uod autē ſeculares cureetiā in nos qui nullis actibꝰ mūdi huiꝰ admiſcemur caiam ſeniorum qui quicqͥd neceſſitatē victus quotidiani inuitabi-dere nōnunqͣꝫ poſſint manifeſta rōne mōſtrat̉ ẜm regu

em vſum carnis excedit. ad ſecularē definierūt curā ſollicitudinꝑtinere. vt verbi gratia. duaꝝ ſufficiat velamē tunicaꝝ duarūtriū aūt quatuor fieri dn̄i ꝓcuremꝰ. Cūqꝫ vniꝰ aūt duaꝝ ſufficiathabitatio cellarū. ambitiōe ſeculari atqꝫ amplitudine delectat. quatuor ſeu qͥnqꝫ cellas has eaſdē exquiſiti ornatus capaciores ꝙͣꝫvſus deſiderat extruamꝰ. qd̓ ſine inſtinctu demonū fieri maniteſtiſſima nos exꝑimēta docuerūt. Nam quidē ꝓbatiſſimus ſenioricum trāſiret iuxta cellam cuiuſdā fratris hac animi quā diximꝰ egritudine laborātis. vtpote qui inextruēdis reꝑandiſqꝫ ſuꝑfluis inqͥetus quotidianis diſtenſiōibꝰ deſuaderet. eminꝰ cōſpexiſſet eumgraui malleo ſaxū duriſſimā cōterentē. vidiſſetqꝫ ethiopem quēdāaſtantē illi. vna eodem ictus mallei iūctis cōſertiſqꝫ manibꝰ illdentē. eūqꝫ ad oꝑis illius inſtantiā ignitis facibꝰ inſtigantē. diutiſſime ſubſtitit. vel imp̄ſſionē diriſſimi demonis vel fraudentante illuſionis admirās. Cum em̄ nimia laſſitudine fatigatus frater requieſcere iam finēqꝫ operi vellet imponere. inſtigatiōe ſpūs illiꝰ animatus iterū reſumere malleū nec deſinere ab intentiōe incepti operisvrgebat̉. ita vt ijſdē eius incitamētis infatigabiliter ſuſtētatus tanti laboris ſentiret iniuriā. Tandē igit̉ ſenex dira demonis ludificatiōe ꝑmotus ad cellā fratris diuertit. ſalutanſqꝫ eum. qͥd inquit eſt frater iſtud opus qd̓ agis. At ille laboramꝰ inqͥt cōtra iſtd̓duriſſimū ſaxum. vixqꝫ patuimꝰ illud aliqn̄ cōterere. Ad hec ſenerBene dixiſti potuimꝰ. em̄ ſolus eras cuꝫ illud cederes. ſed fuialius tecū quem vidiſti. qui tibi in hoc opere tam adiutor qͣꝫviolētus impulſor aſtabat. Et reuera minꝰ hec que ꝑua videntur minima. queqꝫ ab his noſtre ꝓfeſſionis ſunt cernimꝰ indifferent̉ admitti qualitate ſua aggrauāt mōachi mentē. qͣꝫ illa maiora que ẜm ſuū ſtatum ſeu oꝑationē ſeculariū ſenſus inebriareſueuerūt. non ſinentia depoſita fece terrena ad deū in quo ſemperdefixa debꝫ eſſe intentio monachum reſpirare. Uniformes orationes emitti ſemꝑ anemine poſſe certiſſimū eſt. Alit̓ em̄ quiſqꝫ. ſuꝑplicat alacer eſt. aliter cuꝫ triſtis. alit̓ ſpūalibꝰ ſucceſſibꝰ vigealiter cum impugnationū mole deprimit̉. aliter veniā peccatorūaliter acquiſitionē gratie ſeu cuiuſlibet virtutis expoſcit. vel certe extinctionē cuiuſqꝫ vicij dep̄catur. aliter ꝯſideratōe gehenneaut futuri iudicij timore cōpungit̉. aliter cum ſpe futuroꝝ bonorūdeſiderioqꝫ flamat̉. aliter cum in neceſſitatibꝰ ac periculis. aliterin ſęcuritate tranquillitate verſat̉.De quatuor ſpeciebus oratiōis de oratiōe dn̄ica. .lxviij.Eprecor itaqꝫ primo oīmfieri obſecratiōes. Obſecratio īpetratio peccatis ſeupetitio eſt. qua vel p̄ſentibꝰ vel p̄teritis admiſſis ſuisvnuſqͥſqꝫ cōpunctꝰ veniā dep̄cat̉. Oratiōes ſunt quibꝰ aliud aliquid offerimꝰ ſeu vouemꝰ deo. Poſtulatiōes quas alijs quoqꝫ ſumꝰ in feruore ſpūs ꝯſtituti ſolemꝰ emittere. Gratiaꝝ actiōesquas mens vel p̄terita dei recolit beneficia vel p̄ſentia ꝯtemplat̉. ſeu cum in futurū quāta p̄ꝑauerit. his qui diligūt ꝓſpicit. ineffabiles exceſſus dn̄o refert. Expetēde ſunt nobis ꝓfectū vite ꝯſummationēqꝫ virtutū. ille potiꝰ ſupplicationū ſpeciēs.vel de cōtemplatiōe futuroꝝ bonoꝝ. vel de charitatis ardore fundunt̉. ſeu certe vt humiliꝰ ẜm inſipiētiū menſurā loquar. acqſitiōe quarūcūqꝫ virtutū ſeu cuiuſlibet vicij extinctione generant.Aliter em̄ ad illa ſublimiora ſupplicationū genera ꝑuenire nullatenus poterimꝰ. niſi ordinē poſtulationū iſtaꝝ ſenſim mens noſtrafuerit gradatimqꝫ ꝓuecta. Has quatuor ſpēs ita etiā dominꝰ etemplo ſuo nobis initiare dignatꝰ eſt. cepit em̄ hieſus facere doceObſecrationē aſſumit dicit. Pater ſi poſſibile eſt tranſeat a mec. i. Prationē dicit. Ego te clarificauiſuꝑ terrā. opus ꝯſummaui qd̓ dediſti mihi vt facerē. Poſtulatiōeꝫ dicit. Pater ignoſceeis em̄ ſciūt qͥd faciūt. Gratiarūactionē dicit. Gratias ago tibi qm̄ exaudiſti me. ego aūt ſciebā qꝛ ſemꝑ me audis. Hec itaqꝫ genera ſublimior adhuc ſtatus ac p̄celſior ſubſequit̉ ꝯtēplatōe deſoliꝰ charitatis ardore format̉. quē mēs illiꝰ dulcedine reſolutēatqꝫ reiecta familiariſſime deo velut pr̄i ꝓprio peculiari pietate cōlloquit̉. Quē ſtatū debere nos diligēter expete̓ formula dn̄ice oronis inſtituit ita dicēs. Pater nr̄ ⁊cͣ. Quiſqͥs igit̉ ī ſe delinqueti fratri ex corde remiſerit. īdulgētiā ſꝫ ꝯdēnationē dep̄catiōe hacſibimet īpetrabit. ſuaqꝫ ꝓfeſſiōe ſemetip̄m poſcit diriꝰ iudicate dicēs. Remitte mihi ſicut ego remiſi. Qd̓ formidātes nōnulli. ineccleſia or̄o ab vniuerſa plebe cōcinit̉. hūc locū taciti p̄termitine .ſ. ſemetip̄os obligare potiꝰ qͣꝫ excuſare ſua ꝓfeſſiōe videantintelligētes fruſtra cauillatiōes has iudici oīm ꝑ̄tende ſi quēadmodū iudicaturꝰ ſit ſuis ſupplicibꝰ voluit p̄mōſtrare.iudiciū ſine miſericordia fiet ei fe. mīaꝫ. Uidetis qͣlis nolab ip̄o illā exorādꝰ eſt iudice or̄onis ſit modꝰ forma ꝓpoſſta. nulla diuiciaꝝ petitio. nulla memoria dignitatū. nulla potetatac fortitudinis poſtulatio. nulla corporee ſanitatis ſeu tꝑalis vit ementio ꝯtinet̉. Nihil em̄ caducū vult a ſe. nihil vile. nihil tempate