Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

ſunt qͣꝫ tu es. robuſtiores te. multo maioris numeri eſſe dicūt̉.qꝛ plura ſunt vicia qͣꝫ ꝟtutes. numeroſior em̄ ē carnaliū paſſionūppl̓us de ſeptenario fomite vicioꝝ ꝓcedēs. fortior em̄ militat ībris noſtris oblectatio carnaliū paſſionū qͣꝫ ſtudia ſpūaliū virtutū. niſi ſumma ꝯtritionū cordis corꝑis acquirūtur.Collatio theodori de ꝓſperis aduerſis huiꝰ ſeculi. .lvij.Ex libro ſexto.N paleſtine partibꝰ iuxtathecue vicū amos ꝓphetaꝫ meruit ꝓcreare. ſolitudovaniſſima eſt. In hac ſumme ſanctitatis monachi diutiſſime cōmorātes. repēte ſunt a diſcurrētibꝰ ſaracenoꝝ latrūculisinterempti. Ob hoc igit̉ meſti ad ſanctū theodoꝝ ꝑreximus. Cui p̄dictoꝝ nece q̄rimoniā fudiſſemꝰ admirātes cur deꝰ admitti inſeruos ſuos tantū facinꝰ cōſenſiſſet. rn̄dit. Hec queſtio illoꝝ ſoletamos ꝑmouere parū fideil̓ ſciētie poſſidētes. merita ſanctoꝝ vl̓p̄mia repoſita ſunt in futurū arbitrant̉. in huiꝰ vite breuitatē reſtitui. Tria oīa ſunt ī hoc mūdo. id eſt. bonū. malū. mediū. Nihilin rebꝰ hūanis pͥncipale bonūē niſi virtus animi. nihil mali niſi peccatū. media ſunt in vtrāqꝫ ꝑtē affectu arbitrio vtētis diriuari poſſunt. vt diuitie. poteſtas. honor. robur. ſanitas. pulchritudo.vita. mors. pauꝑtas. infirmitas. iniurie. et his ſimilia. que qualitate affectu vtētis ad bonā ꝑtē poſſunt ꝓfice̓ vl̓ ad malā. Iōqꝫ illata fuerit mors ſancto viro ei malū illatū eſſe credēdū ē. ſedmediū qͥddā. qd̓ peccatori malū ſit. iuſto requies abſolutio fitmaloꝝ. Nec em̄ quis impiꝰ vel iniquꝰ idcirco impunitꝰ erit. qꝛ malicia ſua iuſto noce̓ potuit. Tolerātia virtꝰ iuſti illi mortem vel ſupplicia intulit ſed illi ꝓficit ad mercedē illata ſibi patiēter excepit. Neqꝫ em̄ patiētia iob mercedē dyabolo reddidit. neciudas ſupplicij īmunitate dānabat̉. qꝛ ꝓditio eius ad ſalutē ꝓficitgeneris hūani. em̄ ꝓuentꝰ ꝯſiderandꝰ ē oꝑis. ſed oꝑantis affectus. Scimꝰ aūt quoniā diligētibꝰ deū oīa cooꝑant̉ in bonū nonſolū que ꝓſpera. verūetiā que putant̉ aduerſa. Eiuſdē nāqꝫ ꝟtutis eſt triſtia fortit̉ tolerare. cuiꝰ etiā ſecūda moderaret in vnoeoꝝ ſuꝑat̉. neutrū ſufferre certiſſimū eſt. Facilius tn̄ quis elidi pōtꝓſperis qͣꝫ aduerſis. Hec em̄ interdū etiā inuitos retinēt atqꝫ hūiliant. ꝯpūctiōe ſaluberrima vel minꝰ peccare faciūt vel emēdant.illa ꝟo mollibꝰ mentē ac ꝑnicioſis extolerantiā blādimētis ſecurosfelicitatis ſue ꝓuentu ruina maiore ꝓſternūt. Iſti ſunt ambidextri vt ille aioth ī libro iudicū fuiſſe deſcribit̉ vtraqꝫ manu vtebat̉ dextera. Quā virtutē nos quoqꝫ ita poterimꝰ intellectualit̓ poſſidere ſi ea ꝓſpera ſunt dexteraqꝫ cēſent̉ ea aduerſa ſunt ſiniſtra dicunt̉. bono rectoqꝫ vſu ad ꝑtem fecerimꝰ dexterā ꝑtinerevt q̄cūqꝫ fuerīt illata. fiāt nobis ẜm apl̓m arma iuſticie. Ambidextrū merito dixerim ioſeph. qui in ꝓſperis gratior patri. religioſior fratribꝰ. acceptior deo. in aduerſis caſtus. dn̄o fidelis. carceriſqꝫmitiſſimꝰ vinctis. iniuriaꝝ īmemor. bn̄ficus inimicis īuenit̉. Erimꝰigit̉ ambidextri. qn̄ nos quoqꝫ rerū p̄ſentiū copia vel īopia mutauerit. ſed ſimilit̓ deo gratias ī vtroqꝫ referētes. parē fructū de ſecūdis aduerſiſqꝫ capiamus. Qualē ſe ille verꝰ ambidexter doctorgentiū ꝯſecutū fuiſſe teſtat̉. dicēs. Ego em̄ didici in quibꝰ ſum ſufficiens eſſe. Scio humiliari ſcio abūdare. iuſti mens int̓ hec debet ſtare īmobilis ac ſemꝑ ꝓfice̓. lviij.Taqꝫ mes viri iuſti debet eſſe ſimilis cere vel alteriꝰ cuiuſqꝫ materie mollioris que ſemꝑ caracteri ſignātiū cedēs nūqͣꝫ in ſua qualitate ꝑſiſtat. Quīpotiꝰ debꝫ velut quoddā adamātinū ſignatoriūvt īuiolabilē figurā ſui ſemꝑ caracteris cuſtodiēs vniuerſa īcurrerint ſibi ad qualitatē ſui ſtatus ſignet atqꝫ tranſformet. ip̄a ꝟo īſigniri nullis incurſibꝰ poſſit. Germanꝰ. Pōt ne mens nr̄a vnūſtatū iugit̓ retinere. in eadeꝫ qualitate ſemꝑ ꝑſiſtere. Theodorus. Neceſſe eſt vt ẜm apl̓m aut renouatꝰ quis ſpū mētis ſui perſingulos dies ꝓficiat ad ea ſe que in antea ſunt ſemꝑ extendēs autſi neglexerit ꝯſequens eſt vt retro redeat atqꝫ in deterius relabat̉.Quaꝓpter iſtud erit euidēs noſtri indiciū detrimēti. ſi intellexerimꝰ nos nihil ampliꝰ acqͥſiſſe. nec dubitemꝰ nos retrorſuꝫ oīmodisreuocatos qua die ſenſerimꝰ ad ſuꝑiora ꝓgreſſos. qꝛ nec in eodem ſtatu mens homīs pōt iugit̓ ꝑmanere. nec in hac carne conſiſtens ita virtutū apicē poſſidebit. quiſqͥs ille ſanctoꝝ vt īmobilisſeueret. neceſſe eſt em̄ aūt aliqͥd adijci illis ſemꝑ aut minui nullaqꝫ īomni creatura talis poterit eſſe ꝑfectio que mutabilitatis ſubiaceat paſſioni. Solū nāqꝫ deū īmutabilē cōfitemur. Unde neqꝫ illiīmutabilis natura eſſe putādi ſunt. qui in illa qua creati ſunt beatitudine ꝑſeuerāt eo in cōtrariā partē fuerint ſil̓it̓ deprauati.Aliud nāqꝫ eſt īmutabilis nature eſſe. aliud ꝟtutis induſtria boniqꝫ cuſtodia īmutabilis dei gratiā mutari. Quicqͥd em̄ diligentiā vel acqͥrit̉ vel tenet̉. poteſt etiū negligentiā deꝑire. Iōqꝫdicit̉. Ne beatifices hoīem ante exitū ſuū. Et idcirco deus ſolus ī-

mutabilis vel bonꝰ dicit̉. qui bonitatē induſtrie ſtudio ſed naturaliter poſſidens. poteſt aliud qͥd eſſe qͣꝫ bonus. Nulla igit̉ virtus pōt īmobiliter ab homīe poſſideri. ſed vt patrata iugit̓ teneac̉neceſſe eſt eam ſemꝑ illa acquiſita eſt ſedulitate atqꝫ induſtria cuſtodiri. Lapſus ꝟo quiſpiā nequaqͣꝫ ſubitanea ruina corruiſſe credēdus eſt. ſed aut praue inſtitutōis deceptus exordio. aut longāmentis incuriā paulatim virtute animi decedēte. Ideo ſalomō eleganter mētis incuriā domati cōparauit. tectoqꝫ neglecto. qd̓ primo quidē veluti minutiſſima quedaꝫ penetrāt ad animā ſtilliciopaſſionū. que ſi velut parua leuia negligant̉ corrūpūt tigna virtu poſt hec influūt imbre largiſſimo vicioꝝ. De caſtitate ſereni abbatis et eius reſponſiōe ſupra mobilitatementis.Ex libro ſeptimo.Umme ſanctitatis cōtiFnentie virū nominiſqꝫ ſui ſpeculuꝫ abbateꝫ ſerenū ſinzulari ſumꝰ veneratiōe omībꝰ admirati. Cui ſupͣ oēsvirtutes ſolū ī eiꝰ actu vel moribꝰ. ſꝫ etiā in ip̄o vultū dei gratiā refulgebāt. ita eſt peculiari officio donū caſtitatis infuſum. vtne ip̄is quidē naturalibꝰ incētiuis īquietari ſe vel in ſopore ſentiret.Primo quidē interna cordis caſtitate nocturnis diurniſqꝫ p̄cibus ac ieiunijs inſiſtens vidiſſet orationū ſuaꝝ obtinuiſſe ſe vota. cūctoſqꝫ eſtus in corde ſuo cōcupiſcētie carnalis extinctos. maiori zelo caſtitatꝭ exarſit. intētioribꝰ ieiunijs obſecratiōibꝰ incubare cepit. vt mortificatio paſſionis huiꝰ etiā ad ip̄am carnis puritatē eatenꝰ ꝑueniret vt ne illo quideꝫ ſimplici ac naturali motuetiā in paruulis ac lactātibꝰ excitat̉ vlteriꝰ pulſaret̉. credēs multofacilius deū hos ſtimulos carnis radicitꝰ poſſe ꝯuellere. quos etiaꝫhumane artis induſtria ſolet quibuſdaꝫ poculis vel medicamētisſeu ferri ſectiōe detrahere. Cūqꝫ petitiōi cepte ſupplicatiōe iugi aclacrimis indefeſſus inſiſteret. adueniēs angelus in viſiōe nocturnaeiuſqꝫ velut aperiens vterū. quādā ignitā carnis ſtrumā de viſceribus eius euellens atqꝫ ꝓijciens. ſuiſqꝫ omnia vt fuerāt locis reſtituens inteſtina. ecce inqͥt incentiua tue carnis abſciſa ſunt. noueris te obtinuiſſe in hodiernū diem ꝑpetuā corꝑis puritatē. quā fideliter popoſciſti. Hic a nobis de qualitate cogitationū noſtra interioris homīs ſtatu queſiſſet. vel qͥd nobis ad eiꝰ puritatemtanti tēporis heremi habitatio ꝯtuliſſet. his euꝫ q̄rimonijs adorſſumꝰ. Supputatio tempoꝝ ac ſolitudinis habitatio hoc ſolūmōꝯtulit nobis. vt diſceremꝰ quid eſſe nequeamꝰ. Et ꝗd ꝓfuit didiciſſe qḋ ſummū eſt. ſi cognitū nequeat app̄hendi. cum directionē cordis ad deſtinatā ꝯtemplationē ꝑtendere ſenſerimꝰ. inſenſibiliter mens inde reuoluta. ad pͥores euagatiōes impetu vehemētiore ꝓlabit̉. Ad hanc opinionē fracti deſperatiōe traducimur vt noſtro iam ſꝫ nature vicio has aīme ꝑuagatōnes hūano generiineſſe credamꝰ. Serenꝰ ꝑiculoſe p̄ſumptōnis eſt. nec rebꝰ rectediſſcuſſis de natura cuiuſlibet rei p̄proꝑe diffinire ac de ꝯſideration fragilitatis ſue caꝑe cōiecturā de ſtatū qualitatē ip̄iꝰ diſcipline vel de alioꝝ exꝑientia ꝓferre ſentētiaꝫ. Neqꝫ em̄ ſiqͥs natādiignarus. ſciēs pondꝰ corꝑis ſui ferri aqͣrū liquore poſſe. exꝑimēto ſue voluerit imꝑitie definire neminē poſſe penitꝰ liquidis elemtis ſolida carne circūdatū ſuſtineri idcirco vera eius opinio iudicāda eſt quā ẜm exꝑientiā ſuam viſus eſt ꝓtuliſſe. Qualiter mens ſe poſſit in bono cogitatu ſtabilire et dyaboloreſiſtereOygitaqꝫ. id eſt mēs diffinit̉ ſꝑ mobilis multū mobilis. Hec igit̉ cōditnature nūqͣꝫ poteſt ocioſa ꝯſiſtere ſed neceſſe eſt. niſiꝓuiſum habuerit vbi ſuos exerceat motus in quibꝰ iugiter occupetur ꝓpria mobilitate diſcurre̓. oīa volitare donec longo exercitio vſuqꝫ aſſuefacta diſcat erga qͣs materias circūagat volatꝰ.ita p̄ualeat aduerſas inimici ſuggeſtiōes quibꝰ detrahebat̉ extrudere. atqꝫ in illo quē deſiderat ſtatu qualitate durare. Si igit vrilit̓ aduerſus ꝑturbatiōes vicia dimicātes potuerimꝰ ea ditoninr̄e diſcretiōiqꝫ ſubijcere. vel inſtabilē cogitationū nr̄aꝝ cohortemrōnis imꝑio ſb̓iugare. tantoꝝ meritis triūphoꝝ ad ſpūalis ceturionis ordinē ꝓuehimur. malis quidē ſuggeſtiōibꝰ imꝑantes abiti abibūt. bonis ꝟo venite. veniēt. Seruo quoqꝫ nr̄o .i. corꝑi eacaſtitatis ſunt ſil̓r iniūgemꝰ. ſine vlla ꝯtradictiōe deſeruiet. oenexhibēs ſpūi famulatū. Nec ab intētōne huiꝰ obſeruātie ꝑnicioſadeſꝑatiōe frāgamur. qꝛ regnū celoꝝ patit̉ vim. Nulla nāqꝫ virtusſine labore ꝑficit̉. nec vlli poſſibile eſt ad iſtā quā cupitis ſtabilitatemētis ſine ingēti ꝯtritiōe ꝯſcendere. vt in virū ꝑfectū poſſit occuſrere in mēſurā etatis plenitudinis xp̄i. Ad quā nemo ꝑueniet in ruturū niſi p̄meditatꝰ imbutꝰ fuerit ea in p̄ſenti. eāqꝫ adhuc in feculo poſitus p̄libauerit. xp̄iqꝫ mēbrū p̄cioſiſſimū deſignatꝰ. arramconpri eius valeat copulari in hac cars per quaqum dumtaxat deſiderans. vnum ſitiens. ad vnumne poſſederit.