Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

ex his que extrīſecus accidūt. in illū ſtatum cōtinuo trāformariſibi primus occurrerit. Hinc nanqꝫ ē nōnullus mūdi huiꝰ maximas facultates et predioꝝ magnificentiā cōtemnētes poſt hocvidemus pro ſcalpello. pro grafio acupro calamo commoueriNōnulli tāto zelo codicē ſeruāt. vt ne leuiter quidē legi veltingi ab aliquo ſināt. et inde occaſiōes impatiētie ac mortis incurrunt. vn̄ monent̉ ſtipēdia patiētie caritatis acqͥrere. Cūqꝫ om̄sdiuitias ſuas xp̄i amore diſperſerint. priſtinū tn̄ cordis affectūin rebꝰ minimis retētantes et pro ip̄is nōnūqͣꝫ mobiliter iraſcētesex om̄ibꝰ infructuoſi ſterileſqꝫ reddūt̉. Si diſtribuero inqͥt paul̓in cibos pauperū ⁊cͣ. Un̄ liqdo cōprobat̉. ꝑfectōem ſtatī nuditate ſeu dignitatū abiectōne cōtingi. niſi fuerit caritas illa cuiꝰapl̓us mēbra deſcribit. ī veritate poſſeſſa. que ī ſola cordis puritate cōſiſtit. Nam qͥd eſt aliud emulari. inflari. irritari. etreliqͣ. niſi cor ꝑfectū et mundiſſimū deo ſꝑ offerre. et vacuū illud acūctis ꝑturbatōibꝰ cuſtodire. Oīa igit̉ huiꝰ gr̄a gerēda appetendaqꝫ ſunt nobis. hac ſolitudo ſectāda ē. hac ieiunia et vigilias labores debere nos ſuſcipere nouerimꝰ. Et ꝓpt̓ has obſeruationes. ſi forte potuerimꝰ implere. incidamꝰ in triſticiam veliram ſiue indignatōem. em̄ tātū eſt lucrū ieiunij qͣntū ire diſpēdium. nęc tātus lectione capit̉ fructꝰ qͣntū cōtemptu fratris īcurrit detrimentū. Ea igit̉ ſequētia ſūt. id ē ieiunia. vigilie ⁊cͣ. propter prīcipalē ſcopon. id ē puritatē cordis qd̓ ē caritas nos cōuenit exercere. et ꝓpter illa hāc prīcipalē virtutē ꝑturbare ī nobis integra durāte nihil oberit ſi aliꝗd eoꝝ neceſſitatē fuerittermiſſum. Ne? ꝓderit vniuerſa feciſſe adempta hac principalicauſa. cuius obtentu ſunt oīa ꝑagenda. que ꝑfectio ſꝫ ꝑfectionis inſtrumēta ſunt. Quicqͥd igit̉ pt̄ iſtā mētis puritatē trāquilltatēqꝫ turbare. qͣꝫuis vtile ac neceſſariū videat̉. vt noxiū deuitandum eſt.De cōtemplatione diuinitatis..xlij.Nherere quidē deo iugiter. et cōtemplationi eius inſeꝑabilit̓ copulari. impoſIIſibile ē homī carnis fragilitate circūdato. verū oportet nos ſcire vbi nr̄e mentis intētōem debeamus hr̄e defixā. et adquā deſtinatōem ſemꝑ aīme nr̄e reuocemꝰ intuitū. quā poteritobtinere mens gaudeat. et a diſtractā ſe doleat atꝫ ſuſpiret fornicatōem iudicas vel momētaneū a xp̄i cōtemplatōne diſceſſuma quo deuiauerit paululū noſter obtutus. rurſus ad mentisaciem reuocemus. Cōtemplatio ꝟo dei multifarie cōcipit̉. Naꝫdeus ſola incōprehēſibilis illiꝰ ſubſtātie ſue admiratōe cognoſcitur qd̓ adhuc in ſpe repromiſſionis abſconditū eſt ſed etiā creaturarū ſuarū magnitudīe. vel eqͥtatis ſue cōſideratōne. vel qͦtidiane diſpenſatōis auxilio preuidet̉. qn̄ ſcꝫ que ſanctis ſuisſingulas generatōes egerit mēte puriſſima pluſtramꝰ. potētiaip̄ius qua vniuerſa gubernat moderat̉ ac regit. immēſitatē ſcientie eius et oculū quē ſecreta cordiū latere poſſunt. trementecorde miramur arenā maris vndarūqꝫ numerū dimenſū ei cognitū cogitamus. pluuiaꝝ guttas. ſeculoꝝ dies horas.pterita futuraue vniuerſa. ſtupeſcētes ſcīe eius aſſiſtere cōtēplamur. ineffabilē clementiā eius cōſideramꝰ qua innumera flagicia. que ſingulis quibuſqꝫ momētis ſub ip̄iꝰ cōmittūt̉ aſpectu. indefeſſa lōganimitate ſuſtēt at. intuemur vocatōeꝫ nos nullisp̄cedētibꝰ meritis gr̄a ſue miſeratōis aſciuit. deniqꝫ qͦt occaſiones ſalutis tribuit adoptādis. qͦdā admiratōis intuemur exceſſu. ita nos naſci p̄cepit. vt ab ip̄is cunabulis. gr̄a nobis legiſqꝫſue noticia traderet̉. ip̄e aduerſariū vincēs ī nobis ſolo bonevolūtatis aſſenſu eterna bt̄itudīe ac ꝑpetuis nos p̄mijs mūerat.ypoſtremo diſpēſatōꝫ incarnatōis ſue nr̄a ſalute ſuſcepit. acſirabilia miſterioꝝ ſuoꝝ ī cūctꝭ gētibꝰ dilatauit. Sūt alie quoqꝫhmōi innumere cōtēplatōes. qͣlitate vite ac puritate cordisin nr̄is ſenſibus oriūt̉. qͥbus deꝰ vel videt̉ mūdis obtutibus vl̓ tenet̉. qͣs ꝑfecto nullus ꝑpetuo retētabit. ī adhuc aliqͥd carnaliuꝫviuit affectuū.purgatōne mētis acogitatōibꝰ prauis..xliij.Entem quidem non incerpellari cogitatōibꝰ impoſſibile ē. ſuſciꝑe ꝟo eas ſiue reſpuere ſtudēti gr̄am dei poſſibile ē. Eſt īquā nr̄m magna ex ꝑte vt cogitatōnū qͣlitas emēdet̉. vel ſancte oriant̉ ī nobis. vel terrene carnaleſqꝫ decreſcāt. nāqꝫ frequēs lectio et iugis adhibet̉ meditatio ſcripturarū vt exinde nobis ſpiritalis memorie p̄beat̉ occaſio. Idcirco decātatio crebra pſalmoꝝvt aſſidua nobis exinde cōpunctio ſubmīſtret̉. Idcirco vigiliarūorationūqꝫ ac ieiunioꝝ ſedulitas adhibet̉. vt extenuata mensterrena ſapiat ſꝫ celeſtia cōtemplet̉. Quibꝰ rurſū negligētia irrepente ceſſantibꝰ. neceſſe ē vt mes vicioꝝ ſqualore cōcreta. ī carnalem ꝑtem inclinet̉ corruat. Quod exercitiū cordis incōgrue

molarum ſimilitudini cōparat̉. quas meatus aquaꝝ preceps impetu rotāte ꝓuoluit que nullatenꝰ quidē ceſſare poſſunt ab oꝑeſuo aquarū impulſibꝰ circūacte. In eius ꝟo qui peſt ſitū eſt poteſtate. vtrū nam triticū malit. an ordeum loliumue cōminui. Illucquippe eſt ꝓculdubio commolendum. qd̓ ingeſtum fuerit. ab illocui operis illius cura cōmiſſa eſt. Ita igit̉ etiā mens vite p̄ſentisincurſus vndiqꝫ ingruētibꝰ temptatōnū torrētibꝰ circumacta. vacua quidē cogitationū eſtibꝰ eſſe poterit. quales ꝟo vel admitere vel parare ſibi debeat. ſtudij ac diligētie ſue ꝓuidebit induſtria. et ẜm ſententiam domini ſaluatoris vbi fuerit theſaurus intentōnis nr̄e. ibi et cor noſtrū neceſſario ꝑmanebit.De triplici origine cogitationū.Ulud ſane noſſe debemꝰtria cogitationū nr̄aꝝ eſſe principia id ē ex deo. ex dy abolo. ex nobis. Ax deo quidē ſunt. tum ſpūſſanctiluſtratio nos viſitat. et in quibꝰ vel minus acꝗſiuimus. vel deſidioſe agētes ſuperati ſumus. ſalubri cōpunctōne caſtigat. vel reſerat nobis celeſtia ſacramēta. et ꝓpoſitū noſtrū ad meliores actꝰvoluntatemqꝫ cōuertit. Ex dyabolo ꝟo. ſubuertere nos viciorum oblectatione qͣꝫ etiam occultis conat̉ inſidijs. trāſ figurāsſe in angelum lucis. Ex nobis aut cum eoꝝ que gerimus vel geſſimus vel vidimus naturaliter recordamur. Hinc oportet nos vniuerſas cogitatōes emergūt in corde noſtro ſagaci diſcretōe diſcutere origines earum vel cauſas autoreſqꝫ primitus indagātes.vti quales nos eis prebere debeamꝰ ex illorū merito qui eas ſuggerūt cōſiderare poſſumus. vt efficiamur probabiles ſcd̓m preceptum dn̄i trapezete. cuius ſumma pericia ē ꝓbare qd̓ ſit aurū puriſſimū quod ue minus purgatum de ereo quoqꝫ viliqꝫ denario ſp̄cioſum nūmiſma ſub colore ſeu indumēto auri fulgentis imiteet ſolū nūmiſmata tyrānoꝝ vultus exprimentia. ſed etiā illaſunt veri regis imagine ſed legittime figurata diſcernere. deinde ne quid illis a legittimo pōdere diminutū ſit. cēſura trutine diligēter inqͥrere. Dyabolus em̄ decipit fuerit ſub colore ſct̄itatobtectus. odit aut ſonū cautele. id eſt diſcretōis vim. In quo etiāabbatem iohānem qui lico morat̉ nouimꝰ nuꝑ illuſū. Nam exhauſto corꝑe atꝫ defecto ꝑ̄ceptōem cibi biduano ieiunio diſtuliſſet. accedēte ei ad refectōem die poſtero veniēs dyabolus in figura ethiopis tetri pueri ad eius genua ꝓuolutꝰ. Indulge inqͥt mihi. qꝛ ego tibi hūc laborē indixi. itaqꝫ vir ille tātus intellexit ſe caliditate dyaboli tali ſe diſtentū ieiunio vt laſſitudīem neceſſariam. immo etiā ſpiritui nociturā fatigato corꝑe ſupponeret. Eritergo hec qͣdripertito modo nobis neceſſaria diſcretio vt primuꝫnos materia auri veri fucati ve lateat. Secūdo vt has cogitationes mētiunt̉ oꝑa pietatis tāqͣꝫ adulterina nūmiſmata reprobemus vtpote falſam imaginē regis legitime ſignatā cōtineant. vel illa in auro puriſſimo ſcripturarū vicioſo et heretico ſenſu veri regis ſed tyrāni p̄ferūt vultū. ſimiliter diſcernētes refutare poſſimus. ſiue illa quorū pondus ac p̄cium erugo vanitatisarrodēs exagio ſenioꝝ ſinit adeqͣri vt nūmiſmata leuia atꝫnoſa minuſqꝫ penſantia recuſemꝰ. Itaqꝫ bt̄us moyſes collationr̄e dans finē. adhuc nos auidos ac de ſuo ore pendētes. deguſtre ſomnū pauliſper hortatꝰ ē. eiſdē ip̄is quibꝰ inſidebamꝰ p̄ſiatijsadmonens incubare.De indiſcreta p̄ſumptōe qͦrūdā. Ex libro. ij. xlvNcraſtino a nobis verorequiſitꝰ hec ait. Omniū virtutū generatrix cuſto¶deratrix diſcretio ē. Recolite id qd̓ nuꝑ vidiſtisvicꝫ heronē. illuſiōe dyaboli a ſūmis ad ima deiectu. quīquaginta ānis ī hac heremo cōmoratꝰ. tāto rigore ieiuniū ſꝑ exercuit ſolitudīs ſecreta ſectatꝰ ē. vt ab eo ꝑticipatōꝫ ineūdi fraternitate cōuiuij nec veneratio qͥdē die paſchal̓ aliqn̄ potuerit obtiere. ne quātulūcūqꝫ ꝑceptōne parui legumīs a ſuo videret̉ ꝓpoto relaxaſſe. Qua p̄ſumptōe deceptꝰ angelū ſathane velut agelulucis ſuſiēs eius p̄cepto obediēs ac deſpōſione eius dutans. qui merito virtutū ac laborū ſuoꝝ nequaqͣꝫ poſſe fumauerat vlli iam diſcrimī ſubiace̓. cꝰ rei fidē vt exꝑimēto ꝯprobaret. ī ꝓfūdiſſimū puteū ſe deiecit. magnū ſcꝫ ꝟtutis ſue meritūbaturꝰ. inde exiſſet illeſus. De quo pene exinde exanguisgēti fratrū laboe̓ fuiſſꝫ extͣctꝰ. vitā die t̓cia finiturꝰ. qd̓ his deteriꝰē. ita ī ſue deceptōis obſtīatōe ꝑmāſit. vt ei ne exꝑimēto ꝗdē mortis ſue ꝑſuaderi potue̓it demonū calliditate fuiſſꝫ deluſꝰ. Hicgͣuiſſigit̉ pacto. ve rōe pꝰ tātos loboēs ab īſidiatoe̓ delulapſu corruēs. cūctos ī hac heremo ꝯſtitutos luctuoſo doſoſit. Nōne qꝛ mīꝰ diſcrete. ſuis diffinitōibꝰ regiꝯſilijs fratꝝ īſtitutis maiorū obedire maluit. Ꝙͣobrem meritisnorū tantorū nūeroſitate ī heremo ꝑdureHoc miẜatōe ahis eius cōpatiebant̉ exitio vix ab abbate pafūcio potuit obt