Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

creberrimas fieri. Non em̄ multitudine verſuū ſꝫ mentis intelligetia delectant̉. Ideoqꝫ vtilius habent decem verſus cum rōnabiliaſſignatiōe cantari. qͣꝫ totū pſalmū ꝯfuſione mentis effundi.nōnūqͣꝫ ꝓnūciantis feſtinatiōe generat̉. dum reſiduoꝝ pſalmoꝝ decantandi ſunt. modū numerūqꝫ ꝯſiderans. diſtinctionemſenſuū audientibꝰ ſtudet pādere ſꝫ ad finem ſinax eos ꝓperat ꝑuenire. Ex libro. iij. Omni obſeruatiōe cuſtodire ꝯuenit totū diēin oꝑe ac neceſſarijs durare officijs. ne ſomnū quē nocti ſubtraximus reſumere diem vigiliaꝝ laſſitudine et inanitate cōpulſitam reqͥem corꝑi ſubtraxiſſe. qͣꝫ quietis tēpꝰ refectiōꝫ nocturnācōmutaſſe videam. Totū em̄ carni huic ꝓculdubio reddet. qͥſqͥsei rōnabilit̓ ꝑtem ſubtrahere ſꝫ totū tēptauerit denegare.ſuꝑflua ſꝫ neceſſaria voluerit amputare. ꝓpter qd̓ maiore fenoreneceſſe eſt vigilias cōpenſari. ſi fuerint vſqꝫ ad lucē incōſideratanimietate ꝓtracte. Semꝑ em̄ equanimiꝰ qͣlibꝫ fatigatio ſuſtinetſi int̓iecta ei viciſſitudo ꝗdā vel oꝑis īmutatio qͣliſcūqꝫ ſuccedat.De forma recipiendi inſtituendi noui.xix.Ex libro quarto.N thebāde eſt cenobiuꝫin quo pluſqͣꝫ qͥnqꝫ milia fratꝝ ſub vno abbate regūt̉ tantaqꝫ fit obediētia euo. quāta non pōt apud nosvnus vel vni obedire modico tꝑe vel peſſe. Ambiens qͥs intracenobiū recipi. ante admittit̉ qͣꝫ diebꝰ decē vl̓ eo amplius proforibꝰ excubās indiciū ꝑſeuerantie ac deſiderij ſui pariterqꝫ hūilitatis ac patīe demōſtrauerit. oīm p̄tereuntiū fratꝝ genibꝰ ꝓuolutus. ab vniuerſis de induſtria refutatꝰ atqꝫ deſpectꝰ. tanqͣꝫreligionis ſꝫ neceſſitatis obtentu monaſteriū oꝑtet intrare. iiurijsquoqꝫ exprobratōnibꝰ multis affectus. exꝑimentū dederit conſtantie ſue. qualiſ futurꝰ ſit in tēptatiōibꝰ obprobrioꝝ tolerātiadeclarauerit. Et idcircone vſibꝰ ꝗdem cenobij ꝓfuturas ſuſciꝑeab eo pecunias acqͥeſcunt. pͥmū ne ꝯfid̓ientia huius oblatiōis inflatꝰ nequaqͣꝫ ſe pauꝑioribꝰ fratribꝰ coeqͣre dignet̉. tn̄ ne ea ſpiritali feruore ſuccenſus intulerat. tepefactꝰ poſtea ſine iniuriamonaſterij ſacrilego ſpū exigere moliat̉. Ꝙͣobrem ita nudatꝰ cuꝫreceptus fuerit pͥſtina facultate. vt ne ip̄m qͥdem quo oꝑtꝰ eſtveſtimentū habere ꝑmittat̉ vlteriꝰ. ſꝫ manus abbatis induaturmonaſterij veſtimētis. hoc ſe oꝑbꝰ ſuſtentādis ſeculi artequeſitis. nec de infidelitate pͥſtina reſeruatis. ſed de ſanctis ac monaſterij largitōnibꝰ militie ſue ſtipendia ꝑceptuꝝ. atqꝫ inde ſe deinceps veſtiendū alendūqꝫ cognoſcēs nil habere. et nihilominꝰde craſtino non eſſe ſollicitus. ẜm euangelij diſcat ſententiā. Necſtatim ꝯgregatōni fratꝝ cōmiſceri ꝑmittit̉ ſꝫ deputat̉ ſeniori. quiſeorſum cōmanēs hꝫ curam ꝑegrinoꝝ. eiſqꝫ oēm diligentiā ſuſceptōnis hūanitatis impendit. Cūqꝫ ibidē integro anno deẜuiēsabſqꝫ vlla rela ſuū circa ꝑegrinos exhibuerit famulatuꝫ. imbutꝰ hec prima inſtitutōne huilitatis ac patientie. alio tradit̉ ſenioriqui decē iunioribꝰ preeſt. quos ſibi creditos ab abbate inſtituit etubernat. Huiꝰ hec erit ſollicitudo vt doceat pͥmitꝰ ſuas vincere volūtates. hec illi ſemꝑ imperare ꝓcurabit induſtria ſenſerit aīo eius eſſe ꝯtraria. Multis ſiqͥdem exꝑimentis edocti. tradunt monachū maxime iuniores. nec volūptateꝫ qͥdem ꝯcupīeſue refrenare poſſe. niſi prius mortificare obedientiā ſuas didicerit volūtates. Ideoqꝫ ꝓnūciant nullatenꝰ p̄ualere vel iram veltriſticiā vel ſpm̄ fornicatōnis extinguere. ſꝫ nec humilitatē cordisverā. nec fratribꝰ vnitatē ꝑpetua nec firmā diuturnāqꝫ poſſetretinere ꝯcordiā. ſꝫ nec in cenobio qͥdem diutiꝰ ꝑdurare pͥusvolūtates ſuas didicerit ſuꝑare. Conſequent̉ inſtituūt̉ nullꝰ penitus cogitatiōes prurientes in corde ꝑnicioſa ꝯfuſione celare. ſꝫꝯfeſtim vt exorte fuerint eas ſuo patefacere ſeniori. nec ſuꝑ earuꝫiudicio quicqͣꝫ ſue diſcretioni cōmittere. ſꝫ illud credere maluꝫ eſſevel bonū. qd̓ diſcuſſerit ſenioris examen. Generale nāqꝫ euidēsindiciū dyabolice cogitatōnis eſſe ꝓnūciant. ſi eam ſei ꝯfundantur aperire..xxDe diſtinctōne obedientie diſcipline.Oſt hec tāta obſeruātiaꝑbedientie regula cuſtodit̉. vt iuniores abſqꝫ p̄poſitiſui ſcīa vel ꝑmiſſu. ſolum non audeant cellā ꝓgrediſꝫ necͣ naturali neceſſitati ſatiſ facere auctoritate ſua p̄ſumāt. ſicqꝫvniuerſa cōplere quecūqꝫ fuerint ab eo p̄cepta. tanqͣꝫ ſi a deo ſintcelitus edita. ſine vlla diſcuſſione feſtinant. nec impoſſibilitateꝫquidē precepti ſenioris reuerentia mentiant̉. Sūme reputant̉delicie ſi herba ſale ꝯdita quā lapſanū vocant. aqua diluta ad refectōnem fratribꝰ apponat̉. Cum ſonitū audierint ad oratōnemeos vel ad opus aliqd̓ inuitantis. certatime cubilibꝰ ſuis ꝓrūpūtita vt is opus ſcriptoris exercet. quā reꝑtus fuerit inchoaſſe litteram finire audeat ſꝫ imꝑfectā derelinquēs tam oꝑis compendioſa lucra ſectet̉ qͣꝫ obedientie virtute. quā ſolū oꝑi ma-

nuū ſeu lectioni vel ſilentio quieti celle. verūetiaꝫ cūctis ꝟtutibꝰita p̄ferunt. vt huic iudicēt oīa poſtponēda. vniuerſa diſpēdiſubire ꝯtēti ſunt. dūmō hoc bonū in nullo violare videant̉. Inquos nullū peculiare opꝰ dicā effectu. ſꝫ ne cogitatiōe ꝗdē abaliquo penitꝰ affectat̉. Ad hec nos miſerabiles qͥd dicemꝰ. qui incenobijs cōmorātes ac ſub abbatis cura ſollicitudine cōſtitutipeculiares circūferimꝰ claues. Quiqꝫ ita nōnūqͣꝫ vilibꝰ nulliſqꝫrebꝰ accendimur eas dūtaxat velut ꝓprias vendicantes. vt ſiquisvl̓ digito qͥcqͣꝫ ꝯtrectare ex his p̄ſumpſerit. tāta ꝯtra iracudiaſuppleamur. vt cōmotōꝫ cordis noſtri a labijs. ac tota qͥdē corporis indignatōne reuocare poſſimꝰ. Si qͥs igit̉ gillonē fictilemquem baucalē nūcupant. aut hmōi aliud caſu aliquo fregerit antꝑdiderit aliꝗd. aliter negligentiā ſuam qͣꝫ publica diluet pnīaSimiliter ſi ſuꝑflue ſi durius. ſi ꝯtumacius rūderit. ſi lectōeꝫ opvel obedientie p̄ferens. officia ſtatuta ſegnius fuerit executꝰ. ſi dimiſſa ſinaxi ꝯcitus ad cellā recurrere feſtinauerit. ſi alteriꝰ tenuerit manū ſi cum illo cellule ſue cohabitator eſt ꝯfabulariquantulūcūqꝫ p̄ſumpſerit ſi parētū quēpiā vl̓ amicoꝝ ſeculariuꝫviderit vel collocutꝰ eis ſine ſuo fuerit feniore. ſi epl̓am cuiuſcūqꝫſuſceꝑit. ſi reſcribere ſine abbate ſuo tēptauerit. in his inqͣꝫ ſimilibꝰ admiſſis. ꝓcedit animi aduerſio ſpūalis. Reſidua ꝟo apd̓nos indifferent̉ admiſſa. a nobis quoqꝫ rep̄henſibiliꝰ ſuſtinent̉.id eſt. aꝑta ꝯuicia. manifeſti ꝯtēptus. familiaritas apud feminas.ſimultates iurgia. oꝑis peculiaris p̄ſumptio. filargirie contagioaffectus atqꝫ poſſeſſio reꝝ ſuꝑfluaꝝ que a ceteris fratribꝰ habentur extraordinaria ac furtiua cibi refectō his ſimilia. plagisemendant̉. vel expulſiōe purgant̉.De diſciplina reuerētia īmēſa vbiqꝫ oībꝰ ſeruāda. .xxj.Ulud aūt vt reficientibꝰfratribꝰ ſacre lectōes in cenobijs recitent̉ tam ſpiritalis exercitationis. qͣꝫ cōpeſcende ſuꝑflue ocioſeqꝫꝯfabulatōnis gratia. maxime ꝯtentionū plerūqꝫ ſolent in ꝯuiuijs generari ſtatuerūt. tantaqꝫ veſcētibꝰ eis ſilentij huiꝰ diſciplina ſeruat̉ vt cucullis vltra oculoꝝ palpebras dimiſſis ne ſcꝫ liberaſpectꝰ habeat copiā curioſius euagandi. nihil ampliꝰ intueant̉qͣꝫ mēſam appoſitos cibos. ita vt quēadmodū vl̓ quātū reficiatalius nullus in viciū notet. Sūma cautiōe ſeruat̉. ne extra mēſaꝫquicqͣꝫ cibi penitus ori ſuo quiſqͣꝫ indulgere p̄ſumat. vt incedentbus ortos pomeria. paſſim blandeqꝫ arbores poma pendentia. ſolū obijciant ſe pectoribꝰ trāſeuntiū. verūetiā ſtrataterrā ꝯculcanda pedibꝰ offerant ſacrilegium ducat̉ ex hisqͥcqͣꝫ deguſtare. verūetiā manu ꝯtingere. abſqꝫ eo qd̓ palā cūctisin cōe reficientibꝰ exhibet̉. ad ꝑcipiendū yconomi diſpēſation fratꝝ obſequia publice miniſtrat̉. In ſeptimana cuiuſdā fratrꝭcum p̄teriens yconomꝰ tria lenticule grana vidiſſet iacere in terraque ebdomadario feſtināti ea p̄pararet coctioni. inter manuscum aqua diluebant̉ elapſa ſunt. ꝯfeſtim ſuꝑ hoc abbatē ꝯſuluit. a quo velut ꝑuerſor neglectorqꝫ ſacri peculij iudicatꝰ ab oratione ſuſpēſus eſt. cuius negligentie reatus aliter ei remiſſus ēniſi publica pnīa diluiſſet. Non ſolū em̄ ſeipſos eſſe ſuos. ſetiā oīa que ſua ſunt credūt dn̄o ꝯſecrata ꝓpter qd̓ ſi qͥd fuerit inmonaſterio ſemel collatū vt ſacroſanctū decernūt reuerētiadebere tractari. Tātaqꝫ fide vniuerſa ꝓcurāt atqꝫ diſpēſant. vtetiā ea que deſpectui habēt̉ parua reputant̉ ac vilia. ſi vel locomouerint vel cōpetentiꝰ collocauerint. ſi gillonē aqua impleueritſi ex eo quicqͣꝫ obtulerint ad bibendū. ſi tenuē feſtucā oratoriocellaue ſubmouerint. mercedem ſe ꝯſecuturos a dn̄o tota credulitate cōfidant.Exempla obedientie ſanctoꝝ iohannis pafuncij..xxij.Eatus iohānes in adoleſcentia ſeniori deſeruiens tanta humilitate vt ipſiſeni ſtuporem ſummū obedientia eius incuteret. auuit ab eo. Curre inquit iohānes ſaxuꝫ illd̓ huc aduolue quātociꝰQui cōfeſtim ſaxum īmane quod turbe multe hoīm vel mouerenon poſſent. applicata nunc ceruice. nunc toto pectore. tanto niſuatqꝫ conatu ꝓuoluere ꝯtendebat vt ſudore oīm membroꝝ totiinfunderet veſtimentū paꝝ metiens impoſſibilitatem p̄cepti. ſimplicitate ſincera credebat ſenem tota fide nil poſſe incaſſum acſine rōe p̄ciꝑe. Pafuncius abrenūciare deſiderans mūdo tādiupre foribꝰ monaſterij excubās ꝑdurauit donec ꝯrra oēm ꝯſuetudinē cenobioꝝ filio ſuo ꝑuulo octo circiter erat annoꝝ vt ſūſciperet̉ eliceret. Confeſtim celle habitatōne ſeiūcti ſunt. vt queadmodū ſe iam diuitē eſſe ſciebat. ita etiā patrē ſe eſſe neſciretQd̓ vt pleniꝰ ꝓbaret̉ vtꝝ videlꝫ plꝰ faceret affectōne ſanguinisan obedientie. induſtria negligebat̉ ꝑuulus pānis potiuſqꝫ veſtimentis indutꝰ colaphis atqꝫ alapis expoſitꝰ diuerſoꝝ.plerūqꝫ ſub obtutibꝰ ſuis innocēti ꝑuulo etiā gratis cernebat in