¶ Liber¶ XVIII.

extrinſecꝰ mercedis expectares. Frequēter quidē noſmetip̄os peccatores pronunciare videmur ſed ex eo arguimur. qꝛ ſi hocip̄m abalio audiamꝰ qd̓ de nobis ꝓnūciare videmur. ſtatim indignamur⁊ iraſcimur. ⁊ nos iniuritquerimur. ic ficta nobis ſūt omnia. ne publicanū illum poſſintari. qui cuꝫ peccata ſua audiretnō ſolū patiēter tulit. ſed etiā ꝯfeſſionē ſuā adexprobrari abficatꝰ diſceſſit. Dum aūt de p̄teritis dodidit. ⁊ ob hoc ablor eſt nullꝰ. faciliꝰ ſuꝑuenientibꝰ malis locū damus. ¶ Idem de reSic ꝓ morte ꝯmuni philoſophicū ē a lacrimis tꝑaparatōe lare. ita in morte aīe inſipiēs ⁊ irreligioſuꝫ dico ꝯſolatōeꝫ reciꝑe. Nihil aūt crede mihi boni oꝑis. qͣꝫuis ſit exiguū. deſpiciet̉ apud iuſtūiudicē. ſi em̄ccata cū tanta examinatōe diſcutienda ſunt. vt etiāverboꝝ ⁊tationū vnuſqͥſqꝫ ꝑferat penas. quantomagis benena recōpenſabunt̉ in iudicio. etiā ꝑua. Nōnulli quidēgeſta ⁊imꝑitoꝝ ſibi ſatis eē credūt. ⁊ optabile videri. ſi gehenna tm̄modocareāt. ego aūt multo grauiores gehenna dico eſſe cruciatꝰ. ab illatloria remoueri. ⁊ arceri a ꝯſpectibꝰ xp̄i. Ignis aūt in extinguibilisdicit̉. nō ſolū qꝛ nō extiriit̉. ſed qꝛ nec eos quos ſuſcipit extīguitimit. ⁊ ſicut naturā nō habet ꝯſumēdi. ita nec illuminādi. ſedſcurꝰ eſt. ⁊ flama tenebroſa. Peccare ergo humanū eſt. ꝑaūt in peccato dyabolicū eſt. velia 111iſtini ⁊ erroribꝰ adoleſcētie eiꝰ. A .Iē ſāciPtempore auguſtinꝰ cuet manicheꝰ ꝑ ambroſiū ad rectam fidem ꝯuertitur.ibertꝰ de geſtis eius. Anguſtinꝰ hic̄ ex ꝓuinciaafuate carthaginenſi. de numero curialiū. honeſtiſſimisparentibꝰ qſcolam miſſus: ad plenū eſt eruditꝰ. grecas literas quibꝰ docebat̉ oderat. latinas ſatis diligebat. Hortāte eiusbeata mr̄e monica vt baptizaretur. renuēte patre gentili patricio.atū eſt. Exceſſerūt aūt caput ipſiꝰ eo pubeſcente liilla erat eradicās manꝰ. multū em̄ ſatagebat pater eiꝰ nōꝫ deo creſce̓t. vel qͣꝫ caſtus. ſed vt diſertiſſimꝰ. Inteienit in librū quēdaꝫ ciceronis. qui exhortatōꝫ ꝯtinet ad phivocat̉ hortenſiꝰ. liber ille mutauit eiꝰ affectū. ⁊ ad ip̄muit ⁊ deſideria eiꝰ alia fecit erat aūt tunc. xix.cto iaꝫ patre an̄ bienniū. viluit ei repēte omnis vanaſpes. ⁊ īmortalitateꝫ ſapiētie ꝯcupiſcebat eſtu cordis incredibili. ⁊ſurgere ceꝑat vt ad deū rediret. Hoc aūt ſolum in tanta flagrātiareſtringebat. ꝙ in illa exhortatōe nomē xp̄i nō erat. qd̓ in ip̄o adhūc laatris teneꝝ cor eiꝰ pie biberat. ⁊ alte retinebat. ⁊ quicie fuiſſet. qͣꝫuis ⁊ expolitū ⁊ veridicū nō eū totumrapiebatnterea vſqꝫ ad easductꝰ eſt nugas. vt crederet ficumplorare cū decerpit̉. ⁊ matrē eiꝰ arborē lacrimis lacteis. necnō ⁊ machei ſectā aiātulū ſapiebat. Proinde multum ꝓ eo fleuit ader eiꝰvidit ſomniū ſe cū filio viuere. ⁊ habere ſecū eādēī illa iam nole bat cū filio ſuo habere mēſaꝫ. deteas eꝰ erroris. viditqꝫ ſtantē in qͣdaꝫ lignea regula. ⁊ēteꝫ ad ſe iuuenē ſplēdidū hilarē atqꝫ arridentē ſibi. Cui triſticiePerditōeqͥrēti rn̄dilij mei auguſtini plāgo. Tūcura eēt. admonuitqꝫ vt attēde̓t. videret vbi ip̄a eſſetibi eſſe ⁊ filiū ſuū. Qd̓ vbi illa attēdit. vidit eū iuxta ſe in eadē regula ſtantē. Qd̓ vbi filio narrauit viſuꝫ. ⁊ ille ad id trahe̓ conaret̉. vtilla poſt ſe nō deſꝑaret futurā eſſe qḋ ip̄e erat. Nō inquit mihi dictum ē vbi eſt filiꝰ tuꝰ ibi eris ⁊ tu. ſꝫ vbi tu. ibi ⁊ ille. Noueꝫ deindeannuibꝰ ille in illo limo ꝓfundi tinctꝰ ē. Cū tamē illavidua caſta. ſobria ⁊ pia qͣles deꝰ amat. iā quidē ſpe alacrior ſed eſttu ⁊ gemitu nō ſenior. nō deſineret oībꝰ horis or̄onū ſuaꝝ de filioplange̓ ad deū ⁊ intrabāt in ꝯſpectu dei p̄ces eiꝰ. qui dedit alteruꝫreſpōſuꝫ ꝑ quēdaꝫ mam. Quē cū mater rogaſſꝫ vt dignaret̉ cͥrrores eiꝰ noluit. ſꝫ reſpōdit adinflatꝰiouitate illiꝰ hereſis. Sine inquitillo deuꝫ. ip̄e legendo recipiet qͣs ille ſiterrorietad̓ cū ille dixiſſet. nolebat illa acqͥeſcereo. ⁊ vbertim flēdo vt illū vide̓t. ⁊ cuꝫ eomachās tedio dixit ei. Uadē int filiꝰ iſtaꝝ lacrimaꝝ pereat.it. ac ſi de celo ſonuiſſet.eius ⁊ doctrina ſeculari.¶ lvij.Aillis anis vnā habebatnō legitimo ꝯiugio cognitā. cui tamen ẜuabat thori fiem̄. docebatqꝫ eo tꝑe artē rethoricā. Uolebat habes bonos. ⁊ eos ſine dolo docebat dolos. Erat autem eicomꝑauerat ſocietate ſtudioꝝ. nimis caꝝ coeuū ſibi. ⁊cētie ꝯflorentē. Hūc ⁊ a fide verā quā tenebat in ſuꝑiuguſtinꝰlexerat. ꝓpter quas eū mater plāge laboraret febꝰ ⁊ deſperatꝰ eēt baptizatꝰ ē auguſtipoſtea recreatꝰ eſt ⁊ ſanatꝰ. ſed poſtea febribꝰ repeti-

tus eſt defunctꝰ. Quo dolore ꝯtenebratū eſt cor auguſtini. ⁊ quidquid aſpiciebat mors erat. ⁊ erat illi patria ſuppliciū. ⁊ quicqd cuꝫillo ꝯmūicauerat. ⁊ ſine illo ī cruciatū inanē inuerterat. Scripſit p̄terea libros tres de pulcro ⁊ apto. pulcrum diffiniens qd̓ ꝑ ſeip̄m.aptu aūt qd̓ ad aliqd̓ accomodatuꝫ dece̓t. ad pulcerrimū romanevrbis oratorē quē nō nouerat facie ſed amabat hoīem ex doctrinefama. Erat tūc ānoꝝ xxvj. aut xxvij. cū illa volumīa ſcripſit. Oēs.etiaꝫ libros liberabiliū artiū quoſcūqꝫ legere poterat intelligebat.Qd̓ aūt legerat de arte loquēdi vel diſſerēdi. de dimēſionibꝰraruꝫ. ⁊ de muſicis ⁊ de nūeris. ſine magna difficultate nullo hoīmtradēte intellexit. Anno etatis eiꝰ. xxix. venerat carthaginē quidaꝫmanicheoꝝ ep̄us fauſtꝰ noīe. magnꝰ laqueꝰ dyaboli. diſciplinis liberalibꝰ eruditꝰ. Et qꝛ auguſtinꝰ multꝰ philoſophoꝝ legerat. cuꝫdictis manicheis ꝯferebat. qui de pluribꝰ rebꝰ multa ſcripſerat cōpioſiſſime delirās. ⁊ nō ei ratō occurrebat. libri quippe eorum pleniſunt fabulis. de celo ⁊ ſideribꝰ. ⁊ ſole ⁊ luna. Que tamē vbi diſcutienda auguſtinꝰ ꝓtulit. ille nec auſus ē ſubire ſaumā. ſciebat em̄ iſtanō eſſe nec eū puduit ꝯfiteri. ⁊ ita ſuꝑatꝰ abſceſſit. Poſt hoc ignorante mr̄e aſcendēs auguſtinꝰ nauē nocte clanculo romā adijt. ibiqꝫ artē rethoricā docuit. Poſt hoc miſſuꝫ eſt a mediolano romaꝫad p̄fectū vrbis. vt magiſtrū artis rethorice ꝓuideret ⁊ mediolanū dirigeret. Tūc ſimachꝰ p̄fectꝰ auguſtinū ꝓbatū magiſtrū miſit⁊ venit mediolanū ad ambroſiū ep̄m in optimis notū orbi terraꝝ:Qui eū paterne ſuſcepit. ⁊ ꝑegrinationē eiꝰ ſatis ep̄aliter dilexit. ⁊cepit eū amare auguſtinꝰ. ꝟbiſqꝫ eiꝰ ſuſpēdebat̉ intētus. ⁊ delectabat̉ ſuauitate ẜmonis illiꝰ. Inter hec venit ad eū mat̓ pietate fortis. terra mariqꝫ eū ſequēs. ⁊ in ꝑiculis oībꝰ de deo ſecura. Indicauit ei ille ꝙ iam nō eſſet manicheꝰ. ſed nec catholicꝰ xp̄ianꝰ. Tuncilla ꝯfidēs ait. Credo ī xp̄o ꝙ pͥuſqͣꝫ de hac vita migrē. viſura ſimeum xp̄ianū fidelē. Etiā fundebat p̄ces ⁊ lacrimas ꝓ eo ad deum.Diligebatqꝫ ⁊ ip̄a ſanctū ambroſiū. ſicut angelū dei. eo ꝙ ꝑ illumagnouerat filiū ſuū ad illā ancipitē fluctuatōeꝫ iā eē ꝑductū. Om̄iquippe die dominico audiebat eū auguſtinꝰ verbū dei populo diſſerentē. ⁊ colloquebat̉ cuꝫ zariſſimis ſibi amicis alippio ⁊ nebridiomultas queſtiones. ⁊A iq Mdi Alioni?.xlviij.compūctione ⁊ lacrimis eius.Uoꝝ alippius ex eodemuo ip̄e erat ortꝰ municipio parētibꝰ pͥmatibꝰ mūicipalibꝰ. natu minor auguſtino. hūc auguſtinꝰ rome inuenerat. ⁊ illi adheſerat. ⁊ cū illo mediolanū ꝓfectꝰ fuerat. Nebridiꝰ qͦꝫrelicta patria vicina carthagi. mediolanū abierat querēs auguſtinū. Quō inuēto erāt ꝑiter hi tres in ꝯſilio nutātes. qͥs naͣm eēt tenendꝰ vite modꝰ. Cūqꝫ eſſent auguſtinꝰ ⁊ alippiꝰ in domo. ⁊ abſenseſſet nebridiꝰ. venit ad eos pōcianꝰ qͥdaꝫ ciuis affer. Quo narrāteortus ē ẜmo de anthonio ⁊ egiptio monacho. cuiꝰ nomē excellēterclarebat apud ẜuos dei. Stupebāt aūt illi audiētes tam recēti memoria. ⁊ ꝓpe ſuis tēporibꝰ tāta mirabilia. Deinde volutꝰ ē ẜmo eiꝰad monaſterioꝝ greges ⁊ mores. qͦꝝ illi nihil ſciebāt. Cūqꝫ pōcianus talia loq̄ret̉. ingemiſcebat auguſtinꝰ. ⁊ ꝯfūdebat̉ pudore horribili. Termīato aūt ẜmone. ⁊ cauſa qͣ venerat. abijt ille. Auguſtinus at̄ cepit flagellare aīaꝫ ſuā ⁊ vultū turbatꝰ exclamauit ad alippiū ⁊ dixit. Quid patimur. Quid ē hoc qd̓ audiſti. Surgūt indocti ⁊ celū rapiūt ⁊ nos cū doctrinis noſtris ī īfernū demergimur. Etcū hec dixiſſꝫ intēdebat ī eū attonitꝰ alippiꝰ. Nō em̄ ſolita ſonabatꝟba pluſqꝫ alloq̄bant̉ aīm eiꝰ. frons. gene. oculi. color modꝰ vocisqͣꝫ ꝟbaꝓmebat. Itaqꝫ fremebat ſpū. ⁊ erat turbulētiſſimꝰ. ⁊ accuſabat ſemetip̄m. Alippiꝰ vero affixꝰ lateri eiꝰ. tacitꝰ eū dolēs ꝯſiderabat. Inter ꝟba accuſātis ſe aborta ē ꝓcella ingēs. ferēs ingētē imbrē lacrimaꝝ ⁊ vbi ſe iā cohibe̓ nō poterat. ſurrexit ab alippiovelocit̉. qꝛ ſolitudo illi ad negociaꝫ flendi aptior videbat̉. ⁊ ſeceſſitremotiꝰ. Alippiꝰ vero māſit vbi ſederāt pͥus nimis ſtupēs. Anguſtinꝰ ſub quadā fici arbore ſtrauit ſe neſcio quō. ⁊ dimiſit habenaslacrimis. ⁊ ꝓrupūt flumīa oculoꝝ eiꝰ. acceptabile ſacrificiuꝫ deo. ⁊nō qͥdē his ꝟbis. ſꝫ in hac ſentētia multa locutꝰ. Et tu dn̄e vſqꝫ qͦvſqꝫ qͦ dn̄e iraſceris ī finē. Ne memor fueris iniqͥtatū nr̄aꝝ ātiqͥrū⁊ iactabat voces miẜabiles. ⁊ plorabat amariſſima ꝯtritōe cordisſui. Et repēte audiuit vocē cū cātū dicētꝭ. ⁊ crebro repetētꝭ qͣi ꝑueri. Tolle lege. tolle lege. Statīqꝫ mutato vultū intētiſſimꝰ cogitae̓cepit. nihil alid̓ int̓p̄tās diuinitꝰ ſibi iuberi vt aꝑiret codicē ⁊ legētqd̓ pͥmū caput inueīret. Aꝑuit ⁊ legit ī ſilētio capitulū. qͦ pͥmū ꝯieti ſūt oculi eiꝰ. Nō in cōmeſatōibꝰ ⁊ ebrietatibꝰ. nō in tu. ꝯeiꝰ ī ſacriseiuſdē baptiſmo.Cxlix.Tatim cū fine huiꝰ ſente-tie quaſi luce ſecuritatis infuſa cordi eius. omnes dubitationis tenebre diffugerunt. ⁊ ꝓfectus in villam cumſuis omnibus gaudens. legebat pſalmos dauid cathecuminꝰ cumalippio cathecumino. matre ſemꝑ adherente ſibi muliebri habitu