Liber
.XVI.
aquā eſſe deā errauerūt. Nā ⁊ ipſa ad vſum hoīm facta ē. ⁊ dn̄atōni ſubiacet eoꝝ polluit̉. c.it̉. ⁊ īmutat̉. caleſcit ⁊ tingit̉ coloribꝰet frigore ꝯgelat̉. ⁊ cruoribꝰ/nat̉. ⁊ ad cunctaꝝ ſordiū ablutōeꝫdcirco impoſſibile ē aiā eſſe deā. ſed opus deꝟoaſſumit̉.ꝫ factꝰ eſt adnē eſſe deū errant.im hoqui arbitrarid locū. ⁊ accendit̉circūfert̉minū ſubiacet illoꝝ dlas. Adhuc aūt ad mortuoruꝫad elixādas carnes diu̓ſas ⁊ aſcorꝑa ꝯburenda. multis etiā modis corrūpit̉ ab hominibꝰ ⁊ extinguit̉. ꝓpter qd̓ nō eſt ꝯgruū ignē deū eſtimare ſed opus dei. Quiem eſſe deū errāt. Uidemus qͥppe illū motū ẜm neceſſitatē. ⁊ enutritū. ac ſeneſcentē etiā ſe nolēte. Et aliqn̄ buidē letat̉. ⁊ aliqn̄ triſtat̉. indiget potū ⁊ veſtitu. Eſt ⁊ iracundus ⁊ inuilus ⁊ penitēs ⁊ mīoratōes multas hn̄s. corrumpit̉ mulduss. ab elemētis ⁊ aīalibꝰ vel imminēte morte ſibi. nō ꝯuenitnīem eſſe deum. ſed opus dei. Errore igit̉ magno erraueſt opiniones ſuas..xxxiiij.recoꝝ ⁊ egiptiorum.Eniamus igit̉ ad grecosvt videamus qͥd forte de deo ſentiant. Greci nanqꝫ dicentes ſe eē ſapiētes ſtulti facti ſunt deteriꝰ chaldeis inroducētes plurimos deos factos eſſe. Alios qͥdeꝫ maſculos. aliosīm vicioꝝ cūctarumqꝫ autores iniqͥtatum. vt aduocatosiſtos ⁊ p̄los hn̄tes ſue nequitie. adulterēt. rapiāt. occidant. etī mala fcit̉ em̄ ab eis. ante om̄s deos ſaturnus. ⁊s ſuos. Qui genuit multos pueros de rea. ⁊ inꝫ ſuos. Aiunt em̄ iouem abſcidiſſe ſibi viriliaus fabuloſe dicit̉ fuiſſe nata. Alligās ꝟoiecit in tarthaꝝ. Scd̓us inducit̉ iuppit̓. queꝫferuntꝝ deoꝝ ⁊ tranſformatū eſſe in aīalia vt cū mortalibꝰbꝰ adulteria cōmitteret. Inducūt em̄ hūc trāſformatum in thauꝝ ꝓpter europā. ⁊ in auꝝpter danē. ⁊ in cignū ꝓpterlidā. ⁊ in ſopē. et in fꝓpt̓ femelē. ⁊ ita genuiſſedelicꝫ ⁊ zetū ⁊ āphioneꝫ etherculē ⁊ apa ⁊ ꝑſeū. caſto⁊ pollucē et helenā. ⁊ minoemj. ⁊ ſarpeduē filias qͣs appellauerūt muſas.intigit igit̉ o rex hominibꝰ imicūt dianimedeilteri ⁊ maſculoꝝ ꝯcubitores. ⁊ alioꝝ maloſcd̓m imitatiōem dei ſui. Qūo aūt crediturmitā. aut ꝑricidam. Cū hoc inducunt etndaꝫ deū. ⁊ iſtū claudū ⁊ tenentē malleū ⁊ forcipes ⁊ ferrariam artē exercentē victus gr̄a. Ergo e genus erat qḋ nō ꝯuenitdeū eſſe nec claudū. Deinde mercuriū inducūt eſſe deum. cupiduꝫet furem ⁊ auaꝝ et magum ⁊ verſipelleꝫ. ⁊ ſermonū interp̄tem ſednō ꝯuenit deū eſſe talem. Aſclepiū etiam inducūt eſſe deū medicūet potiones efficientē et emplaſtra cōponentē. victus gr̄a. indigētiam em̄ patiebat̉. nouiſſime ꝟo fulmīe ictus a ioue ꝓpter darij lailiuꝫ interijt. Mars aūt inducit̉ deus eſſe belligeratoret zelotes cupidus ouiū ⁊ aliaꝝ quarūdā reꝝ. nouiſſime vero adulterietrato cū venere. ligatū eſſe ferūt a ꝑuo cupidine et a vulcano. Iin ꝟo iſe deū. nocturnas agentē feſtiuitatesetitis. ⁊ etentē vxores ꝓximoꝝ. ⁊ furioſū ⁊ fugiūt a tyrānis ois eſt. Herculem ꝟo inducūteſſe deū. ⁊ē ⁊ inſanū et ſuos occidiſſe. ⁊ ad vltimumigne ꝯſumuoqꝫ inducūt deum eſſe zelotem inſuꝑ arcū etſtantē. Aliqn̄ vero cytharā ⁊ tybiaꝫs gr̄a. Dyanam ꝟo inducūt ſororē illtricē ⁊ arcū habuiſſe cū pharetra. ⁊ hāc errare inla cum canibꝰ vt caꝑet ceruā aūt caprā. Uenerē aūt dicunt deā eſſe etiā adulterā. Nā aliqn̄ habuit mechū marteꝫ. aliqn̄vero anchiſeꝫ. ⁊ aliqn̄ adonidē cuiꝰ et mortē deflet querēs amaſiūut etiā ad infernū deſcendiſſe. vt redimeret adonidēa ꝓſerpina. Adonidem qͦꝫ inducūt deū eſſe venatorē. ⁊ hunc vioīeſſe apro plagatū. ⁊ nō potuiſſe auxiliari miſerie ſue.Hiulta plura turpiora ⁊ maligna inducūt grecio rexdedſue neqꝫ dicere congruit. neqꝫ in memoriā oīno deferſe. An̄ ſumētes homines occaſionem a dijs ſuis ꝑpetrant omnēuitateariā ⁊ impietatem. polluentes terrā ⁊ aerem pranis ſuis actibꝰ. Egiptij vero ſceleratiores ⁊ ſtolidiores his exiſtentes delibꝰ errauerūt. Nō em̄ ꝯtenti fuerūt chaldeoꝝ etgrecoꝝ culꝯͣꝫ inſuꝑ ⁊ bruta aīmalia inducūt deos eſſe t̓ renavidellia ⁊ arbores et germinātia. et contaminati ſuntla ⁊ luxuria deteriꝰ omnibꝰ. Nam quidam eoꝝ coluntda ꝟo hyrcū. alij ꝟo vitulū ⁊ porcū. Nōnulli ꝟo coruuꝫet accipitrem ⁊ vulturem ⁊ aquilam. Alij vero crocodilū. Quidāaut cattum ⁊ canem ⁊ lupum et ſimeā ⁊ draconem ⁊ aſpideꝫ. ⁊ alijtepe ⁊ allium ⁊ alij ſpinas ⁊ ceteras creaturas.De errore iudeoꝝ ⁊ vera fide chriſtianorum..xxxv.
Eniamus ergo o rex ad iudeos. vt videamus qͥd ⁊ ipſi ſentiāt de deo. Hi nanqꝫexiſtentes de ſtirpe abrahe yſaac et iacob habitauerūtin egipto. Eduxit aūt illos deus inde in manu forti. Nam ſepiusdijs gentiū ſeruierūt ⁊ miſſos ad ſe ꝓphetas ⁊ iuſtos interfecerūt.Deinde poſtqͣꝫ cōplacuit filio dei vt veniret in terrā. negātes euꝫtradiderūt eum pylato p̄ſidi romanoꝝ ⁊ crucifixerūt eum. īme mores bn̄ficioꝝ eius. ⁊ innumerabiliū miraculoꝝ que int̓ eos oꝑatuseſt. ⁊ perierūt ꝓpria iniqͥtate. Colūt etiā nūc ſolū deū omnipotentem. ſed nō ſcd̓m ſcīam. Nā xp̄m negant filiū dei. ⁊ ſunt ſil̓es gentibus licet appropīquare aliqͦ modo veritati videant̉. a qua ſe ip̄oselongauerūt. Iſta ꝟo de iudeis ſufficiant. Chriſtiani aūt a chriſtodicunt̉. Sic etem̄ filiꝰ dei altiſſimi vocat̉. Qui de celo deſcendensꝓpt̓ ſalutē hoīm. de ſpūſancto ex maria ꝟgine abſqꝫ virili ſemineet ſalua matris integritate carnē ſuſcepit. ⁊ homībꝰ apparuit. vt amultoꝝ deoꝝ errore ipſos reuocaret. Qui mirabili ſua diſpoſitōeꝑ crucem morte guſtata ſpontanea volūtate. poſt tres dies reſurgens ꝑ. xl. dies cū eis ꝯuerſatus. celos aſcēdit. xij. apl̓os habuit. qͥpoſt eius in celū reditu. exierūt in om̄s orbis ꝓuincias ⁊ docuerūtillius magnificentiā. Un̄ qui adhuc mīſtrant iuſticie p̄dicationisillius xp̄iani vocant̉. Et hi ſunt qui ſuꝑ oēs gentes terre inuenerunt veritatē. Cognoſcūt em̄ deū creatorem ⁊ actoreꝫ oīm in filiovnigenito ⁊ ſpūſancto. Veracit̓ em̄ eſt hͨ via veritatis. q̄ ambulātes ꝑ eam in regnū ducit eternū ꝓmiſſum a xp̄o in futura vita. Etvt noueris rex qꝛ nō a meipſo dico ſcripturas intuens xp̄ianoruminuenies nihil exͣ veritatē me dicere. Quapropt̓ quieſcāt ſtulti ſapiētes tui adu̓ſus xp̄m vana loqui. Expedit em̄ vobis deū creatorem colere. ⁊ incorruptibilia illius auribꝰ ꝑciꝑe verba. vt ꝯdemnatōem euadētes ⁊ formēta. vite inextīguibilis. vite eterne heredeseſſe mereamini..xxxvj.De fine certaminis qua nachor om̄s ꝯfutauit.T aūt pertraſiuit iſta nahor. Rex quidē furore ꝯcitabat̉. Rethores ꝟo illiuset ſacerdotes ydoloꝝ muti ſtabāt. nō valētes ꝯtradice̓niſi ꝙ infirma q̄dam ⁊ nullius momēti verbula muſitabāt. Filiusaūt regis exultabat ſpū. ⁊ letabunda facie glorificabat deuꝫ qui ininuio tranſitū dedit ꝯfidentibꝰ in ſe. Nā ꝑ hoſtem ⁊ inimicū veritatis. ꝟitatem defendit. ⁊ erroris pͥnceps aduocatꝰ recti ſermonismōſtratus eſt. Rex qͥdem qͣꝫuis atrocit̓ iratus fuiſſꝫ nachor. nihiltn̄ mali in eum exercere potuit eo ꝙ corā hominibꝰ iuſſerat ei. vt fiducialiter ⁊ ſine vllo timore ageret ꝓ xp̄ianis. Multuꝫ tn̄ ipſe cōtradicēs ſubinferebat ꝑ enigmata. vt cede̓t inſtantie diſputandi.vt pateret̉ ſe vinci a rhetoribꝰ. Sꝫ nachor multomagis cōualeſcebat. diſſoluens om̄s oppoſitōnes eoꝝ et ſylogiſmos. ⁊ redarguēsſuaſiones erroris. Pertracta ꝟo vſqꝫ ad veſꝑam diſputatione.Iuſſit rex diſſoluiiliū qͣſi ſequēti die rurſuꝫ de his tractaturus.Ioſaphat eū ducit ſecū ⁊ ſecreto arguens gr̄as egit. .xxxvij.Ilius auteꝫ ait regi ſicutin pͥncipio p̄cepiſti. iuſtū iudiciū fieri dn̄e iuſticiam finiIlmpone de duobꝰ alteꝝ faciendo. aut meū magiſtrumꝑmitte mecū manere nocte iſta. vt ſimul ꝯferamus de his. q̄ opuseſt cras rn̄dere adu̓ſarijs noſtris. Tu aūt denuo tuos tecum aſſumens cōgrua vobis meditamini ꝓut volueritis. aut tuis mihi permiſſis. accipe meū ad teip̄m. Si ꝟo vtriqꝫ fuerint apud te. meusquidē erit in timore ⁊ tribulatōe. tui ꝟo in gaudio futuri ſunt ⁊ requie. ⁊ hoc nō videt̉ mihi iuſtū eſſe iudiciū. ſed violentiā eſſe poteſtatis ⁊ federis p̄uaricatōem. Superatꝰ deniqꝫ rex euidentia ẜmonis. ſuis quidem ph̓is ⁊ ſacerdotibꝰ penes ſe retētis. Nachor conceſſit filio ſpem adhuc in illo retinēs. ⁊ ſeruatuꝝ que ꝓmiſerat arbitrans. Abijt igit̉ regis filius ad palatiū ſuū quaſi qͣndā olimpiacam victoriā de adu̓ſarijs reportās habēs ſecū nachor. Quē ſinularit̓ aduocans ait ad illū. Ne putaueris me ignorare quis ſis.Scio em̄ diligent̓ te nō eſſe ſct̄m barlaam ſed nachor aſtrologuꝫ⁊ miror qūo vobis viſuꝫ eſt talē ſil̓are ypocriſiꝫ. ⁊ tāte cecitatis meputare eſſe. vt media die lupū ꝓ oue ſuſciꝑem. Sꝫ bn̄ ſermo cantat̉. qꝛ cor fatui vana cogitabit. Cogitatio igit̉ veſtra inanis. ⁊ cōcilium iſtud vanū fuit et oīno fatuū. ſꝫ opus qḋ oꝑatus es. omni intellectu plenū eſt. Ideo nachor gaude ⁊ exulta. plurimas igit̉ grates refero. qꝛ defenſor hodie ꝟitatis factus es. ⁊ nō ꝯtaminaſti labia tua pollutis ſermonibꝰ ⁊ doloſa ſimulatōe. ſꝫ potius illa purificaſti ab inqͥnationibꝰ errorē falſoꝝ redarguēdo deoꝝ. ⁊ ꝟitatemxp̄ianoꝝ dogmatū aſſerendo. Ego aūt ſategite mecum adducereduabꝰ de cauſis. Ne videlicet rex ſeorſum te ſuſcipiēs tormentisadijceret. eo ꝙ nō ſibi placita ꝓnūciaſti. et vt gr̄am hāc quā hodieoꝑatus es tibi recōpenſarē. Sꝫ que ē retributio. Iſta ſcꝫ vt oſtendam tibi declinare a via mala ⁊ lubrica. ꝑ quā hactenus inceſſiſti.