Liber.XV.
omnia diligentius obſeruari et vſqꝫ ad minimū diſcuti. eoꝝ precipue qui dum mala quadam arte ſua celari ſe putant. aduerſum ceteros erigūt̉ et inflant̉. Alioꝝ aūt oportet nōnulla p̄terire. ⁊ videntes tanqꝫ non vidiſſe. et audientes tanqͣꝫ non audiſſe. ne ad ꝯtemptum vltimū veniant per increpatione. qui fortaſſis erubeſcūt culpas extendere ac multiplicare. donec easorari putant. Audaces vero et precipites efficiunum eis vltimū emendationis atqꝫidia.vnicum remediū interrupta fuerit vereo.xciij.mn de eodem.Eniqꝫ philoſophari ſꝫmdeum. et ſcire animaꝝ gubernacula ꝯtinere. et peſſe ceteris. et regere alios. cū ipſe recte regentibꝰ obedire nōdum didicerim. ſupra me eſſe negociū duxi. p̄cipue in hoc temꝑe īquo videmus hoīes huc et illuc cōuerti. ac perturbari oīa. vt nihileſſe melius videat̉. qͣꝫ fugere e medio ⁊ latere. Heſterna quidē hella non metuo. nec iſtā beſtiam que nunc inſurrexit eccleſijs. id eſt iuliqnum apoſtatā ꝑtimeſco. in quo eſt dyaboli plenitudo licꝫ ignesminet̉. licꝫ gladios intentet ⁊ beſtias. licꝫ oēs qui ante ſe fuerunt ꝑſecutores crudelitate excedat. licet noua ſupplicioꝝ genera exqͥrat.vnū mihi eſt ad oīa ſtare mediū. vna victoria libenter mortē ꝓ chriiſſe. Ad inteſtinū aūt bellum vicioꝝ. quid agam neſcio. q̄ſto ſiarē qd̓ donuꝫ ſpirituſſancti inuocē. quibꝰ armismihiſerſus dyaboli aſtutias me circūdem. Ego qͥdē inſpirme eſſe ad huiuſmodi prelia fateor. ⁊ ꝓpterea me tergateor. ⁊ velatus ꝯfuſione faciem meam ſingularis ſedi. qꝛe repletus ſum. tacere q̄ſiui. intelligens ꝙ tp̄s malū ſit.nalit̓ debeant chriſtia.xciiij.Idē in ſermone d̓ natali dn̄iIem feſtuꝫ celebramus.iō humane deus. ſed diuine dignatiōis. non eorum que ex mūdo ſunt. ſed eoꝝ q̄ ſupramundum ſunt.lopter qd̓ nequaqͣꝫ poſtes ⁊ ianuas coronemus. nec plateas etantatricū choros ſtatuamꝰ. vt aures ſos. nec guſtuꝫ illecebroſis ſaporibꝰ irritemus.xleenale ꝓſpecta ꝯtingere ꝯcedamus. non delicatis veſtibꝰnec tactidis reamur. nec ornamentoꝝ ſplendore gloriemur. nonnec coloꝝ fucis fallētibꝰ rapiamur. nō altis thoros taauripetibꝰ extruamus. non p̄cioſa tentoria nec vini ꝑegrina nomīa requiramus. nec cōcoꝝ noua ⁊ exquiſita cōdimenta ventri et gutturiparemus. Nec terra ⁊ mare multi precij nobis ſtercora cōferant.Hoc enī nomine mihi vident̉ honorande delicie. Nō alter alteꝝper incōtinentiā vincere ſtudeat. Vihi enī incōtinentia eſt. omnequicquid plus ē qͣꝫ ſufficit alijs eſuriētibꝰ ⁊ indigētibꝰ qui ex eodeꝫluto atqꝫ ex eadē maſſa formati ſunt. quinpotius fratres hoc gentilibꝰamus. Illoꝝ ſit talis ſolennitas. qui etiā deos ſuos vſturis carniū ⁊ tetris putant nidoribꝰ delectari. Illi ꝯſequent̓ ſolennitatem diuinā ventris diſtentione ꝯcelebrent peſſimoꝝ demonū etp̄dicatores et cultores nequiſſimi. Nos autē ſi delectari oportet ⁊deliciari. ī verbo dei delectemur. Et delicias noſtras ī legis dei meditatione vel intelligentia requiramus. vt ꝓ ſolennitatis rōne deliciaꝝ nobis cauſa ꝯueniens efficiat̉.De laude vite monaſtice..xcv.Idem in ſermone d̓ monachis.Oſui ego ori meo cuſtodiam ⁊ labijs meis ſilentiū dedi. Qm̄ quidem videbā cōſeques eē prius oꝑe philoſophie purgari mentē debere: tita demū aperire os ⁊ attrahere ſpiritū. atqꝫ eructare verbumbonū et loqui dei ſapientiā ꝑfecte inter ꝑfectos. deſiderabā videreſanctūallentem chiam deo in eccleſia offerentiū. qͥin lege d̓ac nocte ⁊ exultationes dei in gutture eorum. qui ad exernitionē melioris vite ceteris omnibusviuūtlij chriſti taciti p̄dicatores. In quibꝰipſetis inſignia. hirſutū caput incōptisficit attonſis. pedes nudi ⁊ apoſtogantiā ſecl̓i. ſuꝑbiamqꝫ ꝯdempaꝝ quid cohibens veſtimēnatus. oculus nō oberrāsmagis vt tꝑantiā riſus cōhibeant ⁊ermo cū ratione ꝓlatus. autiō nimij. ſed qͣꝫtum ad hortationem īſcrepatio cū laudatione gratioſior. aca. et cōmodiſſimū ex vtroqꝫtꝑanrtas cū verecundia. ita vt alſceri turbis. ⁊ ſecedere ad ſecretuꝫaltero hominibꝰ. in altero deo conitam ſine cōmunis vicijs agētes. ſecretam ꝟo
non abſqꝫ cōmuni ducentes fraternitatis affectu. Et que maioraom̄ibꝰ ⁊ clariora ſunt. in pauꝑtate diuites. nihil habētes et omniapoſſidētes. nihil in mundo habētes ⁊ ſupra mundū viuētes. quibꝰlabor delicie. qui in carne poſiti extra carnē viuūt. quoꝝ pars dn̄s.ꝓpter regnum pauꝑes et ꝓpter paupertatē reges. In humilitateglorioſi. In infirmitate fortes. Illos aūt qui inſanabiles ſunt refugiamus ⁊ vitemus. ne forte ꝯtagijs eoꝝ maculemur ⁊ non tam ſanitatem noſtrā illis tradamus. qͣꝫ illoꝝ egritudinē capiamꝰ.De ſancto ambroſio mediolanēſi ep̄o..xcvj.Hieronimus in cronicis.Otempore poſt auxentii(ſeram mortem. mediolani ambroſio ep̄o conſtituto oīsad fidē rectam ytalia ꝯuertit̉. ¶ Paulinus. Poſito ſiquidē in amminiſtratiōe p̄fecture galliaꝝ patre ſuo ambroſio. natus eſt hic ſanctus ambroſius. qui infans in aerea p̄torij in cunabilis cum dormiret aꝑto ore. ſubito examen apum adueniēs faciē eiꝰ⁊ ora compleuit. ita vt ingrediēdi egrediēdiqꝫ vices frequentarentquas nutricē abigere volentē pater ꝓhibēs. expectabat paternoaffectu quo fine illud miraculū clauderet̉. At ille poſt aliqͣꝫdiu euolantes. in tantam aeris altitudinē ſubleuate ſunt. vt humanis oculis minime viderent̉. Quo facto territus pat̓ ait. Si infantulꝰ iſtevixerit aliqͥd magni erit. Illud igit̉ examen apum dn̄o iam in eiusinfantia oꝑante. ſcriptoꝝ ipſiꝰ nobis generabat fauos. qui celeſtiadona annunciarēt. et mētes hominū de terrenis ad celos erigerentCum aūt rome eēt adoleſcēs quandā puellam matris ſue domeſticam. ſacerdotū manus oſculari vidēs. ipſe ludēs offerebat dexterādicēs etiam ſibi id ab ea fieri oportere. Siquidē epiſcopū ſe futuꝝmemorabat. loquēte in eo ſpirituſancto. qui illū ad ſacerdotiū nutriebat. At illa vt adoleſcentē ⁊ neſcientē quid diceret reſpūebat.Poſtqͣꝫ aūt diſciplinis liberalibꝰ edoctꝰ ex vrbe regreſſus ē in auditorio p̄fecture p̄torij ita ſplendide cauſas ꝑorauit. vt a viro illuſtri ꝓbo tunc p̄fecto eligeret̉ ad ꝯſilium tribuendū poſtea ꝯſularitatis ſuſcepit inſignia. vt regeret liguriā emiliamqꝫ ꝓuincias. Uenienſqꝫ mediolanū mortuo auxentio arriane ꝑfidie ep̄o. Ibiqꝫ abvtraqꝫ parte in epiſcopū electus. licꝫ adhuc cathecuminus cū penitus renueret. ⁊ cū intentionē populi nll̓atenꝰ reuocare poſſet. fugam parauit. Egreſſus aūt noctis medio ciuitatē. cum tincinū ꝑgere ſe putaret. mane ad portam mediolani ciuitatis q̄ romana dicit̉. dn̄o fugam eius impediēte inuenit̉. Cunqꝫ inuētus cuſtodiret̉a populo. miſſa ē ad imperatorē valentinianū relatio. qͥ eū ſummoaccepit gaudio. letabat̉ etiā ꝓbus p̄fectus. ꝙ verbū eius impleret̉in ambroſio. Dixerat enī ꝓficiſcēti. vade nō vt iudex. ſed vt ep̄us.Ubi aūt relatiōi rn̄ſum ē. baptizat̉. ⁊ omnibꝰ officijs eccleſiaſticisimpletis. viij. die ep̄us ordinat̉. Poſt aliquot annos ad ꝓpriū ſolum. id eſt romā ꝑgens ibi ſanctā puellaꝫ ſupra memorata inuenitQue cum dexterā eius oſcularet̉ ſubridēs ait illi. Ecce vt dicebātibi ſacerdotis manū oſcularis. ¶ Hieronimꝰ. Eo temꝑe melananobiliſſima romanoꝝ mulieꝝ. ⁊ marcelli quondā cōſulis filiā. vnicopectore tūc vrbano filio derelicto hieroſolimā nauigauit. vbi tātoꝟtutū. p̄cipueqꝫ humilitatꝭ miracl̓o fuit. vt thecle nomē acceperitTheodolus miſerabilis p̄ſbiter duꝫ aduerſus ꝯſcīam furoris ſuiſacrificia deo offerre audet in medijs p̄cibꝰ elidit̉..xcvij.De morte valentiniani ⁊ ſucceſſoribꝰ eius.Alentinianus autē ſubitaſanguinis eruptōe. qd̓ grece apoplexis vocat̉. brigitōemorit̉. Poſt quē gratianus aſſumpto ī imperiū valentiniano fratre cū patruo valēte regnauit. Anno dn̄i.ccclxxviij. mūdi vero quarti milleſimo. cccxlij. ¶ Hiſtoria triꝑtita li. viij. Ualentiniano itaqꝫ mortuo. Anno imꝑij ſui. xj. ytalie milites. vj. die poſtmortē eius. filium eius valentinū pueꝝ imperatorē ꝯſtituūt. cuiusimperiū frater ⁊ patruus licꝫ ingrate ꝙ eis ignorantibꝰ factum ſit.tn̄ poſtea ſuſceperūt. Hic natus ē de iuſtina. quā cū ſeuera valentinianus pat̓ ſimul habuit vxorē hoc modo. Iuſtus iuſtine pat̓ conſtantij temꝑibꝰ cum eēt piceni iudex. vidit ī ſomnis. ꝙ ex dextro femore imperialē purpurā genuiſſet. Que viſio cuꝫ ꝑ famā veniſſetad ꝯſtantiū. fecit occidi iuſtū. Cuius filia intantū ꝑuenit ad ſeuerenoticiā. vt cū ea habitaret. Cuius pulcritudine ſeuera obligata dixit imperatori. Ꝙ iuſtina adeo ſpecioſa eēt. vt eius amore etiā ipſacaꝑet̉. Quā imꝑator volēs acciꝑe. nō tn̄ ſeueram abijcere ex quagratianꝰ natus erat legē ꝓpoſuit publice ꝑ ciuitates. vt liceret volentibꝰ hr̄e duas vxores. Qua poſita iuſtine ꝯiūctus ē. ex qͣ valentiuianū iuniorē habuit et filias tres. iuſtam. gratam. ⁊ gallā. Quarum due virgines permanſerunt. iuſta et grata gallam vero duxitheodoſius maior. ex qua filiam habuit placidam. Honoriū vere⁊ archadiū ex placella priore coniuge habuit.De impie tate valētis ⁊ p̄fecti eiꝰ ī chriſtianos. .xcviij.