Liber.XIIII.

mactare. ⁊ ex eoꝝ ſanguine fontē replere. Cernēs ſerenitas noſtralacrimatꝰ matrum eoꝝ. ilico facinus exhorruit. miſertuſqꝫ eis. proprios illis reſtitui filios p̄cepi. Datiſqꝫ vehiculis ⁊ donis conceſſisgaudētes ad ꝓpria relaxaui. Eadem ergo tranſacta die. nocturnonobis facto ſilentio. dū ſomni tempꝰ adueniſſet. aſſunt apoſtoli petrus ⁊ paulus dicētes mihi. Quoniā flagitijs impoſuiſti terminū.⁊ effuſionem ſauinis innocētis horruiſti. miſſi ſumꝰ a dn̄o hieſuxp̄o dare tibi ſanitatis reꝑande cōſilium. Audi ergo ⁊ fac̄. Silueſter epiſcopꝰ ciuitatis ad monteꝫ ſirapti ꝑſecutiones tuas fugiensin cauernis petrarū cum ſuis clericis latebram fouet. hunc cum adte adduxeris ip̄e tibi piſcinam pietatis oſtendet. in qua dū te tercōmerſerit. te oīs valitudo iſta lepre deſeret. Qd̓ cum factum fuerithanc tu viciſſitudinē ſaluatori tuo cōpenſa. vt omnes iuſſu tuo ꝑorbem totū eccleſie reſtaurent̉. te aūt in hac ꝑte ſanctifica vt omnium ydoloꝝ ſuꝑſtitione relicta deum vnū qui ſolꝰ eſt ⁊ verus adores ⁊ extollas. Exurgens igit̉ a ſomno aduocato magnifico patre⁊ illumīatore noſtro ſilueſtro oīa dixi verba mihi a ſanctis apoſtolis p̄cepta. Percūctatuſqꝫ ſum eū qui eſſent iſti dij petrꝰ ⁊ paulusIlleait. nō eos vere deos dici. ſꝫ dei apoſtolos ſaluatoris ih̓uxp̄i. Rurſum interrogaui vtrū illoꝝ imagines haberet expreſſas.vt ex pictura diſceremꝰ eos eſſe quos reuelatio docuerat. tūc idempater imagines apoſtoloꝝ ꝑ dyaconem ſuū exhiberi p̄cepit. quasdum aſpicerē. ⁊ illoꝝ quos dū in ſomno videram vultꝰ in eis figuratos agnoſcerē. ingenti elamore corā omnibꝰ ſatrapibꝰ meis confeſſus ſum eos eſſe quos in ſomno videraꝫ. Ad hoc beatꝰ ſilueſterindixit nobis penitētie tempus. intra palatiū noſtrum lateranenſein vno cilicio. vt oīa que a nobis impie ⁊ iniuſte ꝑacta ⁊ diſpoſitafuerāt vigilijs ⁊ ieijs. lacrimis ⁊ orationibꝰ. apud deum relaxari impetraremꝰ. Deinde ad ipſum p̄ſulem veni. ibiqꝫ abrenūciansis ⁊ operibꝰ eiꝰ credere me in deū patrem ⁊ filium ⁊ſathane ꝑſpiritūſanctū ſponte corā omni populo ꝓfeſſus ſum. Bn̄dictoqꝫfonte. illic me trina meīe vnda ſalutis purificauit. Poſitoqꝫ mein forgremio. manū de celo me ꝯtingentē vidi ꝓprijs oculis. detēs. me ab om̄i lepre ſqualore mūdatū cognoſcite.De exaltatōne romane eccleſie ſuꝑ ceteras..lv.Gitur leuatꝰ de ſacro fonte. vtile iudicaui vna cū ſatrapibꝰ meis ⁊ vniuerſo ſena. ampliꝰ qͣꝫ noſtrū imꝑium ⁊ terrenū thronum ſedemſacratiſſimā beati petri glorioſe exaltari. tribuētes ei poteſtatem ⁊honorificentiā imꝑialē decernēteſqꝫ ſancimus. vt principatū teneat. tāuor p̄cipuas ſedes ſcꝫ ātiochenā. alexādrinā. ꝯſtātinopolitanā ⁊imitanā. qͣꝫ etiā ſuꝑ oēs ī orbe t̓rarū dei eccl̓ias⁊ qui pro tꝑe pontifex eiuſdem romane eccleſie extiterit. excelſior ⁊princeps cunctis ſacerdotibꝰ totius mundi exiſtat. Et quecūqꝫ adcultum dei vel xp̄ianoꝝ fidei ſtabilitatē ꝓcuranda ſunt diſponat.tum quippe eſt vt ibi lex ſancta caput teneat principatus. vbiſanctaꝫtitutor ih̓s beatum petrum apoſtolatꝰ obtinerep̄cepit.thedram. vbi ⁊ crucis patibulū ſuſtines beate mortis poculunt. ſuiqꝫ domini ⁊ magiſtri imitator apꝑuit. ⁊ ibi gentes ꝓ xp̄iolla flectāt. vbi doctor eoꝝ beatus paulꝰ apoſtolio extenſo collo martirio coronatꝰ eſt. ibi proni ⁊ humiliati ceis regis famulent̉ officio. vbi ſuꝑbi terreni regis ẜuiebātimꝑio. Interea quoqꝫ noſſe volumꝰ omnē populū ꝑ orbem terrarum ꝯſtruxiſſe nos intra palatiū noſtrū lateranēſe ſaluatori noſtroeccleſiā. a fundamentis cū baptiſterio ⁊ de fundamētis eius ſcd̓mnumeruꝫ apoſtoloꝝ. xij. cōphinos terre onuſtatos ꝓprijs humerisaſportaſſe quā ſacroſtā eccleſiam caput ⁊ vertice oīm eccleſiarum vniuerſo orbe dici ⁊ coli ac p̄dicari ſancimus. Conſtruximusitaqꝫ eccleſias beatepetrili primoꝝ apoſtoloꝝ quas auro⁊ argento locupletaubi ⁊ ſacratiſſima eoꝝ corꝑa cū magnohonore recondētes ths eoꝝ ex electro cui nulla p̄ualet elemētorum fortitudo ꝯſtruximꝰ. ⁊ crucē ex auro puriſſimo ⁊ gēmis p̄cioꝝ thecaclauis aureis ꝯfiximus..lvj.ibꝰ collat.ato ſilueſtro.Gitur ſanctis apoſtolisdominis meis ⁊ ꝑ eos etiaꝫ beato ſilueſtro patri noſtroierſali pape. oībuſqꝫ eiꝰ in ſede beati petri ſucceſficibꝰ. imꝑij noſtri palatiū. lateranēſe cōtradimꝰ. quodfert̉ atqꝫ p̄cellit. Deinde diadema capifaſuꝑhumerale qd̓ imꝑiale circūdare aſſoureā tunicāqꝫ coccineā. ⁊ omnia imꝑialia inceſſionē imꝑiali:nis. ⁊ gloriā poteſtatiēadnū imotentia diuerſis officijs cuꝝ ⁊ oīm excubitoꝝ ornat̉. Ita ⁊ ſanctam roEt vt alius pontificale decusuſdem eccleſericis ex lintheis candecorari. ⁊ ita ētare decernimus. et

hoc vt venerabilis pater ſilueſter ⁊ omnes eiꝰ ſucceſſores pō̓tificediadema qd̓ ex capite noſtro illi ꝯceſſimus. ex auro puriſſimo ⁊ gēmis p̄cioſis vti debeant ⁊ eoꝝ capite ad laudem dei ꝓ beati petrihonore geſtare. At ip̄e beatiſſimus papa ſuꝑ coronā clericatꝰ quāgerit oīno ip̄a ex auro nō eſt paſſus vti corona. Frigium vero candido nitore ſplendidū reſurrectionē dominicā deſignans eius ſacratiſſimo vertici manibꝰ noſtris impoſuimꝰ. ⁊ tenētes frenū equiipſius. ꝓ reuerētia beati petri ſtratoris officium ei exhibuimus. ſtatuentes eodem frigio eius ſucceſſores omnes vti. in ꝓceſſionibꝰ adimitationē imꝑij noſtri. Et vt pōtificalis apex nō vileſcat. ſed amplius qͣꝫ terreni imꝑij dignitas ⁊ glorie potentia decoret̉. Ecce tāpalatium noſtrum vt p̄latum eſt. qͣꝫ vrbis rome ⁊ omnis ytalie ſeuoccidentalium regionū ꝓuincias. loca ⁊ ciuitates patri noſtro ſilueſtro eiuſqꝫ ſucceſſoribꝰ decreuimus diſponendū. ac iure romane eccleſie ꝑmanendū. Unde ꝯgruū ꝯſpeximus noſtrū imꝑium ⁊regni poteſtatē orientalibꝰ regionibꝰ tranſferri. ⁊ in bizantie ꝓuincia in optimo loco nomini noſtro ciuitatē edificari. ⁊ illic imꝑiū noſtrum cōſtitui. Quoniā vbi principatꝰ ſacerdotū ⁊ xp̄iane religionis ab imꝑatore celeſti conſtitutū eſt. iuſtū nō eſt. vt imꝑator terrenus habeat poteſtatē. Deniqꝫ coram deo qui nos regnare precepit. ⁊ coram terribili eius iudicio obteſtamur. ꝑ hoc noſtruꝫ imꝑiale ꝯſtitutū omnes ſucceſſores noſtros imꝑatores. ⁊ cunctos optīmates ⁊ vniuerſuꝫ populū in noſtro imꝑio nulli quocūqꝫ modo licere hec que a nobis imꝑali ſantione. ſacroſancte romane eccleſie⁊ eius pontificibꝰ cōceſſa ſunt refragari. aut cōfringere. vel in quocūqꝫ cōuellere. Si quis aūt in hoc cōtemptor aut temerator extiterit. eternis ꝯdēnationibꝰ ſubiaceat innodatus. ⁊ ſanctos dei principes apoſtoloꝝ petrū ⁊ paulum ſibi in p̄ſenti vita ⁊ in futura ſentiat cōtrarios. atqꝫ in inferno inferiore cōcrematus. cum dyabolo⁊ omnibꝰ impijs deficiat. huiꝰ vero imꝑialis decreti noſtri paginaꝫꝓprijs manibꝰ roborantes ſuꝑ corpus beati petri poſuimꝰ eidemapoſtolo dei inuiolabiliter obẜuare ſpondētes. Et noſtris ſucceſſoribꝰ imꝑatoribꝰ ꝯſeruāda ⁊ in mādatis relinoDe trāſlatōe ſedis imꝑialis apud cōſtantinopolim. .lvij.Hugo vbi ſupra.Unc edificauit ſibi bizatium maritimā ciuitatē. ⁊ vocauit illam cōſtantinopolim de nomine ſuo. ornauit itaqꝫ illā diuerſis fabricis ⁊conſtruxit in ea plures eccleſias. quarū vna appellauit hirenē. ⁊ aliam apoſtoloꝝ aliā vero dedicauit agye ſophie. id ē ſancte ſapiētieque xp̄c eſt. ⁊ aliā michaeli archangelo. Tranſtulit etiā eo oēs pene nobiles romanoꝝ ⁊ ordinē ſenatoꝝ cum vxoribꝰ ⁊ liberis eorū.Urbem vero romā cū palatio ſuo qḋ lateranēſe dicit̉. ꝯceſſit apoſtolis xp̄i petro ⁊ paulo ⁊ ſancto pape ſilueſtro. Sanxit etiam ⁊ inſtituit teſtamēto vt omnia que ad eccleſiaſticū ordinem ꝑtinent romani epiſcopi iudicio diſpoſitionē accipiant. Sed ⁊ per totum romanum imꝑium priuilegia ſingulis ciuitatibꝰ dedit. vt omnis populus xp̄ianus ſub epiſcopoꝝ ordinatōne libere domino deſeruiret. ¶ Ex libro de cōſmographia. Sic ergo dignitatē imperij cōſtantinopolim tranſtulit inſtituens vt totius caput eſſet orientis.⁊ ad imperij romani memoriā noua roma diceret̉. Uerum poſtmodum dum burdegalis ciuitas obſideret̉. ⁊ arelas cū ſua ꝓuincia gentilibꝰ opprimeret̉. gregorius iunior papa infeſtationeꝫ paganorum nō ſuſtinens. metuens ne vlteriores romane gentis partes gentilis furor inuaderet karolū regem francoꝝ. miſſis ei clauibꝰſepulcri ſancti petri ⁊ vinculis eiuſdem muneribꝰ tantis inuitat. vtromani ſenatus patricius efficiat̉. Ꝙ humiliter ac deuote ſuſcipiens karolus in romanū exigit̉ patriciatū. ſtrenuiſſime pro fide pugnans ⁊ ro. imperij curam gerens. Huic ſucceſſit pipinus filiꝰ eiꝰ.karolo magno monacho facto. cui ſucceſſit karolus eius filius. quiduos habuit filios. karolomannū. ⁊ ludoppicum. Urbanus papakarolomannū. pipinum adrianus nominauit. karolus autem ꝓ republica pugnans. tandem in vltimis vite terminis imperij nomenſumpſit. vt qui romani imꝑij defenſor extiterat. ꝓ tātis meritis acciꝑet nomē auguſti. ⁊ inter celeſtes milites aulicos fortiſſimꝰ p̄dicaret̉. Extunc ergo apud latinos eſt grecoꝝ potentia termīata. nulliqꝫ roma magis infeſta eſt qͣꝫ imꝑatori ſuo dū duos dominos habere ꝯtendit. ⁊ inter pontificiū ⁊ imꝑium poſita. alterum excludit.alterum contēnit. Anno igit̉ domini. deccj. cū apud grecos nomenimꝑatoris micaret. karolus rome morā faciens. accepit a leone papa ⁊ omni populo ro. decretū. vt karolus nomen imꝑatoris indueret ⁊ auguſti. eo ꝙ romani imꝑatoris olim in vrbe roma ſedem habuiſſent. Ex eo igit̉ tꝑe. imꝑio grecoꝝ apud occidentē euaneſcente. nomē redijt imꝑatoriū. ad qͣſdā ꝑtes occidētis. ex quo q̄daꝫ ro.imꝑij facta eſt confuſio de duobꝰ nomen vnū tenentibꝰ. diuiſio eīminuit poteſtatē. Et ſicut a ſolo deo grecoꝝ dependet imperium.ita a ſede tm̄ romana. papa affirmat imꝑium occidentis pendere.Apud pͥncipes quidē alemānie imꝑatoꝝ ē electio. Apud papam