omnium patemus aſpectibꝰ. Omnium itaqꝫ mortaliuꝫ oculi oīmiudicia. omniumqꝫ vota. noſtrum velle noſtrū nolle cōſiderant. etideo nō ſolum irrep̄henſibile. ſed etiā laudabile debet eſſe qd̓ volumus deū vero intelligere ſuꝑ intellectum noſtꝝ eminet ⁊ ipſa erroris noſtri teſtant̉ indicia. qꝛ deos eē putauimus qͦs noſtro iuſſuab artificibꝰ factos cernebamus. Ceſſet igit̉ in hac diffinitōe noſtra p̄ſumptō ſacerdotes iudeoꝝ et chriſtiani pontifices in vnumcōueniant. ⁊ nobis p̄ſentibꝰ altricātes. ad veritatis indaginē ꝑuenire faciant. ad cuius veritatis culturā vna nobiſcum omne ſecūlum inuitemus.De ꝯgregatione ꝯcilij ſuꝑ hac queſtione.Gitur die iduum marciifacta eſt ꝯgregatio chriſtianoꝝ ⁊ iudeoꝝ ī vrbe romaIn qua diu̓ſarum ꝓuinciaꝝ fuerunt epiſcopi. lxxv. iudeoꝝ ſacerdotes. ccxx. exceptis. xij. ſcribis quos iſachar pontifexmiſit altricandi gratia. nō ſolum hebreo. ſed etiā greco ⁊ latino ſermone elimatos. Qui ſcꝫ iſachar ſimulata infirmitate a ꝓfectioneſe ſubtraxit. Intra palatium factus eſt ꝯuentus. In quo auditores voluerūt eſſe ꝯſtantinus ⁊ mater eius. Iudices vero dederuntqui nec iudei eſſent. nec chriſtiani. ne vnus ē duobꝰ gr̄aꝫ ſue partiſeruaret. Unus gͦ fuit crathem philoſophus qͥ nunqͣꝫ ſuaderi poterat. vt aliquid ab aliquo loco muneris acciꝑet. nunqͣꝫ in iudicioꝑſonam regis vel cuiuſcunqꝫ pt̄atis accepit. ⁊ cū amicus eſſet terreni imꝑij. nihil t̓renuꝫ habere voluit. nihil futuro diei neceſſariūSed ſua eſſe omnia quecunqꝫ oculis aſpiceret libenter aſſerebat.aſtruens omnes diuītes cū ſolicitudine opes cuſtodire. ⁊ ipſum ſecuritate frui. Dicebatqꝫ ꝓpterea diuites auro vtunt̉ et gēmis acveſtibꝰ ſericis. vt oculis intuentiū placeāt. Igit̉ cū omnibꝰ officijset ornamētis ſuis eoꝝ oculis ſeruiūt. qui diuītes eſſe ꝯtemnūt ⁊ eorum in ſe affectus excitant. qͥ diuites eſſe ꝯcupiſcunt. Diuites ꝟonō facit amor pecunie ſed ꝯtemptꝰ. Huic ſocius datus eſt zenophilus. qui cū ipſe p̄fectus fuerit nunqͣꝫ ab aliquo munus accepitnec poſſe iuſtū eſſe diffiniuit. qui qͣcunqꝫ occaſione veniētes ad ſediuitias acceꝑit. horum igit̉ duoꝝ rata aſſertio habebat̉. nec inueniebat̉ quiſpiaꝫ. qui in ambiguo poneret qd̓ eoꝝ iudicio terminatum eſſet. Igit̉ facto cōuentu cunctiſqꝫ reſidentibꝰ. facta eſt lōgaꝯtricatio ſingulis. xij. ſcribarum ſucceſſiue cū beato ſilueſtro altricantibꝰ. Cunqꝫ ſinguli locuti eſſent. beato ſilueſtro rōnes fidei ꝓbabiles oſtēdente. ceperūt om̄es populi cum regibꝰ ⁊ iudicibꝰ deolaudes acclamare qͥ tantā rōnem ꝑ os eius auribꝰ eoruꝫ dediſſet.vt nulla dubietas eoruꝫ mentibꝰ de xp̄i omnipotentia remaneret..lij.2e ꝯflictu ⁊ victoria beati ſilueſtri.Unc vnus ex duodecimyambri indignatus: ait. Miror vos prudentiſſimos iudices. ambagibꝰ verboꝝ credere. ⁊ dei potentiam eſtimare humane rōne concludi. Iubeat clemētiſſimū imꝑium thaurum ferociſſimū ꝑduci. vt in ꝯſpectu eius virtutem dei omnipotētis oſtendam. Nolo em̄ cum iſto ꝟbis ꝯtende̓. ſed aliquid actibꝰagere. Tūc obſecrante beato ſilueſtro. iuſſit auguſtus thauꝝ adduci. ⁊ in ſpacio euntium ⁊ redeūtium cepit inquire̓ ſilueſter a zambri. ad quos vſus thaurus ille quereret̉. Qui cū eſſet maleficꝰ reſpondit. qꝛ nomē dei noſtri nulla ꝟtus ſufferre p̄ualet. Nā ſeniores noſtri cū in ſacrificio deo thauros feroces offerrēt. hoc nomendei magnū in aure thauri dicebant. qͥ ſtatim mugitum reddens. ſil̓et ſpūm exalabat. Tūc ſilueſter ait. Et tu hoc nomen qūo audiēsdidiciſti. Qui reſpondit. nō eſt tuū hoc noſſe myſteriuꝫ qͥ iudeoꝝinimicus es. Cunqꝫ loqueret̉ thaurus ferociſſimus a multis militibus p̄ſentatus eſt. vinctus funibꝰ a capite ⁊ a tergo. Conſenſerunt om̄s vt diceret illud nomē in aure thauri. ꝙ cum feciſſet. ſtatim miſer factus mugitum dedit. ⁊ violentiſſime erectis oculis expirauit. tunc iudeis beato ſilueſtro inſultātibꝰ. facta eſt tumultuatio ꝑ duas fere horas. ⁊ fixus orationi ſilueſter a domīo hieſu xp̄opetebat auxilium. Deinde petito ſilentio aſcēdens in eminentioriloco. dixit clara voce. Dn̄s hieſus quem ego p̄dico. cuꝫ alijs miraculis que fecit. etiā mortuos in noīe ſuo ſuſcitauit. vnde apparet hͦnomen dyaboli eſſe nō dei. ꝙ viuentem thaurū occidit. ſi occiſumſuſcitare nō potuerit. nam viuentem occidere poſſunt ⁊ latrones⁊ ſerpentes ⁊ leones ⁊ vrſi. In deutronomio ipſe deus loquit̉ dicens. Uidete ꝙ ego ſim ſolus ⁊cͣ. ego occidam ⁊cͣ. Tunc iudicescum auguſto vrgebant zambri vt thauruꝫ ſuſcitaret. ⁊ cum ſe illūſuſcitare nō poſſe dixiſſet addidit. Suſcitet hunc ſilueſter inuocato illo galileo. vt eum deitatis eius aſſertorem recipere valeamus.Tunc denotare ſe cepit ⁊ ꝑ ſalutem auguſti aſſerere. ꝙ ſi ſilueſtera morte thaurum erigeret. omnes iudaicam legem dimitterent. etchriſtiani religioni ſe traderent. Tunc petente beato ſilueſtro. iudices dixerunt iudaice aſſertionis actoribꝰ. vt ſingillatim edicerētan illi ſententie cordis aſſenſum p̄beant. qui cum ſinguli pacto cō-
ſentirent vtpote qui thauruꝫ nullo modo ſuſcitari poſſe aſſererēt.Beatus ſilueſter om̄es incredulos a fidelibꝰ ſegregari fecit. Tūcfacta eſt oratio ꝑ vnam fere horaꝫ. omnibuſqꝫ orantibꝰ ⁊ flentibꝰinclinauit ſe ſilueſter ad aurem thauri. in qua nomen illud dixeratzambri: ⁊ ait. Nomen maledictōnis ⁊ mortis ſicut intraſti in aurethauri huius ita egredere iuſſu domini noſtri hieſu xp̄i. In cuiusnomine dicit̉ tibi thaure ſurge. hoc dicto thaurus recuꝑato flatuſurrexit cum omni māſuetudine. Cuius vincula manu ſua ſanctꝰſilueſter ſoluit. eumqꝫ cum omni māſuetudine ad armentū ſuū irep̄cepit. tunc omnes iudei ad pedes eius ꝓuoluti fatebant̉ ſe credēchriſto. rogantes vt oraret ꝓ eis. helena quoqꝫ ꝓiectis aulei s veſtibus genua eius deoſculans rogabat ſibi penitentie locum dari.Crediditqꝫ cum omnibꝰ filijs ⁊ filiabꝰ ſuis. Sꝫ ⁊ ipſi iudices ⁊ amci eorum amplius qͣꝫ tria milia iudeoꝝ ad fide chriſti ꝯuerſi ſunt.De dracone ꝑ eum ſuꝑato.Oſt aliquot dies pontifices qui fuerant temploꝝ auguſto dixerunt. ppl̓us romanus inuictiſſimi draconis ꝑiclitatur afflatū. Solehant em̄ virgines ſacroſancte dee veſte ꝑ omnem kalendaꝝ diemabire ad eius deſcenſum. ⁊ cibos ei ſimilaginis miniſtrare. Ex quoautem pietas noſtra legē accepit xp̄ianam. huic nihil fert̉. ideo indignatus flatu ſuo quotidie ppl̓m vexat. Calphurinus quoqꝫ vr̄bis p̄fectus ait. Per ſingulos dies moriunt̉ pluſqͣꝫ. vj. milia homines. ⁊ nō eſt aliud remedij genus. niſi vt placeat̉. Reſpondensſanctus ſilueſter ait. oſtēde mihi vel vnū chriſtianū ex his qui moriunt̉. Prefectus dixit. Si xp̄ianos nō inuadit deſcende gͦ ad eūtu. ⁊ fac̄ illum in noīe dei tui vel vno āno ab int̓fectione hoīm ceſſare. vt credamus deū tuum xp̄m virtutem deitatis habere. tūc ſilueſter orōne facta. iuxta reuelatōem beati petri. ipſe ⁊ cū eo p̄ſbiteri quidam ⁊ dyaconi deſcenderūt. ſolo chriſti ſacramēto refecti.Pontifices aūt miſerunt poſt eos porphiriū ⁊ torquatū magosvt eis nūciarēt illos ad draconeꝫ ꝑueniſſe. Orans igit̉ ſilueſter cūſuis ꝑ gradus. cl. deſcendit. Magi vero ſacrificantes ⁊ inuocātesdemonia deſcendebāt poſt eos. At vbi ꝑuenerunt ad flatum draconis. comp̄hendit eos anguſtia ⁊ ceciderūt. Silueſter autēm cuꝫſuis intrauit ad draconem in quo habitabat ſathanas et dixit ei.Hieſus chriſtus natꝰ ex virgine. crucifixus ⁊ ſepultus reſurrexit⁊ ad celos aſcendit. inde venturus eſt iudicare viuos ⁊ mortuos expecta eū fixus in loco iſto donec veniat. tūc apprehēdens eum ligauit os eius filo canobineo tripliciter torto qḋ ſecum portauerat etimponens deſuꝑ ceram. ſignauit anulo ferreo. qui ſignum crucishabebat ſculptum. apprehenſaſqꝫ portas ereas que ibi erāt egrediens ad ſe adduxit. ⁊ in circulos earum induxit cathena qua ſecūportauerat ⁊ cum clauſiſſet eas ait. hoc dicit apoſtolus chriſti petrus. Iſte ianue nō aꝑiantur vſqꝫ ad diem iudicij. clauem vero cathene ſubterrauit. ⁊ cum omnia ſibi a beato petro precepta compleſſet aſcendit inde. Cūqꝫ inueniſſet magos volūtantes ſe in terra p̄ anguſtia. facta oratōne eleuauit eos ⁊ ſecum eduxit. qui moxcurſu rapidiſſimo ꝑgentes ſani. detulerunt codices maleficiorumſuoꝝ. ⁊ ꝓijcientes eos ad pedes beati ſilueſtri incenderunt eos dicentes. ſic ardeant qui nō credunt in chriſtum filium dei. quem ſilueſter p̄dicat. tranſacto autem anno miniſtri draconis probantesapud ſe. ꝙ vere ſuꝑatus eſſet draco. ꝓſternētes ſe pedibus beatiſilueſtri crediderunt om̄s in chriſtum. Sic factum eſt vt populusromanus a duplici morte liberaretur. id eſt a cultura draconis eta veneno eius. In ipſo autem anno baptizati ſunt. xxx. milia virorum exceptis mulieribꝰ ⁊ paruulis. ¶ Actor. Extat epiſtola ꝯſtātini generalis ad omnes epiſcopos. quā inter decreta patrū yſidorus collocauit. In qua idem conſtantinus modum ſue conuerſionis exponit. ⁊ eccleſiam romanam omnibus eccleſijs p̄eſſe diſcernit in hunc modum.Epiſtola generalis ꝯſtantini de conuerſione ſua.N nomine ſancte et indiuidue trinitatis imꝑator ceſar flauius ꝯſtantinus. ſanctiſſimo patri patrū ſilueſtro omnibuſqꝫ eius ſucceſſoribus. vrbis rome epiſcopis. ac ceteris omībꝰ catholicis epiſcopiseidem ſacroſancte eccleſie. ꝑ hanc noſtram imꝑialem conſtitutionem ſubiectis. nūc ⁊ in poſteris temporibꝰ. gratia pax caritas gaudium cū omnibꝰ nobis. Eaqꝫ ſaluator noſter altiſſimi filius. ꝑ ſanctos apoſtolos ſuos petrum ⁊ paulum int̓ueniente noſtro patreſilueſtro. mirabiliter oꝑari dignatꝰ eſt ad agnitōem oīm populoꝝliquida enarratōe ꝓpagare ſtuduit noſtra benignitas. nam cū validiſſima ſqualoris lepra. carnē meā inuaſiſſet. nec aliꝗs medicorūcurā adhibe̓ poſſet. aduenerūt ſacerdotes capitolij dicentes mihifontē in capitolio debe̓ fieri atꝫ innocētiū ſanguīe ꝯpleri meqꝫ calēte eo loto poſſe mūdariꝫ ſcd̓m eoꝝ det̄aregat.misinnocētibꝰ invellēt ſacrilegi paganoꝝ ſacerdotes eos