quia ſine fide fit. Et ſic intelligitur quod ait auguſtinꝰ. non eſt ratum coniugiū quod ſine deo eſt. Ratum ⁊ non legitimuꝫ. eſt quodinter fideles. legitimas tamen ꝑſonas ſed ſine legitima ſolennitateꝯtrahitur hoc eſt ratum. quia īdiſſolubile. Legitimum autē ⁊ ratum eſt inter fideles. ſi tamen ſit debita ſolennitate cōtractū.¶ De his que impediunt matrimonium ⁊ dirimunt. ⁊ primo deerrore perſone.lxxv.Uodecim tn̄ ſunt īpedimēta que impediunt matrimoniū contrahendum. ⁊ dirimunt iam contractum. ſi tamē precedūt matrimoniūquoniā conſenſum cōiugalem excludunt. Si ꝟo ſequant̉ non dirimunt. Hec autē his quatuor verſiculis continent̉. Error. conditio. votum cognatio. crimen. Cultus. diſparitas. ius. ordo. ligamen. honeſtas. Si ſis affinis. ſi forte cōire nequibis. Hec ſociādavetant cōnubia iuncta retractant. Preter iſta ꝟo duodecim queimpediunt matrimoniū ⁊ dirimunt. alia duo ſunt que impediuntcontrahendum ſed non dirimūt contractum ſcilicꝫ tempus feriarum interdictum eccleſie. vnde verſus. Eccleſie vetitum necnō tēpus feriarum. Impediunt fieri ꝑmittunt facta teneri. Error perſone ex ſui natura non ex conſtitutione eccleſie ſicut pleraqꝫ matrimonialem conſenſum excludit. quoniaꝫ qui errat non conſentit. eterrantis voluntas nulla eſt. Sed ad hoc ꝙ erret aliquis vel aliquaconſentiendo in vnum quem putat alterū. neceſſariū eſt ꝙ ꝑ viſuꝫvel auditum vel famam habeat aliquam noticiam illius abſentisꝑſone quam credit iſtam preſentem. quia in penitus ignotum necaffectum nec conſenſum dirigere poſſumus. Itaqꝫ non conſentitin p̄ſentem. ſed in illam quam p̄ſentem eſſe putat. ⁊ ſic non eſt matrimoniuꝫ quia in ꝑſona erratur. Si ꝟo nullam noticiam habeatmulier de perſona abſente non errat in ea ſed decipit̉. verbi gratia.Si aliquis anglicus veniat ad nobilem mulierem dicens ſe filiumregis anglie cuius noticiam nullam habeat ⁊ contrahit illa cum eocredens eum eſſe filium regis non impeditur matrimoniū quia nōfuit error perſone ſed potius qualitatis que non impedit ſicut necerror fortune. Siquidem vna ꝑſona melius ſeruat bonum matrimonij quod eſt fides qͣꝫ alia. Sed ꝙ pulcra meliꝰ ſeruet qͣꝫ turpisvel diues qͣꝫ pauper. rariſſime cōtingit. Preterea vbi eſt error perſone non eſt conſenſus niſi ſub conditiōe. vnde nec fuit matrimonium inter liam ⁊ iacob in primo concubitu nec fuit peccatuꝫ. quiaignorantia facti excuſat peccatum in toto. nec etiam peccauit lia.quoniā inſtinctu ſpirituſſancti ſic primo tradita eſt. Et nota ꝙ licet error perſone non impediat benedictionē vt patet in benediction iacob. tamē impedit matrimoniū quia ꝓprie benedicit deus qͥnon errat. Und̓ ſcriptum eſt. Inuocabunt nomen meū ſuꝑ filiosiſrahel. ⁊ ego benedicam eis. Matrimoniū aūt opus homīs eſt.De impedimento conditionis.lxxvj.Mpedimētū aūt ꝯditionis introductum eſt ab eccleſia in fauorem libertatis d̓qͦbreuiter ſciendū ꝙ ſi libera mulier cōtrahit cū ſeruo.vl̓ liber cū ancilla ſciēter tenet matrimoniū. Si ꝟo ignorant̓ nullūē mr̄imoniū. niſi poſtqͣꝫ cognouit eiꝰ ꝯditionē ꝯſenſit in eā ꝟbo vl̓facto ſcꝫ per carnalem cōpulam. Item nota ꝙ error deterioris cōditiōis ſeruilis ſcilicꝫ impedit matrimoniū contrahendū ⁊ dirimicontractū ſicut iam dictum eſt. ſed nō error paris vel melioris. Nāquia non decipit̉ non habet quod obijciat. Item alia ratōne quiaedictum tale eſt ꝓhibitorium. hoc eſt quicūqꝫ nō ꝓhibet̉ admittitur. Quid ſi dominis contradicentibꝰ ⁊ inuitis inter ſeruos contracta ſunt matrimonia non ſunt ꝓpter hoc diſſoluenda. Debitatamē ⁊ conſueta ſeruitia nō minus debent exhiberi. Sed quia ſeruus non habet poteſtatem ſui corporis. ideo ſeruitus impedit matrimoniū quia ſine voluntate domini non poteſt tranſferre dominiū ſui corporis in mulierē. Circa conditiōes aūt que apponūturīdeſponſatōnibus eſt diſtinguendum. quoniā aut conditio eſt honeſta. aut neceſſaria. aut voluntaria. Si ꝟo eſt turpis ſiue inhoneſta. aut eſt contra ſubſtantiā ſiue naturam matrimonij aut nō. Cōditio honeſta ⁊ neceſſaria eſt que ſi non apponatur nihil agitur. vtquādo fidelis cum infideli contrahit ea conditione vt conuertat̉ad fidem. honeſta et voluntaria eſt que honeſte poteſt apponi vtcontrahā tecum ſi pater meus voluerit. vel ſi dederis mihi centuꝫlibras hoc ſi apponatur ſuſpendit ſponſalia vſqꝫ ad euentum conditionis etiam ſi interueniat iuramentū. niſi interim cōſenſus de p̄ſenti vel carnalis copula fuerit ſubſecuta. quoniā tunc dicitur eſſeverum matrimoniū inter eos. eo qͣꝫ videntur a conditione ꝓpoſitareceſſiſſe. Conditio inhoneſta contra naturam ſeu ſubſtantiaꝫ ma

trimonij eſt cum dicitur. contraham tecum ſi generationeꝫ proliaeuites. vel donec inueniam aliam honore vel facultatibus dignicrem. aut ſi pro queſtū adulterandā te tradas. hoc ſi apponatur nihil agitur. Inhoneſta conditio non contra naturam matrimoeſt cum dicit. Contraham tecum ſi furtum feceris. vel ſi homiinterfeceris. hoc ſi apponatur infringenda eſt vel pro non adiectahabenda eſt. ⁊ tenent ſponſalia ſiue matrimoniū.De impedimento voti..lxxvij.Otū eſt alicuiꝰ boni cū deliberatione facta promiſſio. Uel ſic. Uotum eſt conceptio boni propoſiti cum deliberatione firmata qua qͥsad aliquid faciendum ſe deo obligat. Et licet diuerſa ſint vota ẜmdiuerſitatem eorum que vouētur. Uotum tamen continentie inpedit matrimoniū ſed non dirimit. Quis autem vouere poſſit. ſciendum ꝙ quilibet ſane mentis niſi expreſſe prohibeatur. quoniaꝫvotum lege ſpirituſſancti inſpiratur. Prohibentur autem conges votum continentie emittere niſi pari conſenſu. Et ſi alter vouit ſine conſenſu alterius vel etiam intrat monaſterium. reuocaripoteſt ab altero coniuge. quod locum habet poſt carnalem cōpulam. Nam ante licet ſit matrimonium per verba. etiam de preſentiinter eos contractum poteſt alter ab altero inuito ⁊ renitēte intrare religionem. ⁊ alter remanens in ſeculo contrahere. Item ſeruusinuito domino vouere non poteſt nec monaſticam vitam eligere.Item pueri ſiue puelle ſi votum emiſerint ante tempus pubertatis. quod eſt in puero. xiiij. annorū. in puella duodecim. pater ⁊ tutor reuocare poſſunt ſine peccato. Alioquim ſi non reuocauerincum ad legitimam etatem peruenerint. poſt firmum manebit ⁊ ratum. Uotum ſimplex eſt quod ſimpliciter emittitur. profeſſio vera vel preſumpta monachatus votum facit ſolenne. Item ſolernizatur per ſacri ordinis ſuſceptionem. Simplex votum impeditmatrimoniū contrahendum tm̄. votum ꝟo ſolenne impedit contrahendum ⁊ dirimit iam contractum.De cognatione carnali.lxxviij.Ognatio triplex ē carnais .ſ. ⁊ ſpiritualis ac legalis.nalisdit naturaliter. ⁊ conſanguinitas appellatur. Coguinitas eſt vinculum ꝑſonarum ab eodem ſtipite deſcendentiucarnali ꝓpagatione contractum. Stipitem dico illam perſonamaqua aliqui duxerunt originem. ſicut adam fuit ſtipes chaim ⁊ abel⁊ aliorū qui ab eis ꝓceſſerunt. Linea eſt ordinata collectio perſonarum conſanguinitate coniūctarum ab eodem ſtipite deſcendentium diuerſos gradus continens. Linee ſunt tres. vna aſcendentium. Secūda deſcendentium. Tercia tranſuerſalium ſeu a laterevenientiū. Prima eſt aſcendentiū a quibus orginem traximus. ſicut pater. mater. auus. auia. proauꝰ. proauia. abauus. abauia. Secūda deſcendentiū qui duxerunt originem a nobis. ſicut filius. finepos. neptis. ꝓnepos. ꝓneptꝭ. abnepos. abneptꝭ. Alia ē traſuerſaliū ſeu a latere venientiū a quibꝰ nō duximꝰ originē nec ipſa nōbis. vt frater ſoror. filij dn̄orum fratrum qui dicūtur patrueles vl̓duarū ſororum qui dicunt̉ conſobrini. ⁊ eorundem filij ⁊ neptes.Due linee deſcendentes vnam faciunt tranſuerſalē. vt apparet irhoc exemplo. Filij duoꝝ fratrū attinēt ſibi linea tranſueſrali. ⁊ qͣlibet eorum recta linea deſcendit ab auo eorum cōmuni. Scd̓m leges autem quelibet perſona facit gradum. ſed ẜm canones in traſuerſali linea due perſone faciunt. vtputa duo fratres ſunt in pͥmogradu ẜm canones. qui ſunt in ſecūdo ẜm leges. filij duoꝝ fratruꝫin ſecūdo qui ſunt ẜm leges in quarto. ⁊ ſic de ſingulis ſufficiat hecdiffinitio. Gradus eſt habitudo diſtantium ꝑſonarum qua cōgnoſcitur quota generatiōis diſtantia due ꝑſone inter ſe differugradus ita computant̉. In linea aſcendenti pater ⁊ mater ſunt inprimo gradu. quus ⁊ auia in ſecūdo. proauus ⁊ proauia in tercio.abauus et abauia in quarto. In deſcendenti ꝟo hoc modo computant̉. filius et filia ſunt in primo gradu. filij duorum fratrū in ſecūdo. nepotes eorum in tercio. pronepotes in quarto. vltra quemgradum nulla hodie conſanguinitas eſt ſicut nec vltra ſeptimurolim gradum progrediebat̉ verum ſi alique perſone attinent ſibiin vna parte in ſecūdo vel in tercio gradu. In alia ꝟo ī quinto poterunt contrahere quia ſemper ſtandum eſt remotiori perſone inconſanguinitate. in hoc enim caſu remotior perſona extra metamconſanguinitatis exiſtit vnde iam non attinet illi. Deniqꝫ regulariter ſemper debet iudicari pro matrimonio. niſi contra matrimo.nium ius inueniatur expreſſum.