.IX.Liber

tur quis penā eternam et temporalem. ſed eternā abſolute et temporalem conditionaliter. propterea quando quis inchoata penitentia ſed nondum completa decedit. punietur maiori pena in vita alia qͣꝫ in iſta. Nec eſt incōueniens nec contra dei miſericordiamminorem penā mutari in maiorē. quia minor pena in preſenti magis efficax et ſatiſfactoria eſt et magis grata deo qͣꝫ longe maior inpurgatorio. huius ratio eſt. quia pena preſens pure volūtatis eſt.pena vero purgatorij de neceſſitate. deniqꝫ cū exit homo d̓ hac vita exit forum eccleſie et intrat forū dei vbi grauius puniuntur malefici. Exit forum miſericordie et intrat forum iuſticie. tunc enī miſericordia conuertitur in iudicium.De tribꝰ partibꝰ penitentie..xxxix.Xiguntur igitur ad perfeeſſio oris.ctam penitentiā tria. ſcꝫ contritio cordisſatiſfactio operis. tribus enim modis deum offendimꝰconſenſu. verbo. et opere. et ideo tribus modis eidē reconciliamurhec eſt via trium dierum in exodo. de qua per moyſen datū eſt p̄ceptum iſrahelitico poo. Cui etiam reſpondet abrahe triduuꝫlum filium die tercia eleuatis oculis viqui pergens adul. Triduuꝫ quoqꝫ yſaie prophete dei quo nudusditl⁊ diſcs iuit plangēs peccata populi. hinc etiam per oſee deicitur. Uiſitabit nos poſt dies duos. die tercia ſuſcitade niniue (que ſignificat mundum) dicit ꝙia itinere dierum triū. Mox quoqꝫ ab eodē iuxtaretes dicitur. triduum quippe deambulationisrefertureccata cordis. oris. et operis. cui triduum ſubuerſiōisnitur. ſcꝫ contritionis. confeſſionis. ⁊ ſatiſfactionis. hoc triduoctare dominum. iuxta illud euangelicum. Miſereorquit tutriduo ſuſtinēt me. Ideo quoqꝫ ter in canticis diciturni. Ueniōſa mea veni de libano. veec eſt triplex retio trium mortuoruꝫ acta irles partes penitētie ſunt iſtatria.i penitētia. Uno modo vt eſto hoc ſunt partes ſubiectiue.amentum de ſeptem. et ſic complectit̉illa triinteices. Eſt autem triplex forum.na ſententia. forū eccledei. eſie ſacropria conſcientia. Quimintur in foro dei. Iorū dei iuſticōſcientie. Primūin eccleſiDe contritione.xl.St itaqꝫ contritio dolorro peccatis aſſumptus cum propoſito confitēdi ⁊ ſaſtaciendi. hoc precipitur a domino per prophetā vbicorda veſtra ⁊cͣ. Iſte dolor debet eſſe triplex. vtardꝰ. Acer. quia offendimus dominum ⁊ creatorem oīmuia patrem noſtrum. Acerrimus. quia redemptorē. Caucontritionis ſunt ſex. Cogitatio et ex ea pudor de peccatis q̄lis. deteſtatio vilitatis ipſius pct̄i. timor de die iudicij ⁊pena genne dolor de amiſſione patrie celeſtis et multiplici offenſa creatoris. et ſpes triplex. ſcꝫ veniglorie. ⁊ gratie. Patet autemeffectuius in parte ex viſius nominis. Dicitur enim contritioex totoiue intelligendū eſt et actiue. paſſiue quiatuaſiteritur et ſcinditur prenimia anguſtia etquia tanqͣꝫ fortiſſima machina cōterit coneriem peceam murus ſeꝑabat nos a deo.Item hecerit et cathenas dyaboli. hec deſtruit carterem infernalem quem demones parauerāt in inferno anime peccatrici. et vires demonum eneruat. quia conterit brachium peccatoris et mero ſeptem dona ſpirituſſancti contra ſeptem vicia capitalia d̓tur per oppoſitum. et dolor de peccato non eſtle conrrauod vicium ſed contra om̄ia. ideonon diſitur interdicimus ꝙ ſicut delectatio alidicitureremus rei delectabili cui annexa ēuandoqꝫ dicitur motus quoabhorretur ꝑexa eſt triſticia quedam ſiue paſſio.quandoqꝫ dicitur īo contritio. Contritio dicitur dolor primo modo. ⁊ ſic eſt merit.a non eſt pura paſſio ſed motus. ⁊eſt ſenſus reientis. Nā ſenſus quidem carnalis exigit remeſentēſaliter ſpiritualis non. ſed tm̄ ẜm impreſſionem velide cum inoria eſt peccatum poteſtnima dolere de ijEt etiam melius de preterito qͣꝫ de preſenti.ſs delectationem carnalem habet. que retarbat dolorem. Anima.imiſſo peccato melius poteſt ſentire

fetorem peccati. quia odor.us ſpiritualis tunc melius diſpoſituseſt. De quantitate ꝯtritionis dicitur. luctu vnigeniti fac tibi plau.amaꝝ. Un̄ pōt dici ꝙ quilibet vereis magis dolet de peccatis ſuis qͣꝫ de morte filij. et ſitiat. Nec tamen oportet ꝙfleat corporaliter. quia huiuſmodi lacrime ſunt a natura vel a gratia vel a libero arbitrio. ſed ſpiritualiter qd̓ eſt tm̄ a gratia. tantaqꝫpoteſt eſſe contritio ꝙ pena dimittitur omnino. Dicitur autem amagiſtris doctrinaliter. ꝙ in iuſtificatiōe impij quatuor concurrūttempore ſimul nō natura. ſcꝫ infuſio gratie. motꝰ liberi arbitrij. cōtritio. remiſſio peccati. Dicitur autem impius peccator adultus.Primum quidem non meremur. quia non ſubeſt libero arbitrio.quia nec eo meremur. qꝛ nō ē motus liberi arbitrij. neqꝫ ſecūdū meremur. cū alius motus non precedat. ſed eo meremur duo ſequentia cum ſit motus liberi arbitrij informatus gratia. Tercium quidem meremur per ſecundū. et eo meremur quartum. Quarto ꝟonihil meremur quia non eſt motus.De confeſſione..xl.Onfeſſio ē legitima coraſacerdote peccatorum declaratio. Et dicitur confeſſioquaſi ſimul vel ex toto vel vndiqꝫ faſſio. nam ille confitetur qui totum fatetur. Confeſſio vtilis eſt ad ſeptem. ſcꝫ ad peccati cognitionem. Sacerdos enim debet notificare peccatori confitenti peccatum et quantitatem peccati. Iuxta illud leuit̉. homoin cuius cute et carne ⁊cͣ. Item ad ſatiſfactionem. Erubeſcētia enīconfeſſionis magna pars eſt penitentie. Item ad peccati certā dimiſſionē. Ad dei glorificationem. Ad mentis iocunditatē. Ad diminutionem pene ex vi clauium. Ad multiplicatiōem interceſſorūDebet autem confeſſio eſſe ſimplex et vtilis. humilis. ſecreta. frequens. ⁊ prompta ſiue obediēs. Precipue quoqꝫ debet eſſe amara. iuxta illud. Statue tibi ſpe. po. ter. a. huius amaritudinis ſignaſunt. verecundia. humilitas. lacrime. fortitudo vincens pudorem.et pronitas obedientie. Item debet eſſe feſtina propter quatuor.Primo propter incertitudinem hore. Secundū eſt ꝙ morans inpeccato ſemper accumulat peccatū peccato. Tercium eſt ꝙ quanto maiorem morā fecerit in peccato tantomagis elongabitur a domino. et per conſequens tanto difficilior erit cōuerſio. Unde principijs obſta ⁊cͣ. Quartū quia in extrema egritudine vix poteſt aliquis vere penitere. quia illuc rapitur intentio mentis vbi eſt vis doloris. multa enim vt ait auguſtinus occurrunt impedimenta. nammorbus vrget. pena terret. filij quos illicite dilexit et vxor et mundus eum ad ſe vocant. tene ergo certum et dimitte incertum. id eſtage penitentiā dum ſanus es. Item debꝫ eſſe integra ẜm illud auzuſtini. Caueas ne verecundia ductus diuidas confeſſionem. Adhoc autem ꝙ integra ſit nouem exiguntur. ſcꝫ ꝙ ſit voluntaria. fidelis. propria. accuſatoria. vera. nuda. diſcreta. pura. moroſa.Quando et de quibꝰ oportet cōfiteri..xlij.Ciēdū vero quia ſaltē ſemel in anno tenetur quilibet poſtqͣꝫ ad annos diſcretiConis peruenerit confiteri omnia peccata ſua. et ſuſciꝑereuerenter ad minus in paſcha eukariſtie ſacramentū. niſi forte deconſilio proprij ſacerdotis ob aliquam rationabilē cauſam ad tempus ab eius perceptōne duxerit abſtinendum. Et vt aliqui dicūttm̄ illas circunſtantias que trahūt in aliud genus peccati tenemurconfiteri. alias autem nō niſi velimus. alij dicūt ꝙ omnes illas quegrauiter et aperte aggrauant peccatū confiteri tenemur ſed aliasminutas non. Sicut autem confitens circunſtantias aliquando dimittit ne ſcandalizet confeſſorem. ita confeſſor debet non inquirere aliquas circunſtantias et modos peccati. ne ſcandalizet cōfitentem. ſic igitur circunſtantia aliquando omnino taceri debet in confeſſione ſed peccati genus non debꝫ taceri. Debet etiam peccatordolere et confiteri de bonis omiſſis. que ſcilicꝫ potuit facere et nonfecit. De tempore quoqꝫ male expenſo. et quia proximorum animas deo ſubripuit vel in malo confirmauit. Item de triſticia quaꝫintulit bonis peccando. et de leticia quam eis non adhibuit. Itemnon ſolum cogitet quid et qualiter fecerit. ſed qͣꝫ iniuſte deum offenderit. Porro venialia non tenemur ex precepto confiteri. licetbonum ſit. Autoritas autem iacobi de confitendo alterutrū qͣꝫtuꝫad mortalia eſt in precepto. qͣꝫtum ad venialia conſiliuꝫ dat. Itemqd̓ dicit gloſa ꝙ quotidiana et leuia coequalibus ſacerdotibꝰ ſuntꝑandenda. intelligit̉ de generali confeſſione que fit in prima ⁊ completorio. Et verum eſt ꝙ quicunqꝫ offendit tenetur ſatiſfacere etconfiteri ſpeciali vel generali confeſſione. nam qui nō confitetur ſeeē peccatorē eoip̄o peccator efficit̉. vn̄ ioh̓. Si dixerimꝰ ⁊cͣ. Et qꝛquilibet tenet̉ confiteri adius ſemel in anno.non habet niſi