Liber

.IX.

Nec tamen aliquid additur corpori et ſanguini. nec augetur corec conceditur ꝙ ſubſtātia panis aliquanpus vel ſanguis chdo ſit caro chriſti. et ſic fiat caro chriſti ſicut farina facta ē panis. etaqua facta eſt vinum. nec tamen dicitur. farina eſt panis. et aqua ēvinum. nec dicimus panem vel vinum eſſe materiā corꝑis vel ſanguinis domini. quia non de ea materia format̉ corpus ſed ipſa formatur in illud et efficitur in illud. Dicit autem damaſcenus ꝙ exoperatione ſpirituſſancti fit ille trāſitus ſicut ⁊ cōceptio dei. Itaqꝫpanis vere tranſit in corpus chriſti. Unde omnes locutiones queſignificant tranſitum cōcedende ſunt. ſicut he. panis tranſit in corpus chriſti. vel tranſfertur. vel tranſubſtantiatur. vel mutatur. velpanis fit corpus chriſti panis erit corpus chriſti. panis poteſt eſſecorpus chriſti. et omnes ille negande ſunt in quibus non ſignaturtrāſitus. ſicut iſte. panis eſt corpus chriſti. De tempore autē tranſubſtantiationis dicimus. ꝙ in finali inſtanti prolationis horū verborum. hoc ē corpus meum. fit tranſubſtantiatio panis in corpuschriſti. et hoc pronomen hoc. vagam et ſimplicem demonſtrationem habet ſicut tu. cum quis dicit. tu aperi. et neſcit quis ſit intus.vel demonſtrat corpus chriſti ad intellectum. ſcilicet corpus chriſti quod non eſt ibi ſed erit. Uidetur autem dicendum. ꝙ panisnō tranſit in aliquo inſtāti in corpus chriſti. ſed in tempore tamennon ſucceſſiue. quia nō prius tranſit vna pars panis in corpꝰ poſtaliam. Et propter hoc non poteſt dici ꝙ in aliquanto tempore ettoto tranſeat. vel poteſt dici ꝙ tranſit in illo totali tempore in quoproferuntur hec verba. hoc eſt corpus meum. Unde tantū tpusexigitur ⁊ non minus. itaqꝫ ſucceſſio eſt in tranſitu non ex parte panis ſed ex parte prolationis verborum. De priori autem ſubſtantia quedam remanent. ſcilicet color ſapor forma. pondus. que neccorpus chriſti afficiūt. nec in eo fundantur. Remanet gͦ per ſe ſubſiſtentia ad myſterij ritum et ad guſtus fideiqꝫ ſuffragium.De his que ſupra naturam vel intellectuꝫ ibi fiunt. .xxxij.Gitur in hoc ſacramentoquedam ſunt ẜm naturaꝫ. quedam ſupra naturam ſednon ſupra intellectum. Quedam ſupra naturam ⁊ ſupra intellectum. Supra naturam ſunt ibi accidentia ſine ſubiectovt color. ſapor. rotunditas. et huiuſmodi. ſed non ſupra intellectūquia intellectus bene intelligit accidentia ſine ſubiecto per abſtractionem. Deus autem potentior eſt in operando qͣꝫ intellectus inintelo. vnde ſupra naturam et intellectū eſt ibi chriſtus etiāin tanta quantitate in quanto eſt in celo. et non excedit terminos illius parue forme. Unde dicit damaſcenꝰ ꝙ fit ibi operatio ſuprairam et intelligentiā. Dicimus ergo ꝙ ſub illa totali forma eſtita ꝙ ſub nulla parte per ſe. tamen cum frangitur hoſtiaeſt chrieger ſub qualibet parte. Et hoc eſt non tm̄ ex conſeonfractione. conſecrata enim fuit quelibet pars inEt eſtrile in ſpeculo. ſicut enī in ſpeculo integro ē vnaſola intamen ipſo fracto in qualibꝫ parte reſultat imago. Itaſubima illa eſt chriſtus qui eſt imago dei patris. tamē fracta hoſtia in qualibet parte reſultat imago. īmo veritas ipſius imanis que eſt filius dei. vnde ſicut ex oppoſitiōe rei ad diuerſas partes ſpeculi reſultant diuerſe imagines. ita ex prolatione verborumne conſecrate reſultat chriſtus in diuertia que videntur ſunt ibi ſine ſubiecto. Iti. ſed aſſiſtūt ei et velant ipſum vt fiibi locus a cogatis. Ibi enī eſtalbea album. Sed contra. Ibi eſt fractio.am ſunt accidētia que peruedam vero per alia. verbiieſt.ud accidēs. diſgregatio ꝟoedo ibi eſt etum ibi non ſit ſubſtantia panisenn.quia nulla ſubſtātia. ſedbi eſitio. et aeſt ea diregans. ſcilicet albedo. Eoid eſt ea fractū. quia fractio ē ſubam ibi ſit continuitas vere dieſt fraīfractione. Et ſic patet ꝙ non eſt ſimile de albeole. Itē corpus in forma propria nonvidetur. tamend videtia videtur velatum. ſed non ſequitur. erguitur. iſte videt manum cirothecatams. neilet hoc. ſacerdos tenet corerbum tenet non importat aliliationem. ſed hoc verbum tangit importat.undam īgeriue dicunt̉ et agūt̉ in miſſo. xxxiij.Uerit de his verbis queſunt in canone miſſe. Iube hec perferri per manus ⁊cͣ.quid demonſtretur per hoc pronomen hec. poſtea dehac autoritate gregorij. Uno eodemqꝫ momento tranſit in celuꝫ

miniſterio angelorum conſonduꝫpori chriſti et ante oculosſacerdotis videtur. Querit̉ quid eſtd dlo fit ibi ſermo. Adprimum dicimus ꝙ per hoec demonſtrantur formeſignificātes ſed pro vltimo ſuoſcilicꝫ pro corpore chriſti myſtico. frequēter in ſacra ſcriptura ponitur ſignans pro ſignato. eſt enim ſenſus. Iube hec perferri. id eſt iube corpus tuum myſticum. ſcilicet eccleſiam militantē perferri per manus. id eſt ꝑ operationes ſanctorum angelorū qui aſſiſtunt ſacrificio altaris. in ſublime altare tuum. id eſt ad eccleſiaꝫ triumphantem que eſt in celishoc eſt iube iungi eccleſiaꝫ militantem eccleſie triumphanti. et hoceſt regnum venire ad regnum. et ſic ceſſat obiectio. Per ſacramentum enim eukariſtie aſſimilatur magis ac magis eccleſia militās eocleſie triumphanti. Ad autoritatē gregorij dicimus ꝙ impropriaeſt et gratia diuerſorum ſignificantur tranſitus et conſociatio ⁊ viſio. vnde fit ibi ſermo qͣꝫtum ad illa tria de pane ⁊ corpore chriſti ⁊de forma. qͣꝫtum ad tranſitū fit ibi ſermo de pane. quia panis tranſit in celum. id eſt in celeſte corpus chriſti miniſterio angeloruꝫ quiaſſiſtunt officio miſſe vt dicunt ſancti. Ꝙͣtum ad conſociatiōem fitibi ſermo de corpore chriſti qd̓ traxit d̓ virgine. quia per virtutemeukariſtie aſſociatur magis ac magis verum corpus chriſti myſtico. Ꝙͣtum ad viſionem fit ibi ſermo de forma que videtur. In huius autem myſterij expletione. ſicut formam oportet obſeruari itaordinem haberi ſcilicet vt ſit ſacerdos. Et intentionē haberi oportet vt illud facere intendat. Aliqui dicunt etiā non recte de illo myſterio ſentientem poſſe intendere non quidem illud conficere quodiam eſſet recte credere. ſed illud agere quod geritur ab alijs dum illud cōficitur. Et ſic adhibetur intentio et impletur myſterium. Illud etiā ſane poteſt dici. ꝙ a brutis animalibus corpus chriſti nonſumitur. et ſi videatur. Ex hoc autē diuiditur forma panis in trespartes. vna mittitur in calicem et ſignificat partē illam eccleſie queadhuc viuit. vnde ponitur in calice quia vita cuiuſlibꝫ ē in ſanguine. Et calix ſignificat paſſionē huius ſeculi. vnde in euāgelio. Poteſtis bibere calicem ⁊cͣ. Alie due ſignificant duas partes bonorūqui mortui ſunt. Quidā enim ſunt in paradiſo. alij ſunt in purgatorio. Una ergo pars earum que in calice non ponuntur offerturad liberationem eorū qui ſunt in purgatorio. Alia ꝟo ad gratiarūactionem qͣꝫtum ad illos qui ſunt in paradiſo. ſicut autem in manducatione corporali ſunt quatuor ita ⁊ in ſpirituali. Primum eſtmanifeſtatio ſpiritualis que eſt diiudicatio corporis chriſti qualeſit. qͣꝫ nobile qͣꝫ viuificatiuum et huiuſmodi. Secundum eſt delectatio qua delectamur chriſto. Solum enim dulce et conueniensnutrit. Tercium eſt aſſimilatō ſpecialis. Diiudicatio auiem illa eſtproprie per fidem et ſimiliter delectatio. Chriſtus autem manducat nos. quia aſſimilat nos ſibipſi ⁊ vnit per gratiam quā infundit.Utrum eukariſtie cibꝰ ſatiet vel nutriat corpus..xxxiiij.Taqꝫ dīc Auguſtinꝰ ꝙ cibus ille non tranſit in ventrem ſed in mentem. Si autēqueritur vtrum forme ille euaneſcant vel reſoluant̉ inalios humores poteſt dici ꝙ vtroqꝫ modo. Nam poteſt eſſe ſi deꝰvult ꝙ cibus ille nutrit ⁊ ſatiat corporaliter qͣꝫtum ad formas nonqͣꝫtum ad corpus chriſti. quia potius eſt cibus mentis qͣꝫ ventris.Et hoc dicit auguſtinus. ꝙ quidaꝫ ſatiantur ⁊ inebriantur tali cibo ſuper illum locuꝫ epiſtole ad corinthi. Alius quidē eſurit. aliusautem ebrius eſt. Dicit etiam innocentius papa tractatu d̓ officiomiſſe. ꝙ forme ille reſoluuntur in eoſdem humores in quos reſolueretur panis ſi ibi eſſet. Corpus vero chriſti non nutrit corporaliter. Deſinit autē ibi eſſe corpus chriſti qͣꝫcito deſinit forma paniseſſe. Nec eſt dicendum ꝙ deſinente forma panis eſſe aſcendat corpus chriſti in celū. aut ſacerdote proferente hec verba. hoc eſt corpus meum. deſcendat corpus chriſti d̓ celo. ſed ſicut diceretur ẜmvnam opinionem ꝙ ex ſola oppoſitione colorati ad viſum fine aliqͣmutatione medij aeris fit aliqua imago colorati in oculo. ita ex ꝓlatione horum verborum. hoc eſt corpus meum. debito modo facta a ſacerdote ſine aliquo deſcēſu vel motu eſt corpus chriſti in altari. et ſine aliquo aſcenſu forma panis deſinente eſſe. eſt corpꝰ chriſti in celo. qd̓ prius erat ſub illa forma et modo nō eſt. Modo quidem ſub forma propria corpus chriſti eſt in celo primo et per ſe. etin altari eſt veꝝ corpus chriſti tamen per quandā reſultationem. ſicut ſuperius dictū eſt. Abſit aūt vt ī honeſtā corporis egeſtionemcibꝰ ille ſuſtineat. qui corpus et aniiā ad eternā honeſtatē parat.De quibuſdā patribꝰ ſanctis legimus qui ſola cōmunione dominica diebꝰ tm̄ dominicis ſignati pluribꝰ annis vixerunt. hoc igiturꝯcedere poſſumꝰ. poſſe ſcꝫ aliquē ex ꝟtute dn̄ici corꝑis ꝑ diuinuꝫmiraculū longo tꝑe viuere. Seceſſum aūt ei fieri exinde oīno nonpoſſe. Ꝙ ſi fiat ſeceſſus eo temꝑe aut ex reliquijs ciboꝝ p̄teritoruꝫaut ex defectu ſui corꝑis. id eſſe neceſſe eſt..xxxv.De indigne ſumentibꝰ vel tangentibꝰ.