Liber

.IX.

am fore neceſſitate totali ſiue neceſſitate rei. Et eſt ſimile in vniuerſalibus. Dicitur enim ꝙ neceſſariuꝫ eſt vniuerſalia eſſe ſicut hominem. ſed nō neceſſitate particulari. Nullus enim ſpecialiter poteſtul ſumpti poſſunt fafacere ꝙ nullus homo ſit. Omnes tamēnt enim omnes ſe obligare ad hoc vt nulcere ꝙ nullus ſit. Poſlus generet decetero..xxiij.De baptiſmo paruuloꝝ.N baptiſmo paruuloruꝫcōſideranda ſunt tria. ſcilicet antecedētia que ſunt orationes qͣs dicit ſacerdos. Et exorciſmus. ⁊ catheciſmꝰEſt autem exorciſmus idem ꝙ adiuratio qua ſacerdos adiurat demones dicens. Exi ab eo ſpiritus immunde. Et dicunt multi ꝙ ꝑexorciſmum expellitur dyabolus. non qͣꝫtum ad peccatū. ſed qͣꝫtuad hoc ꝙ non habeat poteſtatem nocendi paruulo corꝑalit̓. Alijdicunt ſicut prepoſitiuus. ꝙ qͣꝫtum ad diminutionem peccati. vn̄dicebat ꝙ ſi paruulus decederet ſtatim poſt exorciſmum minorestenebras pateretur qͣꝫ ſi non eſſet exorcizatus. ⁊ magis perciperetdeluce ſpiritualium. Nobis autem videtur ꝙ exorciſmus ⁊ catheciſmus et ſalis linitio duabus de cauſis fuerit. prima eſt ꝓpter honorem et ſolennitatem baptiſmi. Secunda eſt ad intelligentiā eorum que facit baptiſmus. ſalis enim linitio ſignat diſcretiones quedantur in baptiſmo. Unde ſicut lumen cum ponitur in manu paruuli. non illuminatur propter hoc anima. ſed per hoc ſignificaturꝙ animaatur ſpiritualiter in baptiſmo. ſic per exorciſmumir dyabolus. ſed ſignificatur expellendus. Eſt autemnon ēcathn̄ ꝙ inſtructio baptizandi de articulis fidei. nā inua eccl̓ia adulti baptizabāt̉. ſꝫ an̄ inſtruebāt̉ in fide ⁊ baptizabāt̉ ī ſabbato paſche ad ſignādū ꝙ ꝑ baptiſmū reſurgūt baptizati a morte peccati. Uel in ſabbato penthecoſtes. ad ſignādū ꝙitur ſpirituſſanctus. Igitur vt oſtendatur vnusper bapit etiam modo ſic in paruulis licet qͣꝫdiu ſint ꝑuuleſſetibiles diſcipline. Et cum patrinus reſpondet. Credo etizari. reſpondet pro paruulo. ſed improprie loquitur. et eſts. Iſte paruulus paratus eſt ſuſcipere fidem et baenim ſe patrinus ad hoc vt cum ad adultā etatēperueneritulus inſtruat ipſum de articulis fidei. et qualit̓ abrenunciare debet dyabolo et omnibus pompis eius. Dicimus ergo ꝙ licet paruulus non credat. tamē baptizatur in fide patrini vl̓eccleſie. ſic enim peccatum non habet a ſe ſed ab alio. ſic non mundatur per fidem propriam. fidem dico notam. ſed per fidem alterius. Catheciſmus ergo non eſt proprie ſacramētum ſed ſacramentale nec exorciſmus ſed exufflatio quam facit ſacerdos ſacramentum eſt. etnificat ꝙ per ſpirituſſancti flatuꝫ exufflatur poteſtasdyaboli. Sniliter ſaliua ſacramentalis eſt. et ſignificat ſapientiāDe effectu baptꝭ.xxiiij.OOncedimus autē ꝙ parnulis in baptiſmo dantur virtutes. Et ꝙ adultus cōperatur ad ſui mūdationem. Credit enim primo libero arbitrio vt poſtea credat per fidem ⁊ ſic mundetur. Paruulusautem nihil cooperatur. ſed per ſolum baptiſmum recipit fidē pertur. habet autē fidem in habitu. ſed eſt habitus quiiior actui. et quidā remotus. ⁊ quidaꝫ explicitꝰ. Itaqꝫſicutīplex vetula fidem habet implicitam de quibuſdam articuiſte cum venerit ad annos diſcretionis fidem habebit. ſed inhabitcito et remoto ab actu. ſed aliqua leui explicatiōe credet in acaptiſmus quidem actuale peccatuꝫ tollit totalit̓. nontamen originale totaliter. quia non qͣꝫtum ad penam. aliquādo enīqd̓ minus e maioris eſt coherentie. ſicut gratia mortalia peccata expellit non tamen venialia que difficilime ſeparantur. Cuꝫ quibusetiam decedit homo iuſ3. Itaqꝫ baptiſmus non aufert mortemcorporalem et alias huiuſinodi penas quinqꝫ de cauſis. Quaruꝫprima eſt humiliatio. ſcilicꝫ vt per miſeriam humilietur qui per ſuperbiam cecidit. Unde iob. Sagitte domini in me ſunt quarū indigna. c. ſ. in ſuperbiam. Secunda cauſa eſt incuſſio timoris vt homo attendēs ſeueritatem virge domini. caueat ſibi a gladio. id eſt apena inferni. Unde ſequitur. Et terrores domini militant contrame. Terciaiſa ē ſtimulatio. Unde in oſee. In funiculis ade traharet in vinculo charitatis. Quarta vt homo attendēs huius vite miſeriam conetur querere meliorem. Quinta ne hominesē appeterent baptizari propter vitaꝫ corporalem. qͣꝫ propterſpiritualem. Dicit autem aplus. ꝙ ſine penitentia ſunt donadei. ſcilicet que donat ſpirituſſanctus in baptiſmo. Sed contradiritas. autpunit. aut deus punit. Ideo dicēdum eſtus efficaciam ſuam habuit a paſſione chriſti pro omnibus lndis. quia vt dicit Iſaias. Diſciplina pacis noſtre ſu-

per eum. et ipſe peccata noſtra. id eſt penam pro peccatis pertulitin corpore ſuo ſuper lignū. ſicut dicit petrus. Si ergo decedat iſteſtatim poſt baptiſmum euolabit. quia per contritionem baptiſmūprecedentē cum paſſione domini ſufficienter punitus iudicat̉ a bonitate dei. Et dicimus ꝙ corpus chriſti in ſe dignius et efficaciuseſt qͣꝫ baptiſmus. Sed non ſequitur ꝙ ſit efficacius inquantum ſacramentuꝫ. Nec etiam eukariſtia inſtituta eſt ad tollendam culpāet penam. ſed eſt ſacramentum vnionis. baptiſmus vero eſt ſacramentum renouationis. vnde aufert omnem vetuſtatem tam culpeqͣꝫ pene. qd̓ n̄ facit eukariſtia. Nota ꝙ paſſio chriſti aperuit ianuāparadiſi. per ſatiſfactionem ⁊ per cauſam meritoriam et vniuerſalem omnibus baptizandis. baptiſmus autē aperit per cauſam efficientem ſingularem. Iuſtuꝫ enim hominem ſingularem facit euolare. Aſcenſio vero chriſti aperuit per effectum.De baptiſmo etiam hereticoꝝ non iterando..xxv.Acramēto quidē facit iniuriam qui dicit ipſum pollui per pollutiōem miniſtroArum. Dicimus tamen ꝙ baptiſma hereticorū facit qͦſdam filios dei vt paruulos. quoſdam vero non. vt adultos. qͥ imbuti ſunt errore hereticorum. tamen verum baptiſma recipiūt. vn̄ſi veniant ad vnitatem eccleſie non ſunt rebaptizandi. Quia dicitauguſtinus. Sanandum eſt quod vulneratum eſt. non curanduꝫquod ſanum eſt. Sani autem ſunt huiuſmodi qͣꝫtum ad illud inquo communicant cum eccleſia. ſcilicet qͣꝫtum ad baptiſmum. Sivero heretici paruulos baptizent dicūtur illi filij eccleſie. nō ꝙ dominus eos genuerit de eccleſia que eſt legitima ſponſa ſua. ſed qd̓de hereſi tanqͣꝫ de ancilla ad opus eccleſie. Eccleſia tamen ſuos reputat quoſcunqꝫ generat dominus. ſiue per illos qui ſunt de eccleſia. ſiue per hereticos ſiue per paganos. vnde ingredere inquit adancillam meā ⁊cͣ. Baptiſma igitur hereticoꝝ facit remiſſionē peccatorum. et ibi eſt ſpirituſſanctus. non in hereticis ſed in ſacramento ſuo. id eſt ſpirituſſanctus qͣꝫtum eſt in ſe. paratus eſt dare gratiam ſuam per baptiſmum. niſi per recipiente obſtiterit. Multiplexautem aſſignatur cauſa quare baptiſmus non iteratur. Prima eſtquia cum baptiſmus deleat culpam et omnimodam penam ſi iteraretur diſcurrerent homīes per campos licentie vſqꝫ ad extremāneceſſitatē in qua facerent ſe baptizari. et ſic ſtatim euolarēt. Propter hoc inſtituit dominus vt vnicus eēt baptiſmus. Secūda cauſa eſt allegorica. baptiſmus enim habet efficaciā ſuā a morte chriſti que vnica eſt. Tercia ne fiat iniuria baptiſmo. Caracter enī baptiſmalis perpetuus eſt. Remanet etiā in hereticis et etiā in damnatis in inferno. vnde non eſt ſimile de eukariſtia. quia corpus chriſti nō remanet perpetuo in homine. niſi qͣꝫdiu forma panis durat.Ideo non fit iniuria eukariſtie ſi iteretur.De accedentibꝰ ad baptiſmū recte vel ficte. .xxvj.On eſt autem neceſſe ꝙadultus accedat ad baptiſmum contritus. poteſt enimaccedere attritus et dolens de peccatis. et tunc per virtutem baptiſmi ei dimittuntur. Si vero accedat contritus tunc iāhabet fidem ſpem et charitatem. et dimiſſa ſunt ei peccata qͣꝫtumad culpam. Baptiſmus autem ſequens augmentat in ipſo gratiā⁊ tollit penam. id eſt omnem ſatiſfactionem exteriorem. interioremvero non. Sacramentum igitur et rem ſimul ſuſcipiūt omnes paruuli. qui in baptiſmo ab originali mundantur peccato. Adulti qͦꝫqui cum fide baptizantur. Qui vero ſine fide accedunt vel ficte ſacramentum non rem ſuſcipiunt. Qui autem effundunt ſanguineꝫpro nomine chriſti. et ſi non ſacramentum rem tamē recipiunt. nectm̄ paſſio vim baptiſmi implet ſed etiam fides et contritio. vbi neceſſitas excludit ſacramentū. Ficte aūt accedēs ſuſcipit baptiſmūſed non effectum baptiſmi qͣꝫdiu durat fictio. recedente vero fictione baptiſmus effectum ſuum habet. id eſt facit quod prius feciſſet ſi fictio non impediuiſſet. vnde delet totaliter omnia peccata q̄habebat iſte ante baptiſmum. ſed non delet illa que fecit poſt. niſiqͣꝫtum ad culpam. quia non eſt inſtitutus ad delendum peccata futura ſed tm̄ preſentia ⁊ preterita. Et etiam ſi ita eſſet videretur iſtidolus fictionis patrocinari. conſtat enim quia ſi non ficte acceſiſſetpenitentia ſequens peccata poſt facta nequaqͣꝫ in eo totaliter deleret. Itaqꝫ de illis que fecit ante baptiſmuꝫ non eſt ei iniungendapenitentia exterior. baptiſmus enim non exigit gemitū neqꝫ planctum. exteriorem intelligite. nullus enim adultus ſaluatur etiā baptizatus niſi habeat penitentiam interiorem. ſcꝫ contritionē. ſed d̓alijs q̄ fecit poſt baptiſmū iniūgenda ē ei pnīa exterior. et etiam deipſa fictione ẜm vnū modum. Eſt enī duplex fictio. vna ẜm quam