Effectus ſacramentorum eſt vt talia ſunt cuilibet qualis ipſe accedit. id eſt bonis bona. ⁊ malis ac fictis mala ſcilicet occaſionaliterbonis ſunt ad ſalutem. malis ad iudicium. Ideo dicimus ꝙ ſacramenta non debent conferri peccatoribus niſi penitentibus. hoc autem intelligas de peccatis manifeſtis. nam propter occulta nō pn̄talicui negari ſacramenta niſi per admonitionē ſecretam vel publice in genere factā.De inſtitutōe et poteſtate baptiſmi.ritEinſtitutione baptiſmichriſti quando inceperit varie ſunt opinionēs. Alij dicunt inſtitutuꝫ eſſe cum nicodemo dominus ait. niſi qͥsrenatus fuerit ex aqua et ſpirituſancto ⁊cͣ. Alij cuꝫ apoſtolis dixit.Itē docete omnes gentes. baptizantes eos in nomine patris et filij ⁊ ſpirituſſancti. Sed hoc dixit poſt reſurrectionem eis. quos an̄paſſionem miſerat binos et binos ad predicandum in iudea. et adbaptizandum dicens. In viam gentium ne abieritꝭ. Iam ergo inſtitutus erat baptiſmus. quia baptizabant ſimul ⁊ p̄dicabant. Svero querit̉ in qua forma tunc baptizauerunt. ſane dici poteſt. Innomine trinitatis. ſcilicet in ea forma in qua baptizauerunt poſteagentes que ante paſſionem poteſt intelligi fuiſſe tradita licet nō ſitſcriptum. Cōmodius ergo dicitur inſtitutio facta quando chriſtꝰa iohanne baptizatus ē in iordane. non quia mundari voluerit cuꝫſine peccato fuerit. ſed quia contactu mūde carnis ſue vim regeneratiuam contulit aquis. vt qui poſtea immergeretur inuocato nomine ſancte trinitatis a peccatis purgaretur Tūc inſtitutus ē baptiſmus chriſti in quo trinitas cuius myſterium tunc innotuit interius hominem baptizat. Gelebratur autem hoc ſacramentum tm̄in aqua. vt intelligatur ꝙ ſicut aqua ſordes corporis ac veſtes abluit. ita baptiſmus maculas anime ſordeſqꝫ viciorum abſtergit. vl̓ideo vt nullum inopia excuſaret. qd̓ poſſet ſi in vino vel oleo fieretqd̓ aqua ſignauit que de latere chriſti manauit. ſicut ſanguis alterius ſacramenti ſignum fuit. Succeſſit igitur baptiſmus chriſti circunciſioni duabus de cauſis. Prima eſt quia maior cumulus gratie ſignificatur et datur per baptiſmum qͣꝫ per circunciſionē. Circunciſio enim inquantum circunciſio non ſignat niſi remiſſionē pecati. Sed baptiſmus ſignat et remiſſionem peccatorum et infuſiouem gratie et extinctionem mundane ⁊ humane cupiditatis. aquaenī abluit et reficit ⁊ extinguit. Secunda cauſa eſt. quia cōmunioeſt. Baptizantur enim tam mares qͣꝫ femine. et non circūcidebant̉niſi mares. Multiplex autē eſt poteſtas baptiſmi. ſcilicet poteſtasminiſterij. excellentie. inuocationis autoritatis. cooperatiōis. Poteſtatem miniſterij dedit deus ſacerdotibus et etiam omnibus hominibus in articulo neceſſitatis. Poteſtas excellentie intelligitur qͣẜm meliorem baptiſtam melius daretur baptiſma. Et d̓ hac intelligunt quidam ꝙ dominus potuit eam dare ſeruis. ſed nō dedit neſpes poneretur in homine. et ne tot eſſent baptiſmi quot hominesvel ſerui. Alij vero hoc intelligunt de poteſtate inuocationis. potuit enim dominus dare petro vt ad inuocationem nominis petri fieret baptiſmus. hoc enim non eſſet contra maieſtatem diuinam.De eſſentia et nomīe baptiſmi..xx.E eſſentiā vero baptiſminobis videtur ꝙ nec ſola aqua abluens vel aque ablutio ē baptiſmꝰ. nec ſolꝰ caracͣter. ſed illa duo ita vtrinqꝫſit vnus baptiſmus et vnum ſacramentum ab vnitate gratie ſignificate. licꝫ diuerſa ſint ẜm eſſentiam ſicut in ſacramento eukariſtieforma panis et vini et ipſum verū corpus chriſti. nec valet hec argumentatio. aqua abluēs tranſit. ergo non eſt baptiſmus. licet enītranſeat inquantum aqua abluens. tamen manet inquantuꝫ caracter. Sed obijcitur ꝙ caracter non eſt baptiſmus cum non ſit viſibilis forma. dicimus ꝙ non oportet quicquid eſt in ſacramento eēviſibile in formā. ſed ſufficit ꝙ ẜm aliquid ſui ſit viſibilis forma. ſicbaptiſmus ẜm aquam abluentem. Queritur autem. Cui eſt ſignūcaracter. Dicimus ꝙ hominibus et angelis. ſed hominibus eſt intelligibile non viſibile. Dicimus autem ꝙ angeli indigēt illo ſignonon enim vident omnia in ſpeculo eternitatꝭ. ſed vident ibi omniaſibi ſubiecta. ſcilicet celum et terram ⁊ ſimilia. Ea vero que ſunt inlibertate noſtri arbitrij non vident niſi eis oſtendantur per gratiaꝫquia humana anima qͣꝫtum ad liberum arbitrium non eſt ſubiectaangelo. ſed equaliter et quaſi immediate ſe habet ad deum. Caracter ille cum ſit illuminatio ſicut dicit iohannes damaſcenus. paſſibilis eſt qualitas anime illuminans ſinderiſim. et eſt cauſa materialis gratie. preparat enim et habilitat animam ad ſuſceptiōem gratie. Et per hoc qd̓ eſt ſigillum eſt certitudo ꝙ anima habebit gratiam. niſi per ſe ipſam obſteterit. ſicut ſigillum epiſcopi eſt certitudo clerico cui datum eſt ꝙ habebit prebendaꝫ. Sciendum autem

ꝙ triplex eſt baptiſmus. fluminis ſcilicet qui ſit in aqua. flaminis qͥfit per fidem purificantem. ſanguinis qui ſit in ſanguine per martirium. Sed proprie baptiſmus eſt tinctio in aqua ꝟbo vite ſanctificata. ſicut enim pannus tinctus in aliquo precioſo colore precioſior redditur qͣꝫ prius eſſet. ſic anima in baptiſmo fluminis tinctacaracterem vel gratiam. hac ſimilitudine vocauit dominus paſſinem ſuam baptiſmum. Tincta enim fuit eius caro in ſanguine ſuoet per hoc precioſior facta fuit precium noſtre redemptiōis. et perhoc peruenit ad gloriam reſurrectionis. Cum ergo baptiſmus fiminis et ſanguinis non ſint baptiſmi niſi per ſimilitudinem. ſolꝰ haptiſmus fluminis imprimit caracterē.¶ De forma baptiſini.O formam baptiſmi exiguntur tria. ſcilicet forma verborum. et intentio bapti.zandi. et elementū aque. Forma verborū hec eſt. Egobaptizo te in nomine patris et filij et ſpirituſſancti. Queritur vtrūverbum baptizandi ſit de eſſentia verborum que exiguntur. Dicimus ꝙ ſic. verba enim iſta In nomīe patris et filij et ſpirituſſanctiad multa ſe habent. ſcilicet ad ſignandum ad benedicendum et adbaptizandum. baptiſmus enim ſacramētum neceſſitatis eſt. ⁊ propter hoc neceſſe eſt baptizantem determinatam intentionem habere ⁊ expreſſam ne euagetur animus ad alia. ſed intentionem haptizandi quam habet verbo exprimat dicendo. Baptizote. Dequantitate aque dicunt magiſtri. ꝙ in neceſſitatis articulo ſufficiaqua tanta in qua poſſit intingi pars principalior ſcꝫ caput. Quoabluto in tali articulo ſi puer non ſit totus natus baptizatus reputatur. vel ſi poſtea totus naſcatur viuus et dubitetur an ſit baptizatus. remedium habemus. Baptizandus enim eſt. quia non dicitur iteratum quod dubitatur eſſe factū. Queritur poſtea de ſubtractione verborum vtrum baptiſmus ſit ſi tm̄ dicatur. baptizotin nomine patris. videtur ꝙ ſic. quia in primitiua eccleſia fiebat ſic.baptizo te in nomine chriſti. vt habetur in actibus apoſtoloꝝ. Solutio. non eſt baptiſmus ſi tm̄ dicatur. baptizo te in nomine pabaptiſmus tamen olim fiebat in nomine chriſti duabus de cauſisPrima eſt vt nomen chriſti quod erat incognitum hominibꝰ fieret celebre ⁊ amicum. Secunda eſt quia hoc nomen chriſtꝰ dat intelligere totam trinitatē. Chriſtus enim interpretat̉ vnctus. Unctus enim dat intelligere vnctam perſonam. id eſt filium. et perſonam vngentem. id eſt patrem. et ipſam vnctionem. id eſt ſpiriturſanctum. Sed hoc nomen pater non ſic propter hoc non eſt ſimile. tamen ſi ſacerdos fidelis ita dicat baptizo te in nomine patris. ⁊hoc dicto obmuteſcat vel puer moriatur. tunc fit veruꝫ baptiſmaSummus enim ſacerdos ſupplet qd̓ pie inceptum eſt a minori ſacerdote. Queritur poſtea de additione vtrum ſcilicet ſit baptiſnſi dicatur ſic. baptizo te in noīe patris et filij et ſpirituſſancti et beati petri. Et dicunt ꝙ ſi illud vltimum addat aliquis ex ſola deuotion non intendens illud eſſe de eſſentia forme verborū. baptiſneſt. Si vero credat illud eſſe de eſſentia forme et propter hoc illudaddat. non eſt baptiſmus. De corruptione verborū ſimiliter queritur vtrum ſit baptiſmus ſi aliquis dicat ita. baptizo te in nomirpatria et filia et ſpirituſſancta. videt̉ ꝙ ſic. quia ſi aliqua vetula exſimplicitate corrumpat formam verborum. corruptio huiuſmnon impedit quin ſit baptiſmus. Quod concedunt magiſtri ſi retineantur ſillabe principales. pro quanta autem corruptiōe impdiri incipiat non eſt hominis determinare. ſed ſi ille qui corrumpitverba intendit introducere hereſim. non eſt baptiſmus. non ꝓpteicorruptionē verboꝝ. ſed quia non habet intentionē baptizandi q̄neceſſaria eſt ad baptiſmuꝫ.De intentiōe baptizantis.Eintentione baptizantisdicimus. ꝙ ſi dubitatur an factum ſit minute an ex intentione baptizandi. tunc inuocandum eſt diuinū auxlium ẜm auguſtinum. ſi certum ſit ꝙ totum minute factum eſt. baptizandus eſt. Porro ſi patrinus non credat nec ſacerdos cū conſtet de paruulo ꝙ non credit. tamen ſacerdos intēdit facere qd̓ facit eccleſia et vtitur forma debita baptiſmus eſt. quia fit in fide eccleſie. Unde ſic intelligendum eſt qd̓ ait auguſtinus non quia dicitur. ſed quia creditur. id eſt quia fit in fide credentium. Item etiāſi nullus crederet. et tamen aliquis vteretur debita forma verborūet haberet intentionem faciendi quod conſueuit eccleſia baptumeſt. Intelligendum eſt ergo verbuꝫ confuſe ſic. quia creditur. id eſtquia fit in fide credentiū. id eſt in tali fide quam ſolet habere eccl̓ia.vel haberet ſi eēti Nobis ꝟo videt̉. qꝛ nec duo nec tres ſeu plurespn̄t deſtruere fidē vniuerſaliter. ſed tota eccleſia poteſt deſtruere ſidem per libertatē arbitrij. Unde nō eſt neceſſariū militātē eccleſi-