Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

quia de nocte ex ꝑte occidētis illuminabat̉ igne templi qui erat iugis in altari. mane ex ꝑte orientali pͥmo recipiebat radios ſolis anteqͣꝫ illuſtraret ciuitatē. habebat etiā copiam olei qḋ eſt fomentum luminis. Cunqꝫ regreſſi eēt in hierl̓m. om̄s vnanimit̉ apoſtolos vſqꝫ ad eoꝝ hoſpitia ꝯduxerūt. Tūc acceſſerūt apoſtoli incenaculū vbi manebāt ipſi. In diebꝰ illis .i. in ipſo meditullio tꝑis.inter aſcenſionē ſpūſſancti miſſionē. loco iude electus eſt ī apl̓mmathias vnus ex. lxx. diſcipulis. qui dn̄i miracula viderūt. doctrinā audierūt. Nam ſtatuerūt apoſtoli duos illos alijs p̄ferētesioſeph qui vocabat̉ barſabas qui cognoīatus eſt iuſtꝰ. mathiāde cuius laude ſubticet̉. qꝛ laude ſufficit ei in apoſtolatuꝫ eligi.Ioſeph ꝟo cōmendat̉. ne tanqͣꝫ indignꝰ reſpui videret̉. Iſte ioſeph fuit frat̓ triū apl̓oꝝ filioꝝ alphei. nec fuit apl̓us. Ex martirilogio. Hic ioſeph p̄dicatōnis ſanctitatis officio inſeruiens.multāqꝫ fide xp̄i ꝑſecutōem a iudeis ſuſtinens. victorioſiſſimofine in iudea quieuit. De refert̉ venenū biberit. nichil triſteex hoc ꝑtulerit. ꝓpter dn̄i fidē. huiꝰ natale colit̉ tercio kl̓. auguſti. Comeſtor. Et dederūt eis ſortes. ſors cecidit ſuꝑ mathiaꝫ. etānumeratꝰ eſt cum. xj. eſt modo vtendū ſortibꝰ vt tradit hieronimus hac autoritate. qꝛ pͥuilegia paucoꝝ. cōmunē legeꝫfaciūt. nōdum em̄ figure legales ceſſauerāt. Ideo adhuc poſite ſt̓ſortes. ſicut in ve. teſ. ſepe factū legit̉. ſi quis tn̄ cōpellat̉ vti ſortibꝰapoſtolos imitet̉. ſoiiſſa oratione ad dominum.īduētu ſpi.lxvj.Rima vero die penthecoſtes. dum eſſent in p̄fato cenaculo diſcipuli fere. cxx.vtriuſqꝫ ſexus. ꝓmiſſionem ſpūſſancti expectātes. inprōnē ꝑſeuerātes. fragor quidā inſonuit in aere. tanqͣꝫ adueniētisſpūs. id eſt ſoni vehemētis. Tn̄ vere ſpūſſanctus dicit̉ vehemensquaſi a mente .i. a mentis affectibꝰ alienās. vel iuxta qd̓ ait ille clareuallenſis ſcꝫ ſct̄us bernh̓. merito dicit̉ vehemēs quaſi veh adimens .i. eternā damnatōem. Et repleuit ille ſonus vl̓ ſpūſſanctusom̄s ī domo ſedētes. apparuerūt illis diſꝑtite lingue tanqͣꝫ ignisid ē radioli ignei in modū linguaꝝ. inſidētes capitibꝰ ſingulorumIpſa aūt ſpēs creature in ſpūſ ſct̄us viſibiliter deſcendit ad quēvſum tūc deſcenderit in apl̓os exp̄ſſit. ſpēs em̄ ignis oſtēdit ſpūmſanctū tūc eis datū eſſe ad robur. ſpēs linguaꝝ ad ſcīam. linguaſcīam explicat. ignis ꝟo teſtam roborat. Datꝰ eſt etiam ſpūſ ſct̄usapoſtolis ante paſſionē. qn̄ miſſi ſunt ad p̄dicandū. dictū eſt eisEgros ſanate. demones eijcite. pꝰ reſurrectōeꝫ qͦꝫ datꝰ eſt ad aliūvſuꝫ. qn̄ īſufflauit dixit eis. Accipite ſpūmſanctū ⁊cͣ. Tūc ceperunt varijs linguis loqui. Erāt aūt in hierl̓m iudei viri religioſi etin iudea habitates. ꝓpter illos multi alij ſuꝑueniētes. fere ex omni natōe que ſub celo eſt. qꝛ multis captiuitatibꝰ diſperſi fuerantiudei. p̄cipue ſub antiocho epyphane. que captiuitas fuerat vicinior huic facto. ad diem feſtū om̄s cōuenerāt. Audito fragore qui inſonuerat in aere ꝯuenerūt omnes ad diſcipulos loquētes. mirati ſunt qm̄ audiebat vnuſquiſqꝫ lingua ſua illos loq̄ntes. Alij aūt irridebāt eos dicētes. Quia muſto pleni ſunt .i. vehemēter ebrij. qꝛ vehemētior erat ebrietas de muſto. qͣꝫ de vino defecato. Actor. Dicit glo. bernh̓. qͣꝫuis hec dicerēt irridēdo. miſtice tn̄ veꝝ erat. qꝛ non vino veteri qd̓ in nuptijs defecit. ſꝫ muſtogr̄e ſpūalis erant impleti. De quo dn̄s in matheo. nemo mittit vinum nouū ⁊cͣ. Comꝑat̉ em̄ ſpūſſanctus muſto. ꝓpter plures ꝓprietates. Comꝑat̉ etiā igni vt ſupra dictū eſt. qꝛ ſicut ignis ī ſua natura eſt inuiſibilis. ſed aſſumpto alio corꝑe videt̉. diuerſi colorisapparet. ꝓpt̓ materias in quibꝰ ardet. ſic ſpūſſanctus videri poteſt. niſi creaturas in quibꝰ oꝑat̉. Itē qꝛ exurit peccata. purgatcorda. accendit affectū. illumīat intellectu. Uel in igne pn̄t notarivij. dona ſpūſſancti. ideo igni ſpūſſanctꝰ comꝑat̉. qꝛ purgat donum timoris. timor em̄ dn̄i expellit peccatū. ſicut ignis ꝯſumit rubiginem ferri. Item liquefacit donū pietatis. ſicut ignis metallaceram pinguia. Itē ꝯgregat donū ſciētie. ſicut ignis etherogenea vt diuerſa metalla in vnā maſſam. ſic em̄ ſpūs ſcīe qui docetbene ꝯuerſari int̓ malos. cōiungit em̄ malis bonos. ſcd̓m illud. habitabit lupus agno ⁊cͣ. qꝛ impleta eſt terra ſcīa dn̄i. hic eſt ergoqui hītare fac̄ vniꝰ moris in domo. Itē ꝯſolidat donū fortitudinis. Un̄ apoſtoli recepto igne ſpūſſancti ita fuerūt robuſti. quipͥus etiā cedebant modico timori. iam ibāt gaudētes a ꝯſpectuſilij ⁊cͣ. Quoniaꝫ aruit tanqͣꝫ teſta virtus eoꝝ igne ſpūſſancti ⁊cͣ.Item eleuat donū conſilij. ſcꝫ vſqꝫ ad celū. ſcd̓m illud. Uadevende oīa que habes ⁊cͣ. habebis theſauꝝ in celis. Itē illumīat donū intellectus. ſcd̓m illud. Docebit vos omnē veritateꝫ. Itēaccendit donū ſapiētie quo guſtant̉ celeſtia. qͣnto plus guſtantur tanto feruētius deſiderant̉. ſcd̓m illud eccl̓i. Qui me edunt ⁊cͣHic eſt ignis qui iugit̓ debet ardere in altari cordis ſcd̓m legē dequo dicit̉. concaluit cor meum ⁊cͣ. Ignem veni mittere. ⁊cͣ.De p̄dicatiōe petri ꝯuerſione octo miliū iudeoꝝ. lxvij.

Comeſtor.Unc ſurrexit petrus cuꝫxj. on̄dens eos eſſe ebrios. ſedſancto repletosab illo miſſo quē ip̄i interimerāt ſcd̓m ꝓphetias de ip̄op̄dictas. hlis auditis. ꝯpuncti ſunt corde. Et ita impleta ē ꝓphetisiohelis. qꝛ poſt ignē ſpūſſancti ſecutꝰ eſt fumus ꝯpunctōnis. Adquos petrus. Pnīam inquit agite baptizemini. accipietis do ſpūſſancti vt loquamini varijs linguis ſicut nos. hoc em̄ eratſignū familiare in pͥmatiua eccl̓ia. qꝛ fere om̄s aſcendētes de lquacro varijs linguis loquebāt̉. appoſite ſunt numero fideliū die illaſcꝫ ipſa die penthecoſtes aīme circiter tria milia. Erat aūt quidaꝫclaudus a natiuitate. qui in glo. ꝑaliticꝰ dicit̉. iuxta portā templique d̓r ſpecioſa. a ſpeciali qͦdam ornamēto qd̓ appoſuit ei alexander hyrcanꝰ. Ibidē etiā poſuit herodes aquilā aureaꝫ. erat porta atrij viroꝝ mundoꝝ. Iſte rogabat petrū iohānem. vt elemoſinā acciꝑet. aſcendiſſent in templū. Ad quē petrus. Argentuꝫinqͥt aurum eſt mihi. qd̓ aūt habeo hoc tibi do. Et apprehēſamanu eius dextera eleuauit. ꝓtinus ſanatꝰ eſt. Uidēs petrusppl̓m admirantē ſuꝑ hoc miraculū. locutus eſt ad eos. Quid intuemini in nos. quaſi ꝟtute noſtra hoc fecerimꝰ. ſed deus patꝝ noſtroꝝ glorificauit filiū ſuū. quē tradidiſtis negaſtis. Nome eiusid ē inuocatō. dedit iſti ſanitatē. Tūc ſuꝑuenerūt ſacerdotes magiſtratꝰ templi. indignati ſunt oēs cōmunit̓. qꝛ ita magnificabāteum quē ipſi damnauerāt quaſi reū. et ſaducei ſpecialit̓ dolentesquia p̄dicabāt reſurrectōem quā ipſi negabāt. iniecerūt manusin eos poſuerūt in carcerē. Multi aūt qui audierūt ꝟbum crediderūt fuerūt qui eadē die ꝯuerſi ſunt ad fidem qͥnqꝫ milia. Altera aūt die ꝯgregati ſunt pͥncipes ſacerdotū .i. qui pͥncipatū habebāt inter. xxiiij. Ananias omnibꝰ p̄minebat. cayphas. alexander. iohānes qui poſt erat: excellentiores. qͦtquot erāt degenere ſacerdotali. ſeniores ph̓iſei traditionū inuētores. ſcribe legis expoſitores. euocāteſqꝫ eos denūciauerūt. ne oīno loquerent̉. nec docerēt in noīe hieſu. Ad quos illi. poſſumus inquunt que vidimus loqui. At illi cōminantes dimiſerūt eos. nonaudētes in eos manus inijcere ꝓpter ppl̓m. Dimiſſi aūt redieruntad ſuos in ſyon. nūciauerūt eis. Qui oraſſēt. motus eſt locusin quo erāt ꝯgregati in terremotū iteꝝ miſſus eſt ſpūſſanctus etloquebant̉ varijs linguis ꝟbum dei cum fiducia..lxviiſe cōmunitate vite in primatiua eccleſia.CUltitudinis vero credētiuꝫ erat cor vnū aīa vna erātqꝫ illis omnia cōmuiTunc ioſeph leuites cyprius genere haberet agruꝫvendidit illum. poſuit p̄cium an̄ pedes apoſtoloꝝ. Uide qꝛ cuꝫdixiſſet leuites additū eſt cyprius genere. vt oſtenderet̉ natus indiſperſione. inter gentiles licebat ꝓprium habere. Et eſt adherendum verbo bede ſuꝑ hūc locū. tenendū hūc fuiſſe ſociū pauli. illum qui cum mathia ſtatutus eſt. qꝛ hic barnabas ille barſabas appellat̉. Un̄ lucas nomē interp̄tatōis ſciēter addidit. vt huius ad illum differentiam faceret. Uir autēm quidam ananiasſaphira vxore ſua voluit eſſe cum collegio iuſtorum. vt habe̓t neceſſaria vite ſine labore. Et cum voluiſſet. ſoluens votum. defraudauit de p̄cio agri ſui. conſcia vxore. Quod ſtatim p̄uidenspetrus in ſpiritu. ait. Non eſt mētitus hominibꝰ. ſed deo qui ſcrutatur corda. Ananias audiens hec verba. cecidit expirauit. Qnenim primo ꝓmulgantur leges ſolent ad eas ſanciendas grauesvindicte exerceri: vt rigorem legis promulgate ſantiat ſeueritas.vindicte. Unde in initio legis naſcentis collectione lignoruiin ſabbato. lapidatur. In initio ſacerdotij duo filij aaron igneꝯſumpti ſunt ablato igne alieno. Factus eſt autem timor magnus in omnes qui audierunt. Simile etiam accidit vxori eius etſepelierunt eam iuxta virum ſuum. fuit enim hec conſuetudo hebreorum. vt cōiunctionem carnis ſequeret̉ coniunctō pulueris. etquia mulier formata eſt. de coſta viri. De conſtanti predicatione apoſtolorum et miraculis et de gaEr manꝰ autē apoſtoloꝝfiebant ſigna et ꝓdigia. augebatur credentium multitudo. Et ponebāt in plateis infirmos in lectulis grabatis. vt veniente petro. vmbra corporis illius obumbrati liberarent̉ ab infirmitatibus ſuis quia petrus pͥuilegiatus eſt in miracūlis. maiora feciſſe legitur qͣꝫ xp̄us. Exurgens autem princeps ſacerdotum ſaducei repleti ſunt zelo. iniecerūt manus in apoſtolos. poſuerunt eos in publica cuſtodia. Angelus autem dominiper noctem aperiens ianuas carceris eduxit eos. Intrauerūt apoſtoli diluculo in templum. docebant plebem. Tunc abijt magiſtratus cum miniſtris. adduxit eos ſine vi. audens eis facere