Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

etiam ea que laudenda ſunt obruit. Qui aūt etiam optime dicit.maxime dicēdi difficultatē varioſqꝫ euētus or̄onis expectatōem.qꝫ hoīm ꝑtimeſcit. qd̓ in multis aduertere ſoleo. in meipſo etiaꝫſepiſſime experior. vt exalbeſcam in pͥncipijs dicendi. tota mete atqꝫ artubꝰ omnibꝰ contremiſcam. Hiſtoria eſt tꝑm teſtis. luxveritatis. vita memorie. magiſtra vite. nūcia vetuſtatis.Floſculi de paradoxis..xix.Item in libro de paradoxis.On explet vnqͣꝫ neqꝫ ſatiat̉ ſitis cupiditatis. nec ſolū augendi que habēt libiAdine cruciant̉ hoīes. ſed etiā amittēdi metu. Cum tibideus vel mater oīm natura dederit aīm quo nihil eſt p̄ſtātiꝰ. nihildiuinius. ſic teipſe ꝓijcies atꝫ ꝓſternes. vt nihil int̓ te quadrupedem int̓eſſe putes. Voluptas quo maior eſt eo magis animuꝫa ſede ſua ſtatu dimouet. Quid eſt igit̉ queret aliquis bonum.Si qͥd recte fit honeſte ꝟtute. id benefieri dicit̉. Qd̓ rectūet honeſtū cum ꝟtute eſt. id ſolum opinor bonū. Nihil eſt tāincredibile qḋ non dicēdo fiat ꝓbabile. nihil tam horridū incultūqd̓ ſplēdeſcat or̄onē. O te beatū qui te florentē putas te miſerie te erūne p̄munt. te tue libidines torquēt. tu die noctuqꝫ cruciaris cui nec ſatis eſt qd̓ eſt. idip̄m ne diu futuꝝ ſit times. teꝯſciētie ſtimulāt maleficioꝝ tuoꝝ. te metus examināt iudicioꝝ atꝫlegū. Sicut īprobo ſtulto inerti nunqͣꝫ bn̄ eſſe pōt. Sic bonusvir ſapiens fortis miſer eſſe pōt. Quidqͥd eſt laudabile idēet beatū florens. expetendū videri debet. peccata reꝝ euētu. ſed vicijs hoīm mētiēda ſunt. Nihil meū cuiuſqͣꝫ alterius eſtqd̓ auferri amitti pōt. Oīs ſapiens liber. oīs ſtultus ẜuus. Cuilibere imꝑabit. non pōt cupiditatibꝰ ſuis imꝑare. refrenet pͥmūlibidines. ſpernat voluptates. iracūdiā teneat. auariciaꝫ coerceat.ceteros animi labes repellat. Tūc incipiat imꝑare. ipſe improbiſſimis dn̄is dedecori ac turpitudini pare̓ deſierit. quid eſt libertas. poteſtas viuēdi vt velis. Quis aūt viuit vt vult. qui recte viuit. qui gaudet officio. qui nec legibꝰ qͥdem ꝓpter mētū paret. ſedeas ſequit̉ colit. qui nihil facit vel dicit vel cogitat niſi libent̓ aclibere. Soli igit̉ ſapiēti ꝯuenit vt nihil faciat inuitꝰ. nihil dolēs nihil coactus. ſeruitus ſit obediētia fracti animi atꝫ abiecti arbitrio ſuo carentis. qͥs neget om̄s leues. om̄s cupidos. om̄eſqꝫ imꝓbos eſſe ẜuos. Nunquid ille liber eſt. cui mulier imꝑat cui legesimponit. p̄ſcribit. iubet. vetat qd̓ ei videt̉. nec ille imꝑanti aliquidnegare pōt. vel audet recuſare. Poſcit dandū eſt. vocat veniēdūeijcit abeundū. minat̉ extimeſcendū. ergo iſtū modo ſeruū. ſedetiā nequiſſimū ſeruū appellandū puto. licꝫ ampliſſima familia natus ſit. eſtimatione cenſus. ſed victu cultū terminat̉ pecūiemodus eſſe cupidum pecunie. ꝯtentumqꝫ ſuis rebus eſſe. maxime ſunt atqꝫ certiſſime diuitie. Si iſti callidi rerum eſtimatores.prata areas quaſdā magni eſtimant. huic generi poſſeſſionūquaſi nocere poteſt. qꝛ neqꝫ naufragio neqꝫ incēdio amitti poteſt. quanti eſtimanda eſt virtus. que nec eripi nec ſubripi poteſt.que neqꝫ incendio neqꝫ naufragio amittit̉. qua qui p̄diti ſunt. ſolidiuites ſunt. Soli em̄ poſſidēt res fructuoſas ſempit̓nas. ſoliqꝫqd̓ eſt ꝓprium diuitiaꝝ rebꝰ ſuis cōtenti ſunt. Mors terribilis eſthis quoꝝ vita oīa extinguunt̉. his quoꝝ laus emori poteſt. Omnis animi debilitas humilis fracta timiditas ſeruitꝰ eſtAnimus hominis arca diues appellari ſolet.Floſculi philippicaꝝ eius..xx.Item in philippica prima.Os nobiles magna quedam ſpectare decet pecuniā quidē. opes violenItas. mīme ferendā potentiā. ſed caritatē ciuiū gl̓iaꝫꝯcupiſſe. Idem in ſecūda. Quod eſt aliud bn̄ficium latronumniſi vt cōmemorare poſſint his ſe dediſſe vitam quibꝰ ademerint. qͣꝫuis homines in turbidis rebꝰ ſint. tn̄ ſi vere homīes ſunt interdū animis relaxant̉. Nullū armatoꝝ eſt p̄ſidium. caritate beniuolentia ciuiū oꝑtet eſſe ſeptum armis. Male ꝑte male dilabunt̉. Nomen certe pacis dulce eſt. ipſa res ſalutaris. nec eſt aliud qͣꝫ tranquilla libertas. Sicut quidā morbo aliqͦ ob ſtuporemſenſus. ſuauitatē cibi ſentiunt. ſic libidinoſi auari vere laudisguſtū habēt. Idē in qͥnta. Omīa alia incerta ſunt caducamobilia ꝟtutus eſt vna altiſſimis infixa radicibꝰ que nulla vi labefactari pōt. nec dimoueri loco. Idē in ſeptima. Per oīa maluꝫnaſcens facile opprimit̉. inueteratū plurimū fit robuſtiꝰ. Idemin octaua. Turpis fuga mortis morte peior eſt. Idē in nonaMaioris cōſilij eſt p̄uidere nequid triſte accidat. ſed aīmi mīoris fortit̉ ferre ſi euenerit. quo maior ē vis animi qͣꝫ corꝑis. eo grauiora ſunt mala animo ꝯcipiunt̉ qͣꝫ que corꝑe ferunt̉. miſeriorergo eſt in ſe ſuſcipit ſcelus qͣꝫ qui alteriꝰ facinus ſuſciꝑe cogit̉.Lex nihil alid̓ eſt qͣꝫ recta a mune̓ deoꝝ tracta. imꝑans hone-

ſta. ꝓhibēs ꝯtraria. Idē in xij. Cuiuſuis hoīs eſt errare. nullius aūt niſi inſipiētis in errato ꝑſeuerare. Poſteriores cogitatōnes (vt aiūt) ſolēt eſſe ſapiētiores. Optimꝰ eſt portus ꝑeunti. mutatio ꝯſilij. Idē in. xiij. Id licere dicimꝰ qd̓ legibꝰ qd̓ more more maioꝝ inſtitutis ꝯcedit̉. neqꝫ em̄ qd̓ quiſqꝫ pōt id ei licet. auvero ſi nemo obſtat ꝓpterea ꝑmittit̉. Idē in. xiiij. Breuis a naͣtura nobis data eſt vita. ſꝫ memoria bn̄ acte ſempit̓na. ſi eētlongior qͣꝫ vita qͥs eēt tam amēs qui maximis laboribꝰ ꝑiculisad ſummaꝫ laudeꝫ gloriamqꝫ contenderet.Floſculi rethoricaꝝ eius. Idē in ꝓlogo rethoricaꝝ. .xxj.☞Apientia ſine eloquentiapaꝝ ꝓdeſt. eloquētia ꝟo ſine ſapīa nunqͣꝫ ꝓdeſt. ſedplerūqꝫ nimiū obeſt. Cum hoīes multis in rebꝰ humi-liores inferiores ſint beſtijs. hac in re maxīe in beſtijs p̄ſtare viditur loqui pn̄t. quare p̄claꝝ mihi quiddā videt̉ adeptus. qui inea re hominibꝰ antecellit. qua in re hoīes beſtijs p̄ſtant. Idemin rethorica pͥma. Partes orōnis rethorice ſunt ſex. ſcꝫ exordiumnarratio. ꝑticio. ꝯfirmatio. rep̄henſio. ꝯcluſio. Exordiū eſt oratioaīm auditoris ydonee ad reliquā comꝑans diſtinctōem. qd̓ eneniet ſi beniuolū attentū docilemqꝫ fecerit. Beniuolentia qͣtuorex locis comꝑat̉. ſcꝫ a noſtra. ab aduerſarioꝝ. a iudicum ꝑſonaet a cauſa ipſa vn̄ agit̉. Attentos auditores facimus. ſi ea que dicturi ſumus noua magna vtilia eſſe demōſtramꝰ. nos breuit̓cām noſtrā expoſituros pollicemur. Et nos breuit̓ dociles eos facimus. ſi aꝑte ac breuiter ſummā cauſe exponimꝰ. Cunqꝫ docileꝫvelis face̓. ſimul attentū facias oꝑtet. is maxime docilis ē quiattētiſſime audire ꝑatus eſt. Narratio eſt reꝝ geſtaꝝ aut vt geſtarum expoſitio. qua oꝑtꝫ habe̓ tria. ſcꝫ vt ſit breuis. ꝓbabilis. etapta. Multos aūt imitatio breuitatꝭ decipit vt breues ſe putent lōgiſſimi ſint. dent oꝑam vt res multas breuit̓. vt paucas dicāt. Partitio illuſtrē ꝑſpicuā totā facit or̄onem. Huiusꝑtes ſunt due. vna que quid aduerſarijs ꝯueniat. qͥd in controu̓ſia relinquat̉ on̄dit ex qua certū quiddā deſignat̉ auditori inquo aīm debeat habe̓ occupatū. Altera in qua eaꝝ rerū de quibꝰdicturi ſumꝰ breuit̓ expoſitio ponit̉ diſtributa. Ex qua cōficit̉ vtcertas res aīmo teneat auditor. quibꝰ dictis intelligat fore ꝑoratūet hec debet habe̓ tria. ſcꝫ abſolutōem. breuitate. paucitatem.Confirmatio eſt quā augmentādo nr̄e cauſe fidem autoritatem firmamentū adiūgit or̄o. Rep̄henſio eſt quā argumētando aduerſarioꝝ ꝯfirmatio diluit̉ aut infirmat̉ aūt alleuiat̉. Concluſio eſt totius orōnis exitꝰ det̓minatio. Reꝝ expetendaꝝ triaſunt genera. vnū qd̓ ſua vi nos allicit ad ſe. emolumēto aliquocaptas. ſed ſua dignitate trahēs vt ꝟtus. ſcīa. veritas. Aliud qd̓ ꝓpter ſuā vim naturā ſed ꝓpt̓ fructū vtilitatē petenduꝫ eſtvt pecunia. Terciū ex hoꝝ ꝑtibꝰ iunctū ſcꝫ qd̓ ſua vi dignitate nos ducit. ſe qͣndaꝫ vtilitatē gerit. ex quo magis expetat̉ vtamicicia. in pͥmo gene̓ ſunt honeſta. in ſecūdo vtilia. in tercio eaꝑtem honeſtatis ꝯtinēt. ꝑtem vtilitatis. ſꝫ in meliorem ꝑtem vocabuli ꝯferant̉ honeſta noīent̉. Ex his cōficit̉ vt appetendaꝝ reꝝꝑtes ſint honeſtas vtilitas. vitandaꝝ aūt turpitudo īutilitasItem de eodem.Oneſti auteꝫ partes dueunt. quaꝝ altera ſimplex. alt̓a iuncta. id eſt. vna ꝓpterſe ex toto appetit̉. altera ex aliqua ꝑte ꝓpt̓ ſe ex alteraꝓpt̓ vtilitatꝭ fructū. iu pͥmo gene̓ om̄s res vna vi atꝫ vno noīe virtus amplectit̉. ꝟtus eſt hitus aīmi nature rōni ꝯſentaneuset hꝫ quatuor ꝑtes. ſcꝫ prudentiā. iuſticiā. fortitudineꝫ. tꝑantiam.Prudentia eſt reꝝ bonaꝝ malaꝝ ſcīa. cuius ꝑtes ſunt memoriaintelligētia. ꝓuidentia. Memoria eſt quā aīmus repetit illa quefuerūt. Intelligētia eſt quā ꝓſpicit animꝰ ea ſunt. Prouidentia eſt quā futuꝝ aliqd̓ videt̉ anteqͣꝫ factū eſt. Iuſticia eſt hītusaīmi cōmuni vtilitate ꝯſeruata. ſuā cuiqꝫ tribuēs dignitatē. Huius initiū a natura ꝓfectū eſt. deinde q̄dam in ꝯſuetudinē ex vtilitatis rōne venerūt. poſtea ꝟo res a natura. ꝓfectas. a ꝯſuetudine ꝓbatas. legū metꝰ religio ſanxit. Ius nature eſt qd̓ opinio genuit. ſed q̄dā innata vis nobis inſeruit. vt religionē. pietategr̄am. vindicationē. obẜuantiā. veritatē. Religio eſt que ſuꝑiorisnature cuiuſdā quā diuinā vocāt curā cerimoniamqꝫ affert. Pietas eſt quā ſanguīe ꝯiunctis patrieqꝫ beniuol̓ officiū diligēscultus tribuit̉. Gra eſt in qua amiciciaꝝ alterius officioꝝ memoria. alterius remunerādi volūtas ꝯtinet̉. Uindicatio eſt quavis iniuria om̄e offutuꝝ defendēdo aut vlciſcendo ꝓpulſatur.Obſeruātia eſt quā etate aūt ſapiētia. aut dignitate aliqua antecedentes venera mur colimus. Ueritas ē per quā oꝑam damus neqͥd alit̓ fiat aut factū vel futuꝝ ſit qͣꝫ ꝯfirmauimꝰ. Iusſuetudinis eſt qd̓ volūtate oīm ſine lege vetuſtas cōprobauit. qdgenꝰ eſt pactū par. iudicatū. Pactum eſt qd̓ in aliquos conuenit.