Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

tium tedia releuāda. qui talibꝰ delectāt̉. ſimul ꝓpter integumētaſubiūcta que aliqͥd edificatōis habere vidēt̉. Nūqͣꝫ tamē niſi caute ꝑce id eſtimo faciēduꝫ. ne qui ꝟbis ſacris ad luctū penitentie.deiqꝫ deuotōeꝫ ꝓuocari debent. ip̄i hmōi nugas in riſuꝫ magisatqꝫ laſciuiā diſſoluant̉. Simul etiā ne ad narrādas fabulas qͣſi licenter exēplo p̄dicantiū male informent̉. Ceterū vtꝝ eſopꝰ iſte ſitille quē euſebiꝰ a delphis āno pͥmo cyri ꝑemptū teſtat̉. An forſitan alius incertū habeo. Nūc aūt ad hiſtoriaꝫ redeo.De cronica regni perſarum.X. xvi. anno ioſie vſqꝫ adannū pͥmū cyri ꝯputant̉ āni. lxx. quos quidā ꝯputāt incaptiuitate iudaica. Sciēduꝫ qͦꝫ ab anno. iiij. ioathāvſqꝫ ad annū pͥmū cyri ꝯputari ānos. cc. 7. x. Tantū aūt tꝑis dicitioſephꝰ iſaiā de cyro anteqͣꝫ regnaret ꝓphetaſſe. Unde videt̉ anno. iiij. ioathan velle dixiſſe iſaiā ſcripſiſſe hec dicit dn̄s xp̄o meocyro. Perſaꝝ itaqꝫ pͥmꝰ rex cyrus regnauit ānis. xxx. ſcd̓s cambiſes regnauit ānis. viij. Hūc ſcd̓m nabuchodo. aiunt vocari. ſubhiſtoria iudith ꝯſcribit̉. Poſt hūc duo fratres regnauerūt mēſibus. .vij. poſt quos dariꝰ filiꝰ itaſpis .xxxvj. ānis. quītꝰ xerxes. xx. ſextus arthabanꝰ mēſibꝰ. vij. ſeptimꝰ artarxerxes longanimis ānis. xl.octauꝰ xerxes ſcd̓us menſibꝰ duobꝰ. nonꝰ ſogdianꝰ annis. viij. decimus dariꝰ nothus ānis. xix. vndecimꝰ artarxerxes aſuerus ſubquo hiſtoria heſter expleta videt̉. xl. duodecimꝰ artarxerxes quiochus .xxvj. terciuſdecimꝰ arſes ochi filius. iiij. quartuſdecimꝰ darius arſami filius. vj. Quo alexāder rex macedonū interfecto obtinuit babilonē. ſic regnū ꝑſaꝝ deſtructū eſt. hoc de cronicis euſebij breuiter exerpſi. nūc aūt ꝓſequar hiſtoriā cyri..x.iter cyrus dariꝰ obſederunt babilonē.Abilonē quidē primo anno cyri regis fuiſſe captaꝫ videt̉ velle danielis hiſtoriadicens. Fuit aūt daniel vſqꝫ ad pͥmū annū cyri regis.iterū. Porro daniel ꝑſeuerauit vſqꝫ ad regnū darij. regnūqꝫ cyriꝑſe. ſuꝑ quē locū dicit hieronimꝰ. ergo ſup̄ in fine pͥme viſionislegimꝰ. Fuit aūt daniel vſqꝫ ad primū annū regis cyri. vite illiꝰtempꝰ accipiēdū eſt. Siquidē in vltima viſione legimꝰ anno terciocyri regis ꝑſarū verbū reuelatū eſt danieli. Sed hoc ſignat̉ vſqꝫ ad annū primū cyri regis qui chaldeoꝝ deſtruxit imꝑiū. danielpotēs fuerit in chaldea. poſtea ꝟo a dario in medos trāſlatus eſt.Comeſtor. Factū eſt igit̉ vt cyrus dariꝰ obſiderēt balthaſarin babilone. balthaſar aūt fecit grāde ꝯuiuiū optimatibꝰ ſuis. M.et fecit vt afferrēt̉ vaſa aſportauerat nabuchodonoſor auꝰ ſuꝰde templo dn̄i bibebāt in eis rex optimates. vxores cōcubine eius. laudabāt deos ſuos. Scd̓m ioſephū ſolēnitas erat ī babilone ob tuitōeꝫ vrbis. fabulant̉ hebrei balthaſar intellexerat.lxx. ānos captiuitatis (quos hieremias p̄dixerat) fluxiſſe. tamenhebrei erāt liberati a ſua iuriſditōe vnde exultabat dijs ſuisgr̄as agebat. Sane illa ſeptuagena ānoꝝ nōdum fluxerat. ſed. vijdecas iam currebat. In eadē hora apparuit ꝯtra eum manus ſcribens in ꝑiete. Mane. thetel. phares. qd̓ ſonat numerꝰ. appēſio. diuiſio. ē ſenſus. numerauit deꝰ regnuꝫ tuū .i. ꝯpleuit. appēſus eſt inſtatera inuētus es minꝰ habēs .i. iuſto dei iudicō minus viues qͣꝫputabas. diuiſuꝫ eſt regnū tuū datuꝫ medis ꝑſis. Eadē noctecapta eſt ciuitas balthaſar interfectus.Qualiter capta eſt babilon. Oroſius li. ij..xj.Vrus etenī cūctis contraquos ierat ꝑdomitis. aſſirios babiloniā petijt. genteꝫvrbēqꝫ cūctis tūc opulētiorē. ſed impetꝰ eiꝰ ganges fluuius ſcd̓e pꝰ eufraten magnitudīs int̓cepit. Nam vnū regoꝝ equitum cādore formaqꝫ excellētē. trāſmeādi fiducia ꝑſuaſuꝫ. qꝛ rapacē alueū offenſi vado vertices attollebāt̉. abreptū p̄cipitatūqꝫmerſerūt. Rex iratꝰ vlciſci ī amnē ſtatuit. ꝯteſtās qui nūc equitem p̄clarū voraſſet. femīs vix genua tingētibꝰ ꝑmeabilē relinquēdum. nec ꝑagēdo ſegnior. totis cōpijs ꝑpeti āno gange fluuiuꝫmagnas ꝯciſuꝫ deductūqꝫ foſſas ſcꝫ qͣdringētos. xl. alueos cōminuit. Actor. Hic eſt ganges de dicit marcianꝰ. eiꝰ latitudovbi diffuſior ē. xx. M. ꝓfunditas vbi validior ē pedes. c. habet. aſchiticis mōtibꝰ venit. De eodē dicit lucanꝰ ſolꝰ fluuioꝝ ꝯͣ ſolisortū currit. De eodē dicit ſolinꝰ āguillas educat triginta pedeslongas. Oroſiꝰ vbi ſupͣ. Productis qͦꝫ foſſoribꝰ cyrꝰ in eufratēlonge validiſſimū mediā babiloniā influentē diriuauit ſic meabilibus vadis ſiccū etiam patentibꝰ aluei partibꝰ iter fecit. Cepitqꝫ vrbem quā vel humano opere extrui poſſe. vel humana virtute deſtrui poſſe. vtrūqꝫ pene incredibile apud mortales erat. Deniqꝫ quicqͥd eſt opere vel manu factū. labi cōſumi vetuſtate. babilon capta cōfirmat. cuiꝰ vt primū imperiū ac potentiſſimū extititita primum ceſſit.

De nobilitate eiuſdem vrbis eius ſubuerſione de regno daDieronimus ſuper iſaiā libro qͥnto.Ij.Abilonē fuiſſe potentiſſinam in cāpeſtribꝰ quadrū ſitā. ab angulo vſqꝫ adulū muri. xvj. M. tenuiſſe paſſuū .i. ſimul circūitūlx. qͣtuor refert herodotꝰ alij multi. grecas hiſtorias ꝯſcripſer̄tArx aūt .i. capitoliū illius vrbis ē turris edificata ē poſt diluuiūin altitudīe triamilia dicit̉ tenere paſſuū. paulatim de lato ī anguſtias coartata. vt pondꝰ īminēs faciliꝰ a latioribꝰ ſuſtentet̉. deſcribunt ibi tēpla marmorea. aureas ſtatuas. plateas lapidibꝰ aurooꝫfulgētes multa alia que pene vident̉ incredibilia. hoc totū narrauimꝰ vt oſtēderemꝰ ad irā dei omnis potētia puluis ſit. fauille cineri cōparet̉. ſi liceret introire barbaras natōes. videre tante vrbis extrema veſtigia. videremꝰ poſſeſſionē hericij paludēsaquarū. vere completū eſſe qd̓ iſaie vocibꝰ canit̉. Scopabo eaꝫin ſcopa terens. Exceptis em̄ muris coctilibꝰ qui ꝓpter beſtiascludēdas poſt ānos plurimos inſtaurati ſunt. omne mediū ſpaciūſolitudo eſt. Comeſtor. Igitur cyrus diuiſerat eufraten longea ciuitate plures riuos. vt alueū qui ī ciuitate fluebat vadabileꝫfaceret. Et ip̄m ingreſſi ſunt hoſtes ī ciuitatē ſub muro interfectus eſt balthaſar. ſucceſſit ei dariꝰ in regnū ānos natus. xl. duosnam cyrus ei tanqͣꝫ maiori in oībꝰ deferebat. aūt eadeꝫ nocteviſionis capta ē ciuitas apparet in iſaia loquēs ad balthaſar. aitpone mēſaꝫ ꝯtemplare. m. ſ. ⁊cͣ. Quidā vero tradūt mr̄ balthaſar qua factꝰ eſt ortus ſuſpēſilis. filia fuit darij. qꝛ balthaſar filium habebat feſtinabat dariꝰ occupare regnū babilōis. Porro daniel a dario ductꝰ in mediā. Erat vnꝰ de ſatrapis qui p̄erantcxx. ſed in daniele ſpūs dei amplior erat. cogitabat rex ꝯſtiture ſuꝑ omne regnū. vnde pͥncipes inuidebāt ei. accuſatꝰ ab eismanu dei de manu leonū illeſus euaſit.Qualiter cyrū relaxata eſt captiuitas iudeoꝝ..xiij.Ano aūt darū primo intelligēs daniel in libris hieremie. vt ꝯplerent̉ .i. ad completōꝫ venirēt deſolatōis hierl̓m anni. lxx. orauit dn̄min ieiunijs ſacͣco cinere dicēs. Iuſtꝰ es dn̄e peccauimꝰ. auertatobſecro ira tua. Oſtēde faciē tuā ſuꝑ ſanctuariū tuū qḋ deſertū ē.Adhuc eo loquēte ecce vir gabriel tētigit tꝑe ſacrificij veſꝑtini aperuit ei liberatōeꝫ ſpūalem futurā xp̄m forte īminētemqua orabat addidit etiā deſtructōeꝫ romanos futurā. Anno itaqꝫ darij pͥmo daniel orauit dn̄m vt dariꝰ cyrus liberarēt populum ſuū. data eſt ſentētia de licētia redeūdi danda quā egreſſama dn̄o nūciauit gabriel danieli. Extūc dariꝰ diſponebat de libertate licētia danda hebreis. ſed pͥuentꝰ morte impleuit. Poſtmortē vero darij cyrus monarchiā tenuit oriētis. Cuiꝰ ſedem poſuit apud ꝑſas. licet regnū medoꝝ maius eſſet honorabiliꝰ. eoꝑſe eum in regē ſublimauerāt. Itaqꝫ vniuerſuꝫ regnū deuolutum eſſet ad. in huiꝰ anni regno pͥmo ſuſcitauit dn̄s ſpiritū eiusvt impleret̉ ꝟbum hieremie dedit libertatē oībꝰ iudeis. qui erātin vniuerſo regno ſuo. licētiā redeūdi in iudeā. edificādi domūdn̄i excitatꝰ aūt fuit ex verbis iſaie. qui ante. cc.. x. ānos ſcripſeratdn̄m de ip̄o dicentē xp̄o meo cyro cuiꝰ apprehēdēdi dexterā ſubijciam gētes regna. ip̄e reedificabit domū meā in hierl̓m. Utergo hāc veriferā ſcripturā impleret. etiā ſcriptura libertatis licentie traduxit in vniuerſuꝫ regnū ſuuꝫ dicēs: omnia regna t̓re deditmihi dn̄s deꝰ celi. credo hūc eſſe que gens iſrl̓ adorat. In hac epiſtola hortatꝰ eſt etiā iudeos vt aſcēderēt in iudeā. nollēt aſcēdere. iuuarēt aſcendētes in pecunia veſtibꝰ iumētis. Ip̄i vero qꝛfere oēs nati erāt in chaldea poſſeſſiōes hēbāt ibi eligebāt remanere in t̓ra natiuitatis ſue. pauci vero qui aſcende̓ diſponebāt pigri erāt moroſi vſqꝫ ad terciū annū cyri. attēdens daniel vehemētius affligebat̉ dolore qͣꝫ prius. orabat dn̄m. vt qui priꝰ dederat regibꝰ animū liberādi. daret ei populo animū redeūdi. angeli prouinciales perſarum grecorum impediebātur reditum captiuorum..xiiij.Actū eſt ergo tercio annoregni cyri. prima die menſis primi lugebat daniel trium hebdomadarum diebus. die autem. xxiiij. dum eſſet iuxta fluuiū tigris. vidit ecce vir veſtitus lineis. accinctꝰ zonaaurea. cuius facies quaſi fulgor. oculi vt lampades. et ſermo eiusquaſi vox multitudinis. porro viri qui erant cum eo territi fugerunt. ſolus vidit viſione corruit in faciem ſuam. Sed vir ille acceſſit erigēs eum cōfortans ait. Noli timere daniel. quia ex dieprimo menſis quo poſuiſti cor tuuꝫ vt te affligeres coram deo. ex.audita ſunt verba tua. egreſſa eſt ſententia a deo de reditu ppl̓i. eadem die volui ad te venire vt nūciarē tibi. Sed pͥnceps regniperſarum reſtitit mihi. xx. diebus et vno. Cunqꝫ tunc egredereſ