LiberSecūdus
timoris ſunt. vj. Naturalis qͦ timet quilibet naturalit̓ nociuū nature. Iſte timor nec eſtnꝰ nec eſt malus. qꝛ nō ſubeſt libero arbitrio. et hic fuit in xp̄o. Itē humanꝰ qͦ timetspelli ſue plus debito. hic ē malus. et qn̄qꝫ venial̓. qn̄qꝫ mortalis ẜm ꝙ amor huiꝰvite ex qͦ orit̉ minor vl̓ maior eſts qͦ timet aliqͥs n̄mis rebꝰ ſuis et hic ſil̓iter malus ē. naſcēs ex amore reꝝ tꝑaliū. Itēſeruilis qͦ timet qͥs peccare ꝓpter gehennā pͥncipalit̓. Itē initialisqͦ timet qͣs ⁊ gehenam et dei offenſaꝫ. et h̓ hꝫ qͣſi duos oculos. ſcꝫvnū ad penā. alteꝝ ad deū. ⁊ hic ē pͥncipalior. Iteꝫ filialis qͦ timetqͥs principalit̓ offenſam dei vel ſeꝑatōeꝫ a deo. Nec ſunt plurestimores. qꝛ vt ait augꝰ. timor ē fuga mali. ſic̄ amor appetitus boniEt ſic̄ triplex ē bonū. ſcꝫ delectabile. expediēs. ⁊ decens. ita triplexmalū. ſcꝫ triſtabile. damnoſuꝫ et indecēs. Malū triſtabile duplexſcꝫ tēꝑale. et eternū. Temꝑale duplex .ſ. naturale qd̓ in oībꝰ triſtabile eſt. vt mors. et innaturale qd̓ nō oībꝰ ineſt ſed alicui. Igit̉ fuga mali triſtabil̓ temꝑalis natural̓. timor naturalis ē fuga mali triſtabil̓ tēꝑal̓. Innaturalis timor humanꝰ ē. fuga ꝟo mali triſtabil̓eterni. timor ẜuilis ē. ⁊ ſic reſpectu mali triſtabilis ſumitur triplextimor. Itē malū dānoſuꝫ aut eternū eſt. et fuga huiꝰ ē ꝓprie timorinitialis. aut tꝑale et fuga hꝰ eſt ꝓprie timor mūdanus. et ita reſpectu dānoſi ſumit̉ duplex timor. reſpectu ꝟo indecētis ſumit̉ vnicus ſcꝫ timor reuerētie. qͥ dr̄ filial̓. bonus em̄ filiꝰ indecēs eſtimat⁊ ob hͦ vitat quidqͥd credit diſplice̓ patri. Timor itaqꝫ naturaliscōmunis ē omi homī et ē a deo. humanꝰ et mūdanꝰ nec ſunt a ſpūſct̄o. nec cū ſpūſct̄o. Seruil̓ ē a ſpūſct̄o. ſꝫ nō cū ſpūſancto. Initial̓⁊ filial̓ ſt̄ a ſpūſct̄o. ⁊ cū ſpūſct̄o .i. cū gr̄a ſpūſct̄i. ſiue cū caritate. exhac itaqꝫ triplex tm̄ tīor ſcꝫ ſeruil̓ inqͣntū ceſſare fac̄ a pct̄o. initial̓et filialis. alij ꝟo tres nō ſunt dona ſpūſſancti. Uita actiua et ꝯtēplatiua ſe habēt adinuicē. ꝑ modū excedētis et exceſſi. Nam actiua meritoꝝ fecūdior ē. et huic vite cōgruētior. ⁊ pl̓ibꝰ vtilior. Cōtēplatiua ꝟo iocūdior et diuturnior atqꝫ ſecurior. Ad reꝑationēqͦꝫ vel renouatōeꝫ hoīs ꝑtinēt etiā. vij. bt̄itudines. in euāgelio ſeptē ꝟtutibꝰ attribute. qͥbꝰ etiā adaptant̉. vij. petitōnes. in or̄onedn̄ica et ſeptē ſpūſſancti dona.De diuiſiōe ſcīaꝝ q̄ et ip̄e date ſūt hoī lapſo ī remediū. .liij.Icet aūt primus homoqͣꝫtū ad ſe de reatu ſuo penitēdo ſatiſfecerit nō tamenptinuo priſtinū felicitatꝭ ſtatū recuꝑare potuit. miſerias qͦꝫ penales hꝰ vite mortal̓ ſibi ac poſteris eiꝰ inflictas. iuſto deiiudicio nō euaſit. Uerūtamē piꝰ et miſericors deus in ira ſua miſericordias ſuas nō ꝯtinuit. ſꝫ hāc ip̄am calamitatē ac miſeriā humani generis ml̓tiplicibꝰ bonis magnifice repleuit. Itaqꝫ p̄ter illa duo bona hoīs qͣi extra eū ſcꝫ mūdū infra in qͦ fuerat hō beatꝰet deū ſupra. in qͦ beatificādus. dederat em̄ deꝰ a creatōne ſua triabona ſibi naturalit̓ ⁊ hͨ originalit̓ inſerta. Primū ꝙ eū fecerat adſuam imaginē. Scd̓m ꝙ ad ſil̓itudinē. Terciū ꝟo corꝑis immortalitē. et tria bona corrupta ſunt ꝑ tria mala ſequētia .ſ. ꝑ ignorartiam diuina imago. ꝑ ꝯcupiſcētia ſil̓itudo. ꝑ infirmitate corporisimmortalitas. Hoīe nanqꝫ a deo recedēte. facta ē via eiꝰ tenebreꝑ ignorantiā. et lubricū ꝑ cōcupiſcētiā. et angelꝰ dn̄i .i. infirmitascorꝑis ad vindictā immiſſa ꝑſequēs eum ꝑ mortalitatē donec reuertat̉ in terrā de qͣ .ſ. ē. ꝓpter hec tria incōmoda repellenda. dataſunt ei diuinitus tria remedia .ſ. ſapīa ꝯtra ignorātiam. virtus cōtra cōcupiſcētiā. neceſſitas ꝯͣ infirmitatē. ꝓpter que tria inuenta ēomnis ph̓ia vel artis diſciplina .ſ. ꝓpter ſapiētiam theorica. ꝓptervirtutē practica. ꝓpter neceſſitatē ꝟo mechanica. et vt de his oībus rectius. veraciꝰ. et honeſtius diſſerat̉. inuēta ē logica. Theorica diuidit̉ in theologiaꝫ. ph̓icā. mathematicā. Theologia tractat de viſibilibꝰ inuiſibiliū eſſentijs .i. de deo et ſpūalibꝰ creaturisvn̄ inuiſibilia dei ꝑ ea q̄ facta ſunt in cō. Opus aūt duplex ē .ſ. cōditōnis .i. creatō md̓i cū oībꝰ elemētis ſuis. et reſtauratiōis .i. incarnatio verbi cū oībꝰ ſacramētis ſuis. Primū in. vj. diebꝰ factuꝫ eſtScd̓m in .vj. etatibꝰ vt cognoſcat̉ ideꝫ eſſe redemptor et creatorPh̓ica .i. natural̓ ſciētia tractat de inuiſibilibꝰ viſibiliū cauſis. naꝫcorpꝰ et ea que ſunt corꝑis principal̓r ꝯſiderat. Corpꝰ aūt aūt cōſiderat̉ in generali cū ꝑtibꝰ ſuis. aut in ſpēali. Si pͥmo modo ſic d̓terminat illud ariſtoteles in libro ph̓icoꝝ. Si in ſpeciali. aūt igit̉ ēcorruptibile aut incorruptibile. ſi incorruptibile ſic ē in libro de celo et md̓o. dic̄ em̄ ariſtoteles ibidē ꝙ celū ē corpꝰ nō fabricatū necgeneratū nec recipiēs imp̄ſſiones aliqͣs. Si ſit corruptibile aūt exgo eſt ſimplex aūt cōpoſitū. ſi ſimplex ſic ē in libro de generationeet corruptiōe. et loqͦr de ſimplicitate illa q̄ opponit̉ ꝯpoſitōni naturali ex qͣtuor elemētis. Si ꝯpoſitū aūt igit̉ animatū aūt nō. ſi n̄ſic ē in libro metheoroꝝ. vbi ariſtoteles determīat de imp̄ſſionibꝰaeris. et de generatōne gͣndinis et niuis et corꝑū mineraliū et cōſimiliū. Si ꝟo ſit ꝯpoſitū animatū aūt igit̉ aīa vegetatiua ē aīatuꝫet de tali determiat̉ in libro de vegetabilibꝰ. aut aīa ſenſitiua. ⁊ detali in libro de aīalibꝰ. aut aīa intellectiua. et de tali in libro de anīa
Ceteri ꝟo libro de ſomno et vigilia d̓ morte ⁊ vita. de ſenſu et ſenſato. de differentia ſpūs et anime ⁊cͣ. ſupponūtur libro de aīa. et libro de aīalibꝰ. Mathematica qͣntitatē abſtractaꝫ cōſiderat. et ſictractat de inuiſibilibꝰ viſibiliū formis. Quātitas aūt alia diſcretaq̄ multitudo dicit̉. Alia cōtinua que dicit̉ magnitudo. Diſcreta.Alia diſcreta ꝑ ſe vt duo tria et hͨ eſt materia aritmetice. Alia diſcreta ad aliquid vt ſexqͥquartū ſexqͥterciū et hec materia muſiceMagnitudo alia immobilis vt ſpera terre. ⁊ hͨ eſt materia geometrie. Alia mobilis vt ſpera firmamēti. et hͨ aſtronomīe. He igiturſunt quatuor ſpecies mathematice. ſcꝫ aritmetica d̓ numeris. muſica de ꝓportione. geometria de ſpacio. aſtronomia de motu. Elemētū aritmētice. Eſt vnitas. muſice vniſomētrie punctum.aſtronomīe inſtans.De practicis et mechanicis artibus.Ractica diuiditur ī ethitam et echonomicā. et polliticā. Ethica ē que ſui curāgerens cūctis ſe erigit et exornat. augetqꝫ ꝟtutibꝰ. nihil in vita admittens quo n̄ gaudeat nihil faciēs penitēdū. Echonomica eſt qͣ familiaris officij curā mediocri diſpoſitōne componens diſtribuit. Pollitica eſt q̄ reipublice curā ſuſcipiens. cūctoruꝫ ſaluti ſue prudētie ſolertia. iuſticieqꝫ libra et fortitudinis ſtabilitate. ac tꝑantie patientia medet̉. Mechanica ſeptē hꝫ ſpeciēs .ſ.lanificiū. armaturā. nauigatōem. agriculturā. venatōeꝫ medicinātheatricā. Ad hanc oīm reꝝ fabrica cōcurre̓ videt̉ in his que humanis neceſſitatibꝰ inueniūtur grata. cōmoda neceſſaria. Lanificiū eſt prima eius ſpecies ad quā ꝑtinet omīs oꝑatio. vendi retorquendi. cōſuendi. quidqͥd fit inſtrumento. colo. fuſa. acu. pectine.calamiſtro. girgillo. alabro. In materia lini. lane. canapi. et iterumoīs vſus floccoꝝ. filtroꝝ. ſagorū. ſaginarum. marulaꝝ. et ſportaꝝArmatura duas habet ſpēs .ſ. architectoricā et fabrilē. Architectorica diuidit̉ in cemētariā et carpentariā. Fabrilis in malleatoriam et excluſoriā. Edificioꝝ ꝑtes ſunt tres. ſcꝫ diſpoſitio. cōſtructio. venuſtas. Porro fabrica ferraria in duabus rebꝰ ꝯſtat .ſ. vētis et flamā. Agricultura qͣtuor hꝫ ſpēs .ſ. aruuꝫ .i. agꝝ. qui ſatōnibus deputat̉. ꝯſitum qͥ nemoribꝰ. vt ſunt pomeria. vineta oliueta. paſcua q̄ paſcuis vt pͣta. floridū vt orti roſaria. Cultura agrimultiplex eſt. cinis .i. incēdiū ꝑ qd̓ ager inutilē humorē exudat. deinde aratio. intermiſſio. ſtipulaꝝ incēſio. ſtercoratio. ſatō. occatio.runcatio. Bn̄colendi agri ratio qͣtuor rebꝰ cōſtat .ſ. aere aqͣ terra.induſtria. Oportet em̄ vt eis locis qͦs cole̓ deſtinabis aer ſit ſalutaris et clemēs aqua ſalubris et facilis. vel ibi naſcēs. vel adductavel ymbre collecta. Tria ꝟo fecūda et ſitu cōmoda. In vitibꝰ putandis tria cōſideranda ſunt. ſcꝫ fructuū ſpeſ ſucceſſura. materieslocus qͥ ſeruet ac reuocet. Uenatio tres hꝫ ſpēs .ſ. ferinā. aucupiūpiſcaturā. Ferina fit multis modis .ſ. rethibus. pedicis. laqueis p̄cipicijs. arcu. iaculis. cuſpide andagīe. pēnaꝝ. odore. canibꝰ. accipitribꝰ. Aucupiū fit laqueis. pedicis. rethibus. arcu. viſco. hamo.Piſcatura fit ſagenis. rethibus. gurguſtijs. hamis. iaculis. Medicina corꝑis. vel tuet̉ vl̓ reſtaurat ſanitatē. hͨ cōtinet occaſiōes ⁊oꝑatiōes. Occaſiōes ſunt ſex aer circūdans nos. cibus et potus.ſomnus et vigilie. motus et qͥes. inanitio ⁊ repletio. et accidentiaanime. Operatōes ſunt intꝰ et foris. Intus vt ea q̄ intromittunt̉ꝑ nares ꝑ os ꝑ anū. ad excitandas ſternutatōes. vōitatiōes. purgatōes. Foris. vt emplaſtra. inciſio. vſtio. Theatrica ꝯtīet ludosdiuerſi generis. Nam ludꝰ aūt ē gimnicꝰ. aut circēſis. aut ſcenicꝰ.aut gladiatorius. Gimnicus eſt ludus qui in gimnaſio exercetur.cuius quinqꝫ ſunt genera .ſ. ſaltus. curſus. iactus. virtus atqꝫ luctatio. Saltus dicit̉ ab altius exiliendo. vel longius. Uirtus eſtminenſitas viriū in labore et pondere corporis. Agonuꝫ generafuere viriū immēſitas. curſus celeritas. ſagittādi ꝑitia. ſtandi patientia. Ad citharā quoqꝫ vel tibias incedendi geſtus. De moribꝰquoqꝫ de forma. de cantandi modulatione. terreſtris quoqꝫ et naualis plij. ꝑpetiendorumqꝫ ſupplicioruꝫ certamina. Circenſes ludi dicti ſunt a circumeundo. vel ꝙ vbi nunc mēte ſunt. olim gladijponebantur. quos quadrige circumibant. Scena locus erat ī terra infra theatrum in modum domus inſtructa cū pulpito. vbi cātabant cōmici. et tragēdi ſaltabant hiſtriones et mimi. Gladiatores pugnabant in amphiteatro. illic iuuenes vſum armorum diuerſo motu condiſcebant. ⁊ modo inter ſe aut gladijs aut pugniscertabant. et modo contra beſtias incedebant. Eſt et ludus alee.coree. pile. Alea ſiue tabula ludit̉ pirgo. calcul̓ teſſeriſqꝫ. Ab hacarte fraus et mendaciū et ꝑiurium nunqͣꝫ abeſt. poſtremo et odiūet damna rerum. Unde et aliquando propter hec ſcelera legibꝰfuit interdicta. Pila dicitur quia pilis plena. Inter pilarum ſpecies ſunt trigonaria qua inter tres luditur. et hareciata qua ī grege. Nauigatio eſt mechanice ſpecies ad quam pertinet omnis induſtria vendendi et emendi. hec inuiſa littora adit. pacem et famiiaritatē cū exteris nationibus componit et priuata bona commu