Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

De ſequela pct̄i et reꝑatiōe lapſi pnīam et ꝟtutes. .xlviij.Eccatū autem generaliter tria maxima incōmoda ſequūt̉. ſcꝫ ſubtractio oīmgratuitorū. corruptio naturaliū. obligatō pene eterneſed et pct̄m peccato punit̉ vt ſupͣ dictum ē. Ueruntn etiam illuꝫprimū ꝑente. nr̄e perditiōis actorē. legimꝰ et credimus per pnīam fidē futuroꝝ a reatu ſuo fuiſſe purgatum. ac ſeptiformi ſpūs gr̄arenouatū. Un̄ et dn̄s vt pius pater filium pct̄o ſuo corripuit. eiqꝫ pnīam iniūxit .ſ. laborē manuū. et abſtinentiā ciboꝝ. veſtemqꝫ lugubrē ei circūdedit. ac de loco voluptatis ad exilij locum eumeduxit. Pnīa tres habet ꝑtes .ſ. ꝯtritionē. ꝯfeſſionē. ſatiſfactiōemPer ꝯtritionē quoqꝫ remittit̉ peccatum. et dr̄ a doctoribꝰ ī iuſtificationē impij qͣtuor ꝯcurrūt. tꝑe ſimul non natura .ſ. gr̄e infuſio. motus liberi arbitrij. contritio. peccati remiſſi. Confeſſio debet ſimplex humilis. verecūda ⁊cͣ. Satiſfactiōis tres ſunt partesſcꝫ oratio ꝯtra ſuꝑbiā. ieiuniū ꝯtra carnis ꝯcupiſcentiam. elemoſina ꝯtra auariciam. Spēs pnīe ſunt tres .ſ. ſolēnis. et publica et priuata. dicit̉ aūt ſacerdos aliquem ligare et ſoluere triplicit̓. ſcꝫ vnomodo ligatū vel ſolutū on̄dendo. Itē pnīe ſatiſfactionē iniungendo. vel aliqͥd ex ea ꝟtute clauiū remittendo. Item excōicando velſnīam relaxando. Per pnīam recuꝑant̉ ꝟtutes. quarum tres dicunt̉ theologice. in quibꝰ totus trinitatis cultus conſiſtit. fides ſcꝫqua delectamur in deo per modum eſtimatiōis. ſpes qua per modum confidentie. et caritas per modum ꝯiunctionis.De fide et ſpe..xlix.Ides eſt ſubſtātia rerūandaꝝ ar. ap. Articuli fidei ſunt qͣtuordecim. quiIIin ſymbolo exprimūt̉ ſeptē de diuītate. Quorū pͥmuseſt vnū deū eſſe. Scd̓us patrē vnū deū. Tercius filiū eſſe vnuꝫ.deū. Quartus ſpm̄ſanctū eſſe vnū deū. vnū deū eſſe trinū vnum ē alius articulus qͣꝫ iſti qͣtuor. Quintus ē deum peccata remittere his tm̄. ſunt eccleſia catholica. Sextus deum mortuos ſuſcitatuꝝ. Septimus ipſum remuneratorem bonoꝝ in vita eternaſub etiam comp̄hendit̉ ipſum eſſe punitorem maloꝝ in gehēnaSeptē ꝟo de hūanitate ſunt. filiū dei ꝯceptum eſſe de ſpūſancto.ex maria ꝟgine natū. mortuū fuiſſe. ad inferos ẜm aīam deſcendiſſe. a mortuis reſurrexiſſe. ad celos aſcēdiſſe. et ad dexteram pr̄is.id eſt. ad equalitatem eius oīa inqͣꝫtū deus. vel ī potioribꝰ boniseiꝰ potiſſimo modo ẜm qd̓ ſedere .ſ. tanqͣꝫ iudicem vētuꝝ. Un̄ſeptimꝰ articulus ē ipſum bonos et malos iudicatuꝝ eſſe. eſt eadem fides modernoꝝ antiqͦꝝ. Idē enī eſt articulus criſtū naſcituꝝ et natum. ſed olim ſufficiebat ſimplicibꝰ explicite crederevnū deum creatorē ac remuneratorē oīm hmōi. dūmodo crederent implicite quicqͥd credebat moyſes. modo ꝟo oportet credere explicite oēs illos articulos. de quibꝰ eccleſia ſolēnizat. vtceptionē. natiuitatē. circūciſionē. paſſionē. reſurrectionem. hmōiqꝛ ꝟitas ꝓpalata ē ſolū rei exhibitōꝫ etiā apl̓oꝝ p̄dicatōeꝫ miracl̓oꝝ ꝯfirmatōꝫ. ſolēnitatū frequētationē. qd̓ fuit ī ve.teſta. Ueruntn etiā tūc maiores ī ppl̓o qͥbꝰ facta ē reuelatio tenebāt̉ explicite credere oēs articulos ſibi reuelatos. Spes aūt a fidediffert. qꝛ fides ē de bonis ꝓprijs et alienis. ſpes aūt tm̄ de ꝓprijs.Differt aūt a timore ꝟtute etiaꝫ quo ad extrema. extrema ſpeiſunt deſꝑatio p̄ſumptio. extrema timoris puſillanimitas temeritas. licet aūt ſpes ſit certa expectatio future beatitudinis ꝓueniens ex gr̄a et meritis p̄cedētibꝰ tn̄ ſancti qui ſunt ī patria ſpemhn̄t. qꝛ ſtola corꝑis quaꝫ expectāt ē beatitudo. neqꝫ ꝑs beatitudīs. ſed quedā redundātia glorificatiōis aīe. criſtꝰ etiā in via nechabuit fidē nec ſpem. qꝛ ſꝑ fuit verꝰ ꝯprehenſor. habuit tn̄ quan certā boni expectationē. iuxͣillud. Inte dn̄e ſꝑaui. Qd̓ fuerit alicuiꝰ ꝟtutis ꝓprie. ſꝫ rōnis. Sācti vero qui olim erant in limbo. habebant fide et ſpem. licꝫ mererent̉ ſibi. qꝛ erant in loco merendi. ſꝫ certitudo ſpei eorum quaſi media erat inter certitudinē vie et patrie. maior iſta. mīor illa. certitudo vie timorē hꝫ ſeꝑationis et pene. certitudo patrie poſſeſſionem reiſperate. Certitudo vero illorū neutrum. et ſic in parte ꝯueniebat cum vtraqꝫ.De charitate.Haritas procedit ex fideet ſpe tanqͣꝫ ex cāis ſuis origīalibꝰ. tn̄ ab eis format̉ſed ipſa potiꝰ eas informat. Quidam tn̄ aiūt fides informat̉ a charitatē. ſꝫ in ſeipſa ē ꝑfecta ꝟtus. et inclinatur adbonū ſuū ꝓpriū ſe .ſ. ad primū illuīans ſicut charitas ad ſuū qḋ ēpͥma bonitas. Dr̄ aūt charitas radix vel mater oīm ꝟtutū ꝓptermotꝰ eaꝝ. qꝛ mouet oēs ad actus ꝓprios. vnde charitas oīa creditoīa ſꝑat. Differunt aūt he tres ẜm actus ſuos. nam fides facit aſſentire deo. ſpes cōfidere. charitas diligere. Itē rōne ſubiecti. qꝛ fides ē in rōnabili. ſpes ī iraſcibili. charitas ī ꝯcupiſcibili. Item rōe

obiecti. qꝛ fides ē circa veꝝ. ſpes circa arduū. charitas circa bonū.Itē rōne finis. qꝛ quelibet anīe vis ſuā hꝫ beatitudinē creatamquieſcit ī deo. Charitate diligēda ſunt qͣtuor tm̄ primo et p̄cipueſcꝫ qd̓ ſupra nos ē. Deinde nos ſumus ſiue qd̓ ē intra nos .ſ. aīanoſtra. tercio iuxta nos .i. ꝓximꝰ .ſ. homo vel angelus. Quarto infra nos .i. corpꝰ ꝓpriū ꝓximi. Diligēdus ē deus ex toto corde ꝓpter ſe. Proximū aūt debet qͥſqꝫ dilige̓ ſicut ſe .i. citra deum ſupra corpꝰ ꝓprium. vel ad id ad qd̓ ſeipſuꝫ. Ordo charitatꝭ nihil aliud videt̉ qͣꝫ ordo diligēdoꝝ in aīo diligētis. qui pōt inqͣtuor .ſ. in affectu in effectu. in bono vie qd̓ eſt gr̄a. in bono patrieqd̓ eſt gloria. In affectu ꝟo diligētis ordinat naturalis conditioipſiꝰ diligēdi. Qd̓ enī magis mouet affectum diligentis recte diſpōſitū ad ſe diligendū affectuoſius diligit vt deū qͣꝫ homineꝫ.ꝑentes qͣꝫ filios .ſ. ꝓpter bn̄ficia ab eis ſuſcepit. et mala que eispaſſi ſunt. Cognatos et ẜm gradus cognatiōis ceterꝭ paribꝰ. Ineffectu ꝟo ordinat ipſoꝝ diligēdoꝝ neceſſitas. eo potius ſubuenit magis indigēti. ceteris ꝑibꝰ. Alioquin in plures diligendirōnes eq̄ fortes ꝯcurrūt. illi potiꝰ ſuccurrendū ē. ẜm hūc ordinemmagis diligendi ſunt filij qͣꝫ ꝑentes. qꝛ naſcunt̉ ꝑuuli. et magisindigēt exterioris exhibitiōe bn̄ficij. Ad bonum vie oēs equaliterdiligēdi ſunt. Ad bonū ꝟo patrie ẜm gradꝰ ꝑticipādi bonum. vn̄maiorē gratiā hn̄tes ad maiorē gloriā diligēdi ſunt. Et ita etiamextraneū quē ſcio meliorem eſſe me: debeo plus diligere qͣꝫ me. i.ad maius p̄miū. Alijs tn̄ modis debeo me plus dilige̓ .i. affectuoſius et effectuoſiꝰ. Ueruntn̄ oībꝰ circūſtantijs qͣs attēdit charitas ē cōmunis vtilitas. vn̄ duobꝰ equaliter indigētibꝰ. illi potiusſuccurrendum eſt. ex cuius ſuccurſu maior vtilitas eccleſie ſecutura eſt. ī hoc caſu videt̉ debeat quis ſibi alium preferre .ſ. in bn̄ficij exhibitione. in extrema neceſſitate. veꝝ ad ſalutem eternamnullus debet aliū libi p̄ponere.De quatuor virtutibꝰ cardinalibꝰ.Irtutes cardīales ſuntqͣtuor .ſ. prudētia in p̄cauendis inſidijs. iuſticia in ſubeniēdo miſeris. fortitudo ī ꝑferendis moleſtijs. tꝑantia in coercēdis delectatōnibꝰ prauis. Prudētie ſpēs ſunt ſex. ſcꝫratio. intellectus. circūſpectio. prouidentia. docibilitas. et cautela.Tꝑantie vero nouem .ſ. modeſtia. verecūdia. abſtinentia. caſtitashoneſtas. moderatio. pietas. ſobrietas. pudicicia. Caſtitas ſiuetinētia triplex ē .ſ. ꝯiugal̓ ab coitu illicito. vidual̓ ab coitu ſimplicit̓. ꝟgīal̓ ab coītu integritatē corꝑis. tal̓ hēbit aureolā.Sꝫ illa oīno p̄ter volūtatē ſuā corrūpit̉ ꝟgo reputat̉. hēbitaureolā ẜm qͦſdā. qꝛ ẜm auḡ. pōt corrūpi corpus niſi pͥus corrumpat̉ aīmus. Aureola quidē vel fructꝰ cēteſimus ē de eſſentia pͥmij. ſed accidentalis decor ſuꝑadditus. Un̄ non ſequit̉. Siqͥs habet equale p̄miū ꝟgini habeat fructū centeſimum. Uirgo ꝓpria voluntate nubit vel nubere ꝓponit. ꝯiugata habet̉et debet̉ ei fructꝰ triceſimꝰ. Que aūt ex voīuntate ꝑentum facitet exꝓpria. an̄ carnalē coitū debet̉ ei fructus centeſimꝰ. Fortitudinis ſpēs ſunt ſex .ſ. magnanimitas. fiducia. ſecuritas. ꝯſtantiatolerātia. et firmitas ſiue patiētia. ꝑſeuerantia. Iuſticie ꝟo ſeptem .ſ. innocētia. amicicia. ꝯcordia. pietas. religio. affectus. humilitas. Alit̓ diuidit tullius in ſex ſpēs .ſ. religionē. pietatem. gr̄amobſeruantiā. vindicationē. veritatē. Ad iuſticiā ꝟo ꝑtinet miſericordia qua reddimꝰ inferiori qḋ ſuū eſt. obediētia ſuꝑiori. et latria quā deo. Eſt aūt triplex adoratio ſiue honoris exhibitō. Prima ſcꝫ latria ſoli deo debet̉. Scd̓a dulia hōi et angelo. ꝓprijſſime autē criſto inquantū homo. Tercia vero yperdulia qua honorat̉ crux vel corona et hmōi. Or̄o ſpecies ē dulie. Ad iuſticiam qͦꝫꝑtinet iudicioꝝ executio. maleficiorū punitio. aliene rei reſtitutio.De ſeptē donis ſpūſſancti. et ſeptem beatitudinibꝰ..lij.Eptem quoqꝫ ſūt donaſpūſſancti. per ſufficiēter excludunt̉ oīa vicia. Namtimor excludit ſuperbiā. pietas inuidiam. ſcientia iramfortitudo accidiā. cōſilium auariciam. intellectus gulam. ſapientialuxuriam. ideo tot ſunt plura. Item qꝛ data ſunt ad regimenhumane vite cuiꝰ ꝑtes ſunt due .ſ. actiua contemplatiua. Contemplatiua duobꝰ pͥmis donis ſufficient̓ regit̉. Nam per donumſapiētie ꝑficit̉ ad ꝯtemplandū deū in ſe. per donum intellectus adꝯtemplandū deū in creaturꝭ. Item dono ſapiētie guſtat̉ dei ſuauitas. dono intellectus videt̉ dei veritas. Un̄ guſtate et vi. Actiua in duobꝰ conſiſtit .ſ. in declinatiōe mali et in oꝑatiōe boni. Declinat̉ aūt malū dupliciter .ſ. aut ipſum fugiēdo. qd̓ fit timorem.Eſt enī timor fuga mali. aūt ei reſiſtēdo fortitudinem. que qꝛ ſine ꝯſilio p̄ceps eſt. vt ait Gregꝰ. adiungit̉ ei ꝯſilium tanqͣꝫ rectorAlia vero pars .ſ. operatio boni. pietatis dono regit̉. que ſcꝫ pietas neceſſariū habet ſciētie donum. qꝛ ẜm greḡ. non bn̄ oꝑat̉ pietate. qui ſine diſcretione ſcientie modo miſereat̉ ignorat. Spēs