angelis. et ꝑ ſenſum ꝯuenit cū brutis. ideo a neutro hoꝝ ſumit̉ eiꝰdifferētia. ſꝫ a rōne q̄ collatera ē vtriuſqꝫ. ſuꝑ hoc aūt ē intellectusꝯferens intelligibile cū intelligibili. ita ꝙ tres ſunt collatere in hoīeſcꝫ ſenſus cōis. et ratio. et intellectus. Et ſenſum quidē neceſſe eſtcorrūpi cū corꝑe. ſimiliter et rationē ẜm hunc modū. Solus autēintellectus corrumpi non pōt. qꝛ ſeparabilis eſt.De libero arbitrio..xxxix.Iberū arbitriū eſt facultas rōnis et volūtatis qͣ bonū eligit̉ gr̄a aſſiſtēte. malūꝟo gr̄a deliſtēte. volūtas ē motꝰ aī cogēte nll̓o ad aliꝗd nō amittēdū l̓ adipiſcēdū. Itaqꝫ rōnis officiū ml̓tiplex ē. Primū ē ꝯp̄hendere. et ẜm hoc dr̄ intellectꝰ. Scd̓m rōcinari .i. rōnesad aliqͥd on̄dendū inducere. et ẜm hoc dr̄ vis rōnalis. Terciū diſcernere. et ſic ꝓprie dr̄ ratio. Quartū media inuenire. ⁊ ſic ingeniūQuintū eligere. ⁊ ſic volūtas liberi arbi. Libeꝝ .n. arbitriū dr̄ ẜmvtrūqꝫ officiū. ſcꝫ diſcernēdi et eligēdi. Sextū celeſtia ꝯtemplari.⁊ ſic ſyndereſis. Septimū inferiora diſponere. et ſic ſenſualitas vl̓inferior ꝑs rōnis. et qͣꝫtum ad hec duo vltima comꝑat̉ viro ⁊ mulieri ꝓpter qͣtuor. Nā ſicut vir regit mulierem. ſic ſuꝑior rō ẜm qd̓intelligit dei voluntatē a malo retrahit et ad bonū mouet inferiorem. Un̄ et ex ea tanqͣꝫ filios bonos generat bona oꝑa. et hec eſtſecūda cauſa. Tercia qꝛ ſicut de adā ſumpta ē eua. ita ex ꝯtemplatione celeſtiū et cognitiōe diuine volūtatis orit̉ diſcreta admīſtratio tꝑaliū. Quarta qꝛ nō poterat aliqͣ vis aīe dari ſyndereſi in adiutoriū ſimile ſibi. niſi rō inferior. Nā alie vires ꝑ ſe ſine diſcretiōeſunt. volūtas quidē nunqͣꝫ ꝯͣdicit rōni. ẜm qd̓ dr̄ eſſe eadē potentia cum rōne. Eſt enī volūtas appetitꝰ ẜm rationē qui ē in vi rōnabili. nō tn̄ inquantū eſt rōnabilis. ſed inquātū eſt appetēs ẜm rōeꝫvel imperās appetitui. Appetitus aūt ẜm fantaſiā qui ē deſideriūē in vi ꝯcupiſcibili. et hͦ dico ẜm qd̓ ꝯcupiſcibilis et iraſcibilis cōesſunt nobis cū brutis. nam rōnalis nullo modo ꝯuenit eis. Ꝙ autēdicūt ſancti. libeꝝ ar. eſſe liberiꝰ in angelis et hōibꝰ bonis qͣꝫ in malis. intelligendū ē liberius .i. pluribꝰ libertatibꝰ libeꝝ. Triplex enī ēlibertas .ſ. a neceſſitate. a peccato. a miſeria. A neceſſitate aūtē duplici .ſ. ineuitabilitatis et coactiōis. maior gͦ ē libertas in angelis qͣꝫin hōibꝰ. qꝛ illi tres hn̄t plenarias libertates .ſ. a peccato. a miſeria.a neceſſitate coactiōis. ſed ineuitabilit̓ volūt bonū. nec hoc minuitlibertatē eoꝝ ſed potiꝰ auget. qꝛ ita libere volūt bonū ꝙ oīno nolunt peccare. nec ſentiūt aliqd̓ impulſiuū ad malū. Boni autē homines tres hn̄t libertates. ſed non oēs plenarias .ſ. a neceſſitate coactionis et a pct̄o ſꝫ nō ex toto. et a miſeria. ſed adhuc ſpe. nondūre. liberiores gͦ ſunt qͣꝫ mali. qꝛ duas tm̄ habent .ſ. a neceſſitate duplici. mali quoqꝫ hoīes liberiores ſunt qͣꝫ demones. qͥ vnā tm̄ habent. ſcꝫ a neceſſitate coactiōis.De ſyndereſi.Indereſis eſt ſcītilla cōſcientie in ſpeculamētis ꝯſtituta. cuiꝰ ē peccato remurmurare et errata corrigere. et hec ē q̄ mouet liberū ar.in bonū cōe. et retrahit a malo cōi. huius enī iudiciū eſt circa commune tm̄ immediate. rōnis aūt circa bonū ſingulare. Preterea. rōiudicat cū deliberatiōe. ſyndereſis aūt abſqꝫ vlla deliberatiōe dictat malū nō eſſe faciendū ſed bonū. nō enī eſt apud eā iudiciū deliberatiōis ſed tm̄ executiōis. Differtantē a volūtate naturali ẜmrōnem. qꝛ iſta eſt pura potētia. ſyndereſis aūt potētia habitualisidē tn̄ ſunt in ſubiecto. Uolūtas etiā naturalis in plura bona mouet qͣꝫ hec. qꝛ nō ſolū in bona rōnabilia. ſed etiā in naturabilia ⁊ vitalia. Motus aūt ſyndereſis ē tā in cognitiuis qͣꝫ affectiuis. ſꝫ magis ꝓprie in affectiuis ſub hͦ noīe ſyndereſis. nā rōe lucis vel cognitiōis dr̄ intelligētia. rōne affectꝰ ſyndereſis .i. diuiſio. qꝛ ſemꝑ ē diuiſiua int̓ bonū ⁊ malū. et videt̉ eē vis ſeꝑata ab alijs tribꝰ .ſ. rōnabili ꝯcupiſcibili ⁊ iraſcibili. ẜm hͦ nullo modo peccat. qꝛ non ipſa ſep̄cipitat. ſed inferior rō nebula peccati lumē eius obnubilat. ita ꝙminus potēs ē in executiōe ſui effectꝰ. vt in remurmuratiōe cōtrapeccatū. et hec ipſa obnubilatio vel declīatio dr̄ eiꝰ p̄cipitatio. vn̄nec ei pͥmo ⁊ ꝓprie debet̉ pena ī inferno. ſꝫ ſicut ī corꝑe dolēte vnomēbro dolēt et oīa alia. qꝛ vnita ſunt in vna vita. ſic et in aīa dumpuniunt̉ alie vires ſiue aīa ẜm illas ꝑ qͣs peccauit: torquet̉ etiā etdolet. ī ſyndereſi ꝑ quaꝫ nō peccauit. Uerū tn̄ ꝓprie loquēdo necvires aīe puniunt̉ nec aīa etiā in viribꝰ. ſꝫ in ſub̓a ſua ꝓ oꝑbꝰ viriūNō eſt aūt extincta ſyndereſis etiā in hereſiarchis. licet enī errantin ꝑticulari. ſupponētes hāc eē verā fidē quā credūt in cōi. tn̄ placet eis ꝟitas et bōitas. et diſplicet error ac malicia. Un̄ quādoqꝫcognito errore redeūt ad verā fidē. Et ē ſimile de illo q̄ ſcit in vniuerſali omnē mulā eē ſterilē. et tn̄ cū videt aliquā groſſam credit eāhabere in vtero. ſed qn̄ ꝑtractat ⁊ ꝯfert recediterror. Non eſt enīitaqꝫ error in ſyndereſi qͥ in cōi ꝯſiſtit. ſed in rōe q̄ ad ꝑticulare decendit. Similit̓ in iudeis nō ē extincta. ſed nec in deſperatis oīno.

nec etiam in damnatis. Ad qd̓ videndū nota ꝙ duo ſunt pͥncipales effectus ſyndereſis .ſ. cognitio. et affectio. Affectio duas habꝫꝑtes. Inſtinctū boni qͥ duplex ē. vel boni ſimpliciter. vel in collatione ad gratiā vel gloriam. Et diſplicētia mali. que ſimiliter duplex. Uel mali ſimplicit̓ vel in collatiōe ad penā. In dyabolo extincta ē ſyndere ẜ. ad inſtinctū boni oīno. vel etiā quo ad deteſtationem mali niſi tm̄ in collatōe ad penā. In damnatis aīabꝰ extīctaē ſimiliter quo ad inſtinctuꝫ boni vtroqꝫ modo. ſꝫ remanet quo acdiſplicentiā mali vtroqꝫ modo. hn̄t enī remorſum ꝯſcientie. Un̄pꝫ ꝙ eis diſplicet culpa p̄terita quadā pnīa infructuoſa. Alia tn̄ ēopinio ꝙ tam in his qͣꝫ in dyabolo extincta eſt abſolute qͣꝫtum addiſplicentiā mali culpe. Diſplicentia ꝟo mali in collatōe ad penāreſeruat̉ eis ad ipſius pene accumulationē. In deſperatis aūt extincta ē vno tm̄ modo. ſcꝫ quo ad inſtinctū boni comꝑati ad gr̄amvel ad gloriā. ſed remanet quo ad inſtinctū boni ſimpliciter. ⁊ quoad diſplicentiā vtroqꝫ modo.eris.nitate homīs et creatOrro excepta illa potiſſima trinitatis imagine. que eſt in mente homīs. in qͣ cōmunicat cū angelo. In quinqꝫ ſpecialit̓ imaginem deigerit homo. Primū eſt autoritas dn̄ationis. quia ſicut deus oīmdn̄s eſt. ſcꝫ celeſtiū terreſtriū et infernoꝝ. ſic et homo mūdo ſenſibili p̄latus eſt. Secundū autoritas pͥncipij. quia ſicut deus pͥncipiūeſt omniū ꝑ creationē. ſic adam omniū hominū per generationemTerciū qꝛ ſicut deus habet ꝯuenientiā cū om̄ibꝰ vel ecōuerſo. vn̄⁊ dr̄ mūdus archetypus. ſic et homo vn̄ dr̄ microcoſmus. Quartum qꝛ ſicut deus oīm finis eſt. ſic et homo totiꝰ creature. q̄ ꝓpteripſum facta eſt. Un̄ licet pͥmus omniū ſit ẜm ordinem rōnis. vltimus tn̄ eſt ẜm ordinē nature. qꝛ vltimus omniū creatꝰ eſt. Quintum qꝛ ſicut deus ē vbiqꝫ totus in maiori mūdo. ſic ⁊ aīa homīs inſuo mūdo .i. in corꝑe humano. itaqꝫ nō exprimit ſcriptura de angelo ꝙ ad imaginē dei ſit factus ſed tm̄ in homīe. qꝛ in pluribꝰ aſſimilat̉ deo: qͣꝫ angelus: licet angelꝰ magis aſſimilet̉ qͣꝫtum ad ſimplicitatē intellectꝰ. vel forte qꝛ magis de eo dr̄ .ſ. ꝙ ſit lux. et hoc ſufficit ad expͥmēdū dignitatē illiꝰ. vel etiā qꝛ de angelo nihil dicit ſcriptura. qd̓ videat̉ eiꝰ nobilitati derogare. de hoīe aūt dicit vile qͥdſcꝫ ꝙ ẜm corpꝰ ſit formatꝰ delimo tre. Ideoqꝫ oportuit eiꝰ dignitatē inſinuari. q̄ eſt ex ꝑte aīe. hoīem itaqꝫ ꝑfectū d̓ agro damaſcenō vbi eū formauerat in ꝑadiſum trāſtulit. De latere ipſiꝰ dormientis coſtā detraxit. vn̄ mulierē formauit. Adam euigilās nomē eiimponit ⁊ de matrimonio carnali ac ſpūali ꝓphetauit. Mulier qͦꝫlicet p̄dita ſit rōne ſicut vir. dr̄ tn̄ eſſe gl̓ia viri. nō tn̄ imago dei. eadem rōne qͣ nec angelꝰ. et etiā maiori. qꝛ ſcꝫ viro ſubdita ē nō dn̄a⁊ qꝛ nō ē origo oīm ſicut ille. et qꝛ non eſt a deo facta immediate. ſꝫformatā de viri latere. et qꝛ nō habuit ab initio rōnem ita limpidāſicut vir. vnde a dyabolo ſeducta eſt. non vir. Item ꝓpter duplexmyſteriū. ſcꝫ chriſti et eccleſie. ſuperioris et inferioris partis rationis. In vtroqꝫ enī vir prefertur mulieri.pͥmo ſtatu amboꝝ ꝑentū et lapſu in peccatum. .xlij.Orro ī ſtatu innocentiecum eſſent nudi nihil putabant velādū. quia nihil ſenſerent refrenandum. His itaqꝫ datum eſt preceptuꝫnature a deo triplex. Primū pertinens ad ſuſtentationem corporis ſui de comedendo. ſcilꝫ ex omni ligno paradiſi. Secundum admultiplicationem generis ſui quod implendū erat per legem matrimonij. Tercium ad dilectionem dei et proximi qd̓ in corde eiusſcriptum erat digito dei. Quartum quoqꝫ preceptum diſciplinedatum eſt eis ad probationem obedientie. ſcilicꝫ de ligno ſcientieboni et mali non tangendo. horum vero felicitati dyabolus inuidens temptare aggreſſus eſt mulierem per ſerpentem et virū permulierem. mulier ad ſuggeſtionem ſerpētis elata. quatuor modispeccauit. ſcilꝫ diuinitatem rapere volendo. cōtra prohibitionemcomedendo. virum ad comedendum inuitando. ad interrogationem domini culpam ſuam excuſando. Uir autem non quidem ſeductus vt deitatem ſe poſſe rapere crederet. ſed quadam amicabili beniuolentia illectus. vt mulierem offendere ſe timeret. ſi nō oblatum pomum comederet. duobus tamen modis peccauit. ſcꝫ comedendo. et ſe excuſando. vnde mulier plus peccauit qͣꝫ vir. quiapluribus peccatis. et etiam in plures. ſcilicꝫ in deum. in proximumet in ſe. et iterum quia ex maiori tumore. et quia peiori intentione.ſcilicꝫ vt eſſet ſicut deus. Ideoqꝫ etiam alio modo plus peccauit.id eſt damnoſius. quia punita eſt grauius. Ueruntamen vir vnomodo grauius peccauit .i. grauiori peccādi origine. qꝛ ſcꝫ ex certaſcīa cū ml̓ier ſeducta quodāmō peccau̓it ex igͦrātia. Deniqꝫ pct̄meoꝝ in tribꝰ punitum eſt. ſcꝫ ī ſe et in tota poſteritate ſua. et in totaviſibili creatura. In ſeipſo quidem tripliciter. ſcilicet quia gratiadei nudati. et in natura ſua corrupti. et de paradiſo eiecti. excepta