Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

na cogitatio. bonas effigies imaginatiōi vtiliter imprimēdo. Intellectū ad diuinū lumē recipiendū p̄parando .ſ. impedimētarmouendo vel excitādo. et hmōi. Soliciti quoqꝫ inter deū et nos medij diſcurrūt. gemitꝰ noſtros oīa bona noſtra facta vel dicta vl̓cogitata fidelit̓ ad deū deportant. exultāt et gratias agunt. Conciues em̄ ſuos diligūt. eiſqꝫ ꝯgaudent. cōfortant. inſtruunt. ꝓtegunt. in oībꝰ ꝓuidēt. Ipi enī aduentuꝫ noſtrū deſiderant. qꝛ denobis reſtaurari ciuitatis ſue ruinas expectant. qͣꝫobrem cum magno tripudio interſunt pſallētibꝰ. quieſcētibꝰ ꝓſunt. Deniqꝫ etiāanimas eoꝝ portare dicunt̉ in ꝑadiſum. quadruplicit̓. videlicet qꝛ eas ad bonū ꝓuocant. quod illuc aſcendūt. Item qꝛ adgaudiū ꝑadiſi deſiderandū. in articulo mortis eas ꝓuocant accendūt. ita poſtpoſito naturali affectu quē habent erga corpꝰlibent̓ exeant. Itē qꝛ demōes arcent. ne eas exeuntes impediant.itē qꝛ qͣſdam priuilegiatas etiā aſſumpto corꝑe viſibilit̓ in celū deferunt. vt animā beati bn̄dicti bt̄i martini. Anime aūt degentisin corꝑe videt angelꝰ ex natura ſua cogitatōes. ſic̄ nec dyabolus. qꝛ anima mortali corꝑe inſerta. non eſt cognoſcibil̓ actiue velpaſſiue niſi corpus. Unde nec angelꝰ cognoſcit interiora eiꝰ niſi geſtū habitū corꝑis. vel ex ꝟtute ſpeculi illuīnantis. Angeli ad hoīes miſſi venūit ex mīſterijs ſuis noīa tͣhūt. vt michael. gabriel. raphael. Michaeli qͣtuor ſpēal̓r attribuūtur .ſ. pugnatdracone .i. dyabolo. venit in adiutoriū dei populo. aīas defert in ꝑadiſuꝫ celi. eſt p̄poſitꝰ ꝑadiſi .i. militantis eccleſie. qui ante paſſionē dn̄i fuerat ſynagoge.De p̄mio et merito ſcientia eoꝝ.Icet autem in miniſteriim mittant̉ angeli. ſemꝑ tn̄ faciē pr̄is vident. et ſemꝑwvide̓ deſiderant. vt enim non ſit in deſiderio anxietasdeſiderātes ſatiant̉. Ne aūt ſit in ſatietate faſtidiuꝫ ſatiati deſiderant. eſt eoꝝ beatitudo. de qua qͥbuſdā placet meruerunt gr̄am. quā in ꝯfirmatōe ꝑceper̄t. nec meritū tꝑe p̄ceſſiſſe p̄miū.ſꝫ cauſa dicūt. Alijs videt̉ tūc non fuit eis gr̄a data ad meren. ſed aᵐ bene viuendū. Qd̓ aūt tunc in premiū acceperunt perobſequia nobis exhibita ex dei obediētia ac reuerentia mereri debent. et ita p̄miū preceſſit meritū. mihi place̓ fateor. Exemplūaccipi pōt de patrefamilias. dat alicui ſeruiēti. c. ſolidos. miniſte̓io ẜuiturus ē ei vnū vl̓ plures ānos. ſic angl̓i p̄mio iaꝫaccepto ſeruiēt ei vſqꝫ ad diem iudicij. ante ꝯfirmatōeꝫ vero gratiam tūc ſibi datā meruerunt. qꝛ iam eēt gr̄a niſi eſſet gratiſdata. Poteſt tn̄ dici ip̄m ſtare fuit eis loco meriti. qꝛ fecerūtqd̓ erat in eis. ꝯgruū fuit vt daret̉ eis. non tamē debitū. qꝛ ſinetia ē vere meritū. et ita meruerūt eam qd̓am modo. ſcꝫ meritocōgrui ꝯdigni. licet aūt in ꝯfirmatōe beatitudinē acceꝑint eternam. atqꝫ ꝑfectōem. auget̉ tamen in eis qͦtidie. quia magꝭ ac magis cognoſcūt et diligūt. ip̄a charitas eſt in eis et meritum et premiū. qꝛ et ꝓficiunt in ipſa beati ſunt. em̄ beati ſunt.qꝛ ꝯſūmatōem p̄mij ſui futuram expectant. quia licet eis ſuccedant oīa optant habere in futuro. tn̄ oīa ſuccedunt optanthabere. nec iſtud deſideriū eos affligit dilatōne. ſed potiꝰ letificat expectatōe. His oīs tꝑaliū ſcientia demones inflant̓ vilis ē. qꝛ dei charitas ſanctificāt̉ chara ē. ꝑ̄ cuiꝰ amore ſancto oīa infra ſunt ſeqꝫ ip̄os inter illa deſpiciūt. et ideo etiā certiꝰ iſta nouerūt qꝛ cauſas eoꝝ principales in dei verbo cōſpiciūt. qͥbꝰ ſcilicꝫcauſis q̄dā ꝓbant̉. quedā reprobant̉. cūcta ordinant̉ illic ergo ineternis ſapientie dei legibꝰ mutatōes temꝑū p̄uidēt. eiuſqꝫ voluntatē ſpūs eiꝰ ꝑticipatōe cognoſcūt. futura niſi deo reuelāte nonnouerūt. aūt ait grego. qd̓ ē qd̓ ibi neſciāt vbi ſciētē oīa ſciunt.accipiendū ē his cognitōe ſui cognitorē ſuū bt̄m faciūt. Gaudiū ꝟo qd̓ de ꝯuerſione pct̄oris habēt ē gaudium niſi accidens .ſ. qꝛ bonitatē eis in p̄miū data ē. de bono hoīs gaudent licet incipiāt aliqn̄ gaudiū illd̓ habe̓ .ſ. qn̄ incipit peccare. tn̄ dicūt̉ aliqͥd de amittere. qꝛ eadē diſcretōe prius gaudebant. gaudēt. nec de illiꝰ ſubuerſione dolent. forte loco illius gaudij eqͥpollens vel maiꝰ habēt .ſ. de gͣtulatōe diuīe iuſticie agnoſcūt cauſa ꝑmittat illū cadere.De locutōnibꝰ eoꝝ ſpiritualibꝰ.xv. Agelorū aūt locutio ſpiritualis ſibinuiceꝫ on̄dūt affectꝰ ſuos. intellectu. dehis rebꝰ qͦrū cognitio erat in eis a prīcipio duplex ēUna ẜm naturā ſua in coīcant boni et mali angeli. ſcꝫ cogitatiointatē oſtendēdi alteri ip̄m cogitatū vel intentum. em̄ in angelo loqͥ ē cogitare tm̄ vel intellige̓. ſed cogitatū vel intentū aluminoſitate irradiāte alij voluntarie expͥmere. vniab alijs intelligit̉ niſi ille velit loquit̉. Alia verogr̄amutē ſpeculi ſiue motoris ſup̄mi. in cōicant anni tm̄ anime ſct̄oꝝ. Unicuiqꝫ em̄ innoteſcit intellectꝰ vel

voluntas alteriꝰ ẜm ſpecl̓i rep̄ſentatōeꝫ. ip̄iꝰ motorꝭ ſup̄mi volūtatē on̄dit cui vult qͣntum vult. Non em̄ om̄es angeli oīa vident in ſpeculo. ſꝫ plena reuelatio reſeruat̉ plenitudini glorie.ꝯſumabit̉ eoꝝ p̄miū in futuro. Ad aīam quoqꝫ loquit̉ angelusbona ſuadendo ſine medio corꝑali cooꝑante vl̓ impediente quadam ꝟtute occulta. intentōeꝫ ſuā ei impͥmendo. ſic magnes attrahit ferrum etiam ſi interponat̉ argentum. et etiam imagines impͥmendo incitantes ad bonū. ſic̄ dyabolus ad malum. Eſt auteꝫtercia locutō vtunt̉ angeli dn̄m laudādo ſcꝫ ẜm intellectū ẜmaffectū. qꝛ intellectꝰ cōp̄hendit ẜm modū ſuū. et mirat̉ bonitateꝫdei. et affectꝰ cōſentit et adheret ꝯformat ſe ei. vn̄ in his laudaredeū. ē bonitatē dei cognitā proteſtari. cognitō quidē ꝑtinet adintellectū. proteſtatio ꝟo ad affectū..xvj.De materia informi huiꝰ md̓i ſenſibil̓.Len greci primā rerummateriā dicūtnullo formatā. ſed oīm corꝑaliū formaꝝ capacē viſibilia elementa formata ſunt. queſibi qͣdā ꝯcordia cōmunione ꝯueniūt. naꝫ ſic inter ſe naturali ratiōe iucta dicunt̉ vt ignis qͥdeꝫ in aerem deſinat. aer ī aquā denſet̉aqua in terram craſſeſcat. rurſuſqꝫ terra diluat̉ in aquā. aqua rareſcat rurſus in aerē. aer extenuet̉ in ignē. q̄propter oīa elementaoībꝰ inſunt. ſed vnūqd̓qꝫ eoꝝ ex eo ampliꝰ hꝫ accepit vocabu. ſingula ꝓprijs qͣlitatibꝰ. qͣſi quibuſdā brachijs ſeinuicē tenētet diſcordē ſui naturā cōcordi federe viciſſim cōmiſcēt. Nam terra frigida et arida frigide aq̄ cōnectit̉. aqͣ frigida et humida aerihumido aſtringit̉. aer humidꝰ calidus calido igni aſſociat̉ igniscalidꝰ et aridꝰ aride terre cōpulat̉. Ex his terra vtpote grauiſſimaimū. Ignis vtpote calidiſſimꝰ ſup̄mū locuꝫ obtinet. alia duomediū quaſi ſoliditatꝭ. vinculū quoddā qͦꝝ aqua gͣuior ꝓximū terre. aer leuior igni ꝓximū locū poſſidet. Deputāt̉ ꝟo terre gradiētia. aque natantia. aeri volantia. igni radiantia. Augꝰ. ſuꝑ geneẜ.probat ordinē naturalē elemētoꝝ ad oculū in hūc modum. Primo aqua ſit ſuꝑior terra. ptꝫ ex terra poteſt ſtare ſuperaqua. nam ſi ſuꝑ eam iaciat̉. ea ꝑrupta demergit̉. pergēs ad terram ibi qͣſi in loco ꝓprio ꝯqͥeſcit. aerē ꝟo ſuꝑiorē eſſe aqua hīc pꝫqͥa nullū vas ab ore imp̄ſſuꝫ aquis repleri valet. Uidet̉ em̄ vaseſſe vacuū ſed aere plenū probat̉. cum ore imo in aqua deprimit̉ nam qꝛ ſuperius inuenit locū exeundi. nec inferiꝰ irruptisaqͥs ſubter eas ire natura ꝑmittit. plenitudine ſua repellit easnec in vas intrare ſinit. aūt vas ita collocatur vt non habeatos deorſum. ſed in latꝰ inclinatū. tūc intrat aquā inferiꝰ. aere exeūte ſuꝑiꝰ. Hinc etiā ꝓbat̉ nihil eſſe vacuū. Ignem qͦqꝫ naturalit̓aerē velle tranſcēde̓ ptꝫ ex. ſiqͥs accenſaꝫ faculā capite deorſum teneat. nihilomiꝰ flame crinis ad ſuꝑiora cōſcendit. ſꝫ cōſtipatione aeris circūfuſi et ſuꝑfuſi ſuꝑatꝰ extinguit̉. et in eiꝰ qͣlitatēꝯmutatur.Epilogus de oꝑbꝰ ſex dieꝝ..xvij.Taqꝫ duo creauit deusante oēm diē .ſ. angelicaꝫ naturā materiā md̓i informeꝫ. Mūdum aūt iſtū viſibilē fecit deꝰ de informi materia. vj. dieꝝ diſtinctōeꝫ ſcꝫ diſtīctio duplicit̓ accipit̉. vel ẜmaug. in angelica cognitōe. vel ẜm alios doctores in tꝑis ſucceſſiōeNam ẜm opinioneꝫ aug. oīa ſil̓ in forma et materia creata ſuntet noīe celi et terre intelligit̉ informitas ſpūal̓ corꝑalis creaturecuiꝰ cōuerſionē ſiue formatōeꝫ a digniori moyſes incipit explicare dicit. Dixit deus fiat lux: facta ē lux .i. verbū ſuū vitam informē ſpiritualis creature. priꝰ vocabat̉ tenebre vl̓ abyſſus adprincipiū ſuū reuocauit. vt ex ip̄o formā ſapiētie capiēs fieret lux.in hac luce ꝟitatꝭ lucifern̄ ſtetit. ſed ei ſubijci nolēs ad tenebrasſuas relapſus cecidit. ſicqꝫ deꝰ lucē angelicā approbās et confirmās. a tenebris his loco merito diuiſit. Hec aūt creata lux ſtatīin ip̄a cōuerſiōe illūinatōe ſua. ꝯtemplata ē in luce creante rationes oīm creaturaꝝ. qͣs ph̓us ydeas vocauit. nihilominꝰ etiaꝫ ineodē inſtanti res ip̄as creatas in generibꝰ ꝓprijs agnouit. ſꝫ pͥmacogͣtio. qꝛ clarior maior dr̄ matutīa. ſcd̓a qꝛ minor veſꝑaſiue veſꝑtina. prīa etiā rct̄e p̄cedit ſcd̓am qꝛ angeli creaturas agnoſcūt creatorē. ſic̄ nos. ſꝫ potiꝰ ecōuerſo. vtrāqꝫ em̄ p̄cedit ratio reicuiuſlibet exiſtēs ī ꝟbo ab eterno. Ubicūqꝫ de qͦlibꝫ oꝑe dicit̉dixit deus fiat. intelligit̉ ratō oꝑis in ꝟbo. aūt ſubdit̉ factūē ita cognitio eiuſdē rōnis fct̄a in angelo. ꝟo addit̉ et fecit deus. factura ip̄iꝰ oꝑis in genere ꝓprio. itaqꝫ pͥus in eterna rōnegnoſcit angelꝰ vniuerſaꝫ creaturā tanqͣꝫ in ſua vera luce ob hoctanqͣꝫ in mane. Deinde ip̄am in ꝓprio gene̓ in natural̓r tenebraſcit deficit lux eiꝰ. qꝛ in nihilum tendit ex nihilo fit. et ob hoctanqͣꝫ in veſꝑe. ſꝫ ꝯtinue fit mane. qꝛ remanet angelꝰ in eo qd̓creatū ē delectatōeꝫ adherendo. ſed ſtatim refert illd̓ ad lau eiꝰ ī id faciēdū cognouit. ibidē ꝑcipit cognitōem alteriꝰ