ſtudioſis ſcolaribꝰ vt in eis ꝓficiant neceſſe ē pͥmitus ph̓is earuꝫinuentoribꝰ. vel peritis ac diſcretis tractatoribꝰ fidem adhibere.Uerbi gratia. priſtiano in grāmatica. Areſtotili in loyca. Tullioin rethorica. Ypocrati ī medicina. Porro ea q̄ nullam inter cetera autoritatis dignitatē habēt. ipſa ſunt apochrifa. qͦrū ſcꝫ autorpe nitꝰ ignorat̉. ⁊ de veritate dubitat̉. itaqꝫ ſi quādo legant̉ a qͦqͣꝫ ſiue enarrent̉. vtꝝ credi vel nō credi debeāt. ip̄ius legentis velaudientis iudicō ⁊ voluntati relinquit̉. ſicut cū rumores aliqͥ velnarratōnes ignote ab illis plerūqꝫ qͥ viderūt vel audierūt (vt aſſolet) referunt̉. Deniqꝫ decretū gelaſij pape qͦ ſcripta q̄dā approbant̉. quedā vero reprobant̉. h̓ ī ipſo oꝑis initō pone̓ volui. vtlector inter autētica ⁊ apochrifa diſcerne̓ ſciat. ſicqꝫ rōis arbitrioquod voluerit eligat. quod autem noluerit relinquat.De libris autenticis..xiij.Ancta inquā romana eccleſia nullis ſino docis inſtitutis ceteris eccleſijs p̄latanens d̓icētis. Tu es petrus et ſuꝑ hāc petrā edificabo eccleſiamſed euāgelica voce dn̄i et ſaluatoris nr̄i primatū obtimeā. Poſt ꝓpheticas ⁊ apl̓icas ⁊ euāgelicas ſcripturas qͣs regulariter ſuſcepimꝰ. qͥbus eccleſia catholica ꝑ gratiā dei fundata ēhas etiā ſuſcipi nō ꝓhibet. vicꝫ ſanctā ſynodū nycenā mediantemaximo cōſtantino auguſto celebratā. in qua arrius hereticꝰ cōdemnatus ē. Synodū cōſtātinopolitanā mediāte theodoſio ſeniorē auguſto. in qͣ damnatꝰ ē mace doniꝰ. Sꝫ nodū epheſinā primaꝫ. medi āte cirillo alexandrino ep̄o. et archadio ep̄o ab ytaliadeſtinato. in qͣ neſtoriꝰ cōdemnatus ē. Synodū calcedonenſemmediāte marciano auguſto. et anatholio cōſtātinopolitano ep̄oin qͣ neſtoriana ⁊ euticiana hereſis ſimul cū dioſcoro. eiuſqꝫ complicibꝰ dānate ſunt. Opuſcula quoqꝫ cypͥani carthaginenſis ep̄Beati baſilij capadocenſis. iohānis. cōſtātinopolitani. theophili alexandrini. hylarij pictauiēſis. Ambroſij mediolanēſis. augiſtini yponēſis. hieronimi p̄ſb̓ri. Proſperi viri religioſiſſimi. Epiſtolā leonis pape ad flauianū cōſtantinopolitanū ep̄m. Opuſcula atqꝫ tractatus olim patruꝫ orthodoxoꝝ. qͥ ī nullo a ſancte romane eccleſie cōſortō deuiauer̄t. nec ab eiꝰ fi de vl̓ p̄dicatōne ſeiūcti ſunt. legenda decreuimꝰ. Decretales quoqꝫ epl̓as romanorūpontificū. Actus beati ſilueſtri pape. Uitaſpatrū. pauli. anthonij. Hilareonis ⁊ oīm heremitaꝝ. qͣs tn̄ beatiſſimꝰ hieronimꝰ deſcripſit. Geſta quoqꝫ ſct̄orū martirū. q̄ tam̄ ſcd̓m antiquā cōſuetudinē ſingulari cautela in romana eccleſia nō legunt̉. Ne vel leuis ſubſannādi occaſio in eo generet̉. qꝛ eoꝝ nomīa qͥ ſcripſere penitus ignorant̉ a fidelibus. Aut ſuꝑflua aūt minus apta qͣꝫ ordorei fuerit eē putant̉. ſicut cuiuſdā cyrici. ⁊ iulite. ⁊ georgij. alioꝝqꝫpaſſiones q̄ ab hereticis ſcripte ꝑhibent̉. Nos aūt omēs martires ⁊ eoꝝ glorioſos agones omī deuotōne veneramur. Scriptura de inuentōne ſancte crucis ⁊ alia de inuētōne capitis iohannisbaptiſte. nouelle quidē relatōes ſūt. ⁊ nouelli eas catholici legūtSꝫ cū hec ad catholicoꝝ manꝰ aduenerint. pauli apoſtoli ſentētia p̄cedat. Omīa ꝓbate qḋ bonū eſt tenete. Itē ruffinus vir religioſus plurimos oꝑis eccleſiaſtici libros edidit. ⁊ nōnullas ſcripturas interp̄tatus ē. Sꝫ quoniā bis eū hieronimꝰ in aliquibꝰ d̓arbitrij libertate notauit. illa ſentimꝰ q̄ eundē hieronimū ſentirecognoſcimus. Nō autē hoc ſolū dico de ruffino. ſꝫ etiam de vniuerſis quos idē vir zelo dei ⁊ fi dei rep̄hendit. Origenis opuſculaquoqꝫ nō nulla q̄ idē hieronimus nō repudiat. legēda ſuſcepimꝰReliqua omīa cū autore ſuo dicimꝰ eē renuenda. Euſebij cronica ⁊ eiuſdē eccleſiaſtice hiſtorie libros. qͣꝫuis in primo narratōnisſue libro de penitentia et poſt de laudibꝰ et excuſatōne origenis.vnū librū ſciſmaticis cōſcripſit. propter reꝝ tn̄ ſingularē noticiaꝫq̄ ad inſtructōnē ꝑtinēt. vſqꝫ quaqꝫ nō dicimꝰ renuēdos. Oroſuꝫ viꝝ eruditiſſimū collaudamꝰ. qꝛ valde vberē ⁊ neceſſariū cōtͣpaganoꝝ calūniā hiſtoriā ordinauit. Sedulij paſchale opus inſigni laude preferimus. Uicencij quoqꝫ laborioſuꝫ opus nō ſpernimus. ſed miramur.Ex libris apochriafis..xiiij.¶Etera vero que ab hereticis l̓ ſciſmaticꝭ ꝯſcpͥta ſūt. nullatenꝰ r̄cipit catholicaF apl̓ica rōana eccl̓ia. e qͥbꝰ q̄dā q̄ ad memoriā venerīt⁊ a catholicꝭ vitāda ſunt. credimꝰ eē ſb̓dēda. Ariminēſē ſynodūa ꝯſtātīo ceſare ꝯſtātini filio ꝯgregatā ⁊ tūc ⁊ vſqꝫ inet̓nū cōfitemur eē dānatā. Itinerariū noīe petri apl̓i qḋ appellat̉ ſct̄i clemētꝭ apochrifū ē ī libriſ octo. Euāgelia ſimilit̓ noīe petri. iacobi bartholomei. thome. mathie. barnabe. Euāgelia qͦqꝫ q̄ falſar̄t lucianus ⁊ iſichiꝰ. itē actꝰ noīe petri. andree. philippi. thome. Lib̓ de īfantia ſaulatoris. ⁊ d̓ maria vl̓ obſtetrice. Lib̓ qͥ dr̄ paſtoris. Liber qͥ dr̄ fundam̄tū. Libri om̄es leucij diſcipl̓i dyaboli. Liber qͥappellat̉ theſaurꝰ. Liber de filiabꝰ ade vel geneſis. Actꝰ tecle et
pauli. Lib̓nepotis. Liber ꝓuerbioꝝ. qͥ ē ab he̓ticis cōſcriptus. ⁊ſancti ſixti noīe p̄notatus ē. Reuelatōnes pauli. thome. ſi ephani. Trāſitus ſct̄e marie. Pnīa ade. Teſtamētū iob. Penitentiaorigenis. Pnīa cypriani. Liber dyogie noīe gigātis. Liber iamne ⁊ mambre. Liber qͥ dr̄ phiſiologꝰ. ambroſij noīe ſignatꝰ ſꝫ abhereticis cōſcriptꝰ. Liber qͥ dr̄ ſors apl̓orū. Centimetrū de xp̄ovirgilianis ꝟſibꝰ cōpaginatū. Hiſtoria euſebij pamphili. Opuſcula. t̓culiani. Lactancij africani. Precille ⁊ maximille. Alteriꝰclem̄tis alexādrini. tarſi. cipriani. ābroſij. tyconij. Caſſiaī galliarūp̄ſbiteri. Uictorini pictauienſis. Epiſtola hieſū ad abagarū. etepl̓a abagari. ad hieſuꝫ. Paſſio cyrici ⁊ iulite ⁊ georgij. Liber ꝗdicit̉ cōtradictō ſalomōīs. Liber quoqꝫ ſymonis magi. nicolai.Therinthi al̓s chetherici. marchoīs. baſilidis. Ebyou. et ceterorū he̓ticoꝝ. quos cū eoꝝ autoribꝰ. autoꝝqꝫ ſubſeqͣcibꝰ ſub anathematis indiſſolubili vinculo ꝯfitemur eē damnatos ineternuꝫHucuſqꝫ decretū gelaſij pape. Numeꝝ aūt ⁊ nomīa libroꝝ cuiuſqꝫ doctoris catholici qͥ reꝑiri potui. inferiꝰ iuxta ordinē hiſtorie tempoꝝ qͥbꝰ floruerunt. locis cōgruis a anotani.De continentia totius operis.xv.Otū igit opus iſtud ſummatim cōtinet pͥmo quidē de deo trino et vno creatore oīm breuē tractatū. De inde de celo empireo. ⁊ natura angeloꝝ. De ſtatu qͦqꝫ ⁊ ordine bonoꝝ. et ruina maliciaqꝫſuꝑborū. Poſt hoc de materia informi ⁊ de fabrica mūdi ac iuxta ſeriē operū ſex dierū. de natura et proprietatibꝰ ſingularū ꝑ ordinē rerū. Deinde vero de cōditōne homīs pͥmi. De natura acviribꝰ aīme. ⁊ ſenſibꝰ et ꝑtibꝰ ac proprietatibꝰ corꝑis hūani. Derequie dei et modo oꝑandi. De pͥmo ſtatū ꝓthoplaſti et felicitate paradiſi. De lapſū homīs ac pena ml̓tiplici. De peccato in genere multipliciqꝫ peccati diuiſione. ac ſinguloruꝫ generū proprietate. Poſtmodū vero de homīs lapſi reꝑatōne. De proprietatibus fidei. ceterarūqꝫ ꝑ ordinē ꝟtutū. Donoꝝ ſpirituſſancti atqꝫbeatitudinū. De numero quoqꝫ ⁊ materia oīm ſciētiaꝝ. Poſt hͦaūt iuxͣ ſeriē tēpoꝝ cōtinet hiſtoriā reꝝ in mūdo geſtaꝝ. dictoꝝqꝫmemorabiliū. ab initō ſecl̓i vſqꝫ ad tēpꝰ nr̄m. Et pͥmo quidē deſcribit initiū eccl̓ie. qd̓ habuit ab abel eiuſqꝫ ꝓgreſſum ꝑ tēporapatriarchaꝝ. iudicū. regū. ac ducū. vſqꝫ ad tēpora xp̄i ⁊ apl̓oruꝫiuxta ordine ſacre hiſtorie. Multa etiā interſerēs vtilia de geſtisac dictis ethnicoꝝ. Exinde vero diffuſius texit hiſtorias eccleſiaſticas ꝑ ſucceſſiones romanoꝝ imꝑatorū. vſqꝫ ad illuꝫ qui nr̄istemꝑibꝰ imꝑauit fri dericū. inter hec aūt ab initō cōmemorat ſinguloꝝ tēꝑibꝰ ſuis ortus regnoꝝ. ſucceſſiones quoqꝫ regū ⁊ varios euentꝰ belloꝝ. Errores paganoruꝫ. iudeoꝝ. he̓ticoꝝ geſta dictaqꝫ notabilia. atqꝫ libroꝝ noīa ph̓oꝝ ⁊ poetaꝝ. inſtitutōneꝫ etformā ⁊ efficaciā ſacramētoꝝ veteꝝ ac nouoꝝ. Multiplicē eccl̓ieꝓfectū ac varietatē tēpoꝝ. Numerūqꝫ ac ordinē ꝑſecutionuꝫ eꝰſub imꝑio p̄cipue romanoꝝ ꝑ ſucceſſiones imꝑatoꝝ. Geſta quoqꝫ laudabilia ⁊ paſſiones ⁊ miracl̓a ſct̄oꝝ ſcꝫ apl̓oꝝ. cōfeſſorum.martiꝝ. atqꝫ ꝟginū. Sꝫ ⁊ actꝰ memorabiles ac noīa libroꝝ. Floreſqꝫ nō paucos doctoꝝ catholicoꝝ. Canones ⁊ ſtatuta ꝯciliorū⁊ romanoꝝ pōtificū. Collatōes ⁊ vitas ſct̄oꝝ he̓mitarū regulas⁊ inſtituta ſct̄oꝝ pr̄m. initia qͦqꝫ ⁊ ꝓfectꝰ diuſoꝝ ordinū atqꝫ ꝓfeſſionū. Ad extremū vero de pn̄ti ꝑmixtōe bonoꝝ ⁊ maloꝝ. ⁊ devario ſtatu aīarū a corꝑe ſeꝑataꝝ. De ordine ſecl̓i futuri. De aduentū ⁊ geſtis anthixp̄i. De fine mūdi. De die iudicij. De reſurrectōne mortuoꝝ. ⁊ glorificatōne ſct̄oꝝ. ⁊ d̓ ſupplicijs re ꝓborū.De quadrifaria diuiſione totius.xvj.Uoniā iā hocipſū opus.cā iā dicta ſuꝑiꝰ ad tāte magnitudīs immēſitatē excreuerat. vt ī triplo (quēadmodū opinor) bibliothece ſaCremēſurā excederet̉. et ꝑ hͦ ſine labore l̓ ſūptū nimio trāſcribi n̄poſſet ml̓toꝝ rogatu fratꝝ int̓cedēte. inſuꝑ et priore meo fauētemihiqꝫ ī remiſſionē peccatoꝝ meoꝝ ꝑiter iniungēte. vt totū opꝰabbreuiādo. ī libꝝ manualē ad modū vniꝰ biblie redigerem hocip̄m face̓ tēptaui. vt potui. Sꝫ niſi ꝑ nimiā lōgitudinē tēꝑis velabſqꝫ nimio diſpēdio. l̓ deprauatōe ip̄iꝰ oꝑis implere non valui.Quaꝓpt̓ ip̄m opꝰ vniu̓ſuꝫ ī qͣtuor ꝑtes prīcipales tāqͣꝫ ī qͣtuorvolumīa ꝑfecta. ⁊ a ſe inuicē ſeꝑata diſtinxi. Quaꝝ vna continettotā hiſtoriā naturalē. Alia ꝟo totā ſeriē doctrīalē. Tercia verototā eruditōeꝫ moralē. Quarta totā hiſtoriā tēꝑalē. Prima ſiqͥdē ꝓſequit̉ naturā ⁊ ꝓprietatē oīm reꝝ. Scd̓a ꝟo materiā ⁊ ordinē oīꝫ artiū. Tercia ꝓpetates ⁊ actꝰ oīm ꝟtutū ⁊ vicōꝝ. Quarta ſeriē oīm tēpoꝝ. Siqͥdē ⁊ plato (vt dicit augꝰ) ꝑfeciſſe ph̓iaꝫlaudat̉. q̄ ī tres ꝑtes ab ip̄o diſtribuit̉. vnā vicꝫ naturalē. Aliā ratōnalē. Terciā moralē. Et fortaſſe qͥ platonē acutiꝰ ac veratiusintellexerunt. tale aliquid de deo omnium creatore. gubernatoreconſeruatore ſenſerunt. vt in eo ſit cauſa omnium naturarū. lu-