De emp. ⁊ vend.
vt cautius ſit ꝯſultū vxori ſuꝑ rebꝰ dotalibꝰ. nālꝫ oīa bona mariti ſint tacite obligata vxoi ꝓ dote. iſta tn̄ ſic donata ſpēaliꝰ ⁊ ſtrictiꝰ. vn̄ ī alienatiōe alteriꝰ rei mariti ſuffic̄ vnicꝰ ꝯſenſus mulieris. l. ēt. C. ad vell̓. ſꝫ ī iſtis rebꝰ donatꝭ reꝗͥriturxꝰ ꝯſenſus mulie̓iſ poſt biēniū. vt ī. d. aucͣ. ſiue ame. cū gͦ ꝯſtāte mr̄imonio vxor n̄ poſſit vti ⁊ fruirebꝰ ſic donatꝭ gͦ nec ꝓ ill̓ age̓ pōt ſic̄ nec ꝓ rebꝰdotalibꝰ. cū gͦ iudicent̉ ī hͦ a pari res donate ꝓpt̓nuptias ⁊ res dotales debemꝰ dice̓ p̄ſcriptiōꝫ n̄curre̓ ꝯſtāte mr̄imonio parit̓ in vtriſqꝫ qd̓ ē aꝑte ꝯͣ dc̄m do. An. ⁊ pondera. ꝗa glo. iſta hͦ ſentitdū dic̄ p̄ſcriptōeꝫ nō ꝓdeſſe ꝯſtāte mr̄imōio. exꝗbꝰ oībꝰ videt̉ ꝙ ītellectꝰ hꝰ. c. ſit difficillimꝰ ꝓpt̓ iura ꝯͣria. ſꝫ ꝓ nūc poſſumꝰ dice̓ ꝙ p̄ſumat̉ tacitꝰ ꝯſenſus ex curſu tāti tēporis n̄ ſolū ꝯſtantemr̄imonio ſꝫ eo diſſoluto qd̓ tn̄ in v̓itate ex toton̄ ꝓcedit. ꝗa lr̄a aꝑte dic̄ ꝙ illud tēpꝰ. xxx. annorū fluxerat ꝯſtāte mr̄imonio. ſꝫ pͥma lec. glo. poſſet teneri abſqꝫ ſcrupulo ⁊ cogita. ꝗa 2ª lec. glonō pōt ex alio ſuſtineri. nā tex. ī aucͣ. vt īmobiliap̄all̓. reqͥrit 2ᵐ ꝯſenſū poſt biēniū vt mulier īterim potuerit mature cogitare ⁊ ſic cautior vēiread 2ᵐ ꝯſenſum. q̄ ꝗdē rō oīno ceſſat muliere tacente. Itē vbi agit̉ de re oneroſa tacens nō habetur ꝓ ꝯſentiente īmo ꝓ ꝯͣdicente. l. filiuſfa. §īuitus. ff. de ꝓcura. ⁊ noͣ. ꝑ Inno. ī c. ī geneſi. d̓elec. ꝑ glo. in regula is qui tacet. li. vi.FictusD nōſtram cpcoraverꝰ ē creditor cogit̉ reſtitue̓ rē ī v̓itate pigͦratā ſꝫ ficte vēditā ſi ſatiſfactū ē ſibi d̓ ſortefructibꝰ ꝯputatꝭ ita cōit̓ ſūmat̉. ſꝫ hͨ ſūmatio ē deīdubio iō ſūmo iuxͣ lr̄am noͣbiliꝰ ſic. Si ī vēdition apponit̉ pactū de recuꝑanda re poſt certuꝫtēpꝰ modico ꝯſtituto p̄cio p̄ſumit̉ pignꝰ ⁊ n̄ venditio. ⁊ ē caſus ſingularis. pͥma ꝑs narrat factū.2ª dat iudicē. ibi ꝗa igit̉. ¶ Noͣ primo ibi ne ꝑcanonem. iūcto fi. ibi ꝑ penā ī lateranēſi cōcilio⁊cͣ. ꝙ ꝯſtitutio penalis hꝫ locū nō ſolū ꝯͣ directeveniētē ꝯͣ iuris diſpoſitionē ſꝫ ēt ꝯtra ficte ⁊ īdirecte venientē. vn̄ pena ſtatuta ꝯͣ vſurarios ꝓcedit ꝯͣ fictos emptores ꝗ ī v̓itate ſūt vſurarij. facitl. non dubiū. C. de legi. ⁊ regl̓a fi. de re. iu. li. vi.vbi dr̄ ꝙ is cōmittit ī legē ꝗ v̓ba legis āplectenſꝯͣ legis nitit̉ volūtatē. At ex hͦ ⁊ multꝭ alijs ꝯſuluipridie in noͣbili articulo ⁊ nouo an teſtm̄ iſtoruꝫꝗ vēdūt rem carius ꝓpter ſolutionē p̄cij dilatāſit ipſo iure nullū per diſpoſitionē. c. qͣꝫ qͣꝫ. d̓ vſuli. vi. preſupponēdo ꝙ hͦ ſit publicū ⁊ indubitatū. vtputa ꝗa eaſdē merces precio īcontinēti ſoluto vendit ꝓ certo p̄cio. ſed cū vēdit̉ ad credētiam eaſdem merces vēdit pro maiori p̄cio ⁊ cōſului ꝙ teſtamentum eſſet nullū. quia tales ſuntvſurarij. vt eſt tex. in. c. nauiganti. de vſuris. etpublici ſunt exquo hoc publice exercēt vt patetī libris eorūdem quod bn̄ noͣ. ¶ Noͣ 2º. ar. optimū ꝙ pactū de retro vēdēdo cū modicitate p̄cijfaciūt preſumi ꝯͣctum feneratitiū. iſte tamen tex.
ex toto hͦ nō ꝓbat ſꝫ optime facit in ar. infra tamē dicā latius an hͦ ſit verū. ¶ No ꝙ īſtrumentū nō iudicat̉ ab eo qd̓ eſt ſcriptuꝫ ſꝫ ab eo qd̓ ēactū īter ꝑtes. nā plus valꝫ qd̓ in v̓itate agit̉ qͣꝫqd̓ diſſimulate ſcribit̉. C. plus vale̓ qd̓ agitur ꝑtotuꝫ. ⁊. jͣ. qui. fi. ſint legi. per tuas. ⁊ vide d̓ hocꝯͣctu ſimulato glo. ſingu. in. l. iij. C. plus vale̓ qd̓agitur. q̄ dicit ꝙ nō firmatur iuramēto nec obligat iurantē ad obẜuationem ꝗa ſimulate videt̉appoſitum. ¶ Ultimo nota ꝙ heres debitorispōt allegare ꝯͣctū factū ꝑ defunctū eē feneratitiū⁊ ꝓbare ꝑ p̄ſumptiōes licet defunctus tacueritin vita. Et noͣ ꝙ dr̄ pate̓ id de quo ꝯſtat ꝑ p̄ſūptiones. ꝓ hoc bo. tex. in. l. lꝫ. ff. de lega. i. vbi dicitꝙ poteſt dici euidēs ⁊ fac̄ ad ſtatuta. ¶ In gloin v̓bo patet ibi p̄ſumit̉. nō ex hac glo. iūcto texꝙ vſurarius ꝯuincit̉ ꝑ ſolas p̄ſumptiōes vrgentes. ⁊ vide ad idem bonū tex. in. c. cū in dioceſi.jͣ. de vſuris. ſꝫ ex glo. hac ⁊ ſe. non colligitur clare ex ꝗbus papa colligit hic p̄ſumptionem ꝯtraillum contractum in forma emptiōis ſcriptum.⁊ doc. hic ſparſim ⁊ vario modo loquūtur ⁊ aliquid ponitur in. c. illo vos. jͣ. de pigno. ⁊ ꝗa maͣqͦtidiana ē expediā ītellectū hꝰ. c. ⁊. c. illo vos ⁊qͦrūdam alioꝝ iurium enumerando ꝗnqꝫ caus.¶ Primus caſus eſt cū venditio fit iuſto p̄cio⁊ ſolum apponitur pactum de retro uendēdo qͦcaſu dic contractum non p̄ſumi vſurarium necpignoratitiuꝫ ⁊ emptor lucratur fructus donecretro vendatur nec computabitur in reſtitutiōefructus in ſortē. vt eſt tex. in. l. ij. C. de pac. īteremp. ⁊ ven. ⁊ ꝙ procedat illa lex de iure canonico aꝑte vult iſta glo. ⁊ clarius archidi. xiiij. q. iijin. c. pleriqꝫ. ⁊ facit iſte tex. qui non ſolum pōdorat pactum de retro uēdēdo ſed ꝙ non licebatrecuꝑare qn̄cūqꝫ. Itē hic interuenerat modicitas p̄cij vt. jͣ. clarius dica. illud ergo ſolū nō ſufficit ad p̄ſumendum contractum feneratitiuꝫ. ſꝫli ꝯͣhentes aliud egerīt tenētur de eo ſatiſfacere¶ Scd̓s caſus magis dubitabilis eſt qn̄ interuenit pactum de retro uēdendo ꝓ modico p̄cionūꝗd ex iſtis duobꝰ debet p̄ſumi contractus feneratitius ⁊ iſte caſus eſt magis dubitabil̓. Dypꝰ Ia. de are. in. l. iij. C. plus valere quod agit̉.tꝫ ꝙ nō ēt ſi ꝯcurrat tertiū ꝙ emptor ſit vſurarius ⁊ nitit̉ reſponde̓ ad iſtū. c. ⁊. c. illo vos. ſꝫ reſponſum nō placꝫ Io. an. ī. d. c. illo vos. nec alit̓declarat. ſꝫ iſta glo. iūcta glo. ſe. videt̉ velle ꝙ hͨduo ſufficiāt. ⁊ aꝑtius tꝫ glo. quā ſemꝑ noͣ. in. c.ꝯq̄ſtus. de vſuris. ⁊ archidi. ī. d. c. pleriqꝫ. ſentitdo. An. ī. d. c. illo vos. hͦ tn̄ exp̄ſſe nō ꝓbat̉ iure.ꝗa in hoc. c. fuit preſumptio magis vrgens. ꝗafuit appoſitum pactum de retro uēdēdo a ſeptēnio vſqꝫ ad nouēnium ⁊ ſic non licebat recupare rē vēditā qn̄cunqꝫ ſed volebat interim lucrari fructus cā vſure. dictū tn̄ in ſe videtur verū. ⁊noͣ. ꝗa ex modicitate precij preſumitur qualitascontractus. vt eſt glo. noͣ. in. l. i. ff. de ſuꝑficiebꝰ.⁊ per Bar. in. l. cōteꝫ. §. ꝗ maxima. de publica.