Capitulumᵐ xiiijTrertiū qd̓ ex natura liberi arbitrij cognoſci p̄t eſt mora penarū aut premioꝝ Nam qꝛ totū bonū aūt malū hoīs eſt hr̄e velculpā vel meritū. vn̄ pena ſeqͥtur aut corona. iō quāto hō plura habuerit merita tāto maiora habebit ⁊ p̄mia Nō debꝫ igit̉ſtatim dū bonū aliqd̓ opus fecerit finali retributōe munerariqꝛ tūc amplius mereri nō poſſet. ſꝫ debet expectari donec me-rita oīa ꝯſument̉ ⁊ vnū pro oībus reciꝑe premiū Rurſum: dūhō ꝯmiſit mortalē culpa nō debet repēte finali aīaduerſiōe puniri. al̓s eſſet totaliter ꝯdemnatus ⁊ ꝑditus: nec poſſet āpliusad gratiā reparari. Ueꝝ qꝛ hō ꝓpter liberū ar. eſt ꝯuertibilisde malo in bonū ⁊ p̄t culpā humilit̓ recognoſcere ⁊ ꝑ penitu-dinē reuocare: iō expectādus eſt an velit ab errore ad iuſticiāreuerti Dominicus. Hanc expectatōem (vt arbitror) reqͥ-rit natura liberi ar. nō quidē ex ſuo merito cū vindictā merue-rit. ſed ſicut dixiſti qꝛ ꝯuertibilis eſt. ⁊ in melius ꝑmutari pōt.Et iō iudex humanoꝝ opeꝝ clemens debet eē ⁊ lōganimis. etnō ſtatim ꝓſilire in vindicta. qꝛ melius eſt hoīem faluare qͣꝫ ꝑdere. Raymundus. Quarto agnoſce ex libero ar. duas eēciuitates lōgiſſime inter ſe diſtantes. Licet em̄ libeꝝ ar. ſit incunctis mortalibꝰ eiuſdē nature. tn̄ qꝛ tendit ꝑ duas vias ſibimutuo valde ꝯͣrias. vna eſt via culpe ⁊ demeriti. alia via ꝟtu-tis ⁊ meriti. ⁊ qꝛ iſte vie ducūt ambulātes in eis ad ꝯͣrias manſiones. idcirco duas nccē eſt ponere ciuitates: in qͥbus ꝯͣrij inter ſe populi longiſſime ab inuicē ꝑpetuo ſeparent̉. vt ſicut int̓ſe volūtate ⁊ merito maxīe diſcordāt. ⁊ tali diſcordia qua nul-la p̄t eſſe maior: ita etiā remotiſſime ab inuicē ſeparent̉ ſeꝑatione qua nulla p̄t eſſe longinqͥor Ideo deus qͥ munerator ē actuum humanoꝝ hos duos populos ita diſcernit vt vnū eleuetſupra omnes celos. alterum depͥmat in abyſſos. Et quia cen-trum terre que ciuitas futura eſt reproboꝝ. ⁊ circūferētia vltimi celi que ciuitas eſt hoīm iuſtorū: extrema inter ſe diſtantiaſeparant̉. cōgrue iuxta naturā vtriuſqꝫ populi hec habitaculadiſpenſant̉. Sunt igit̉ hec due ciuitates ꝑpetue. inſolubiles.inuariabiles. inexpugnabiles. Quarum vna eſt opulētiſſimaquietiſſima. iocundiſſima. lucidiſſima. pulcherrima. verum ettotum hominis bonum in ſe retinens atqꝫ ꝯplectens: in qua