De his que vi me. 188
hoc fecit ſeruus ad tutelam ſui corꝑis. nā ſicut excuſatur qͥs occidendo aliū cā defēſiōis. vt in cle. ſi furioſusde homī. ita dꝫ excuſari iſte qͥ vt nō ꝑiret vxorē dn̄i interfecit. Idē ſentit gl. in. l. pe. ff. ſi fami. fur. feciſ. dica. ⁊ar. ī. l. ij. ff. de noxa. ⁊ ſatꝭ bn̄ fac̄ ibi tex. d̓ iure canoītoeū diuino nō credereꝫ hͦ dcm̄ legiſtaꝝ ꝓcedere. qꝛ vtnotāter dicit iſte tex. quē ad hͦ nobis ꝓ nullo mētu d̓js pctm̄ mortale incurrere. ⁊ ē rō qꝛ vt. sͣ. dixi potiꝰ d̓qͥs ꝯſeruare vitā aīe ꝙͣ corꝑis. nā cōmittēdo peccatuꝫmortale morit̉ aīa ſuſtinēdo ꝟo gladiū morit̉ corpusqͥnīmo vir ꝑfectus potius deberet pati mortē corꝑalem ꝙͣ cōmittere pctm̄ veniale qꝛ pctm̄ veniale opponitur feruori charitatis. vt no. gl. in ꝓemio ſexti. vir aūtꝑfectus potiꝰ dꝫ eligere interitū corꝑis caduci ⁊ mortalis qͣꝫ ꝑdere feruorē charitatis quā hꝫ in deū. fac̄ qd̓le. ⁊ no. in. c. querit̉. ⁊ in. c. neqͥs. xxij. q. ij. Itē nō pōt negari ꝙ occidēdo aliuꝫ ꝓpter mētū qͥs cōmittat homicidiū exqͦ ille qͥ nūc ē int̓fectus n̄ erat aggreſſor. xv. q. j. c.me̓ito. ſꝫ qꝛ dꝫ potiꝰ oīa mala pati qͣꝫ malo ꝯſētire. xxxq. v. c. ita ne. nec ob. ſi dicat̉ iſte fecit ad tutelā ſui corporis. ⁊ ꝙ licite qͥs aliū occidit cā defenſionis qꝛ iſta ꝓcedūt qn̄ qͥs occidit ſuū aggreſſorē qꝛ tūc potiꝰ aggreſor dicit̉ ſeip̄m occidere. ⁊ iſte dr̄ pati vt no. in. d. cle. ſifurioſus. ſꝫ in caſu nr̄o iſte qͥ mētu alteriꝰ facit directeagit ⁊ explet iniqͥtatē alteriꝰ. Et redeūdo ad ꝯtrariumdat̉ tercio ſolutio ẜm Io. an̄. qͥ nō valēs al̓r ſoluereꝯtrariū dicit ꝙ caſus exceptus ꝯtra iuris regulā nō ēextēdēdus ad aliū caſū eiuſdē vel paris ratōnis niſi ꝑpͥncipē. allegat. l. ſi ꝟo. §. de viro. ff. ſo. ma. ⁊ qd̓ no. ī. c.ꝯſtitutōeꝫ. de regu. li. vj. ⁊ ī regl̓a q̄ a iure cōi d̓ re. iur̄.li. vj. Et notab̓ ſingl̓r hͦ dcm̄ ad materiā extēſiōis. Inꝯtrariū tn̄ facit. l. ij. ff. ad tertu. ⁊ in. c. cū dilecta d̓ ꝯfir.vti. ⁊ glo. in. l. j. C. de cōdi. inde. ⁊ in cle. j. de electōne cūmultis ſi. ⁊ maxīe ē gl. ſingl̓ac. j. de tēp. or. li. vj.dicit̉ ꝙ vbi ē oīno eadē rōeadē iuris diſpoſetiā in pena ſꝫ potius ex mēte videt̉ cautū in. l. ſꝫ ꝓpt̓ neceſſitatē vite ꝯſeruāde licitū ē cōicare tꝑe famis excōicato ⁊ eadē rō vite cōſeruāde ē īminēte tīorē gladij.⁊ tūc dꝫ excuſari metꝰ. Forte ob iſta q̄ pn̄t opponi d̓an̄. ponit aliā ſolutōꝫ dicēꝙ neceſſitas famis excuſat⁊ nō neceſſitas gladij. qꝛ p̄aſu pͥncipiū mouēs mortē veīt ab intra. nā paciēdo mortē ꝓpt̓ famē qꝛ diſpoītin ſeipſum ita ꝙ ip̄e videt̉ ſeip̄m occidere exqͦ pōt ſibiſubuenire. vn̄ cū iſte ſit cōſtitutꝰ inter duo mala debeteligere minꝰ malū vt potius cōicꝫ excōicato ꝙͣ famē ꝑire. Sed in ſcd̓o caſu principiū mouēs mortē veīt ab extra qꝛ alius minat̉ mortē. qͦ caſu iſte nō dicit̉ agere ſedpati. ſed meliꝰ eſt pati mortē ab alio inferendā qͣꝫ committere peccatū. qꝛ cōmittēdo iniqͥtatē agit ſuſtinēdomortē patit̉ paſſio ꝟo nō imputat̉ ſꝫ actio ſic. hͨ rō ſcd̓idicti mihi placet. ſed rō prīa pōt morderi. nā nego qqͥs dicat̉ ſeipſuꝫ int̓ficere ſi ꝓpter honeſtū cōſeruādūfame perit. Nam ex hoc ſequeret̉ ꝙ mulier ꝓpter neceſſitatē famīs poſſet eligere vitā turpē cū ſit minꝰ peccatū fornicatio qͣꝫ homīcidiū. qd̓ tn̄ nō eſt licitū etiamẜm legem ciuilē. vt in. l. palam. ff. de ritu nup. ⁊ alibi dicit tex. ꝙ non minus dꝫ quis timere ſtuprū qͣꝫ mortemvt in. l. iſti quidē. ff. qd̓ metus cā. Itē in iure nō eſt poſibile qd̓ dicit do. an. vt vere qͥs poſſit cōſtitui int̓ duomala qꝛ lex non eſt impoſita ſuꝑ impoſſibili. iiij. di. eritaūt lex. vn̄ alit̓ nō eēt peccatū ſi euitari nō poſſet. quianō eſt peccatū niſi ſit volūtariū. xv. q. j. in prin. vnde iniure nō eſſet dare ꝑplexitatē in delictis. vt no. xiij. di. īſūma. nec ob. c. duo mala eadē di. qd̓ alle. do. an̄. qꝛ illd̓ꝓcedit ẜm falſam opi. eſtimātis ſe eſſe inter duo mala.ſed vere nō eſt poſſibile. vn̄ oportet dicere ꝙ ꝓpter neceſſitatē famis nō eſſet peccatū cōicare excōicato. namſi in ſe eſſet malū deberet quis fame ꝑire. Poſſet ſolui⁊ qͥnto iudicio meo ꝙ iō nō excuſat̉ in mētu ſꝫ in neceſſitate famis ſic. qꝛ maleficia diſtinguūtur volūtate ⁊ ꝓ
poſito. c. cum voluntate de ſen. ex. ⁊ in. l. qui iniuriarū.ff. de fur. is aūt qui cōicat excoīcato ꝓpter neceſſitateꝫfamīs nō agit cōicare excōicato neqꝫ cōmittere iniquitatē ſed principaliter ſubuenire iniquitati ſue. is autē qͥ cōicat ꝓpter mētū agit cōmittere iniqͥtatē. qͥa adhanc ipſam cōmittēdā compellit̉ quā nō debet cōmittere ꝓpter malū corporis. Nec ob. qd̓ dixi ꝙ ꝓpter bona recuperāda licite cōicamus excōicato. qꝛ illud permittit̉ in odiū excōicati ne reportet cōmodum de malicia ſua. vt in. c. intelleximus de iudi. ¶ Ultimo hic̄ q̄ritur nunqͥd cōicans excōicato peccet mortalit̓. videturprimo ꝙ ſic ꝑ iſtū tex. vbi dicit̉ ꝙ ꝓ nullo metu debetquis incurrere peccatū mortale. ⁊ loquit̉ de ꝑticipante cū excōicato ꝑ mētū. ſcd̓o facit. c. fi. de cle. ex. mi. vbidicit̉ ꝙ excōicatus minori ꝑ participiū cum excōicatograuit peccat celebrando. ſi em̄ illud participiū nō induceret peccatū mortale ſꝫ veniale nō diceret tex. ꝙ gͣuiter peccet celebrando maxīe qn̄ venialia peccata dimittunt̉ ꝑ or̄onem dn̄icā ⁊ cōfeſſionē generalē quamfacit ſacerdos ī introitu miſſe. ⁊ ꝑ aſperſionē aque benedicte. vt no. in ꝓhe. vj. ⁊ de pe. diſ. iij. in. c. de qͦtidianis. ad idē. c. pia. de excep. li. vj. cū ſi. In cōtrariū facitqꝛ ſi talis cōio induceret mortale nō ꝑmitteret̉ ꝓceſſitatē famīs nec ꝑmitteret̉ familia cōicare dn̄omunicato cuiꝰ ꝯtrariū habet̉ in. d. c. qm̄ multos. ⁊. d. c.inter. So. in hac qōne varia ſenſerūt doc. Gof. in ſumma. eo. ti. tenuit ꝙ ꝯtrahit̉ mortale. Idē Goſ. in ſumma ſua dicēs ꝙ aliter tenentes blādiūtur peccatoribꝰ.Hoſti. aūt hic in ſūma de ſen. ex. §. fi. ꝟ. ſed nunquidparticipans. tenuit ꝙ participans ꝯtra ꝓhibitōnemcanonis incurrit veniale. ſꝫ ꝑticipans ꝯtra p̄ceptū ſuperioris peccat mortaliter ⁊ iō pōt excōicari. Ad illd̓c. rn̄det ꝙ loquit̉ quando qͥs fuit excōicatus cum ſibiparticipantibꝰ. quo caſu cōicans peccat mortaliter etincurrit excōicatōem maiorē qꝛ venit ꝯtra p̄ceptū ſuperioris factū ſub pena excōicatōnis. hoc ipſe ꝓbat qꝛhͦ. c. eſt pars. c. ſacris. jͣ. de ſen. ex. vbi loquit̉ tex. de taliexcōicato. Io. an̄. poſt multa cōcludit ꝙ cōicans excōicato regulariter peccat venial̓r. Fallit in ſex caſibꝰ ẜmmus qn̄ quis cōicat in cōtemptū clauiū. nā cōtemere ptāte eccleſie ē mortale. ſcd̓s qn̄ fit cōtemptūꝫ ſeu ꝯtra p̄ceptū ſuū. ar. in. c. ij. de ma. ⁊ obe. teruis cōicat excōicato in diuinis. ar. c. ſignificauit. jͣ. de ſen. ex. quartꝰ qn̄ cōio fit in crimine ꝓ quo fuit excōicatus. nā tūc cōicans incurrit maiorē excōicationē. vt in. c. ſi cōcubine. de ſen. ex. quītus ſi erat excōicatus cū ſibi participantibꝰ. ⁊ de hac excōicatōe vide hodie bo. tex. in. c. ſtatuimus de ſen. ex. li. vj. ſextus ⁊ vltit̉ ſi cōio ſit nimis frequens ⁊ aſſidua. quiaideo veīale qͥn ex ꝯſuetudine ſeu aſſiduile. xxv. di. criminis. nā duꝝ eēt ẜm eū d̓qͥs incurreret mortale ſalutādo excōicatvl̓ eū n̄ euitādo in mēſa maxīe ſi amicꝰ cōis te ⁊ illū īuitauit. vn̄ hͨ cōio exqͥ cōicans nō ꝯſenſit facinori ꝓ qͦ fuit excōicatꝰ potiꝰ opponit̉ feruori charitatis ꝙͣ charitati. ⁊ refert archi. xj. q. iij. loco p̄alle. hanc opi. tenere beatū Tho. iiij. ſnīaꝝ. vn̄ videt̉ ꝙ hͨ ſit cōis opinio ⁊ vtixpediat aīabꝰ. ¶ Sꝫ ego ml̓tū dubito. nāꝑ prīa opinione Goſ. ⁊ Rof. ml̓tū faciūt iura. sͣ. ī pͥn.laxīe. xj. q. iij. ⁊ in. c. ſicut apl̓i cū tribꝰ ſequē. nāxp̄s videt̉ hoc prīo ꝓhibuiſſe cum dixit ſi nō audieritꝫ ſit ſicut ethnicus ⁊ publicanus ſicut habetur ineuāgelio. ⁊. ij. q. j. ſi peccauerit. ⁊. c. nouit. de iudic. Itēapl̓i hoc poſtmodū ꝓhibuerūt. vt in. d. c. ſicut apl̓i. It̉canones diuerſoꝝ pōtificū. vt in. c. excōicatos. ⁊ in. c.cū excōicato. xj. q. iij. ad idē. c. fi. e. cā ⁊ qōne. vbi diciturꝙ cōicans excōicato ſi ꝑ mētū fecit dꝫ puniri ſꝫ nō tātūſicut ſi ſponte. ſi ꝟo ſpōte dꝫ acrius puniri vt cet̓i metū hēant. ſi em̄ cōio ſolū ꝓduceret veniale peccatū nōita loquerent̉ illi tex. cum venialia peccata faciliter re