De conſuetudine.
vt in. d. l. de quibꝰ. ¶ Quarto reqͥrit̉ ꝙ ꝯſuetudo ſit īducta ſciēte illo qͥ pōt ius ꝯdere. alle. glo. l. de quibꝰ. infi. ff. de legibꝰ. ⁊ multi tenuerūt hāc opi. ſꝫ Io. j. di. ꝯſueiij. di. in. §. leges. ⁊. viij. di. in. c. fruſtra. tꝫ ꝙ cōpape ſeu ſcīa nō requirit̉ ad ꝯſuetudine inducendā al̓s raro vel nunqͣꝫ induceret̉ ꝯſuetudo. ⁊ hͨ opividet̉ coīor ⁊ tn̄ placꝫ pͥma ꝑ iſtū textū. qͥ ſolū requiritꝙ ſit rōnabilis ⁊ p̄ſcripta. Itē ꝑ. c. j. de ꝯſti. li. vj. vbi diꝙ papa cenſet̉ igrare ſtatuta ⁊ ꝯſuetudines locorum.Dicit tn̄ hic do. an̄. noͣbile verbū ſi eſſet verū ꝙ vbi cōſuetudo induceret̉ ꝯͣ ius ſciēte papa ꝙ tūc ſufficit tp̄sx. annoꝝ qꝛ hr̄ ꝯſenſus illius qͥ pōt legē ꝯͣriā ꝯdere dictū eſt noͣbile ſꝫ nō bn̄ iure ꝓbat̉. illud tn̄ fateor qn̄ papa ſciuiſſet ⁊ vſus fuiſſet illa ꝯſuetudine. ſꝫ vbi ſolū preſtat patīam nō videt̉ hͦ dictū ꝓcedere qꝛ multa ꝑ patientiā tolerant̉. vt ī. c. iamdūdū d̓ p̄ben. Itē qꝛ iſta ē qͣſiquedā p̄ſcriptio ꝯͣ legē ſuꝑioris. vn̄ ſicut in p̄ſcriptiōeſcīa illius ꝯͣ quē p̄ſcribit̉ nō minuit tp̄s a iure ſtatutuꝫn̄ ꝯſuetudine inducēda ꝯͣ legē principis. Poſuit hic etiāan. aliudictū noͣbile ſi eſſet verum qd̓nachi ⁊ archi. in. c. generali. deantiquā ꝯſuetudinem velvbi obuiat oī iuruirit̉ tp̄s de cuiꝰ initio nō eſt meprimū aꝑte facit tex. iunctꝭ dictꝭ doc. in. d.o dr̄ inueterata licꝫ ſit obtenta ꝑꝯͣs. x. annn̄ plꝰ īportatiqͥta ꝙͣ verbumē tex. ſolū em̄ requirit ꝯſuetudiItē qꝛ cū de iure ciuili3. x. annoꝝ nō debemꝰ deuiare aſi qͣtenꝰ reperit̉ īiutuꝫ. vt in. c.Et hͨ duo dicta meliꝰ fuiſſent collocaquiſito. ¶ Eo requirit̉ ẜm glo. ꝙis qd̓ poſſit p̄ſcribi. nam laici nō pn̄t acquirereīalia ex p̄ſcriptōne ſeu ꝯſuetudine. ꝓ hͦ. c. cauſaꝫ. di⁊. c. meſſana. ⁊. c. ſacroſana de elec. Et nota q̄tione laicus nō pōius ſpūalene. ⁊ dico ꝙ ēeret tp̄s d̓Io. an̄. ī. c.cit. c. quāto. sͣ. eo. pſſet tn̄ attēapa pōt facere laicos capaces ꝙ tūcpoſſit induci ꝯſuetudo nō dicevt laici poſſint attentare ſpūalia ſi papa ſciinē induci⁊ nō ꝯͣdixit ar. optimū in. l. de qꝛicas conſuetudinem tolli vel impediri ꝓptatē ⁊ fortius hͦ vltimū verius. nā rō eſt qͣſiip̄ius conſuetudinis. forma auteꝫ dat eſſe rei. vt in. c. qꝛ ꝓpter. deelec. ¶ Sexto requirit̉ ꝙ ꝯſuetudo ſit obtenta in ꝯͣdictorio iudicio. allegat glo. l. cū de ꝯſuetudine. ff. de leg⁊. c. abbate. de ꝟb. ſig .i. ꝙ ꝑte ꝯtradicēte vel ſemel ſaltem fuit iudicatū ꝯſuetudinē eſſe. ⁊ lꝫ aliqͥ hoc tenuer̄ttn̄ coīs opinio canoniſtaꝝ et legiſtaꝝ eſt in oppoſitū vtiſtud neceſſario nō requirat̉. ꝓbat̉ rōne ꝯſuetudo inducit̉ ex moribꝰ ⁊ vſibꝰ hominū. vt in. d. l. de quibꝰ. ⁊ ind. c. ꝯſuetudo. ⁊ inſti. de iure naͣli in. §. ex nō ſcripto. ergo non requirit̉ neceſſario actus iudicariꝰ. Item ſi dictū glo. eſſet verū nunqͣꝫ poſſet ita introduci ꝯſuetudoqꝛ oportet ꝙ hēat initiū ⁊ ſic nunqͣꝫ poſſꝫ iudicari proiario introducitur ꝯſuetudo puta qꝛ iudex iudicaꝯͣ legem ppl̓o ſciente ⁊ nō ꝯtradicente. vnde actus iudicialis ſufficit adꝓbandū ꝯſuetudinem nō vt actꝰ iudiciariꝰ ſꝫ quia ꝑ illum actū detegit̉ ꝯſenſus populi. ⁊ ſic ꝓcedūt allegatain glo. ¶ Septimo requirit̉ ẜm glo. ꝙ homīes ſint vſiꝯſuetudine varijs vicibus animo introducendi ꝯſuetudinem. Hic cadit alius articulus quot vices ſeu actusrequirunt̉ ad inducendā ꝯſuetudinem. multe ſunt opinionēs in hͦ canoniſtaꝝ ⁊ legiſtaꝝ. ſꝫ cōis opi. ē ꝙ reqͥrūtur tot actus ⁊ ita notorij vt veriſimiliter tranſiueruntin noticiā ppl̓i. naꝫ vt ſepe dixi nō actus ſꝫ tacitus ꝯſen
ſus populi inducit ꝯſuetudinem. vn̄ vbicunqꝫ ex cōiecturis habet̉ tacitus ꝯſenſus populi tūc nō curat̉ d̓ magna freq̄ntia actuū. Dubitat̉ tn̄ nunqͥd vnicꝰ actꝰ notoriꝰ introducat ꝯſuetudinē. Quidā dixer̄t ꝙ ſic bar.ꝯͣ in. d. l. de quibꝰ. qꝛ ꝯſuetudo introducit̉ ex frequētiamoris ſꝫ ceſſat frequētia vbi ē vnicꝰ actus. Iteꝫ eſt ꝯͣ ſl̓ſtantiā ⁊ ſignificatōem vocabuli. naꝫ ꝯſuetudo eſt qͣſicoīs aſſuefactio. Item ex vnico actu qͣꝫtumcūqꝫ notorio nō pōt elici ꝯſenſus populi. qꝛ forte ꝑ errorē vel cāvitādi ſcandali ppl̓s prima vice nō ꝯͣdicit ⁊ hͦ mihi placet. Diſtingue tn̄ ꝙ aut ille vnicus actꝰ hꝫ cām ſucceſſiuam ⁊ ſufficit ſi habuit ꝯtinuatōeꝫ ꝑ tp̄s infra qd̓ īducitur ꝯſuetudo tex. alle. ſimilem in. c. cū de beneficio. dep̄ben. li. vj. nā ſi bn̄ficiū ſeculare ꝯfert̉ regulari ⁊ poſſidetur ꝑ regularē tꝑe habili ad ꝯſuetudinē inducendāefficit̉ illud bn̄ficiū regulare lꝫ vnica collatio interuenerit. ⁊ ita ecōtra ſi regulare ꝯfert̉ ſeculari et illa collatiohabet actū ſuce.ſ. poſſeſſionē ꝯtinuatā ꝑ regularem. Et ideꝫdificaret̉ pons in publico et habemanentOctauo reqͥrit̉ ẜm glo. ꝙ maiorilla ꝯſuetudine. qꝛ ſicut minor ꝑs pozem ita nec inducere ꝯſuetudinēiori parte ppl̓i habente ꝯſenſuꝫ habilem ad introcendā legē ſeu ꝯſuetudine. nā mulieres infantenō ꝯputant̉ in nūero. qͥa iſtin̄ pn̄tē ꝯdere.ff. de legi. ¶ Itē intelligo gl. de conſuetudine q̄ diſtiguit totū ppl̓um ſꝫ ſi tractaremus deē introducēda in aliqͦ collegio ſufficit maioro limitarē. naꝫ maior parsa legem. qꝛ oportet ſalteꝫ. ꝙvt in. l. nulli. ⁊. l. plane. ff. qd̓ſtarum duaꝝ ꝑtiū nō ſuſī. l. qd̓ maior. ff. ad muni. ⁊ ī. c.parte ca. Et ideo dicerem ꝙ ſaltterſitatꝭ ſeu collegij debēt eſſe ſcienintroducit̉. ⁊ ꝑ hoc eſt expedita pͥirca iſtā ꝑtem de qōne quotiliēs ꝯͣ conſuetudinēe ꝙ aūt ꝯſuetunterrūpit̉ ꝯſuetue. qꝛ ꝑ hoc nō api ꝙ velit inducere ꝯſuetuuar. in. l. vbi repugnātia. ff. depel. in fi. Sꝫ ſi cōſuetudogactꝰ in ꝯͣriū nō tollit cōeo tꝑe ⁊ mō qͥbꝰ fuit ītanqͣꝫ lex credo tn̄ indiſannoꝝ. ⁊ ſic intelliglo. in. l.Et Io. an. h̓ circa ſcd̓aꝫ palēda rōne diu̓ſitatꝭ int̓ p̄ſcriptōeꝫ⁊ ē noͣbilis qō ⁊ magni effectus ⁊ glo. inqōne niꝑfecte dic̄. Sꝫ tu poſt doc. dic ꝙ princialis ⁊ fundnetalis dr̄ia eſt qꝛ ex p̄ſcriptione acqͥrit̉ius priuato ſiue illd̓ ius trahat̉ ex publico ſiue ex pͥuadine ꝟonon acquirit̉ ius alui priuato: ſedin publico vndecūqꝫ qtiā ſi ius trahat̉ ex pͥuatovt in. l. venditor. §. ſi ꝯſtat. ff. coīa p̄di. vbi pꝫ ꝙ pōt inꝫ poſſit dato p̄cio foderelapides ex fundo alicuiꝰ. vn̄ ius iſtud trahit̉ a pͥuato etacquirit̉ publico ⁊ in cōi. vnde ſi acquireret̉ certis ꝑſonis nō eēt conſuetdo ſꝫ preſcriptio. nam ꝯſuetudo eſtlex q̄ dꝫ eſſe cōis.aūt lex. ſi gͦ acquirit̉ priuato gͦ nō eſt coīs. et ideo noͣbiliter dicit Io. an. h̓ ꝙ. c.cum dilectus. sͣ. eo. improprie ponit̉ in hoc titulo. qꝛ loquit̉ potiꝰ de preſcriptōne qͣꝫ de ꝯſuetudine vt ibi dixiqꝛ ius ibi ſubtrahebat̉ certo collegio. ⁊ noͣ bn̄ h̓ dictūqꝛ non dr̄ ꝯſuetudo vbi ius acquirit̉ certo collegio: qꝛcollegiū tenet vices vniꝰ. eſt em̄ quoddā corpꝰ fictū etrep̄ntatum. vt in. l. mortuo. ff. de fideiuſſo. ⁊ in. l. ꝓponebat̉. ff. de iudi. Scias tn̄ ꝙ qn̄qꝫ vnum et idem poteſt