De conſuetudine.

Pone exemplū ius induxit vt ep̄s tractet negocia cuꝫꝯſilio capl̓i. vt in. c. nouit. ⁊ in. c. qͣnto. de his q̄ fi. a p̄lEt iō lex fuit bona ⁊ multiplex. qꝛ ep̄s ⁊ canonici facivnū corpꝰ. Itē qꝛ firmius ē iudiciū qd̓ pl̓imoꝝ ſnīa cōfirmat̉. vt in. c. prudentiā. de off. del̓. tn̄ ꝯſuetudo pt̄ induci ꝯtra iſtā legē. vt in. c. iij. jͣ. de ꝯſue. li. vj. q̄ ē etiā rōnabil̓ alia rōe cōſiderata vicꝫ vt facilius expediant̉ negocia. vn̄ duo ꝯtraria pn̄t ſil̓ iuncta eē vera ꝯſideratꝭdiu̓ſis finibꝰ. vt nubere ⁊ nō nubere. xxvij. q. j. nuptiaꝝ¶ In glo. fi. hͨ glo. diuidit̉ principalit̓ ī duas ꝑtes. Inprima ponit reqͥſita ad ꝯſuetudinē inducēdā. In ſcd̓aꝑte ponit multiplices drn̄tias int̓ cōſuetudinē ⁊ p̄ſcriptiōꝫ. ſcd̓a ibi ſꝫ quā drīaꝫ. Redeūdo ad primū q̄ri pōtqͦt ⁊ q̄ requirunt̉ vt poſſit induci cōſuetudo. Sol̓. glo.enumerat fere. x. vel. xj. reqͥſita. ī fine tn̄ vr̄ recedere a p̄dictis ⁊ ſolū exigere rōnabilitatē ⁊ curſū tꝑis. Primoglo. h̓ ī primo reqͥrit̉ vt ſit rōnabil̓. ⁊ q̄ dicat̉ rōnaic vt dixi ī p̄cedēti glo. ¶ Scd̓o requirit̉ ꝙ ſit p̄ſcripta. ⁊ ī hoc ſunt multe varietates ⁊ maxime qꝛ Cypoſt Pe. reprobauit qd̓ammō ꝟba iſtiꝰ text. dicens ꝙꝯſuetudo nō pt̄ p̄ſcribi. qꝛ p̄ſcriptio reſpicit ius formatū. conſuetudo ē qͥd diſponēs. gͦ nō pōt p̄ſcribi. Sꝫ tudic ꝙ tex. nō dꝫ intelligi vt cōſuetudo p̄ſcribat̉ ſiue p̄ſcribat̉ dominiū alicuius rei. ſꝫ debet eſſe p̄ſcripta .i. obtenta ꝑ curſum tꝑis reqͥſiti ad p̄ſcriptōem. Itē ⁊ ſcd̓oius canonicū requirit conſuetudinē eſſe p̄ſcriptā ſoluꝫqn̄ eſt ꝯtra ius poſitiuū. nā inferiores nō pn̄t ſtatue̓ cōtra ius canonicū. vt dixi. sͣ. eo. cuꝫ dilectus. vn̄ ſi volūttollere aliquē canonē oportet ꝙ ꝯcurrat q̄dā p̄ſcriptōꝯtra ius vel legē ſuꝑiorꝭ. debes em̄ ſcire ꝙ ius ciuile nūqͣꝫ reqͥrit ꝯſuetudinē eſſe p̄ſcriptā etiā ꝯͣ ius. ſed ſolumius nr̄m canonicū facit mētionē de iſta p̄ſcriptōe. ⁊ puto ꝙ iſta ſit diu̓ſitatis rō. qꝛ ſecl̓ares ꝑſone hn̄t pt̄atemab imꝑatore ꝯdēdi leges etiā ꝯͣ legē prīcipis. vt ī. l. oēsppl̓i. ff. de iuſti. ⁊ iure. vn̄ ſi inducunt ꝯſuetudinē ꝯtra legē nō ē opꝰ ꝙ qͣi p̄ſcribāt cōtra legē prīcipis. qꝛ illā legēpoſſent directe tollere ꝑ ꝯtrariū ſtatutū. vn̄ ī ꝯſuetudne inducēda ẜm ius ciuile ſufficit tacitꝰ cōſenſus ppl̓i. n̄rit̉ aliqͣ p̄ſcriptō. vt ī. d. l. de qͥbꝰ. ſꝫ daūt vt diē ꝑmiſſū viris eccl̓aſticis ſtatuerere canonicanonē. vt ī. c. qd̓ ſuꝑ his. de ma. ⁊ obe. ⁊ in. c. conſtitutxxv. q. ij. ideo oportet vt tollat̉ canon pape qͣi ꝑ quandā p̄ſcriptionē. vn̄ preſcribit̉ nō conſuetudo ſꝫ potiꝰ illa lex pape. ſed conſuetudo dr̄ p̄ſcripta mō p̄dicto. Eteſt vnū mirabile ꝙ conſuetudo poſſit induci cōtra caferiores ⁊ ꝑ ſtatutū ab eis nō poſſit fieri. naꝫo nō pt̄ induci niſi ab hn̄tibus pt̄atem legiscondēde. vt in. d. l. de quibꝰ. ⁊ dixi. sͣ. ſuꝑ ℟ica. hīc ideodicit Bar. in. l. j. ff. de legi. ꝙ vſus ⁊ mores mulieꝝ n̄ introducūt conſuetudinē. qꝛ nō pn̄t mulieres legē condere. vt in. d. l. j. quod noͣ. ⁊ ꝑ hāc rōem intelligas impugnationē quā faciebāt ad diffinitionē Io. an. quā po℟ica. qꝛ vides ꝙ a viris eccl̓aſticis pōt indiſuit ſuꝑ Iꝯtra canones. ⁊ tn̄ n̄ pn̄t facere legē cōtra caones. vn̄ oportet te dicere ꝙ iſta conſuetudo aſſumivires n̄ ſolū ex tacito cōſenſu viroꝝ eccl̓aſticoꝝ ſꝫ aucͣtepape ꝑmittētis induci conſuetudinē contra canones.ulcꝝ eſt videre qͣre valet conſuetudo cōtra ca⁊ nō ſtatutū. ⁊ qͣre ꝑſonis ſecularibꝰ fuit indultūvt legē poſſint condere cōtra legē imꝑatoris ⁊ nō ſic fuit indultū viris eccl̓aſticis vt poſſint cōtra canones ſtatuere. ⁊ eſt ſubtilis inueſtigatio credo illā fuiſſe rationius ciuile finaliter tendit in bonū publicum ⁊ in vtilitatē priuatoꝝ. vn̄ ſi populus vult ſibi p̄iudicare contrariā legē condēdo imꝑator nō curabit. qꝛ pt̄ ppl̓s ī hͦ renunciare fauori ſuo. vt in. c. ad apl̓icam. de regularibꝰ.Itē qꝛ mores hoīm ſunt diuerſi. ideo voluit imꝑatorvt qͥſqꝫ ppl̓s poſſit ſibi facere legē. nō tn̄ cōtra honeſtatē nec ꝯtra iura reſeruata principi ſꝫ in ſuum p̄iudiciūdūtaxat. ad hͦ. d. l. oēs ppl̓i. ⁊ qd̓ ibi noͣ. Bar. ſꝫ ius cannicum pͥncipaliter intēdit hoīem dirigere in deuꝫ ⁊ ve

nit ad bonū publicū eccl̓aſticum. vn̄ ſtatutū contrariūeditum ab inferioribꝰ preſumit̉ temerariū ⁊ ambitioſū⁊ fini eterno contrariū. ideo nō pt̄ papa dare pt̄atē clericis ſtatuēdi contra canones. ſꝫ conſuetudo tolerat̉. qꝛſurgit ex tacito cōſenſu ⁊ n̄ preſumit̉ tāta ambitio. Itqꝛ magis ſcandalū orit̉ ex conſuetudinis reprobationecum cōcurrat tacitus cōſenſus ⁊ longo tꝑe continuat̉.Dicit tn̄ Bal. vnū ſingulare dictū ꝑ. l. ſi hoīem. ff. māꝙ ex cā vrgenti ⁊ veriſil̓r nō ꝓuiſa a canone poteſt fieri ſtatutū cōtra canonē. ⁊ multū bn̄ facit illa. l. ibi em̄ dꝫꝙ ſi dedi mandatū ſpāle alicui vt mtat aliquemſeruū certuꝫ poteſt ꝓcurator generalis dn̄i ex noua cātat quaſi ex nointerdicere ꝓcuratori ſpāli ne manuncurator genua cā ꝑ dn̄m nō conſiderata poſſit.venire contra mandatū ſpāle ipſiuicendurī inferioribus vt poſſint ex cāedere cōtra ſpāle ſtatutū ſuꝑioris. Et ꝑ hoc dictū et illā. l. tene menti illud dictum ſingulare ꝙ ex cā noua poteſt legatus generalis in ꝑtibus ꝓhibere deſpeciali ne ꝓcedat in cā ſibi cōmiſſa qͣꝫqͣꝫ ī illa cauſa delegatus ſpālis dicat̉ maior delegatoduiſti. de off. legati. ſed vt dixi hoc v.noua cauſa nō conſiderata ꝑ papātum ꝟo tꝑs requirat̉ ad conſuetudinē induorie ſunt opi. glo. h̓. ī prin. requirit tſcriptōe. Alij requirūt tp̄s de cuius initio memeſit vt ſtatim ſubijcit̉ in glo. Sed tu concludeaut querit̉ de iure ciuili aut de iure canōico. Primo caſu cōiter tenet̉ vt ſufficiat tp̄s. x. annoꝝ. etiā ſitudo ſit contra ius. quod ꝓbant legiſte hac rōe. iiquirunt longū tp̄s ad inducenduꝫ ꝯſuetudinē. vtſit lon. cōſue. ī rubro ⁊ nigro. ⁊ in. l. ij. C. de ſeruitu. ſꝫ lōgum tēpus dr̄ decē annoꝝ. vt. C. de p̄ſcrip. lō. tē. ꝑ totꝭgͦ ⁊cͣ. Et hanc opi. ſequit̉ Bar. in. d. l. de quibꝰ. ⁊ 1in. d. l. ij. De iure ꝟo canonico dic ꝙ aut conſuetuē p̄ter ius. ⁊ ſufficit tēpus. x. annoꝝ. ad hͦ glo. ījͣ. eo. li. vj. ⁊ in. c. cōſuetudo. xij. di. quod videt̉niſi cōſuetudo veniat ad detrahendū iuri alicuiꝰ ēqꝛ tunc ſicut ī preſcriptōe eccl̓e requirit̉ tp̄s. xl. annoꝝita in cōſuetudine. Et hoc eſt noͣbile dictū Inno. sͣ. eocum dilectus. quod ē bn̄ notādū. videt̉ tn̄ ibi Inno. reſtringere qn̄ cōſuetudo ē cōtra eccl̓iam particularēcus ſi cōtra eccl̓am vl̓em. nō tamē ad hoc video bonaꝫrōem diuerſitatis. qꝛ nō debet eſſe minus fauorabile totū corpus eccl̓ie qͣꝫ aliquod membꝝ ipſiꝰ eccl̓e. aut conſuetudo ē contra ius canonicū. ⁊ tunc requirit̉ tēpꝰ. xl.annoꝝ. ⁊ ī hoc caſu requirit̉ ꝙ conſuetudo ſit p̄ſcpͥta.vt h̓. ⁊ in. c. iij. eo. ti. li. vj. et rationē diuerſitatis int̓ iuscanonicū ⁊ ciuile. sͣ. dixi. Et quare maius tēpus reqͥritqn̄ ē cōtra ius ꝙͣ qͣndo ē p̄ter. verū tn̄ puto veriſſimū ꝙvbi cōſuetudo venit cōtra ea q̄ ſunt reẜuata prīcipi īſignū ſpālis priuilegij tūc vtroqꝫ iure reqͥrit̉ tp̄s d̓ cuiinitio nō ē mēoria. vt eſt tex. no. in. c. ſuꝑ quibuſdaꝫ. dever. ſig. ceſſat em̄ ī illis caſibus ratio qua. .sͣ. dixi. ꝑ quāde iure ciuili ſufficit tp̄s. x. annoꝝ ¶ Tercio reqͥrit̉ ẜmglo. ꝙ conſuetudo ſit inducta ex certa ſcīa ⁊ nō ꝑ errorē. allegat. l. ꝙ nō rōe. ff. de legi. Aduerte qꝛ illa lex facit ī contrariū. nā ibi dr̄ ꝙ ſi ꝑ errorē fuit inducta conſuetudo nō dꝫ extēdi ad caſum ſimilē. ⁊ ille tex. ē noͣbil̓ī hoc ꝙ licet al̓s conſuetudo extendat̉ ad caſum ſimilē intellige ſi nō hꝫ ius in cōtrariū. vt in. l. de qͥbus. ⁊ qd̓ibi noͣ. preall̓. ſecus qn̄ conſuetudo fuit inducta ꝑ errorē. nā tūc tenet qͦ ad illū caſum ſꝫ nō extēdit̉ ad caſum ſmilē. ⁊ ponit̉ exemplū in quibuſdā locis ē cōſuetudo ſidn̄s vini ponat ad plauſtꝝ qͦ vinū portat̉. qꝛ ruſticꝰ nōtenet̉ de piculo. ⁊ tn̄ nō dꝫ extēdi hͨ cōſuetudo ad alialiquida. tamē ſeruāda eſt in caſu ſuo exquo populꝰ cōſenſit in illa cōſuetudine credēs forte hoc eſſe iuridicū⁊ rōnabile. ſed vbi eſſet tantus error ꝙ tolleret conſenſum populi tunc ꝓcederet glo. etem̄ eſt cōſuetudo innicum pͥncipaliter intēdit hoīem dirigere in deuꝫ ⁊ ve