De conſuetudine. 5⁊

iudex nō tenet̉ officiū ſuū imꝑtiri nō poſtulatū ad vtilitatē priuatā. vt ē tex. notabil̓ ī. l. iiij. §. hoc aūt iudiciūff. de dam. infec. ⁊ ibi Bar. tenet iſtā opi. huiꝰ glo. ⁊ idēnoͣ. ī. d. l. ſancimus. facit qd̓ no. Inno. ī. c. ad noſtrā. ij.de iureiur̄. Et facit hoc dictū ad qōem. Statuto cauetur ꝙ ſi iudex nō finit qōem infra certū terminū: debeat ſoluere certā penā ꝙ iudex nō incidat ī penam ſi nōfuerit petitū a partibus vt decideret̉ infra terminū. ⁊ hͦtenuit do. An. i. c. venerabilis. de iud̓. quod noͣ. et facitiſta glo. ad aliā qōnem nūquid poſſit appellari a iudiſi nō cōdemnauit victum in expēſis ī caſu ī quo nō furint petite. do. de rota deci. ccclxj. multū ſingularit̓ dixerūt ꝙ ſic. quidā tn̄ ex eis tenuerūt ꝯtrariū. ¶ In cōtrariū tn̄ facit glo. iſta. qꝛ exquo iudex nō dr̄ grauaſſe n̄debet eſſe locus appellationi. Et facit uotabile dictumSpec. ī ti. de offi. iud̓. ī. §. impedit. poſt princi. vbi dicitꝙ nō poteſt appellari a iudice ſi non facit id qd̓ potuitex officio ſuo face̓. imputari em̄ dꝫ nō poſtulati. ⁊ tenſemꝑ mēti iſtā glo. quā cōiter ſequunt̉ doc. nr̄i. ī. c. exeeptōem. de excep. Et ego plene examino iſtā qōem ī. c. ſiIn eadē glo. ibi poiarijs. nō glo. ſingulariter. nā facit ad qōem antiquoꝝ. nūquid delegatꝰ delinquēs in legatione ſua poſſit cōueniri coram ordinatio loci. legiſte antiqui hāc queſtiōꝫ tractauerūt ī aut̓.qua in ꝓuintia. C. vbi de cri. agi oportet. Et Io. an. h̓.⁊ cōcluſio ſit hec. ꝙ aut delegatus deliquit ī nō ꝓcedendo. ⁊ tunc qꝛ ſolum exceſſit cōtra papā ī nō parēdo mādatis ip̄ius nō poteſt ꝑ aliū inferiore puniri. aut deliqͥtꝑuerſe agēdo. ⁊ tūc poteſt puniri ꝑ ordinariū loci. quianō ꝯuenit̉ vt delegatus ſed vt criminoſus. ſꝫ dicit Ioan. ſe nō credere ꝙ pendēte cā coram eo poſſit ꝯueniricorā ordinario ſaltē vbi impediret̉ ꝓcede̓ in cā ſibi delegata. Nam reſpectu illius cauſe dumtaxat eſt maioordinario. vt ī. c. ſtuduiſti. de offi. dele. ¶ Ultra glo.ro nūquid iſti abutētes reſcripto apl̓ico poſſint puna ciuilis ſeu cuꝫiam hic ſolū imponcriminaliteradūt lr̄asagit̉ ciuiliter. Inno. dicitpena falalijs eiuſdē nomīs ⁊ recipie.l. falſi noſi. ſicut illi qui ſibi ſuppAlij ꝟo aliter abumīs. ⁊ in. l. qui falſam. ff. de falſistētes poterint puniri de crimine ſtellionatus. et ē crimēecificū nomē. vn̄ſtellionatus cū delictū nō ſumitquo dicendinarie. ⁊puniunt̉ iſti delinquētes ēoc ego didum vt habet̉. ff. d̓ crimcerē ꝙ impetrās reſcriptūcōmodo reſcpͥtiſurreptōem doloſam ꝙ nō ſolūſꝫ etiā poterit aliter puniri criminaliter. ꝓ hͦ bonus tex.ī. l. ſi qͥs obrepſerit. ff. de falẜ. ⁊. l. ⁊ ſi legibꝰ. C. ſi ꝯtra iusvel vtilitatē publicā. vbi videt̉ exp̄ſſum.¶ De conſuetudine ℟ica.¶ Hec ℟ica ꝯtinuat̉ ad p̄cedētia hoc ordine. viſuꝫ ēsͣ. de iure ſcripto quod ꝯſiſtit ī ꝯſtitutōibus ⁊ in reſcriptis merito ſubijcit̉ de iure nō ſcripto qd̓ cōſiſtit ī conſuetudinibꝰ. Quid aūt ſit ꝯſuetudo vario mō diffinit̉hēs bonū tex. Iſidori in decre. vbi dr̄. ꝙ ē quoddaꝫ iusmoribꝰ vtentiū approbatū qd̓ ꝓ lege ſuſcipit̉ cum deficit lex. vt habet̉. .j. di. conſuetudo. Io. an. ponit variasdiffinitōes ī tractatu ꝯſuetudinis quē poſuit. jͣ. ī fi. huius ti. ⁊ inter ceteras diffinitōes ponit diffinitōem Iac.de rafani. que videt̉ placere Bar. ī. l. de quibꝰ. ff. de legibus. vtꝭ dicamus ꝙ conſuetudo ē quoddā ius quod ēmoribus ſeu vſibus populi totius vel maioris partꝭ ratione initiatū. continuatū ⁊ cōſtitutū legꝭ habēs aucͣtritatē. vel breuius ẜm Io. an̄. Cōſuetudo eſt quoddaꝫius moribus illius introductū qui auctoritate publicalege̓ ꝯdere poteſt. hec aūt vltima diffinitio aliquātulū

poſſet calumniari ꝑ tex. ī. c. fi. jͣ. eo. vbi ptꝫ ꝙ ꝯſuetudopōt induci ꝯͣ canones ꝑ inferiores a papa. ⁊ tn̄ inferiores nō pn̄t edere legē ſeu ſtatutū ꝯͣ canones. xxv. q. ij. inſtitutionis. ⁊. jͣ. de ma. ⁊ obe. in. c. ꝙ ſuꝑ his. nō. Io. an.c. fi. de offi. archip̄ſbyteri. ⁊ videt̉ hoc mirabile. ſed vide quod circa hoc dicā in. d. c. fi ¶ Ex continuatiōebrice ⁊ ex dictis diffinitōibus infert̉ ad qōem quotianam ⁊ notabilē. fuit compromiſſuꝫ ī quoſdā arbitroshͦ adiecto vt ꝓnūciarēt ẜm iura nūquid poterūt.ciare ẜm ꝯſuetudines ⁊ ſtatuta loci? Guido de ſuin qōne ſtatutoꝝ dicit fuiſſe determinatuꝫ ꝙ nō ſalteminſuetudines ⁊ ſtatuta iuri ꝯtraria. mouet̉s. C. de ep̄ali audi. ⁊ ꝑ. l. rē nō nouā. C. d̓ iuppellatōe iuris intelligit̉ de iure cōictū refert)gē. ⁊ ciui. ī. §. ſꝫ quotꝭ. ⁊ hocbitris. §. exciitē ꝙ coran. in additerūt ī oruetudinibꝰ loci exdicij vti ſtatutis ⁊ coquo reſꝑſtricta ainciatiōis tantū fuitūciare ẜmius. ſꝫ ſi fuir vt deberet ptcetꝑ cqeao ⁊ puīIde ꝑiculoſueſſet illudō ſtatuta vel ꝯſuebſeruare iura cōāc opi. retulit ⁊ ſtudines losfuit do. CarAnto. ī. c. qͥtfi. Sed contrariū reꝑi tenuiciſſthec opi. cōtrarix iureiur̄. ⁊ aprimo adduco qd̓. sͣ. dixi. vidius placebat.licet ꝙ ꝯſuetudo ē quoddā ius nō ſcriptū. ¶ Itē cū nōrificari in qͣſumus in maͣ odioſa verba gͦlibet ſpecie contēta ſub geniin. c. ſciſcitatꝰ. de reſcrip. cum gͦ ſtatuta ⁊ conſuetudines ſunt quedaꝫ iura.vt ſupra dixi. gͦ veniūt appellatōe iuris. ¶ Itē iura mādāt iudicari ẜm ſtatuta ⁊ conſuetudines locoꝝ. vt īiij. de eo qui mit. in poſ. ⁊ in. c. illa. xij. di. ⁊ in. l. an in toC. de edificijs priuatis cum ſi. gͦ ſi iſti arbitri ꝓnunciantẜm conſuetudines etiaꝫ iuri ꝯtrarias vident̉ iudicareẜm iura. Ad idē bo. text. iuncta glo. ī. c. j. vt li. pēdē. vbidr̄ de iure compete̓ id qd̓ ꝯpetit de iure ſpāli. Ad ideꝫc. licet in prin. de ꝓba. pro ⁊ ꝯͣ. facit. c. cumana. ī ꝟ. idem3. de elec. ⁊ ī. d. c. iij. ſꝫ id qd̓ ſtatim dixi puto verius.⁊ conſuetudines ſunt ius ciuilex iuſti. ⁊ iure. ⁊ ad. §.pōt rn̄deri ꝙ loquit̉ qn̄ de vnico iure dida. ſecus aūt qn̄ verbū gnaͣle pōt verificari in qualibet ſpecie ſua. qꝛ tunc nō apparet rō reſtringēdi genus ad certā ſpecie. ¶ Itē ⁊ ſubtiliꝰ p̄ſuppoſito ꝙ appellationē iuris intelligeret̉ de cōi dutaxatat̄ ẜm ius cōe exquo ius cōe mādat ſeruatn̄ ſatis ꝓnunes. ar. optimū ī. l. ſi ita ſcpͥſero. ff. de conri conſuetuedi. ⁊ demon. Et hͨ bn̄ noͣ. qꝛ faciunt ad multa. aliqua tacta hic ꝑ doc. ſuꝑ ℟ica expediui in. c. ij. ⁊ in. c. eccl̓a. ſupͣde conſtitu. ideo dic vt ibi.Pōt legiOnſuetudīes. ouobꝰ modis. ⁊ ẜm pͥmū ⁊ cōem intellectū hͦ intēditConſuetudo inferēs grauamē eccleſijs vl̓eis grauoſa nō tenet. vel ẜm aliū intellectū magis ſingularē. Conſuetudo inferēs grauamē ecleſijs dꝫ iudicis officio tolli ⁊ nō diuidit̉. ¶ Nō pͥm⁊ tene menti vnā regulā generalē ⁊ notabilem in fauorem eccleſiaꝝ vt in eaꝝ preiudiciū ⁊ grauamē non modicū conſuetudo induci nō poſſit. ꝑ qd̓ arguo idem dicendū in ſtatuto. nā conſuetudo ⁊ ſtatutū non differūtniſi ſicut tacitū et exp̄ſſum. qꝛ in conſuetudine interuenit tacitus conſenſus. in ſtatuto ꝟo expreſſus. vt jn. l. d̓quibus. ff. de legibus. Et pondera iſtū tex. qꝛ loquit̉.neraliter. nec reſtringit ſe ad conſuetudinē cōtra libetateꝫ eccleſie ſed ponderat grauamē. ⁊ ſic facit vt neqꝫſtatutū neqꝫ conſuetudo eccl̓ijs grauoſa teneāt. Et ſi qͥreretur de ratione decidēdi poſſet reddi duplex ratio.