De conſuetudine.

¶ Prima fauor religionis. nā multa ſpālia ſunt inducta fauore religiōis ⁊ eccl̓aꝝ. vt ī. l. ſunt ꝑſone. ff. de reine. Scd̓a rō ⁊ ſubtilior. Cōſuetudo eſt ēdā lex vt dixi. sͣ. ſuꝑ ℟ica. ſed lex debet eſſe rōnabilisterno. ⁊ ſic religioni. ſed ꝯſuetudo grauoꝯuenire fſa eccl̓ijs eſt ꝯͣ finē legis cū ſit cōtra debitā religiōꝫ deo⁊ ſct̄is. iō cōſuetudo talis nō valet. Et ex his verificat̉pͥma lectura vt tex. iſte intelligat̉ de cōſuetudine abuſiua q̄ tāqͣꝫ rōe carēs nunqͣꝫ tenuit. jͣ. e. c. fi. ⁊. lxviij.corepi. ¶ Scd̓a lectura magis noͣbilis q̄ nō ſoletad iſtū tex. ē vt intelligat̉ ꝙ conſuetudo tenebat inducta forte ex aliqͣ rōne ſeu neceſſitate. que quidē conſuetudo cū grauamē inferat ipſis eccleſijs debet ex officioiudicis tolli ⁊ caſſari. ⁊ hec lectura magis cōuenit ꝟbislr̄e. nā appellatione cōſuetudinis intelligit̉ de ea que tenet ⁊ que iā p̄ſcripta eſt. vt noͣ. jͣ. de elec. cumana. ¶ Itētex. dicit ꝙ dꝫ remitti cōſideratione nr̄a ⁊cͣ. q̄ ꝟba clre ſonāt vt iudicis officio remittant̉ illa. nō em̄ eēt oofficio iudicis vel remiſſione ſi cōſuetudo ꝓrſus nullaeſſet. ⁊ maxime hͦ poteſt ſuſtentari qn̄ a principio ꝯſuetudo nō erat intantū grauoſa. ſed ex poſtfacto incepitinducere grauamē nō paruū. nam tunc indubitāter dicendū vt iudicis officꝭ. illa remittat̉. ad hͦ bonus text. inſimili in. c. quanto. de cenſi. et in. c. ſuggeſtū. jͣ. de deci. nāfficio ſuo debet ꝓuidere indemnitati eccleſiin. c. cū veniſſent. in fi. de inſti. facit quod noͣ. ī. l.oc autē iudiciū. ff. de dam. infec. Et ex his habeslec. ⁊ facit iſte tex. ẜm vtrāqꝫ lecturādeclaratāſdā ruſticos nolētes ſoluere decimas eccl̓iecontra qꝛiiſi prius aliquod munus eis a preſbytero tradat̉. ⁊ adhoc allegāt conſuetudinē quod ē ꝯͣ. c. decimas. el. pͥmo.xvj. q. vij. ⁊ fuit his diebus. ⁊ credo ꝙ adhuc vigeat dimagna in caſtro corciani inter plebanū illiusomines qui ex antiqua conſuetudine dicūante ſolutōem decimaꝝ dꝫ dare p̄ſbyter certas liblibet parochianoꝝ. Sed q̄ro nuncarniū porcinais tex. vendicet ſibi locū qͦ ad ipſoseoꝝ bona patrimonialia. Hoſt. videt̉ velleꝙ ſic. nam ſuꝑ verbo eccleſijs addit idē in clericis. alle.c. clerici. jͣ. de iudi. Et ꝑ hoc infert do. Anto. ꝙ conſuetudo nō valet in graue preiudiciū bonoꝝ patrimonialiū ipſoꝝ clericoꝝ. vnde quemadmodū bona eccl̓iaruꝫnō pn̄t collectari ꝑ laicos. ita nec bona cl̓icorū. gaudētem̄ ẜm eū eodē priuilegio cū rebus eccleſiaꝝ. vt noͣ. glo.. de pigno. Sed tu aduerte. nam doct. hic nit de patrimonio clericoꝝ ſed ſolū de clericis.⁊ allegant illud. c. clerici. quod quidē. c. nō ꝓbat niſpſis clericis tributi in fauorē totiꝰſpectu priuile.valet fundamentū ꝙ gaudēt eodeꝫdinis clericalispriuilegio. Nam ipſemet do. Anto. firmat regulā ī cōtrariū. c. ſi diligenti. de p̄ſcript. vbi dicit ꝙ ſolum ī caſiire expreſſis gaudent eodē priuilegio. ⁊ hoc muluerūt. vt dixi ī. c. eccleſia. ſupra de cōſti. fateor tamē ꝙ collecta nō poteſt imponi rebꝰ pat̓monialibꝰ cleſed nō ꝑ iſtum tex. ſed ꝑ. c. fi. d̓ vi. ⁊ hone. cle. vbidixi. ⁊ ꝑ Bar. in. l. reſcripto. ff. de mu. ⁊ ho. vndeputo ꝙ iſtud. c. nō ſit extendendū ad bona patrimonialia ipſoꝝ clericoꝝ ꝓpter regulā ſuꝑius alle. ¶ Itē qͥain ſimili videmus ꝙ bona clericoꝝ nō gaudēt eodē priuilegio cum eccleſijs in preſeriptōe. quia contra eccleſias nō currit p̄ſcriptio niſi quadragenaria. vt. jͣ. de preſcrip. in. c. de quarta. ⁊ in aut̓. quas actōnes. C. d̓ ſacroſanc. eccle. Sed contra bona patrimonialia clericoruꝫcurrit preſcriptō ſicut contra bona laicoꝝ. vt ē glo. ſinte Io. an. in regula nemo poteſt. in merc. vbi formatqueſtionē. nūquid valeat conſuetudo vt canonicꝰ poſſit teſtari de fructibus ſue prebende ꝑcipiendis poſt an

num tempore mortis. ⁊ cōcludit ꝙ ſic. ⁊ ita fuit approbatum ꝑ quandā extrauagꝭ. vt ibi noͣ. ⁊ ad iſtum text.reſpondet ꝙ illa conſuetudo preiudicat ſucceſſori ī pͥbenda ⁊ nō eccleſie. ⁊ ſic aperte vult valere conſuetudinē grauoſam contra cl̓icos nedum in patrimonialibusſed etiam in redditibus eis debitis occaſiōe eccleſie. Ettene hoc dictū menti. quia nō ſolet allegari ſed ſingulariter reſtringit iſtum tex. ¶ Item offi. iudicis nō itaprouidet bonis patrimonialibus clericoꝝ ſicut eccleſiarum. hinc eſt ꝙ in bonis patrimonialibus clericus nonpetit reſtitutōem in integruꝫ ratione leſionis. nec ī redditibus eccleſiaꝝ eis debitis. vt ſentit glo. no. in cle. vnide in inte. reſtit. §. qualiter. ꝟ. ſed nūquid clericꝰ. vbimino. vide ⁊ quod dixi de conſuetudine grauoſa ecnō intelligas ꝙ omnis conſuetudo contra eccleſiprobetur ratione cuiuſcunqꝫ grauamīs. ſed debꝫintelligi quādo affert magnū grauamē. al̓s tenet ꝯſuetudo. ad hoc. c. cum dilectus. jͣ. eo. ⁊. c. cū omnes. de cōſti. ⁊. c. abbate. jͣ. de ver. ſig. facit quod noͣ. Innoc̄. ī. c. ꝙſicut. de elec. vbi noͣ. dicit poſſe induci ex conſuetudine vt eccleſia vacante canonici nō procedant ad electionē niſi prius morte prelati regi nunciata ⁊ poſtulatoaſſenſu regio de ꝓcedēdo ad nouā electōem. qd̓ noͣ.Nicolaus abbas.¶ Ualet conſuetudo ꝑ quaꝫ¶¶ IILETOO. eccleſia acquirit dominiuꝫ ⁊hoſſeſſionē rei ſine ſolēnitate legali. vl̓ ſummaaliter ⁊ ſic. Ex cōſuetudine poteſt introduci actus ſiueſolēnitas ꝑ queꝫ ſine apprehenſione reali tranſfert̉ poſſeſſio rei abſentis. ⁊ eſt caſus ſingularis. ⁊ ſecunda parsibi diſcretioni. ¶ Nota primo ꝙ appellatione eccleſiarum nō veniunt monaſteria nec alia loca religioſa vtſecus. de quo dic vt legitur ⁊ noͣ. in. c. grandi. de ſuꝑneg. p̄la. li. vj. ⁊. liiij. di. §. hac. auctoritate. ¶ Notacūdo arg. ꝙ hoſpitalia et ſimilia loca religioſa gaudētpriuilegio eccleſiaꝝ clarius. probat̉ in. l. omnia priuilegia. C. de ſacroſanc. ec. vbi tex. ⁊ Bar. ⁊ tene hoti. hinc dixit Io. an̄. in. c. ij. de in inte. reſti. li. vj. ꝙ hoſpitalia poſſunt petere reſtitutōem in integrū ratione leſionis ſicut eccleſia. ¶ Nota tercio ꝙ conſuetudo poteſt inducere aliquē actum ꝑ quem artificioſe trāſferatur poſſeſſio ſine apprehenſione corporali. nam de iurecōmuni licet poſſeſſio acquiſita poſſit retineri ſolo animo. nō tamen poteſt acquiri niſi interueniat actus corporalis. l. licet. C. de acqui. poſ. nam dicitur poſſeſſio qͣſi pedum poſitio. quia tunc naturaliter habetur cū pedibus calcatur. vt. l. j. ff. de acqui. poſſeſ. Et vide glo. īc. conqueſtus. jͣ. de foro compe. ſed conſuetudo pōt inducere aliquam formā in ſignum tradite poſſeſſionis ⁊iſte eſt proprius caſus iſtius capituli. ¶ Item nota ibividētium ⁊ audientium. ꝙ vbi teſtes deponunt in actuperceptibili ſenſu viſus ⁊ auditus debent deponere inredditione cauſe ꝑ vtrunqꝫ ſenſum. nam teſtis interrogatus quomodo ſcit debet dicere. quia vidi ⁊ audiui ſires illa ſuper qua deponitur percipitur ſenſu viſus etauditus. ⁊ idem dicas in reliquis ſenſibus. naꝫ forma d̓qua hic conſiſtebat in dicendo ⁊ faciendo. nam volensdare capiebat modicuꝫ terre ⁊ dicebat do tali eccleſietalem poſſeſſionē meam pro remedio peccatorum meorum. vnde reſpectu verborum requirit̉ ſenſus auditus. ſed reſpectu facti ſeu traditōnis terre requirit̉ ſenſus viſus. et ſic habebant iſti teſtes deponere ꝑ vtrūqꝫſenſū. ⁊ ad hͦ pōt allegari iſte tex. ⁊ tenet Io. an. ⁊ hoſti.dicit em̄ Hoſti. ꝙ vbi qͥs hꝫ deponere de actu inuiſibili vt puta ſuꝑ expreſſione verborum nō eſt neceſſe ꝙ teſtis deponat de viſu. vnde valet dictū teſtis qui ſolumaudiuerit ꝟba licet nō viderit ꝑſonā. ⁊ ponit exemplū